Spænska rótin

Aðstæður til fluguveiði eru mismunandi og það upplifðu Spánverjar fljótlega þegar allir byrjuðu á því að prófa Pólsku, Tékknesku og Frönsku stuttlínu tæknina.

Eins og fram hefur komið í þessum stuttu pistlum um mismunandi rætur Euro Nymphing, þá henta framangreindar uppsetningar á taum ekkert sérstaklega vel þegar vatnið er dýpra en 6 fet og rennur hægt. Þetta vissu veiðimenn á Spáni sem þekkja ljónstyggan fisk hálendisins á Spáni þar sem fjarlægð veiðimanns frá fiski þarf að vera u.þ.b. 30 fet ef hann ekki að styggjast. Ein leið til að vinna bug á þessu er að nota taum sem er 25 fet eða lengri, en þá reynir heldur betur á kasttæknina.

Almennt eru Spænskir taumar nær 15 fetum, þessir ógnarlöngu 30 feta taumar eru frekar undantekning.

eru 10 – 20 fet af 4X glæru taumaefni sem tengd eru flugulínunni.

eru 2 – 3 fet af 5X glæru fluorocarbon taumaefni.

er 1 fet af 5X ljómandi / marglitu fluorocarbon taumaefni, tökuvarinn.

eru 2 – 3 fet af 5X glæru fluorocarbon taumaefni.

Það sem vekur athygli við þennan taum er að hann er nánast í level frá byrjun til enda, þ.e. hann byrjar í 4X sverleika og enda í 5X. En þetta er vitaskuld aðeins ein útfærsla hans og það kæmi mér ekkert á óvart að útfærslurnar séu nærri eins margar og sprænurnar á Spáni eru, ef það segir einhverju eitthvað.

Í ákveðinni útfærslu þessa taums sem ég rakst á var notaður kónískur taumur í hluta í mismunandi lengdum eftir því hver heildarlengd taumsins átti að vera. Fyrir 18 feta taum var byrjað á 9 feta kónískum 4X taum og fyrir 21 feta var byrjað á 15 feta kónískum af sama sverleika. Það fylgir sögunni að vilji menn veiða afleggjara á svona taum, þá sé farsælast að festa hann við samsetningu hluta og þannig að tökuvarinn sé því sem næst yfir ofan yfirborðið.

Þurrar vöðlur

Um þessar mundir ættu flestar vöðlur að vera orðnar þurrar, hanga snyrtilega afsíðis í skugga eða í það minnsta þar sem vetrarsólin nær ekki til þeirra. En það eru líka til þau augnablik, jafnvel heilu dagarnir á sumrum þegar vöðlurnar ættu að fá að þorna og haldast þurrar.

Síðasta sumar, rétt eins og fleiri sumur, glímdi ég við þann krankleika í vöðlum að þær héldu ekki vatni alveg eins og til er ætlast. Sjálfur glímdi ég við þann krankleika að geta ekki fyrir mitt litla líf munað eftir því að eltast við óþéttan saum eða núning í efni þegar ég var búinn að veiða, þannig að þær héldu bara áfram að leka þegar ég dýfði tánni næst í vatn.

Þar sem mér er meinilla við að vera blautur í fæturna tók ég ósjálfrátt upp á því að halda mig meira og meira á bakkanum og viti menn, ég lærði ágæta lexíu af því. Fyrir það fyrsta, þá náðu köstin mín frá bakkanum alveg jafn langt, jafnvel aðeins lengra heldur en þau sem ég náði með vatnið upp í klof; ERGO ég var oft að vaða að óþörfum.

Á ákveðnum veiðistöðum sem ég heimsótti í sumar voru vel upplýstir fiskar á ferð, þ.e. þeir höfðu náð ákveðnum þroska og stærð sem fæst náttúrulega ekki ef viðkomandi fiskur hunsar öll viðvörunarmerki eins og t.d. urg í steinum, gusugang og skugga veiðimanns. Nei, þessir höfðingjar höfðu náð stærð sinni og aldri vegna þess að þeir tóku mark á því þegar þrýstingsbylgja frá landi lenti á þeim, hraunbotninn urraði og brakaði undan vöðluskóm og skyndilegur skuggi færðist yfir búsvæðið. M.ö.o. þeir vissu að þeim stæði ógn af vaðdýrum og létu sig hverfa niður á meira dýpi eða út á vatnið.

Nú er það svo að ég gef ekki lengur upp fjölda veiddra fiska hér á síðunni, en trúið mér að þótt sumar ferðir hafi ekki verið upp á marga fiska, þá var fjöldi fiska alveg með ágætum síðasta sumar. Það að ég dýfði vart tá í vatn hafði engin áhrif á aflabrögðin. Ég mæli alveg með því að leyfa vöðlunum að þorna við og við, sjáðu til hvort þú verðir var við fleiri fiska og nær jafnvel að setja fluguna niður á heppilegri stað ef þú heldur þig á bakkanum.

Franska rótin

Það verður nú ekki af Frökkum skafið að þeir eru slyngir veiðimenn, annars væru þeir ekki áttfaldir heimsmeistarar í fluguveiði. Á tímaskala Euro Nymphing, þá komu Frakkar sterkir inn um síðustu aldamót í kjölfar Pólverja og Tékka sem höfðu nánast einokað verðlaunasæti fram að þeim tíma. Frakkar, rétt eins og aðrir Evrópubúar höfðu fiktað við þessa aðferð, þ.e. að veiða með löngum taum eingöngu, en það var ekki fyrr en þeir léttu alla uppsetninguna að þeir slógu í gegn.

Það kann að hljóma sem öfugmæli að segja að Frakkar hafi létt uppsetninguna frá því sem áður þekktist því þeir hurfu aftur til Pólvera og notuðu tiltölulega langan part af venjulegu og sveru taumaefni til að tengja við flugulínuna.

eru 6 fet af 0X glæru taumaefni sem tengd eru hefðbundinni flugulínu.

eru 3 fet af 2X ljómandi eða lituðu taumaefni sem virkar þá sem tökuvari.

eru 2 fet af 4X glæru fluorocarbon taumaefni.

eru 5 fet af 5X glæru fluorocarbon taumaefni.

eru 3 – 5 fet af 6X (eða grennra) glæru fluorocarbon taumaefni sem fest er í þyngri flugu uppsetningarinnar.

eru 3 – 5 fet af 6X (eða grennra) glæru fluorocarbon taumaefni sem fest er í léttari flugu, jafnvel þurrflugu.

Þar sem Franski taumurinn er töluvert lengri heldur bræður hans austan járntjaldsins, þá hentar þessi uppsetning  sérstaklega vel fyrir s.k. örflugur (e: micro nymphs) í stærðum #12 og niður í #20. Lengd afleggjara er yfirleitt höfð tvöföld eða meira, en dýpt vatnsins sem veiða skal.

Það er víst ekki óalgengt að Frakkar lengi hluta allverulega þannig að heildarlengd taumsins geti verið allt að 24 fetum, sem gefur þeim töluvert forskot í andstreymisveiði, borið saman við Pólska og Tékkneska tauma.

Á síðari þróunarstigum Franska taumsins tóku menn upp á því að vefja ljómandi / marglita taumaefnið þétt um t.d. penna þannig að það varð að gormi. Tilgangur þessa er að auka sýnileika tökuvarans og það virðist virka, til skamms tíma. Taumaefnið réttir að vísu úr sér og því þarf að endurtaka gormunina reglulega þegar lengi er veitt. Þessi útfærsla hefur gengið undir nafninu French Coil eða French Slinky.

Franska aðferðin hentar einna best í hægari straum, grunnu vatni (3 fet eða grynnra) og þar sem fiskur er tiltölulega styggur, að sögn. Önnur sögn segir að Franski uppsetningin hafi ekki náð mikilli útbreiðslu, hvað þá hylli veiðimanna vegna þess að hún krefst mikillar leikni sem hreint ekki mörgum veiðimönnum tókst að ná tökum á. En, hún virkar greinilega því hún færði Frökkum marga titla í liða- og einstaklingskeppnum í fluguveiði.

Tékkneska rótin

Rétt fyrir 1990 höfðu Tékkar svo fínússað Pólsku rótina að Euro Nymphing að það var réttlætanlegt að þeir nefndu aðferðina Czech nymphing. Raunar hafði þeim orðið vel ágengt árið 1985 með frumútgáfu sína þegar þeir hrepptu annað sætið í meistarakeppninni í Póllandi, fast á hæla heimamanna. Ári síðar náðu Tékkar toppsætinu þegar Slavoj Svobota hlaut heimsmeistaratitilinn í Belgíu. Á þessum árum var ekki óalgengt að Pólvejar og Tékkar skiptust á um að taka fyrsta sæti einstaklinga og landsliða í alþjóðlegum mótum.

Tékkneski taumurinn er í nokkru frábrugðinn þeim Pólska. Efsti partur taumsins hefur horfið og litað taumaefni tengt beint við flugulínuna og leiðarinn hafður töluvert langur og afleggjarar festir beint á hann. Ég þori ekki að fullyrða það, upplýsingar á netinu nokkuð misvísandi, en því hefur verið haldið fram að Tékkar hafi verið þeir fyrstu til að setja tippahring (e: tippet ring) á milli parta á taumi, í þessu tilfelli á milli hluta og .

eru 1 – 2 fet af 1X ljómandi / marglitu taumaefni sem tengt er flugulínunni, tökuvarinn.

eru 6 – 10 fet fet af 3X glæru fluorocarbon taumaefni, s.k. leiðari.

er valkvæður afleggjari úr allt að 5 fetum af 4X (eða grennra) glæru fluorocarbon taumaefni fyrir næst þyngstu fluguna í uppsetningunni.

er 5 – 7 feta afleggjari úr 4X (eða grennra) glæru fluorocarbon sem ætlaður er þyngstu flugunni í uppsetningunni.

eru allt að 5 fet af sama efni og í og og er ætlað léttustu flugunni í uppsetningunni.

Það sem Tékkar gerðu til að fullkomna sína aðferð umfram Pólvera var að koma fram með nokkrar byltingakenndar aðferðir og útfærslur á flugum. Nú verða lesendur að setja sig aðeins í spor hnýtara í Tékklandi árið 1988, skömmu fyrir Flauelsbyltinguna í árslok 1989. Hráefni til fluguhnýta var af skornum skammti á þessum árum og fyrstu flugurnar sem kenndar hafa verið við Tékknesku rótina voru gerðar úr fábrotnum hráefnum sem voru auðfáanleg; þvottasvampur, hrosshár, sælgætisbréf og ýmsar trefjar úr náttúrunni. Oftast voru þetta eftirlíkingar vorflugulirfa og svipaðra flugna, þyngdar með óræðum efnum og ekkert endilega með kúluhaus. Fljótlega mátti þó sjá ákveðin einkenni þessara flugna, þær voru með sléttara yfirborð heldur en þær Pólsku, gjarnan lakkaðar í drep til að vernda lélegt hráefni og sérlega grannar. Þegar hefðbundin hráefni urðu algengari upp úr 1995 tóku þessar flugur stökkið í átt að þeim sem við þekkjum í dag.

Raunar var alls ekki allt bölvað við þetta haftatímabil fluguhnýtingaefna í Tékklandi. Tékkar eru úrræðagóðir og á þessum tíma tóku margir sig til og fundu einfaldar lausnir á hráefnaskortinum, t.d. að framleiða efnið sjálfir úr afgöngum úr nálægum verksmiðjum og endurnýta ýmislegt úr daglegu lífi. Þeir leynast víða Skoda bílarnir á taumum enn þann dag í dag í einni eða annarri mynd og enn sjáum við rauðrassa flugur með fíngerðan þvottasvamp í eftirdragi.

Tékkneska rótin, rétt eins og sú Pólska, hentar vel til veiða í straumhörðum ám og lækjum. Aðferðin, taktíkin er nær sú saman og ef eitthvað er, þá hentar taumurinn jafnvel betur í meira vatni heldur en sá Pólski. Dýpt vatnsins var enn vandamál og það var ekki leyst fyrr en Spánverjar komu til sögunnar með sína útfærslu. Það segja mér gáfumenn að Tékkneski taumurinn henti einna best til veiða í 2ja til 6 feta djúpu vatni og vösum (e: pocket) þar sem veiðimaðurinn þarf að koma flugunni vel niður á skömmum tíma og hefur til þess tiltölulega lítið svigrúm.

Pólska rótin

Pólska rótin að Euro Nymphing á rætur að rekja til áttunda áratugar síðustu aldar þegar Pólverjar tóku til við að þróa og veiða með afar lítilli línu í straumvatni, ef þá einhverri línu yfir höfuð. Þeir notuðu hefðbundnar fluguveiðistangir í stærðum #3 og #5 og taum sem var nokkuð frábrugðinn hefðbundnum taumum.

Árið 1984 kynnti einn af frumkvöðlum þessarar aðferðar, Jozef Jelenzki, nokkrum Tékkneskum landsliðsmönnum einhverjar flugur sem hann notaði með afar sérstakri veiðiaðferð sem Tékkarnir kölluðu stuttlínu tækni. Næstu árin á eftir var mjótt á mununum á milli Pólvera og Tékka í fluguveiðikeppnum. Árið 1989 má segja að þróunarferill Pólsku aðferðarinnar hafi náð ákveðnum tímamótum þegar Wladyslaw Trzebunia vann heimsmeistarakeppnina í fluguveiði sem haldin var í Finnlandi það árið og beitti til þess samsetningu taums sem hann hafði þróað um árabil og gekk lengi vel undir heitinu Pólski taumurinn.

Hvort Wladyslaw eigi hönnunina að hinum eina sanna Pólska taum þori ég ekki að fullyrða, það er líkt með Pólska tauminum og öðrum mannanna verkum, það hafa margir gert tilkall til hans eða það sem líklegra er, margir hafa verið með sömu eða svipaða hugmynd í kollinum á þessum tíma.

eru 1 – 2 fet af 1X glæru fluorocarbon taumaefni sem tengd eru hefðbundinni flugulínu.

eru 2 fet af 2X ljómandi eða lituðu fluorocarbon taumaefni sem virkar þá sem tökuvari.

eru allt að 5 fet af 2X glæru fluorocarbon taumaefni, s.k. leiðari.

eru 2 – 3 fet af 3X glæru fluorocarbon taumaefni sem hnýtt er utan um leiðarann þannig að það geti leikið laust, færst upp og niður eftir leiðaranum.

hnútur á samsetningu leiðaranns og 3X fluorocarbon taumaenda, þessi hnútur er gjarnan nefndur stoppari þannig að renni ekki að flugunni á enda

Þessi lýsing er, í sinni einföldustu mynd sá taumur sem kallaður hefur verið pólski taumurinn. Lengd og ræðst af dýpi þess vatns sem veiða skal.

Hér skal strax leiðrétta gamlan misskilning um Pólsku rótina; það var aldrei veitt með þremur flugum með þessari aðferð. Ástæðan er sára einföld, það var (er?) nefnilega bannað að veiða með fleiri en tveimur flugum í Póllandi.

Það sem vekur athygli við þennan taum er að eiginleg lengd hans er lítið lengri en hefðbundinn fluguveiðitaumur, u.þ.b. 9 fet. En það sem vakti enn meiri athygli og hafði ekki sést áður, var náttúrulega partur ②  Það að nota mislitt eða ljómandi taumaefni sem tökuvara þótti snilld því tökuvarar höfðu jú áhrif á drag en það losnuðu menn við með þessari aðferð. Taumurinn og sú aðferð að láta flugulínuna sjálfa nær aldrei snerta vatnið gerir það að verkum að Pólska aðferðin hentar sérstaklega vel í straumhörðum ám og lækjum sem eru tiltölulega grunnir.

Flugurnar sem Pólverjar notuðu voru töluvert þyngdar og gjarnan vafðar ull. Upprunalega ekki eins straumlínulagaðar og þær sem við sjáum í Euro Nymphing í dag, en mjóslegnar þó. Sú mýta varð fljótlega til að Pólsku flugurnar væru allar ofnar eða heklaðar listaverk, en mér skilst að Pólverjar glotti nú aðeins að því og segi þær flugur hafi meira verið ætlaðar til að selja ferðamönnum heldur en til daglegs brúks.

Evrópska aðferðin

Eins og fram hefur komið hér á síðunni, þá er Euro Nymphing samheiti yfir nokkrar aðferðir við stuttlínu veiði sem eiga það sammerkt að eiga ættir að rekja til Póllands, ég kem að því síðar. Flestar þessar aðferðir eiga það sameiginlegt að þurfa afskaplega lítið á flugulínunni að halda, en það er betra að hafa eitthvað uppá að hlaupa ef fiskurinn tekur og tekur á rás. Hvort það er undir- eða flugulína sem veiðimaðurinn hefur í bakhöndina skiptir að margra mati ekki höfuð máli, því um eiginlegt flugukast er ekki að ræða.

Kastið er sjaldnast lengra en 10 – 15 fet og að því leitinu til og hvað aðferðina varðar, þá minnir hún glettilega mikið á Tenkara. Já, bara svo ég gleymi því ekki, þá er taumaendinn yfirleitt hafður úr fluorocarbon þannig að ekkert hægi á ferð flugunnar niður í vatnsbolinn. Með rennandi vatni og ekki meira úti en 12 – 15 fet gefst ekki langur tími til að koma flugunni niður og því skal öllum brögðum beitt.

Þegar kemur að því að kasta flugunni, þá getur málið vandast örlítið þar sem þú ert ekki með neina flugulínu úti til að hlaða stöngina. Þú þarft fyrst og fremst að beita meiri kröftum en í venjulegu flugukasti til að ná flugunni út. Ekki skemmir að flippa úlnliðnum snaggaralega í kastinu til að auka á hröðunina í framkastinu. Vitaskuld hjálpar það til að flugurnar eru nokkuð þyngdar og ekki mikið vigt í tauminum, þannig að flestir eru snöggir að komast upp á lagið með kastið.

Þegar flugan er komin í vatnið, þá er stöngin haldið tiltölulega hátt og beint út og notuð til að stilla dýptina sem veiða á. Stangartoppurinn er síðan færður yfir vatnsborðinu með sama hraða og straumurinn þannig að flugan hreyfist með eðlilegum hraða. Það getur tekið nokkrar tilraunir að ná nákvæmlega réttum hraða á fluguna m.v. straum því toppurinn ætti alltaf að vera beint yfir flugunni. Ef hann er á undan henni, þá ertu að draga fluguna of hratt. Ef þú ert á eftir flugunni þá missir þú trúlega af fiskinum.

Ef ég man nú allt sem mér var sagt á Euro námskeiðinu s.l. vor, þá á maður að bregðast við minnsta grun um töku. Málið er að með svona beinni tengingu við fluguna þá eru miklu meiri líkur á að finna fyrir þessum 80% af narti fisksins sem maður annars missir af í hefðbundinni fluguveiði.

Þá er bara spurningin hvort ég sé að gleyma einhverju sem var dælt í mig s.l. vor? Eflaust, en þá gæti alveg verið að næstu greinar fylli þar inn í.

Euro

Nei, mér dettur ekki í hug að blanda mér í umræðu um upptöku evrunnar, einhliða, tvíhliða eða á nokkurn annan máta. Ég hef ekki hundsvita á þessum málum, ekkert frekar en meirihluti þjóðarinnar og held mig því alveg til hlés. Því er ekkert mjög ólíkt farið um efnið sem mig langar þó aðeins að fjalla um; Euro Nymphing, en þar er ég ekki einu sinni byrjandi, bara rétt aðeins kynnt mér og smakkað á.

Þegar ég fór að lesa mér til um Euro Nymphing þá fór mig strax að gruna að þetta væri eitthvert bandalag á milli Czech-, Polish-, Spanish- og French nymphing þannig að ég bakkaði aðeins og las mér til um þær aðferðir. Í rauninni hætti ég að skrifa þessa grein og setti hana á salt, en nú hef ég tekið hana úr salti, skolaði af henni eigin misskilning og skrifað upp á nýtt.

Það var alveg eins og mig grunaði, þessi frasi Euro Nymphing er ekkert annað en tilraun til að sjóða saman í eina krukku helstu aðferðum Evrópubúa til að veiða mjög þungar púpur sem festar eru á langan, grannan einþátta taum. Þessar aðferðir komu fyrst fram á sjónarsviðið upp úr 1980 í fluguveiðikeppnum sem mótleikur við hömlur sem settar voru við notkun ýmissa hjálpartækja s.s. tökuvara o.fl. Koll af kolli tóku landsliðin sig til og betrumbættu og aðlöguðu útfærslur vinningsliðs síðasta árs á þessari aðferð og á endanum varð úr það sem Ameríkanar kölluðu einu nafni; European Nymphing eða Modern Nymphing.

Kosturinn við allar þessar aðferðir er að það má í raun nota hefðbundna flugustöng og hjól, en vissulega má ná sér í sérstakar græjur ef áhuginn er brennandi. Einfaldasta útgáfan af græjunum gæti verið hefðbundin, frekar toppmjúka flugustöng #3, 10 fet eða lengri með viðeigandi large arbor hjóli. Í þessari einföldustu uppsetningu er ekki notuð flugulína heldur fyllir þú hjólið næstum því af undirlínu og setur fasta lykkju á endann.

Ef þú vilt alveg endilega nota flugulínu, þá spólar þú einfaldlega minna af undirlínu inn og getur þá valið um tvær útfærslur;

Gömul rennslislína: notast má við rennslislínu af gamalli flotlínu, helst léttri línu #3 eða #4. Þar sem rennslislína er jafn sver alla leið (e: level) skiptir ekki máli hvernig henni er spólað inn á hjólið. Á enda línunnar er gott að setja fasta lykkju ef hún er ekki til staðar.

Euro Nymphing lína: þú getur líka keypt sérhannaða Euro Nymphing línu fyrir þá stöng sem þú hyggst nota, en í fyrstu atrennu er það e.t.v. óþarfi.

Fremst á línuna eða undirlínuna setur þú sérhannaðan Euro taum sem getur verið allt frá 12 fetum og upp í rúmlega 30 fet að lengd eins og sá sem ég lærði að hnýta á námskeiði sem ég fór í s.l. vor.

eru 20 fet af 0X taumaefni sem tengt er flugu- eða undirlínu.

eru 3 fet af 2X taumefni.

eru 3 fet af 3X taumaefni.

eru 3 fet af 4X ljómandi / marglitu fluorocarbon taumaefni, tökuvarinn (e: sighter). Parturinn er tekinn í tvennt og hnýttur saman þannig að tveir góðir stubbar af efni standa út úr hnútinum til að auka sýnileika tökuvarans.

eru 3 fet 5X glæru fluorocarbon taumaefni, taumaendi.

Á milli hluta og er hafður tippahringur (e: tippet ring) þannig að tökuvarinn styttist ekki þegar skipt er um taumaendann.

Uppbygging taums og mögulega aðrir fylgihlutir taka annars mið af því hvaða afbrigði, eða öllu heldur rót Euro Nymphing þú ætlar að nota. Ég fer nánar í ræturnar á næstum vikum og það hvernig maður ber sig að við þessa aðferð sem kölluð hefur verið stuttlínu veiði.

Tenkara – Ameríska leiðin

Ég á svolítið erfitt með að skrifa um Amerískt Tenkara og það hvarflar að mér að þetta sé álíka gáfulegt eins og að ég mundi taka mig til og skrifa um Amerískan fótbolta. Amerískur fótbolti er náttúrulega ekki fótbolti heldur sambland af ruðningi og fótbolta, segi ég sem Evrópubúi. Það sama má segja um Amerískt Tenkara, ég hef takmarkaða þekkingu á þessu afbrigði, en þar kemur á móti að það er jú samsuða af Tenkara og þekktum fluguveiðiaðferðum frá Evrópu, segi ég aftur sem Evrópubúi.

Að öllu gamni slepptu, þá var Tenkara nánast óþekkt utan Japans allt fram til ársins 2009 þegar Daniel Galhardo stofnaði fyrirtækið Tenkara USA og tók til við að aðlaga aðferðina og búnaðinn að því sem hann taldi vestrænan markað móttækilegan fyrir. Svo vel tókst honum til að þeir sem tala um Tenkara í dag eru flestir að vísa til þess sem honum og fylgjendum hans tókst að markaðssetja sem er nokkuð fjarri Japönsku Tenkara.

Amerískar Tenkara stangir eru að öllu jöfnu töluvert lengri en þær Japönsku, algengast að þær séu 12 fet en finnast allt að 16 fetum. Stangirnar eru framleiddar úr sambærilegum efnum og flugustangir í dag, hátæknilegu trefjaplasti og eru yfirleitt telescopic eða samsettar með stálhólkum. Línan er að sama skapi yfirleitt framleidd úr fjölliðuplasti og er að jafnaði höfð 1.5 x stangarlengd + 4 feta taumaenda. Þó eru til ofnar línur, að vísu úr gerviefnum en áþekkar upprunalegu Japönsku línunum.

Tenkara USA stöng

Eftir því sem ég kemst næst eru Tenkara stangir ekki númeraðar eins og hefðbundnar flugustangir, þess í stað flokka framleiðendur þeirra þær í mjúkar, miðlungs og stífar eða eitthvað í þá áttina. Sumir hafa komið sér upp númerakerfi sem inniheldur upplýsingar um lengd og stífleika, en það er ekki samræmt milli framleiðenda. Talandi um stífleika, það getur verið svolítið vandasamt að landa fiski sem er t.d. 2 pund með Tenkara stöng og mér vitandi hafa veiðimenn einfaldlega brugðið á það ráð að handtaka bæði línu og fisk til að ljúka viðureigninni á sómasamlegan máta.

E.t.v. var það ákveðinn bræðingur sem kallaði á þennan mismunandi stífleika stanganna því upp úr 2015 fór að bera á því að veiðimenn prófuðu Euro Nymphing með Tenkara stöngum. Þyngri flugur kölluðu þá á stífari stangir, sérstaklega þegar menn fóru að nota allt upp í þrjár púpur á taumi með Tenkara stöng. Flestir framleiðendur hafa svarað þessum bræðingi með línum í mismunandi þyngdum og nú er svo komið að algengt er að veiðimenn eigi Tenkara línur í stærðum #2.5 #3.5 og #4.5. Þess ber að geta að hér er ekki um AFTM línuþyngdir að ræða sem kalla á mismunandi stangir, heldur má nota allar þessar línuþyngdir á sömu stöngina.

Þessi bræðingur sem orðið hefur á milli Tenkara og Euro Nymphing að viðbættri aukinni lengd stanganna hefur eiginlega orðið til þess að veiðimenn geta notað þær í vatnaveiði en hefðbundið Tenkara hentar hreint ekki til slíks. Það getur þó verið vandasamt að stilla dýpt flugunnar með Tenkara stöng með fastri línu og því hefur sést til veiðimanna sem bæta einum góðum tökuvara á línuna. Þá er nú lykilkostur Tenkara horfinn endanlega, þ.e. nándin og nákvæmnin sem fellst í því að vera beintengdur við nart fisksins.

Flestar þessara stanga eiga það sameiginlegt með upprunalegu Tenkara stöngunum að línan er fest í topp stangarinnar og línan líkist meira taum heldur en hefðbundinni flugulínu. Þó hefur það borið við að einn og einn framleiðandi selur línur sem eru áþekkar hefðbundinni L (level) flugulínu, lituð og það er undir hverjum og einum veiðimanni að velja lengdina því þær eru seldar á spólum sem klippa má niður í æskilega lengd. Þegar út í þessar L línur er komið þá eru veiðimenn farnir að kasta flugu með línu, svipað eins og um hefðbundna flugustöng væri að ræða og eru þá nærri hættir að veiða Tenkara, eiginlega komnir út í hreina og klára fluguveiði með græjum sem ekki eru hannaðar til þess en telja sér trú um að þeir séu að Euro Nympha, en um þann bræðing verður fjallað í öðrum greinum hér á síðunni.

Tenkara – upprunalegt

Það er nú ekkert nýtt að eitthvað á samfélagsmiðlum verði hvati að því að ég setji eitthvað niður í grein sem ég hef verið að grúska í. Að þessu sinni voru það hugleiðingar veiðimanns um það hvort hann ætti að kaupa sér Tenkara stöng eða ekki. Að vísu þekki ég veiðimann sem á Tenkara stöng, en ég þykist vita að hún er ekki oft tekin fram og þá meira til gamans heldur en í alvöru.

Fyrir nokkrum árum síðan, gæti best trúað að þau séu orðin 10, þá var mér bent á Tenkara og ég varð mér úti um töluvert efni um þessa veiðiaðferð. Þetta grúsk mitt tengdist í raun ekki Tenkara sem slíku heldur s.k. North Country Spiders, veiðiflugum frá norður Englandi. En nú er ég kominn töluvert út fyrir efnið, í það minnsta svona til að byrja með.

Einfalda skýringin á Tenkara er væntanlega; Hefðbundin Japönsk fluguveiðiaðferð. En þegar þetta er skoðað nánar, þá er nú ýmislegt fleira sem hangir á spýtunni heldur en bara lína og agn. Þessi aðferð hefur verið að þróast í yfir 400 ár meðal almennings til að veiða í fjallalækjum og hafði í upphafi ekkert með sportveiði að gera. Þetta snérist hreint og klárt um að veiða sér til matar með einföldum og áhrifaríkum hætti. Það er til nóg af seinni tíma útskýringum á Tenkara í bókum og á netinu sem standast ekki skoðun og margt af því sem skrifað hefur verið er runnið undan rifjum framleiðenda nýtísku búnaðar sem er mjög fjarlægur upprunalegum búnaði og aðferð.

Tenkara stangir

Margur maðurinn hefur tekið stórt upp í sig og sagt Tenkara vera hreint bull sem á ekkert sameiginlegt með fluguveiði. Þetta er satt og rétt, að mestu leiti. Tenkara veiðimenn notuðu bæði lífræna sem ólífræna beitu, allt eftir aðstæðum. Rúmlega síðustu 100 árin hefur sú lífræna vikið fyrir einföldum og léttum flugum. Síðustu 100 árin á Tenkara því töluvert sameiginlegt með nútíma fluguveiði og er eiginlega sú aðferð sem kemst næst því sem Dame Juliana Berners lýsti á sínum tíma (árið 1496) sem fluguveiði í A Treatyse of Fysshynge wyth an Angle.

Útbúnaður Tenkara er afar einfaldur. Sérlega létt stöng sem gjarnan er samsett úr tveimur eða fleiri bambuspörtum þannig að auðveldara sé að ferðast með hana. Lengd stangarinnar getur verið allt frá 6 fetum og upp í tæp 9 fet. Það er algengur misskilningur að Tenkara stöng sé allt að 14 fetum og á væntanlega rætur að rekja til þess þegar nútímastangir voru hannaðar til að ráða samhliða við Tenkara veiði og þyngdar nútíma púpur (Euro Nymphing). Í topp stangarinnar er fest nokkuð sver en stutt ofin lína sem kallast lilian. Á enda hennar er hnýttur einfaldur hnútur sem virkar eins og stoppari þegar hin eiginlega lína er lykkjuð utan um hana ofan við hnútinn.

Rétt eins og misskilningurinn um lengd Tenkara stanga, þá er sambærilegur misskilningur í gangi varðandi lengd línunnar og hann á sér trúlega sama uppruna. Lengd línunnar, sem er ofin úr hrosshári, er yfirleitt rétt innan við lengd stangarinnar. Framan á línuna er hnýttur grennri taumur, u.þ.b. 1 fet og í hann agnið (flugan).

Japanskar Tenkara flugur

Það er í raun fátt hægt að segja um nútíma Japanskar Tenkara flugur, nema þá helst að oft eru þetta þekktar vestrænar votflugur, óþyngdar og líkjast fyrirmyndunum mjög að einu undanskildu, hringvöf þeirra eru látin vísa fram á við þannig að straumurinn í fjallalækjunum eigi auðveldara með að grípa þær og mynda þannig mótstöðu, toga í frekar grófan tauminn.

Fyrstu Tenkara flugurnar voru víst hreint ekki svona skrautlegar, frekar hnýttar af vanefnum fjallabúa úr því efni sem hendi var næst og það sem meira er, líktust í raun engu skordýri. Ástæða þess var afar einföld, þessir fjallalækir voru víst ekkert sérlega líflegir og lítið um skordýr þannig að fiskurinn einfaldlega tók allt sem sem mögulega gat verið ætt. Hver veiðimaður þurfti því ekkert að vera að skipta um flugur í tíma og ótíma, ein dugði og hver um sig átti sér sína flugu og veiddi aðeins á hana. Svo segir sagan í það minnsta og er góð og á ekki að gjalda sannleikans ef hann er annar.

En hvaðan kemur þá þessi misskilningur um hitt og þetta um Tenkara? Það skýrist vonandi í næstu viku þegar ég stikla á nokkru sem gerðist árið 2009. Kannski þó eitt að lokum, Tenkara sem næst sinni upprunalegu mynd er langt því frá útdautt, þó ekki sé aðferðin útbreidd í Japan. Trúlega eru fleiri Tékkar sem stunda Tenkara í dag heldur en Japanir því þar hrifust menn af einfaldleika Tenkara löngu áður en þeir fóru að fínpússa Czech Nymphing sem fjallað verður um síðar hér á vefnum.

Ekki láta fjúka í þig

Einhvern daginn sem ég beið eftir að réttist úr veiðispánni s.l. sumar, rambaði ég inn á skemmtilega síðu með lítt þekktum málsháttum. Það kom vel á vondan þegar ég rakst á; Oft fýkur í menn sem gera veður útaf öllu.

Allt of oft vilja veiðimenn bíða af sér veðrið í veiði, en eins og alþekkt er, þá þarf maður yfirleitt ekki að bíða lengi eftir því að veðrið breytist hér á landi. Og jafnvel þótt það breytist ekki snarlega, þá er rétt að hafa það í huga að veðrið nær sáralítið niður í vatnið. Jú, vissulega kólnar vatnið eitthvað þegar rigningin lemur það og vindurinn ýfir upp yfirborðið, en sú bábilja að fiskurinn leggist niður á botn og hreyfi sig ekkert á ekki við rök að styðjast. Ef veiðimaður hættir að veiða í einhverju veðri, þ.e. veiðir ekkert þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir, þá er nú trúlega meira við hann að sakast heldur en að fiskurinn sé ekki að taka.

Jafnvel í 1m ölduhæð er urriðinn í tökustuði, einfaldlega vegna þess að aldan rífur upp og sópar saman æti sem annars héldi sig til hlés eða væri svo dreift að það svarar ekki kostnaði að elta það yfir stærra svæði. Og það er ekki bara urriðinn sem kætist í öldunni, bleikjan kann alveg eins að meta hressilegt öldurót þar sem kennir ýmissa grasa í fæðu.

Það er algengur misskilningur að aldan herði á sér þegar hún nálgast land, því er raunar þveröfugt farið. Þegar dýpi minnkar þá rís aldan og hægir mjög mikið á sér. Þeir sem reynt hafa vita að ef flugu eða öðru agni er kastað út fyrir ölduna þá berst það mun hraðar að landi en þegar inn fyrir ölduna er komið. Það er því parturinn frá öldu og að landi þar sem fiskurinn kann einna best við sig, ekki bara vegna þess að vatnið hreyfist hægar heldur líka vegna þess að ætið sem aldan ber með sér (á miklum hraða utan af vatni) lendir eins og á vegg og þéttist um leið og fyrstu öldurnar rísa við landið, svo lekur ætið í rólegheitum upp að ströndinni og fiskurinn hefur nægan tíma til að úða í sig.

En hvað á þá veiðimaðurinn að gera sem nær ekki neinum fiski þegar aldan tekur að rísa? Jú, náðu agninu upp af botninum og veiddu það ofar í vatnsbolnum, skiptu langa tauminum eða sökklínunni út og hættu að nota botnlægar flugur. Færðu þig í léttari línu, intermediate til að skera yfirborðið og byrjaðu bara að draga strax inn, fæðan rótast mest upp að yfirborðinu og þar er fiskurinn.

Viðbragðið upp á við

Ég hef ekki minnstu hugmynd um hvernig enska orðið troutsetting hefur verið þýtt á okkar ylhýra, ekki nema að einhver kannist við urriðaviðbragð, en þá er ég hræddur um að íslenskir veiðimenn geti ekki alveg samsvarað sig með enska frasanum. Enska orðið er haft yfir það þegar veiðimaður bregst við urriðatöku með því að lyfta stönginni snaggaralega upp til að tryggja fluguna.

Þó stórir urriðar séu ekkert einkamál íslendinga, þá eru þeir alls ekki útbreiddir um heimin, algengast að þeir séu meira í ætt við stubba sem bregðast þarf snaggaralega við og þá er fljótlegast að lyfta stönginni um leið og tekið er í línuna. Smá hliðarspor um stærðir fiska; Seinasta vor sat ég námskeið þar sem leiðbeinandi var að lýsa algengri stærð fiska erlendis. Hann rétti fram hálf krepptan lófann og sagði erlenda veiðimenn vera fullsátta við fisk sem næði rétt aðeins út úr lófanum sitt hvor megin. Til að undirstrika smæð fiskanna nefndi hann ákveðinn líkamspart sinn og sagði fiskana oft af svipaðri stærð. Á sama augnabliki gerði leiðbeinandinn sér ljóst að í salnum var kona og setti rauðan. Hvort það var játning hans á smæð líkamspartsins eða orðavalið sem fékk hann til að roðna læt ég ósagt látið. Datt í hug að láta þetta fljóta hérna með, bara svona að ganni.

En aftur að þessu erlenda urriðaviðbragði, að lyfta stönginni. Við vitum að þetta viðbragð hentar vel þegar taka þarf mikinn slaka af línunni eða þegar við erum að veiða þurrflugu. En þegar alvöru urriði er á hinum endanum og á milli okkar er straumfluga, þá getur þetta beinlínis losað fluguna úr fiskinum eða einfaldlega kippt henni frá honum. Urriðinn á það til að glefsa í flugu sem dregin er á tiltölulega miklum hraða, strippi, en hann tekur hana ekki af alvöru fyrr en hann hefur glefsað í hana einu sinni eða tvisvar. Ef við kippum flugunni frá honum, þá gefst honum ekki tækifæri til að taka hana eftir fyrsta glefsið.

Þegar við finnum glefsið eða nartið eins og margir kalla það, ættum við að halda hæð stangarinnar óbreyttri, taka frekar þétt í línuna en ekkert of langt. Ef urriðinn hefur verið að glefsa þá getur hann glefsað aftur, jafnvel tekið af alvöru og þá er okkur óhætt að lyfta stönginni til að eiga við hann, notað stöngina til að tempra ófyrirséð viðbragð hans og álagið á taum og flugu.

Slepptu

Ég ætla rétt að vona að lesendur haldi ekki að ég sé einhver gægjupervert, en ég bara kemst stundum ekki hjá því að fylgjast með öðrum veiðimönnum á veiðislóð. Maður getur grætt alveg helling á því að fylgjast með öðrum og í mínu tilfelli, fundið ástæðu fyrir smá grein eða ábendingu.

Góð línustjórnun, fyrir og í miðju kasti er alltaf eitthvað sem maður tekur eftir. Sumum er það ósjálfrátt að leiðbeina línunni sem liggur laus frá hjóli og að fyrstu lykkju þegar þeir lengja í kastinu eða leggja línuna fram. Undir ýmsum kringumstæðum er þetta kúnst, það er svo margt sem getur verið til trafala þegar línan á að renna fyrirhafnarlaust út úr topplykkjunni.

Svo hefur það komið fyrir að maður sér þá sem halda fast um stöngina, með báðum höndum og klemma línuna með annarri hendinni við korkinn, slaka samt aðeins á gripinu þegar þeir vilja lengja í. Það er beinlínis eins og þeir hafi gleymt að losa um takið á stönginni með óvirku hendinni eftir síðustu baráttu. Í stað þess að línan leiki annað hvort alveg laus eða renni létt og lipurt í gegnum óvirku höndina í kastinu, þá þarf hún að troðast á milli handar og korks sem dregur stórlega úr hraða hennar. Slepptu, annað hvort hendinni af stönginni eða línunni alveg.

Ekki taka slakann með þér

Algeng mistök eru oft auðleyst, það eina sem þarf er að muna lausnina. Það kemur alveg eins fyrir í vatnaveiði eins og í straumvatni að slaki myndast á línunni þegar flugan nálgast bakkann eða er komin á örgrunnt vatn þar sem engin von er á veiði. Margur veiðimaðurinn freistast til þess að taka línuna beint upp í nýtt kast, með slaka og öllu. Allur slaki umfram óverulegan bug verður til þess að upptaka línunnar verður ekki eins áhrifarík eins og til er ætlast.

Til að nýta upptöku línunnar til hins ýtrasta er ágæt regla að lækka stöngina niður að vatnsborðinu og draga línuna inn til að taka allan slaka milli stangartopps og flugu af. Sú lengd línunnar sem þú dregur inn skilar sér margfalt til baka í hleðslu stangarinnar fyrir fyrsta kastið, þú ert örugglega ekki að tapa neinu þótt þú styttir þannig línuna sem liggur út frá stangartoppi.

Enginn bakkgír

Mistök eru oft eftirminnaleg, stundum svo mjög að þau ásækja veiðimenn í áratugi. Einn blogg-kunningi minn vestan Atlantsála á svona minningu sem hann velti upp á spjallsíðu ekki alls fyrir löngu. Þannig var mál með vexti að hann var við veiðar með föður sínum þar sem sá gamli setur í ótrúlegan fisk, trúlega fisk lífs síns sem var í það minnsta 70 sm urriði. Ég glotti reyndar aðeins þegar umræddum fiski var lýst sem tröllslegum, óviðjafnanlegum og algjörlega einstökum. En, hvað um það, þessi fiskur var svo rosalegur að faðirinn þurfti aðstoð við að háfa hann og sonurinn óð því út í og setti sig í stellingar að háfa fiskinn sem sá gamli beindi listilega að honum.

Rétt í þann mund sem sonurinn setti háfinn niður í vatnið, snýr fiskurinn sér um 90° og stefnir ekki lengur í netið, heldur á móti línunni. Í æsingi augnabliksins, hallar sonurinn sér fram og eltir fiskinn í vatninu með háfinn. Fiskurinn tekur þá vitaskuld snöggt viðbragð og beinlínis syndir fram úr flugunni sem fyrir augnabliki hafði setið föst í kjaftinum á honum.

Það grátlega við þetta allt er að umræddur klaufi er fiskatferlisfræðingur (vona að mér hafi tekist að þýða þetta skammlaust) og hann veit upp á hár að urriði getur aðeins synt í eina átt, áfram. Með því að koma svona aftan að honum og stugga við honum, hvatti hann því fiskinn til að taka á sprett og þar með losnaði flugan og hann hvarf sjónum.

Ef þú vilt háfa fisk örugglega, hafðu háfinn þá í vatninu áður en fiskurinn kemur í færi og í raun, hreyfðu háfinn sem minnst. Ef fiskurinn er á ferðinni og stefnir í háfinn, viljugur eða óviljugur, þá eru 33% líkur á því að þú þurfir aðeins að lyfta háfinu til að ná honum. Og ef ekki, þá getur þú allt eins gert tilraun til að háfa hann frá hlið ef hann snýr sér. Bara ekki elta fiskinn og mundu, ef þú ert til aðstoðar veiðimanninum, þá er það veiðimaðurinn sem segir til og tekur ákvörðun, það er ekki þitt á ákveða hvenær þú leggur til atlögu.

Dropper (afleggjari)

Eitt af því sem ég hef lítið stundað í gegnum árin er að veiða á fleiri flugur en eina og því geta málin vandast þegar maður er spurður út í heppilega uppsetningu á dropper, eða afleggjara eins og ég hef kallað þá hingað til. Slík fyrirspurn barst mér síðla vetrar og ég fór því á stúfana, leitaði til mér fróðari manna og fékk hjá þeim reynslusögur af mismunandi uppsetningum.

Það var merkilegur samhljómur meðal manna um heppilega uppsetningu afleggjara og ég læt því þessa grein frá mér með þeim fimm afbrigðum og útfærslum sem flestir nefndu. Í textanum kemur fyrir eitt nýyrði sem gaukað var að mér; aftaníossi sem viðkomandi hafði um flugu sem hnýtt er á taum sem festur er í buginn á fremri flugunni.

Stuttur afleggjari á taum, þung aftari/neðri fluga

Að því er mér skilst er hér á ferðinni tilvalin uppsetning fyrir skrautlega fremri/efri flugu sem grípur athygli fisksins rétt áður en aftari/neðri flugan, sem oft er þyngd straumfluga eða álíka, smellur inn í sjónsvið hans.

Afleggjarinn (fremri/efri) er hnýttur á taum sem er á bilinu 20 – 50 sm sem hnýttur er með þreföldum skurðlæknahnút (Surgeon‘s Knot) á aðaltauminn eða með hefðbundnum fluguhnút í taumahring. Lengd taumsins að aftari/neðri flugunni getur verið allt frá 50 – 100 sm eða jafnvel lengri, allt eftir því dýpi sem óskað er að veiða. Á grúski mínu á veraldarvefnum rakst ég á skemmtilega skýringu á þessari uppsetningu; ef fiskurinn nartar aðeins í aftari fluguna, lengdu í kastinu og leyfðu honum að sjá fremri, skrautlegu fluguna.

Langur afleggjari í bug fremri/efri flugu sem gjarnan er þurrfluga

Hér er á ferðinni sú uppsetning sem flestir álitsgjafar gáfu sín bestu meðmæli. Einfalt að útbúa, flækist lítið og auðvelt að stilla dýpt afleggjara. Hér er afleggjarinn, eða aftaníossinn eins og sumir kjósa að kalla hann, hnýttur með grennra fluorocarbon taumefni í bug fremri/efri flugunnar. Lengd taums að aftari/neðri flugu ræðst af því dýpi sem veiða skal á.

Uppsetningin hér að ofan minnir um margt á púpuveiði með tökuvara sem þetta vissulega er, en það er einnig hægt að nota þessa uppsetningu með buzzer eða votflugu eins og sýnt er hér að neðan.

Langur afleggjari í bug fremri/efri flugu sem gjarnan er votfluga
Stuttur afleggjari í bug á þungri púpu

Í þeim tilfellum sem veiða skal afskaplega litla púpu, gefum okkur að hún sé í stærð #22 eða smærri, þá getur verið afar erfitt að koma flugunni niður á botninn. Með þessari uppsetningu er notast við þunga púpu sem fremri flugu og stuttan afleggjara (aftaníossa) fyrir smávöxnu fluguna. Með þessu móti má koma smávaxinni flugu niður á botninn, sem leikur þau laus í taum sem er á bilinu 20 – 50 sm.

Langur afleggjari á taum, þurrfluga og púpa

Nú treysti ég mér ekki að segja til um ástæðu þess að þessi uppsetning fékk frekar dræmar undirtektir hjá álitsgjöfum. Einn nefndi að hún væri stundum til vandræða, sagði að púpan ætti það til að vefjast um tauminn að þurrflugunni og draga hana niður undir yfirborðið.

Hér er efri/fremri flugan höfð í taum sem nær u.þ.b. ½ dýptar vatnsins og afleggjarinn er hafður á taum sem er 1,5 x dýpinu. Þetta helgast af því að þurrflugan virkar í raun sem töluvari og neðri flugan þarf sína umframlengd í taum til að ná niður á æskilegt dýpi.

Langur afleggjari við þurrflugu

Uppsetning þar sem aftari/neðri flugan er hnýtt í auga þurrflugu eða rétt framan við hana. Lengd að afleggjara ræðst af dýpinu sem veiða skal, yfirleitt þó ekki mikið meira en 120 sm.

Ummæli og undirtektir við þessa uppsetningu voru nokkuð misjafnar. Margir mæltu með þessu umfram það að festa aftari/neðri fluguna við tauminn, svo lengi sem þess væri gætt að hafa afleggjarann ekki svo þungan að hann drægi þurrfluguna niður. Aðrir sáu þessari uppsetningu allt til foráttu; flækjugjarnt, flotbani o.s.frv.

Dulin veiði

Í haust sem leið var ég að viða að mér efni til að byggja undir grein sem þegar hefur birst hér á síðunni. Leit mín að ummælum frægra veiðimanna á kostum bestu veiðimanna sem viðkomandi hafði hitt leiddi mig að nokkrum greinum um þann goðumlíka eiginleika veiðimanna að láta lítið fyrir sér fara. Ég viðurkenni að ég var orðinn svolítið pirraður á öllum þessum hæglátu veiðimönnum sem voru dásamaðir í annarri hvorri grein sem ég náði mér í. Hvað er þetta eiginlega? Hafa þessir menn aldrei hnerrað um ævina, kveðið drundrímur með hvelli eða losað önnur búkhljóð eftir staðgóðan hádegisverð?

Þegar mesta pirringinn tók að brá af mér, þá fór ég að meðtaka eitthvað af því sem þessir menn voru dásamaðir fyrir. Það var sem sagt verið að mæra þá fyrir að eiga við fisk í návígi, fara dult á bakkanum og stunda sjónveiði (e: sight fishing) sem ku vera mikil kúnst sem ég hef sjálfur ekki lært ennþá. Ég kippti nokkrum greinum yfir í ‚lesa síðar‘ möppuna mína fyrst þessir menn voru svona frábærir, þá væri e.t.v. ekki út úr korti að tileinka sér einhverja kosti þeirra.

Ég er ekki þungstígur, þó ég segi sjálfur frá, en mér skilst að þessir menn hafi nánast liðið áreynslulaust yfir móa og mýrar. Kjarr og annar skógargróður hafi nánast vikið úr vegi fyrir þeim og svo hafi þeir beinlínis tekið á sig lit umhverfisins þannig að það var ekki nokkur leið fyrir fiskinn að koma auga á þá. Til að bæta um betur, þá hafi þeir aðeins þurft að hvísla að stönginni að setja fluguna niður einmitt 20 sm fyrir framan nefið á fiskinum. Grínlaust, þá er mikið lagt upp úr því að ná good presentation þegar á hólminn er komið þannig að öllum huliðshæfileikum veiðimannsins væri ekki sóað fyrir eitthvað klessukast. Þessi hæfileiki er ekki meðfæddur hjá veiðimönnum, hann verður að æfa og rækta eins og flest allt annað í stangveiðinni.

Það gráa ofan á svart var síðan þetta með litinn á línunni. Ég pældi mig í gegnum fjölda greina þar sem hvít lína var lykillinn, aðrar þar sem kremuð lína var málið og svo enn aðrar þar sem fölgræna línan var eina sem virkaði. Mikið var mér létt þegar ég rakst á eina þar sem höfundur tefldi fram sannfæringu í stað ákveðins litar á línu. Ef veiðimaður er nægjanlega sannfærður um að hann sé með rétta litinn á línunni, þá virkar hún, alveg sama hvernig hún er á litinn. Bingó, ég ætla að sannfæra sjálfan mig að gamla góða orange flotlínan mín sé sú eina rétta.

Þegar hingað var komið í lestri spekingaspjalla, þá var komið að þyngd línunnar. Já, einmitt, átti nú að rústa þessu öllu með því að halda því fram að þyngd línunnar yrði að vera á sléttri tölu, ég sem veiði alltaf á oddatölum. Nei, viti menn, þarna voru flestir sammála mér, oddatölur eru málið. Lína #2 er of létt fyrir spegilinn á litla stöðuvatninu, er svona meira fyrir lygna læki. Lína #4 er of þung þannig að þeir mæltu með #3. Ef það er ekki alveg jafn stillt veður, þá væri málið að færa sig upp í #5 og skrúfa kraftinn aðeins niður í kastinu, leyfa línunni að renna. Ég féll alveg fyrir því þegar einn spekingurinn viðurkenndi að hann notaði reyndar helst línu #5 af því hún hefði nægjanlegan burð til að veiða nettar straum- og votflugur, en ekki of þung fyrir örsmáar þurrflugur.

Einhverra hluta vegna, ég veit reyndar alveg hvers vegna, voru þeir nær allir sammála um að nota fluorcarbon taumaefni í stað poly. Ég ætla nú samt að halda mig við poly, skipti bara oftar um taum þannig að hann haldi nærri því sama gegnsæi og fluorcarbon. Við erum samt sammála um að nota hnútalausan frammjókkandi taum.

Þegar hér var komið lestrinum var klukkan einfaldlega orðin of margt og ég ákvað að loka tölvunni og skreiðast í bólið. Þessa nótt dreymdi mig að ég læddist í veiði á fallegum sumardegi á Íslandi. Ég hef sjaldan sofið jafn vært, rumskaði ekki einu sinni þótt fyrsta haustlægðin hamaðist í gluggatjöldunum alla nóttina.

Biðröð eða kássa

Það hefur verið sagt um íslendinga að þeir viti ekki hvað biðraðamenning sé. Það kemur ekki oft fyrir að það myndist biðröð á tiltekinn veiðistað í vatnaveiðinni, ástæðan ætti að vera augljós, það er yfirleitt nægt pláss fyrir alla við vötnin og engin ástæða til þess að tveir eða fleiri bítist um að vera á einum ákveðnum stað. Að vísu eru til þeir veiðistaðir sem eru svo vinsælir að menn standa nánast öxl við öxl, bak í bak og telja í kastið þannig að næstu menn taki ekki upp á sama tíma og allar línur fari í flækju. Mér dettur ákveðin staður við Þingvallavatn og góð saga úr Veiðivötnum í hug þegar ég set þetta niður á lyklaborðið. Þetta er sjaldnast vandmál þegar samstilltir veiðifélagar eru á ferð, en auðvitað kemur fyrir að einhver sker sig úr hópinum og gerir bara það sem honum sýnist, það er þó undantekning.

Undantekningarnar eru veiðimenn sem stendur á sama. Þeim stendur á sama um svigrúm næstu manna til veiða og ef þeir sjá smugu, þá troða þeir sér í hana. Ef smugan er ekki til staðar, þá einfaldlega planta þeir sér við hlið ysta manns, helst mjög nærri honum og taka gjarnan hálft hliðarskref nær honum í hverju kasti.

Ráðið við þessu er í raun svo einfalt að það tekur því ekki að nefna það; skiptast á. Það eru síðan til ýmsar útfærslur og viðbætur sem má koma sér saman um; skipta þegar einn hefur fengið fisk, ½ klst. á kjaft eða eitthvað annað viðmið. Lykillinn fellst í samkomulaginu, ef það skortir þá er eins víst að biðröðin breytist í kássu.

Nándarmörk

Á undanförnum misserum hefur vonandi öllum lærst hvað nándarmörk eru. Hér áður fyrr, fyrir tíma þú veist hvers, þá fékk ég það stundum á tilfinninguna að nándarmörk væru algjörlega marklaust orð sem væri bara til, hefði enga merkingu. En svona lærir nú skepnan lengi sem lifir og í dag hefur þetta orð mjög ákveðna merkingu í hugum fólks.

Fiskur í vatni er yfirleitt frekar styggur. Ég segi ekki að hann sé ljónstyggur, en honum stendur stuggur af skuggum, trampi á bakkanum og gösli í vatninu, þannig að það er stundum eins gott að virða ákveðin nándarmörk ef maður eygir á annað borð von um smá viðureign.

Okkur veiðifélögunum hefur lærst það í gegnum árin að vera ekkert að troða hvort öðru um tær, halda ákveðin nándarmörk vegna flugukasta og svo vegna fisksins. Þegar lítið er um að vera og við röltum með bakkanum, skimum vatnið og leitum að álitlegum veiðistað, þá skiptumst við stundum á að vera í fararbroddi.

Þegar annað okkar hefur reynt nægju sína á ákveðnum stað, þá erum við lítið að ráfa í vatninu í áttina að hinu. Nei, við förum yfirleitt upp úr og tökum góðan sveig aftur fyrir hitt, látum vita af okkur áður en það okkar sem er að veiða leggur í nýtt kast þannig að maður verði ekki fyrir bakkastinu og sveigjum síðan rólega í átt að næsta álitlega stað. Vissulega kemur fyrir að maður staldri við og spyrji hvaða fluga sé undir, hvort einhver hafi nartað. Ef allt er dautt og ekkert í augsýn, þá getur vel verið að samráðsfundur verði tekinn á bakkanum, lokið skrúfað af kaffibrúsanum og eitthvað maulað í angist yfir aflaleysi. Það má því segja að svona nándarmörk trufli síður fisk eða félaga.

Að raða í boxin

Þegar maður stendur sig að því að skrifa um sama efnið, ár eftir ár, þá er það vísbending um að maður hefur ekkert lært eða einfaldlega ekki staðið við gefin loforð um hitt eða þetta. Ég efast ekki um að einhverjir lesendur hafa rekið augun í greinar hér um bestu aðferðina til að raða flugum í boxið sitt og hér kemur enn ein sem ætlað er að peppa sjálfan mig upp.

Eftir að hafa gert ýmsar tilraunir til að koma reglu á fluguboxin mín, þ.e. þau sem ég er venjulega með á mér, þá sé ég mig knúinn til að einfalda málið allverulega. Flest fyrri loforð mín hafa einfaldlega gufað upp á innan við fjórum veiðiferðum, ef þau komust þá nokkurn tímann til framkvæmda, eins og sjá má af þessari mynd. Þarna úir og grúir öllu saman og ekkert finnst.

Einfaldasta leiðin til að raða í boxin er að byrja í vinstra horninu uppi og lesa boxið frá vinstri til hægri, niður opnuna og yfir á næstu síðu, rétt eins og bók. Mér hefur lærst að raða boxinu mínu þannig að ég byrja á minnstu flugunum og fikra mig síðan upp í stærðum. Þar sem geymsluboxunum mínum er raðað upp eftir tegundum flugna, sköpulagi og litasamsetningum, þá er ekki góður kostur að raða beint úr þeim í vasaboxin. Þess í stað tek ég mig til og pikka úr geymsluboxunum yfir á pappírsörk í svipaðri, eitt box í einu þar til ég hef gripið allar flugurnar sem ég tel álitlegar það og það vorið, sumarið eða haustið. Já, einmitt. Það er líka eitt, ég er hættur að gera ráð fyrir því að nota sama vasaboxið allt tímabilið. Þegar fer að líða á sumarið, álitlegustu flugurnar breytast eftir því sem líður á sumarið.

Það er ekki fyrr en ég er búinn að raða á pappírinn að ég raða í vasaboxin og geri mitt allra besta til að halda röðinni samkvæmt stærð, ekki falla í þá gryfju að setja uppáhaldsflugurnar fremst eða þær sem ég hef mesta trú á. Ég veit náttúrulega ekkert með ykkar veikleika, en minn er einfaldlega sá að ef uppáhaldsflugurnar eru þarna efst, þá les ég eingöngu fyrstu málsgreinina í boxinu mínu og fer ekkert lengra niður. Nýjar flugur, ekkert síðri, lenda oft sem neðanmálsgreinar sem fæstir lesa nokkurn tímann.

Bestur

Gefum okkur nú að þú, lesandi góður, sért algjör nýgræðingur í stangveiði á flugu en viljir einfaldlega verða besti fluguveiðimaður allra tíma. Byrjum smátt og segjum að þú viljir verða sá besti á Íslandi, algjör óþarfi að vera með heimsyfirráð eða dauði pælingar í fyrstu atrennu. Ég held að þú getir orðið það, ef þú nærð að tékka við öll þau atriði sem hér fara á eftir. Þetta eru atriði sem ég pikkaði upp á netinu og höfð eru eftir 10 heimsþekktum veiðimönnum:

S – stendur fyrir spurningar. Spurðu alltaf bestu spurninganna, ekki endilega þeirra flóknustu, heldur þeirra sem koma þér að bestu gagni. Það er enginn spurning heimskuleg, aðeins sú sem aldrei kemur fram.

J – stendur fyrir járnvilja. Það þarf járnvilja til að skara framúr. Sýndu einlægan ásetning þinn í að verða bestur og farðu alltaf eftir viljanum, ekki slaka á. Ef þú hefur ekki þennan járnvilja, þá nærðu ekki einu sinni að klára að lesa þessa grein.

Á – stendur fyrir ástríðu. Hafðu ótæmandi ástríðu fyrir fluguveiði. Án ástríðunnar, þá er fluguveiði aðeins kvöð og þú endist ekki lengi.

L – stendur fyrir leiksvið. Vötnin, árnar og lækirnir þurfa að vera þitt leiksvið í lífinu. Þarna þarft þú að vinna þína stærstu sigra og þar færðu verðlaunin.

F – stendur fyrir frábær. Þú þarft að vera hreint út sagt frábær á þurrflugu, straumflugu eða með púpu til að verða bestur. Ef eitthvað af þessu vantar, þá nærðu ekki í mark.

– stendur fyrir spámaður. Þú þarft að vera slíkur spámaður að þú getir sagt fyrir um hvað fiskurinn gerir, hvað hann borðar og hvar hann liggur. Ekkert gisk, bara hreinn og klár spámaður, rétt eins og Móses.

B – stendur fyrir bakkann. Þú þarft að vera tilbúinn til þess að eyða óteljandi klukkustundum á bakkanum án þess að gera nokkurn skapaðan hlut annan en fylgjast með.

L – stendur fyrir leit. Þú þarft endalaust að vera að leita að því rétta, hvort sem það er flugan, línan, stöngin eða hjólið. Ef þú hættir að leita, þá ertu fastur í sama farinu.

E – stendur fyrir endalausan tíma. Þegar þú eyðir 20 x 10 klukkustundum í stangveiði, þá áttu séns í að vera sá besti. 10 x 10 klukkustundir nægja þér aðeins til að halda í horfinu, allt þar undir er merki um hrörnun.

K – stendur fyrir kastið. Þú þarft að vera búinn að mastera kastið, gera það óaðfinnanlegt, létt og lipurt en með nægum krafti til að ná lengra en allir hinir.

K – stendur líka fyrir kapphlaup. Vertu viss um að þú hafir nægt úthald, þetta verður kapphlaup út í hið óendanlega því það verður alltaf einhver á hælunum á þér, tilbúinn að taka sætið þitt sem sá besti.

I – stendur fyrir að innbirgða. Þú verður að innbirgða allt sem sagt er við þig um fluguveiði og það sem meira er, þú þarft að skilja það og meðtaka.

N – stendur fyrir nákvæmni. Þú verður að ná slíkri nákvæmni í köstin að þú náir að skjóta annan vænginn af fiskiflugu á 20 metra færi án þess að hún fatti það og fljúgi aðeins í hringi þaðan í frá.

G – stendur fyrir græjur. Þú verður að eiga allar flottustu græjurnar; stöng, línu og hjól.

U – stendur fyrir undraverður. Þú verður að vera undraverður hnýtari, annars ertu ekki með flestar og bestu flugurnar. Það er flugan sem veiðir, ekki þú.

Ef þú telur þig geta merkt við alla þessa bókastafi, þá veistu hverju hausinn á þér er fullur af og þá veit ég að þú kannt ekki að telja. Þetta eru nefnilega 11 atriði, ekki 10. Eitt þeirra kemur frá mér sjálfum þó ég sé hreint ekki nálægt því að vera einn af þeim bestu. Mér nægir að vera ég í dag og stefni á að vera örlítið betra eintak af sjálfum mér á morgun. Þér til sárabóta, þá hefðir þú náð 37 stigum í skrafli fyrir að leggja þessa bókstafi saman og mynda orðið.