Vinstri græn – wired

Eftir smá þróunartímabil hefur þessi fluga mín tekið smá breytingum. Hér er sú útgáfa hennar sem ég er einna sáttastur við.

Höfundur: Kristján Friðriksson
Öngull: Hefðbundin 8 – 12
Þráður: Rauður 8/0
Stél: Grænt marabou með nokkrum þráðum Peacock Kristall Flash
Vöf: Rauður vír
Búkur: Peacock Ice Dub
Vængur: Rautt marabou með nokkrum þráðum af hömruðu rauðu tinsel
Haus: Rauður

Bleikja Sjóbleikja Urriði Sjóbirtingur
Straumfluga 10 & 12 Straumfluga 8,10 & 12

Skrautflugur í silunginn

Einhverra hluta vegna komu mér alltaf stórar, vel skreyttar laxaflugur frá Skotlandi í hug þegar minnst var á skrautflugur. En skrautflugur (enska: attractors) ná til fleiri flugna og fiska. Allar flugur sem hnýttar eru í björtum litum; þurrflugur, púpur og straumflugur sem ekki líkja eftir neinu því sem finnst í lífríkinu geta strangt til tekið talist til skrautflugna. En ekki gengur allt glysið jafn vel í fiskinn, nokkrir litir og litasamsetningar hafa reynst betur en aðrar í gegnum tíðina, mismunandi þó eftir tegundum fiska.

Svo virðist vera sem silungurinn látið helst glepjast af rauðum, gulum og grænum flugum, auk samsetninga þessara lita með hvítu. Flugurnar í heild sinni virðast ekki þurfa að höfða til silungsins, meiru virðist skipta að einstakir hlutar hennar kveiki í silunginum, litaskil umfram samsetningar.

Vinstri græn - original

Sjálfur á ég mér skrautflugu sem ég hef verið að prófa mig áfram með, kannski meira af forvitni heldur en frumleika. Upprunalega voru litirnir og efnið valið skv. bókinni, rautt og grænt, áberandi og glitrandi. Þessi útfærsla hefur vissulega gefið mér nokkra silunga og ekkert undan henni að kvarta sem slíkri, en eitthvað var það þó sem ég var ekki ánægður með og nú hefur hún þróast aðeins.

Grænt marabou skott með Peacock Kristall Flash hefur leyst af hólmi tinselið og búkurinn er núna úr Peacock Ice Dub, vafinn með rauðum vír til þyngingar.

Vinstri græn - wired

Ekki alveg eins glannaleg í útliti en litirnir eru eftir sem áður skv. bókinni og skilinn á milli efri- og neðri hluta hennar nokkuð áberandi. Sumarið og silungurinn kveða svo upp úr um hvort tilfinning mín um veiðihæfni hennar séu réttar.

Þegar ekkert klak er í gangi og lítið líf er að sjá í vötnum, grípa veiðimenn gjarnar til skrautflugna af einhverju tagi til að kveikja í fiskinum. Hvort sem menn reyna fyrir sér með þurrflugu, straumflugu eða púpu er oftar en ekki hægt að ná fram einhverri hreyfingu í vatninu með skrautflugu sem lögð er út á líklegan veiðistað.

Royal Wulff

Það er ógrynni þurrflugna sem teljast til skrautflugna en einhver þekktust þeirra er kannski afbrigði Lee Wulff af Royal Coachman, Royal Wulff. Flugan í sjálfri sér líkir ekki eftir neinu ákveðnu skordýri, en hefur virkilega sannað sig, ekki síður en aðrar úr smiðju þeirra Wulff hjóna; Gray Wulff, White Wulff og Grizzly Wulff.

Úrval straumflugna er nánast ótæmandi, nokkrar sem gefið hafa ágætlega í gegnum tíðina eru Mickey Finn, Royal Coachman og ‚okkar eigin‘ Dýrbítur.

En það eru fleiri flugur en þurr- og straumflugur sem geta sært silunginn til töku, bjartar púpur með glitrandi kúluhausum verkja alveg eins mikla forvitni silungsins og vel þess vert að gefa þeim gaum.

Copper John

Hvaða litasamsetningu, áferð eða uppbyggingu menn velja skiptir kannski ekki mestu, heldur það að menn finni sína eigin flugu, verði öruggir með hana og deili áhuga sínum á henni með silunginum. Prófið ykkur endilega áfram með bjartar og litskrúðugar flugur, hvort heldur í hnýtingum eða aðeins við veiðarnar í sumar.

Bábilja – Kasta langt

Einhver sagði að það væru aðeins lélegu kastararnir sem svöruðu svona fullyrðingum neitandi. Allt í lagi, ég er þá bara lélegur kastari. Mitt svar er; nei. Í vatnaveiði veiðast flestir fiskar á innan við 12 m. Auðvitað getur komið upp sú staða að gott sé að ráða við lengri köst (20-30 m) og ég fullyrði að þú nærð slíkum köstum auðveldlega með smá æfingu eða með stuttri tilsögn kastkennara.

Bábilja – Háskólapróf

Þó til séu einn og einn sem takið bakteríuna mjög alvarlega, þá þarftu ekki að sökkva þér niður í lífríki hvers einasta vatns til að velja ‚réttu‘ fluguna. Til eru nokkrir listar yfir ‚öruggar‘ flugur sem sjaldan bregðast, eina vandamálið er að finna þann lista sem virkar. Sjálfur á ég mér mínar uppáhalds flugur, konan mín sínar (sem er raunar bara ein, Black Ghost) en þegar öllu er á botninn hvolft og manni tekst að horfa framhjá mismunandi heitum, þá eru þessir listar næstum allir eins. Ekki hengja þig í hvort fluga sem er búin til úr koparvír heiti Koparmoli, Copper John eða Rafmagnsflugan, þær eru allar mjög keimlíkar.

Bábilja – Langt í veiði

Ef við erum að tala um vegalengdir, þá er næsta veiðivatn aldrei langt undan hér á Íslandi. Hringinn í kringum höfuðborgina iðar allt af lífi í vötnum í innan við 50km radíus, það sama má segja um alla aðra staði á Íslandi. Ef við erum aftur á móti að tala um að það er svo langt í veiði í dögum talið, þá er svarið já.

Bábilja – Dýr veiðileyfi

Enn og aftur, nei. Ef við erum ekki að tala um primetime í einhverri L-á með veiðihúsi og öllu tilheyrandi, þá getur þú alveg komist í góða veiði fyrir lítinn aur. Vatnaveiðin er mitt sport, pakka nóg af mat í fellihýsið, renni út úr bænum á föstudegi og sést svo ekki heima fyrr en aðfararnótt mánudags. Ef þú sérð fram á að fara í 4-5 vötn á sumri, þá getur alveg borgað sig að festa kaup á Veiðikortinu. Sjálfur nota ég það töluvert og bæti svo kannski einu og einu vatni við sem ég borga aukalega. Dagurinn í þokkalegu vatni getur verið á bilinu 1.000 – 2.000 og ekki verra að þekkja einn eða fleiri landeigendur (bændur).

Bábilja – Dýrar græjur

Einfalt, nei. Fluguveiðar, eins og allt annað sport, geta verið kostnaðarsamar en þú stjórnar því mikið til sjálfur. Auðvitað getur þú farið ‚overboard‘ og keypt þér allt það besta og dýrasta, en þú getur líka keypt þér skynsamlegt sett til að byrja með; 8-9 feta stöng með línu 5-7, tvo mismunandi tauma, alhliða taumaenda  (2X) og box með 20-30 flugum. Hafðu bara eitt í huga, ekki kaupa bara einhverja stöng, veldu merki sem þú hefur í það minnsta heyrt minnst á eða góður vinur þinn mælir með.

Vífó, 3.apríl

Aðeins meiri kastæfingar um og eftir hádegi í Vífilsstaðarvatni. Nokkrir í svipuðum erindagjörðum þegar mig bar að, en þeim fækkaði fljótlega. Vorum aðeins tveir eftir um kl.14 en þá dreif að nokkurn mannskap. Varð svo sem var við fisk en tökurnar voru svo naumar að ekkert hékk á. Prófaði helst þyngdar púpur; Pólska Pheasant Tail með kúluhaus, Red Tag og svo svartan og rauðan Buzzer. Jæja, 46. aldursárið byrjaði alveg eins og því 45. lauk, með öngul í rassi.

Meðalfellsvatn, 2.apríl

Létt kastæfing við Meðalfellsvatnið í dag í c.a. 2 klst. Vatnið orðið íslaust að mestu, aðeins smá ræma við Hljóðasteina er þakin íshröngli ásamt Vatnsvíkinni. Sáum töluvert líf í Hjarðarholtsvík og út af Víkurtöngunum, en því miður var fiskurinn ekki í neinu stuði.

Umhverfing

Smellið fyrir stærri mynd

Hér sunnan heiða hafa flest vötn á láglendinu rutt af sér ís og einn og einn veiðimaður hefur sést á vappi í grennd við þau. Færri sögum fer af aflabrögðum, sem stendur þó mögulega til bóta um leið og lofthitinn heldur áfram að hækka því samhliða hlýna vötnin og fiskurinn fer á kreik. Þegar vötnin umhverfast (enska: turnover / overturn), þ.e. þegar kalt, súrefnisríkt yfirborðsvatn sekkur og heitara vatn af dýpinu leitar upp á við, tekur líkamsstarfsemi silungsins stökk. Ef mönnum þykir til græðgi silungsins koma þegar ísa leysir, þá ættu menn að renna fyrir silunginn u.þ.b. viku til hálfum mánuði síðar. Þá eru töluverðar líkur á að umhverfing vatnsins sé í gangi og fiskurinn nánast fer hamförum þegar súrefnisstig vatnsbolsins jafnast og hitinn hækkar. Það verður síðan alltaf álitamál manna í millum hvort réttlætanlegt sé að stunda veiðar fyrir og á meðan á þessu tímabili stendur. Sumir vilja gefa fiskinum næði til að ná kröftum og fita sig þessar fyrstu vikur vorsins, aðrir geta ekki beðið. Vissulega er fiskurinn frekar rýr eftir veturlanga kyrrstöðu og orkusparnað og ekki er mikill matur í honum. En þá má líka stunda veiða og sleppa, sú köllun á ekki aðeins við laxveiðimenn.

Það er engin ein regla fyrir því undir hvaða kringumstæðum vatn umhverfist. Þumalputtareglan gæti verið eitthvað á þá leið að þegar yfirborðshiti vatnsins fer yfir hita þess á botninum getur allt gerst. Rétt um það bil sem ísa leysir er yfirborðshitinn á bilinu 0-1°C á meðan botnhitinn er nær 4°C og má því vænta umhverfingar þegar yfirborðshitinn hefur hækkað um 3°C. En það er fleira sem hefur áhrif á umhverfingu. Vindur, dýpt vatns og flatarmál þess eru miklir áhrifavaldar. Og það eru alls ekki öll vötn sem umhverfast. Grunn vötn og tjarnir verða síst til þess að umhverfast, þau hitna nokkuð jafnt yfir að vori.

Ég hef verið að fylgjast með hitastigi tveggja ólíkra vatna síðustu vikur og reynt að ráða í það hvenær þau umhverfast. Úthverfatjörn Reykvíkinga, Elliðavatnið varð íslaust að mestu upp úr miðjum mars og hitastig þess komst fljótlega upp fyrir 1°C (1,6°C þann 18.mars) og reis jafnt og þétt upp í 3,5°C þann 30.mars, en þá féll það snögglega um rúma 1°C á innan við sólarhring. Kannski er það engin tilviljun að menn ætli ekki að opna vatnið fyrr en 20.apríl? Hitt vatnið sem ég hef fylgst með, Skorradalsvatn er enn ekki íslaust nema að litlu leiti. Hitastig þess þann 18.mars var rétt um 0,5°C en með bráðnun hafði það hækkað upp í 1,6°C þann 30.mars. Miðað við ofangreinda þumalputtareglu má geta sér til um að enn sé nokkur tími í að þessi vötn umhverfist og silungurinn fari virkilega á stjá. Áhugasamir geta fylgst með þessum vötnum hér; Elliðavatn Skorradalsvatn eða landinu öllu.

 

Bábilja – Erfiði

Jú, jú, fluguveiði útheimtir svolitla æfingu, en þær eru ekki erfiðar. Mín reynsla er að fluguveiði sé ekki eins erfið og að veiða á t.d. spún eða maðk. Flugustöng er mun léttari en kaststöng og hreyfingarnar þurfa alls ekki að vera ýkt kraftaköst, létt og leikandi skilar mér alveg eins mörgum fiskum, ef ekki fleiri.

Bábilja – Ég kann‘edda

Margir hafa og margir munu halda áfram að læra fluguveiði af sjálfum sér og út af fyrir sig gengur það alveg. Framboð af allskyns efni fyrir byrjendur á bók, myndum og á netinu er mjög mikið og hefur hjálpað mörgum. En, það er oft betra að fara fyrr en síðar til góðs leiðbeinanda því það tekur oftast mun lengri tíma að venja sig af vitleysunni heldur en læra hlutina rétt í upphafi. Hjá flestum kemur alltaf að því að þeir vilja fínpússa tæknina, nota færri falsköst og ná meiri nákvæmni.

Heiðursmenn

Stangveiði, og þá sérstaklega fluguveiði hefur stundum verið nefnt „heiðursmannasport“. Hvort sem eitthvað er til í þessu eða ekki, þá eru nokkur atriði sem gott er að hafa í huga þegar kemur að veiðinni.

Komdu fram við aðra eins og þú vilt að þeir komi fram við þig. Séu menn í næði við veiðar, láttu lítið fyrir þér fara þangað til þeir eru tilbúnir að eiga við þig orðaskipti eða gera hlé á sínum veiðum.

Veiðistaður er óðal hvers manns. Haltu kurteisislegri fjarlægð við næsta veiðimann, gefðu honum svigrúm til að færa sig um set án þess að þvælast fyrir eða þrengja að honum.

Kyrrð. Haltu kyrrð á veiðistað. Það eru örugglega fleiri en færri veiðimenn sem kjósa kyrrð og ró við veiðarnar og það sama má segja um fiskinn. Óþarfa rask og læti fæla frá okkur fiskinn.

Berðu virðingu fyrir náttúrinni. Það eru ekki mörg ár síðan meistari Mel Krieger og félagi voru við veiðar á Íslandi og þótti umgengni okkar á frekar lágu plani. Ef við höfum þrek til að bera með okkur margvíslegan varning til veiða, þá ættum við einnig að geta borið til baka tómar umbúðir, afklippur og girnisflækjur.

Viðbragð

Smellið fyrri stærri mynd

Lang algengasta viðbragð okkar við töku er að reisa stöngina beint upp, eins hátt og armlengdin leyfir. Þetta er gott og gilt, svo lengi sem fiskurinn tekur ekki upp á þeim óskunda að stökkva örskömmu síðar og vinna sér þannig inn slaka á línunni og losa sig.

En það er til ráð við þessu. Í stað þess að reisa stöngina beint upp getum við tamið okkur að reisa hana upp undir 45° horni, upp og til hliðar (2) aðeins helming þeirrar hæðar sem við notum venjulega (3). Með þessu móti höfum við tekið jafn mikinn slaka af línunni eins og við hefðum reist hana upp í topp, en eigum ennþá inni nokkra hæð ef fiskurinn tekur stökkið eða stímið í áttina að okkur.

Að veiða djúpt

Að öllu jöfnu er fengsælast að veiða stutt frá bakkanum þar sem fiskurinn heldur sig en ýmsar ástæður valda því að fiskurinn leitar út í dýpið. Í miklum hita þegar vatnshitinn rís einna hraðast á grynningum, leitar fiskurinn þangað sem hitastigið er jafnara, kaldara. Mikil sól hefur sömu áhrif, þ.e. birtufælinn fiskur eins og urriðinn sækir út í dýpið. Síðan er það kuldinn á veturna sem hrekur fiskinn smátt og smátt út í dýpið þegar grynningarnar leggjast í auðn og frjósa að lokum.

Það er ekki fyrr en grynningarnar hitna og lífríkið tekur aftur við sér að silungurinn hreyfir sig upp á við aftur. Fram að þeim tíma, sem getur verið nokkuð frameftir vori, verðum við að egna fyrir hann í dýpinu. Til að veiða dýpið getum við þurft að beita einni eða samspili fleiri eftirfarandi aðferða:

  • Nota þyngdar flugur
  • Nota sökklínu
  • Nota sökktaum
Pheasant Tail

Þyngdar flugur eru væntanlega algengasta leiðin til að ná botninum. Við þekkjum kúluhausa af ýmsum gerðum og blý-þyngdar flugur, sumar hnýttar á mjög þyngda öngla. Eitt er það sem margir láta hjá leiðast að huga að og það er lögun flugunnar. Það eru engin ný vísindi, eins og Pheasant Tail sannar, að grannar, rennilegar flugur sökkva alveg eins vel og þær sem eru bústnar og í yfirþyngd. Þynging PT er í raun sáralítil samanborin við miklar blý- eða tungsten þyngingar stærri flugna.

Að kasta bústnum, þungum flugum getur kallað á nokkuð stórtækar breytingar á kaststíl og hefur því oft vafist nokkuð fyrir byrjendum, já og lengra komnum. Algengustu silungastangir eru gerðar fyrir línur 5-7 og sem slíkar eru þær ekkert sérstaklega heppilegar fyrir þungar flugur. Til að ráða við þyngri flugur þarf að kasta hægar, lengja kastferilinn og umfram allt hemja sig í kröftugum köstum og fjölda falskasta. Slíkt eykur aðeins á flækjustigið og þá meina ég raunverulegar flækjur.

Að veiða djúpt

Þegar við veiðum á miklu dýpi, njótum við þess að geta farið nær fiskinum heldur en ella. Þetta  helgast af því að við fjarlægð okkar frá fiskinum í láréttu plani bætist dýpið niður á hann. Óhefðbundnari leið, í það minnsta hér á Íslandi, er síðan Tékkneska leiðin þar sem þyngd flugunnar og togkraftur vatnsins er notaður til að hlaða stöngina fyrir mjög stutt köst, ef þá nokkur. Oft líkist þessi aðferð dorgveiðum með föstum spotta á priki.

Buzzer

Sjálfur hef ég skoðað rækileg hnýtingar á hóflega þyngdum „fyrirsætuflugum“ þ.e. mjónum sem kljúfa vatnið vel og sökkva því auðveldlega án þess að íþyngja köstunum. Ég á í fórum mínum nokkrar slíkar eftir veturinn og vorið verður látið ráða hvort þeim fjölgar í sumar.

Vorveiði

Þegar ísa leysir þá fara að skapast fyrstu skilyrðin fyrir umbreytingu skordýra í vötnum. En það getur liðið langur tími þar til hitastig vatnsins rís að einhverju marki. Lífríkið fer hægt af stað, gyðlur og púpur fara yfirleitt á stjá, rólega þó, u.þ.b. viku áður en þær klekjast að því gefnu að vatnið hafi náð ákveðnum þroska, hitastigi.

Buzzer Silver Orange

Á meðan ég var að velta þessu fyrir mér um daginn, spurði ég unglinginn á heimilinu hvað hann teldi að fiskurinn æti á þessum árstíma, rétt áður og um það bil sem ísa leysir. Eitthvað hefur matseðill vikunnar verið rýr á heimilinu því það stóð ekki á svarinu; „Afganga“. Ekki þótti honum líklegt að mikið ferskmeti væri á boðstólum og því líklegast að afgangar væru á borðum. Kannski var hann ekki svo langt frá því sanna, en það er ekki þar með sagt að við getum ekki engt fyrir fiskinn með einhverju spennandi.

Blóðormur

Blóðormur eða brúnar pöddur hafa oft gefið vel strax og ísa leysir, löngu áður en hitastig vatnsins nær því að kveikja á klaki. Þetta helgast auðvitað af því að viðlíka líf er að finna í vatninu allan ársins hring, jafnvel um miðjan vetur og því ekkert fráleitt að bjóða silungnum upp á slíkt, afganga. Fyrstu staðirnir þar sem fiskjar verður vart er oft á tíðum grynningarnar þar sem vorsólin nær að hita vatnið og laða til sín langsoltinn silunginn upp úr djúpinu þar sem hann hefur haft hægt um sig yfir veturinn. Þrátt fyrir að tökur að vori geta verið líflegar, þá fer fiskurinn sér engu að síður hægt, vill ekki brenna of mikilli orku í að kanna vorið.

Bitch Creek Nymph

Stórar púpur eins og t.d. Bitch Creek Nymph, Red Tag og Héraeyrað. Litlar, dökkar og rennilegar eins og t.d. Toppflugan og Pheasant Tail, renglulegir Peacock eða þá Blóðormur og brúnir Buzzerar niður á botninn.

Straumflugur sem hafa orð á sér að gera það gott að vori eru t.d. orange, svartir og hvítir Nobblerar, Gulur Köttur og auðvitað Black Ghost. Veiða þær djúpt, láta þær „sleikja botninn“ eins og einhver orðaði það.

Red Tag

Flestar veiðiaðferðir að vori eiga það sameiginlegt að vera rólegar, jafnvel „rólegri“. Dautt rek undan léttri golu með þungum púpum eða lúshægur inndráttur straumflugu er það sem silungurinn kannast við. Sum vötn, eins og Þingvallavatn virðast kalla á stórar og bústnar púpur (nr.8) sem komið er vel niður í dýpið fyrir kuðungableikjuna.

 

Black Ghost

Önnur vötn fóstra ekkert annað en lítil og nett afbrigði mýpúpunnar, eins og Vífilsstaðarvatn. Engilbert Jensen beitti skemmtilegri aðferð rétt um það bil er ísa leysti á Vífó. Hann kastaði litlum flugum upp á ísskörina og dró þær síðan framaf þar sem silungurinn beið þeirra og líkti þannig eftir því þegar frosnar mýlirfur losna úr ísnum. Meðalfellsvatnið hefur gefið mönnum vel á þyngdar púpur síðla vetrar, mars – apríl, en um leið og hornsílin fara á kreik hafa litlir klassíkerar eins og Black Ghost og Nobbler gefið ágætlega á grynningunum.

Arbor – Skýringarmynd

Hjólahnútur til að festa línu á allar gerðir veiðihjóla, undirlínu á fluguhjól eða girni á kasthjól. Þetta er kannski ekki sterkasti hnúturinn í bænum, enda reynir í raun sjaldnast á hann, fæstir missa alla undirlínuna út áður en þeir ná að bremsa hjólið.

Clinch knot – Skýringarmynd

Þessi hnútur er í raun eins og hálfur blóðhútur með þeirri viðbót að endanum er brugðið í gegnum stóru lykkjuna í lokinn.

Munið bara að væta hann vel áður en hann er hertur. Ég hef átt vanda til að slíta hann þegar ég herði, kannski vegna þess að ég væti hann ekki nógu mikið.

UNI – Skýringarmynd

UNI hnúturinn er nánast eins og Hangman’s Knot, nema að hann er vafinn réttsælis í lykkjuna í stað rangsælis.

Fyrirtaks hnútur til að festa flugu á taumenda ef hann er rétt gerður og vættur vel áður en hann er hertur.

Það að væta hnút vel fyrir herslu kemur í veg fyrir tvennt:

a. Traumurinn hitnar síður, þ.e. hann veikist ekki þegar hann rennur í gegnum hnútinn.

b. Taumurinn krullast ekki eins og oft vill gerast þegar hann rennur í gegnum hnút.

Hangman’s Knot – Skýringarmynd

Hangman’s Knot er annar uppáhalds hnúturinn minn þegar kemur að því að festa flugu á taum. Einfaldur, öruggur og auðvelt að eiga við, jafnvel þegar fingurnir eru orðnir loppnir og rökkrið farið að síga að.

Það er með þennan hnút, eins og flesta aðra, það borgar sig ekkert að flana að honum. Haltu góðum rythma, passaðu að vafningarnir krossist ekki, vættu hann vel og hertu með jöfnu átaki, þá klikkar hann ekki.

Ná-frændi þessa hnúts er UNI hnúturinn, hinn uppáhalds.