Í föstum skorðum

Það er spennuþrungið augnablik þegar tekið er í fluguna, adrenalínið flæðir og maður bregst við, stundum of seint, stundum mátulega og stundum að óþörfu. Já, það er hægt að bregðast við að óþörfu, til dæmis þegar maður hefur bara verið að krukka í stein eða annan ófögnuð sem leynist í vatninu.  En hvað gerir maður þegar flugan er föst? Er föst fluga sama sem töpuð eða má gera eitthvað til að losa hana?

Ég hef ágæta skemmtun af því að hnýta mínar flugur sjálfur og því horfi ég ekki endilega fram á stórfellt tap þótt ég slíti, ekki nema þá að svo ólíklega vilji til að um síðustu fluguna í boxinu sé að ræða. Ég leyfi mér því að vega það og meta hvort ég bregðist við á einhvern annan hátt heldur en mögulega að slíta með því að taka á línunni. Það hefur alveg komið fyrir að ég geri ekkert annað heldur taka þéttingsfast í línu og slíta, það er þá helst undir þeim kringumstæðum að ég veit af eða sé fisk snudda í grennd við fluguna eða á milli mín og hennar sem ég vil ekki styggja.

Allt fast eða er hann á?

Það fer að vísu töluvert eftir línunni sem maður notar hvort maður geti skotið flugunni til baka, úr föstum skorðum eða af steini. Ef línan er með þokkalega góðri teygju, þá má beina stangartoppinum beint að staðnum þar sem línan sker vatnið, taka vel á og sleppa skyndilega. Ef vel tekst til, þá skýst flugan til baka og losnar.

Að vaða eftir flugu er yfirleitt alltaf möguleiki en getur styggt fisk sé hann í grennd. Raunar þarf hann ekkert að vera mjög nálægt því bæði bylgjur í vatni og urg í grjóti undan vöðluskóm berast langt í kyrrstæðu vatni og fiskurinn er yfirleitt ekki lengi að bregðast við þessu með því að láta sig hverfa. Að vaða eftir flugu hefur lítið að segja nema þú komist með stangartoppinn beint yfir en helst fram yfir fluguna og náir að smokra henni úr festunni. Umfram allt, ekki byrja á því að veifa stönginni upp og niður, út og suður því þá máttu alveg eins eiga von á því að brjóta hana í látunum. Raunar eru það fæturnir sem duga oft best til að losa fluguna ef þér tekst að láta utanverðan sólann renna eftir tauminum, alveg niður að flugu. Það eiginlega bregst ekki að flugan losnar.

Mín uppáhalds aðferð við að losa flugu er eftir sem áður að beita kasti, helst veltikasti beint yfir festuna þannig að flugan kippist til baka og losnar. Ef flugan losnar ekki í fyrstu atrennu, þá má alltaf leyfa línunni að liggja fyrir utan festu og einfallega draga hana inn. Stundum dugar dragið af línunni til að losa fluguna.

Rísandi flugur

Þetta er ekki sú fyrirsögn sem ég hefði viljað setja á þessa grein, en því miður var alveg sama hvað ég velti mér upp úr merkingu enska orðsins emerging, þá fann ég ekkert skárra en þetta. Ég hef verið að veltast með þetta í kollinum í einhver ár eða alveg síðan ég varð vitni að urmul flugna sem risu upp af botni Vatnsviks við Þingvallavatn hér um árið og bleikjan fór gjörsamlega hamförum og veltist í ætinu.

Þegar svo ber undir að fluga klekst út og rís upp að yfirborðinu, þá er oft ekki minni hamagangur rétt undir yfirborðinu heldur en á ofan þess. Það er ekki auðvelt að lýsa þessum þungu undiröldum sem myndast í vatninu, fiskurinn kemur jafnvel aldrei upp í yfirborðið, heldur veltist um í vatninu á þetta 15 – 50 sm. dýpi og úðar í sig nýklöktum flugum sem rísa upp að yfirborðinu.

Stundum er mjög erfitt að greina að það sé veisla í gangi undir yfirborðinu og oftar en ekki sér maður krökkt af flugu á yfirborðinu en engar uppitökur. Undir niðri ólgar samt allt og kraumar og einstaka sinnum sér maður kúf myndast á yfirborðinu, stöku ugga uppúr en aldrei beinlínis einhverja töku. Það voru einmitt tveir svona kúfar sem mynduðust á vatninu sem vöktu athygli mína, þeir komu fram á nákvæmalega sama stað, með nákvæmlega sama hætti og þá var ekki um að villast, það var klak í gangi og bleikjunni þótti fyrirhöfnin ekki svara kostnaði að eltast við þær flugur sem náðu yfirborðinu.

Ég hafði verið með votflugu á flotlínu þegar þetta var og datt þá í hug að setja þyngda flugu undir, ekki hefðbundna Þingvallafluguþyngd, heldur venjulegt Héraeyra. Fyrst það var eitthvað í gangi þarna, var alveg eins gott að taka þátt í veislunni en ég viðurkenni það fúslega að mér varð nú hugsað til þeirra hundruða af flugum sem ég sá á vatninu, margfaldaði með óræðri tölu og hugsaði þá sem svo að ein fluga frá mér væri þá ekki til mikils líkleg innan um allt það sem væntanlega var á ferðinni í vatninu.

Lengi vel gerðist ekkert, ég dró hægt inn, miðlungs, með hléum og með rykkjum, ekkert gerðist. Þá var það að ég fór að hugsa, flugurnar voru jú að rísa og hví ekki að reisa stöngina lítið eitt í stað þess að draga inn. Það var eins og við manninn mælt, flugan var negld og væn bleikja var óhress á hinum endanum að vera trufluð svona illa á matmálstímanum. Ég þóttist nú vera nokkuð góður með mig þegar mér tókst síðar að taka aðra með þessari aðferð, því samkeppnin við náttúrulegu fæðuna var hreint út sagt gríðarleg.

Risvandamál

Þegar maður er á veiðislóð og lítið er að gerast, gónir maður á hitt og þetta og þá ekki síst á þann veiðimann sem stendur manni næst, sérstaklega ef hann er í fiski. Þannig var það þegar ég varð vitni að risvandamáli veiðimanns. Sjálfur hafði ég ekkert orðið var við fisk þegar ég sá skyndilega út undan mér að þessi veiðimaður brást við, reisti stöngina snarlega og það var greinilega fiskur á, gott hjá honum hugsaði ég með mér, en skipti síðan um skoðun.

Það sem stakk mig í augun var það sem fylgi á eftir viðbragðinu. Þessi annars ágæti veiðimaður hætti bara ekki að reisa stöngina eftir að hafa tryggt fluguna í bleikjunni og reist stöngina upp í 45° frá mitti. Hann bara hélt áfram og lyfti báðum höndum upp, upp og ég hélt svei mér þá að hann ætlaði aldrei að hætta. Þegar armlengdin var fullnýtt var hjólið komið vel yfir hausamótin á honum og stóð stöngin beinstíf upp í loftið. Fram úr topplykkjunni lafði flugulínan og veiðimaðurinn hamaðist við að taka slakann af línunni. Það var nokkuð greinilegt að þetta Viagra-ris stangarinnar hafði dregið bleikjugreyið alveg upp á yfirborðið og hún bara flaut sem lömuð að fótum hans og slaki myndaðist á línunni.

Þegar við reisum stöng við töku, þá ætti 45° ris auk þéttingstaki í línuna að vera nægjanlegt til að tryggja fluguna. Fiskar eru næstum óútreiknanlegir og því er ágætt að eiga eitthvað upp á að hlaupa ef hann tekur upp á því að synda á móti okkur eða taka stökkið út til hliðar. Ef við látum 45° nægja í fyrstu atrennu þá eigum við nokkra tugi gráða uppá að hlaupa og það sem meira er, það er auðveldara að færa stöngina til sitt hvorrar hliðar ef bregðast þarf sérstaklega við stökki fisksins út og suður.

Við rekkana

Í hreinskilni sagt þá fer ég stundum í veiðivöruverslanir til að kaupa ekki neitt. Stundum slæðist reyndar eitthvað með mér út úr búðinni, en oftar en ekki þá er ég bara að forvitnast og hitta mennina. Afsakið að ég segi mennina, en ég hitti því miður mjög fáar konur í þessum verslunum, hverju sem það nú sætir.

Trúlega eru tveir staðir í hverri verslun einna skemmtilegastir; stangarekkinn og flugubarinn. Þarna safnast menn saman, skoða og spekúlera, láta sig dreyma og stundum halda menn höndunum fast niðri í vösunum, bara svona til vonar og vara þannig að þeir óvart fari ekki út með eitthvað sem þeir ætluðu ekki að kaupa.

Græjugaurinn hittir maður í veiðivöruverslunum, rétt eins og á veiðistöðum. Hann spáir helst í allt sem er nýtt og oftar en ekki lætur hann blekkjast af því sem er stærst og mest. Þetta er gaurinn sem kaupir tvíhenduna sem fékk verðlaunin í vor sem leið sem besta, öflugasta og hraðasta stöngin, en hefur síðan ekki efni á að kaupa veiðileyfi í ám sem krefjast þannig græju, en hann á stöngina. Þennan er eiginlega hægt að plata til að kaupa hvað sem er, svo lengi sem það er hlaðið lofi.

Læðupúkinn er sá sem læðist aftan að manni og hálf hvíslar að manni gáfulegu kommenti um stöngina sem maður er að skoða eða fluguna sem maður virðir fyrir sér. Hann virkar alveg eins og starfsmaður verslunarinnar, svo mjög að lítt kunnugir viðskiptavinir snúa sér gjarnan að honum og spyrja hvor þetta eða hitt sé ekki til. Það dásamlega er að læðupúkinn lætur það alveg vera að benda á starfsfólkið, leiðbeinir viðskiptavinum og gefur þeim góð ráð sem starfsmennirnir eiga síðan stundum erfitt með að uppfylla. Hann er svolítið eins og ólaunaðar starfsmaður á plani og er skilgetið afkvæmi heimilislegs andrúmslofts veiðiverslana.

Svo er það sá sem er persónulega kunnugur öllum betri veiðimönnum landsins og þótt víðar væri leitað. Hann hefur eftir ummæli þeirra frægu eins og hann hafi verið viðstaddur tímamóta veiðiferð aldarinnar og fer með heilu fyrirlestrana eins og hann hafi sjálfur skrifað þá. En þegar kemur að því að hann er spurður hvernig græjan eða flugan hafi reynst þá kemur eitthvað eins og; Tja, ég hef nú aldrei prófað hana, en ég þekki Sr. Jón Jónsson sem hefur veitt mikið á hana.

Gullmolar veiðiverslananna eru aftur á móti þeir sem segja afskaplega fátt að fyrra bragði, standa hjá og vega og meta það sem fyrir augu ber. Varfærnislega handleika þessi menn það sem er á boðstólum, spyrja afgreiðslumanninn stöku spurningar og gaumgæfa svarið. Mér hefur fundist þessi lýsing vera sammerk með þeim veiðimönnum sem af guðs náð hafa aflað sér reynslu, þekkingar og færni í stangveiði. Þeir berast lítt á en eru hafsjór upplýsingar og góðra ráða, ef manni tekst að ná þeim á spjall.

Að pirra lesendur

Þegar maður er svo flæktur í veiðidelluna að fyrsti viðkomustaður á netinu á hverjum degi er fréttaveita veiðivefjanna, þá er manni víst ekki viðbjargandi. Og það eru alls konar fréttir og leiðbeiningar sem maður fær með morgunkaffinu. Hvernig best sé að gera þetta og hvernig best sé að gera hitt og allt það sem maður er trúlega að gera vitlaust.

Ég játa það fúslega að sumt af því sem ég les fer oggolítið í taugarnar á mér, þá helst það sem ég veit að ég er að gera vitlaust í veiðinni. Þessi endalausu 10 bestu ráðin og 10 algengustu mistökin sem eru ekki að segja manni neitt annað en það sem maður veit, en vill helst gleyma. Mín helstu rök fyrir því að halda áfram að gera vitleysurnar mínar eru einfaldlega þau að mér líður bara ágætlega í minni eigin vitleysu. Ég er sem sagt að þverskallast við að ráða bót á nokkrum atriðum í veiðinni, helst í kastinu mínu.

Um daginn rak ég augun í grein sem vísvitandi var skrifuð með mig í huga og hún pirraði mig, Sjö ráð til að ná fluguveiðinni þinni upp. Einmitt, eins og mér veitti nú af fleiri ráðum, en af því þetta voru bara sjö ráð, ekki 10, þá lét ég mig hafa það að renna yfir hana.

Gott kast er allt í úlnliðnum. Já, hugsaði ég með mér og botnaði fyrirsögnina; ekki brjóta úlnliðinn í kastinu.

Haltu einbeitingunni á nákvæmni, ekki lengd. Einmitt, en það er bara stundum svo skemmtilegt að ná löngu kasti. Ég veit, ég veit, að það er fiskur líka innan við 40 fetin.

Notaðu réttu fluguna, rétt. Já, ég veit, ekki veiða á púpu þegar fiskurinn er í síli, ekki nota Black Ghost þegar fiskurinn er í mýlirfu.

Kunna að taka á fiskinum. Veiddu, taktu á og haltu strengdu þar til fiskurinn er kominn í netið.

Negldu tímann. Slepptu því að veiða þegar fiskurinn er upptekinn í einhverju öðru en að éta eða þegar hann étur hreint ekki neitt.

Haltu dagbók. Já, til þess er ég nú að safna þessum veiðiferðum mínum á vefnum.

Kannaðu ókunnar slóðir. Einmitt það sem ég er alltaf að segja, prófaðu eitthvað nýtt og færðu þig á milli staða, þá reynir á að kunna á eitthvað, ekki veiða upp á vanann.

Þetta var annars alveg dásamleg grein og ég las hana reyndar frá orði til orðs, einföld og gagnorð og ég var í raun ekkert pirraður, alveg satt. Trúlega ekki nándar nærri eins pirraður og þú, lesandi góður ert núna af því að lesa þessa grein.

Skilmisskilningur

Eitt það skemmtilegasta við stangveiðina að maður lærir alltaf eitthvað nýtt. Þessi setning er ekki ný á þessari síðu, en hafir þú ekki séð hana áður, þá getur líka verið að þú hafir einfaldlega gleymt henni og því kemur hún þér fyrir sjónir núna eins og nýr sannleikur. Þetta er einmitt eitthvað sem ég upplifði síðasta sumar, aðeins of seint.

Við veiðifélagarnir vorum staddir við stórt og mikið vatn sem að megninu til er jökullitað allt árið. Í vatnið renna nokkrir lækir, tærir og fallegir, en umfram allt eru þeir til muna kaldari heldur en jökulvatnið. Þetta kann að hljóma nokkuð einkennilega en jökulvatnið og agnir þess binda meiri sólarorku heldur en tært bergvatnið sem yfirleitt fylgir lofthita, sem í sumar var ekkert rosalega hár. Þessari staðreynd hafði ég gleymt þegar ég hamaðist við að veiða skilin þar sem lækirnir renna út í vatnið.

Ég rembdist eins og rjúpan við staurinn og reyndi að setja fluguna mína niður í bergvatnið, meira að segja eins innarlega og mér var unnt þannig að hún hefði nægan tíma til að sökkva og dragast með strauminum út að skilunum. Til að toppa vitleysuna, tók ég yfirleitt alltaf upp um leið og flugan hafði náð skilunum og varð þar af leiðandi aldrei var við fisk. Á sama tíma veiddi veiðifélagi minn með allt annarri aðferð, kastaði upp og út í jökulvatnið, leyfði að sökkva vel og dró að og með bakkanum. Það þarf ekki að fjölyrða um það hvort okkar náði fleiri fiskum.

Vatnaskil

Þar sem kalt bergvatnið mætir jökulvatni, þar rennur það oft á tíðum vel inn undir það án þess að við sjáum það með berum augum. Það er ekki síst neðan þessara láréttu skila sem fiskurinn heldur til og e.t.v. ekkert síður heldur en í lóðréttu skilunum sem við sjáum berum augum. Mér hefði því verið nær að leggja fluguna mína niður í jökulvatnið og leyfa henni að sökkva vel niður í bergvatnið sem rann undir jökulvatnið. Það var nefnilega það sem ég lék mér að fyrir tugum ára í Ölfusárós þar sem ferskt vatn rann í hann, því hafði ég einfaldlega steingleymt í sumar þar til ég ámálgaði þetta við góðan kunningja minn.

Vonandi hef ég náð að koma þessu skiljanlega frá mér, ef ekki þá býst ég við að einhver allsherjar misskilningur skapist sem gæti þá verið skilmysingur.