Æfa sundtökin

Áberandi mistök hjá mér í sumar voru viðvarandi og ég hef satt best að segja ekki tölu á því hve oft mér urðu þau á, en eitt er víst, ég vil meina að þau skýri þann mun á fjölda veiddra urriða sem raun var á milli mín og veiðifélaga míns.

Urriði tekur gjarnan flugur á sundi, oft nokkuð miklu hraðsundi og því þarf veiðimaðurinn að draga hratt inn í löngum togum eða mörgum styttri (e: strip). Það var helst það síðar nefnda sem mistókst oft hjá mér í sumar. Oftar en ekki kom það fyrir að ég glutraði línunni niður og flugan tók því ekki sundtökin með jöfnu bili, hægði á sér eða stoppaði alveg. Það að hún stoppaði var í sjálfu sér ekki alltaf til vansa, því þá rauk urriðinn gjarnan í hana. Vandamálið var eftirleikurinn sem reyndist mér stundum heldur erfiður, ég náði einfaldlega ekki að fálma eftir línunni í tæka tíð til að bregðast við tökunni og fiskinum gafst því tími til að hrækja út úr sér flugunni og láta sig hverfa.

Mér skilst að þetta sé meira eða minna spurning um sjálfsaga, ná að stimpla það inn í undirmeðvitundina að grípa strax um línuna eftir tog. Til að æfa þetta og þjálfa mismunandi hraðan inndrátt má nýta gamla flugulínu. Klippa u.þ.b. fimm metra af henni og hnýta saman með venjulegum skurðlæknahnút þannig að úr verði hringur. Næst er að finna sér stöðugt borð eða stól með rúnuðum fæti og bregða línunni undir og inn fyrir fótinn.

Staða handa þarfnast örlítilla skýringa, en mikilvægt er að halda um línuna með sömu hendi og viðkomandi notar á stöngina og draga inn með hinni. Best er að láta línuna koma inn á milli vísifingurs og þumals og fara út á milli litla- og baugfingurs þannig að út úr lófanum liggi lykkja af línu sem nemur tvöfaldri lengd þess inndráttar sem maður vill æfa. Takið nú á lykkjunni þar sem hún kemur inn í lófann og dragið inn eins og um hefðbundin inndrátt er að ræða. Mikilvægt er að halda hæfilega við línuna sem fer út úr lófanum á milli litla- og baugfingurs þannig að alltaf sé þokkalega strengt á línunni milli handar og borðfótar.

Þetta ætti maður að æfa án þess að gjóa augunum á línuna og því mæli ég eindregið með að setja einhverja góða veiðimynd á skjáinn og glápa á hana á meðan. Þegar svo skurðlæknahnúturinn rennur inn í lófann má gera ráð fyrir að högg komi á línuna sem má alveg túlka sem töku og reynir þá á að halda taktinum. Þeir sem vilja geta sett einn til tvö hnúta til viðbótar á línuna þannig að tökum fjölgi í hverjum hring, það er alltaf skemmtilegra að fá margar tökur.

Þeim sem hætt er við línubruna skal bent á að nota línusmokk á vísifingur, jafnvel líka á þann litla og baugfingur.

Það sem augað sér

Til að teljast vera með fulla sjón á maður að geta lesið neðstu línuna á Snellen spjaldinu í 20 feta fjarlægð og þá er maður með 20/20 sjón. Það er ekkert óalgengt að með aldrinum dragi örlítið eða jafnvel töluvert úr þessum hæfileika eða eins og margur hefur látið út úr sér, það er alltaf að minnka letrið í Mogganum. Vegna þessa spjalds hafa þessi 20 fet orðið eins konar gullin tala í margra hugum.

Snellen

Þegar kemur að silungsveiðinni þá kemur oftar upp að 40 fet sé þessi gullna tala. Ekki hef ég hugmynd um hver kom fyrstur fram með þessa ályktun en margir frægir fluguveiðimenn hafa haldið henni á lofti í gegnum tíðina, s.s. Lefty Kreh, Lee Wulff og Mel Krieger. En hvað snýst þessi gullna tala eiginlega um? Þessir snillingar héldu 40 fetum hátt á lofti sem þeirri hámarks vegalengd sem vel flestir veiðimenn réðu með góðu móti við að setja fluguna niður á fyrirfram ákveðinn stað. Jafnframt væru 40 fetin rétt við mörk þess sem hið mannlega auga með 20/20 sjón gæti með góðu móti greint fisk sem héldi sig á  innan við eins feta dýpi, sem ku vera kjörsvæði silungs sem er í uppitökum. Þar sem fet jafngildir 30,48 sm, þá erum við að tala um ríflega 12 metra.

Ástæðan fyrir því að ég fór að gúggla þetta er grein sem ég las nýverið frá virtum stangarframleiðanda, Leland Rod Co. þar sem greinarhöfundur hélt því fram í fullri hreinskilni að allt of margir silungsveiðimenn létu plata sig til að kaupa s.k. performance stangir sem eru fyrst og fremst hannaðar til að ná upp miklum línuhraða og þar af leiðandi löngum köstum, stangir sem þeir hefðu ekkert að gera með í venjulegri veiði. Ég játa að þessi hreinskilni kom mér svolítið á óvart því satt best að segja hefur mér sýnst að helsta söluræða stangarframleiðenda í dag snúast um high performance, fast action stangi þar sem þér er lofað 60 – 80 feta köstum án nokkurrar fyrirhafnar.

Sjálfur sprengi ég mig oft vel yfir 40 fetin þegar fiskurinn er þarna rétt aðeins utar, veltist í ætinu og ég tel sjálfum mér trú um að ef ég nái ekki til hans þá komi hann ekki nær og ég missi því af honum. Verð samt að játa að það er alls ekki svo oft að hann tekur þarna lengst úti, það er mun oftar að hann hefur tekið þegar 40 fetunum er náð eða innar. Kannski hafði Lee Wulff eitthvað mjög mikið til síns máls þegar hann svaraði spurningunni hvers vegna línurnar hans væru ekki lengri en 32 – 36 fet. Svarið hans var einfaldlega á þá leið að þegar veiðimaðurinn væri búinn að bæta taumi við línuna, þá hefði hún náð 40 fetum og meira þyrfti viðkomandi ekkert að hafa til að veiða sér til ánægju og yndis.

Lauslát fluga í fiski

Eins og nærri má geta, þá er ég ekki neinn sérfræðingur í að halda stórum fiski á flugu, einfaldlega vegna þess að ég veiði svo sjaldan stóra fiska. En í sumar sem leið þá varð ég vitni að því að annars mjög góður veiðimaður sem oft er að veiða á sömu slóðum og ég, átti í smá vandræðum með að halda stórum fiski eftir að hann hafði tekið fluguna. Ég miðlaði af fábrotinni þekkingu minni af því að tryggja fluguna í stórvöxnum fiski og halda vel við. Eftirá fór ég auðvitað að grúska og fann nokkrar greinar á netinu sem fjölluðu um þetta vandamál, þ.e. að flugan vildi losna úr fiskinum eftir töku.

Þannig er það víst með fisk eins og urriðann að hann heldur áfram að vaxa og þroskast eftir því sem árin líða, sérstaklega ef hann er einn af þeim sem ver fullorðinsárum sínum í að éta aðra fiska. Hann stælist og herðist og þá ekki síst skolturinn á honum. Húðin í kjaftinum sem áður var mjúk og auðsæranleg, verður þykk og seig og tennur sem áður fyrr voru aðeins saklausar eins og á járnsagarblaði stækka og geta orðið á stærð við tennur í stórviðarsög. Kannski örlítið ýkt, en skemmtileg samlíking.

Þegar svo þessi stórvaxni fiskur tekur t.d. straumflugu af miklu offorsi eins og um smáfisk eða síli væri að ræða, þá er hann ekkert að anda að sér flugunni eins bleikja tekur þurrflugu. Hann beinlínis læsir skoltunum utan um fluguna sem situr þá gjarnan framarlega í kjafti fisksins, einmitt þar sem stóru tennurnar og slitsterka holdið hafa myndast með tíð og tíma.

Til að tryggja fluguna þarf því að taka þéttingsfast á línunni og um leið og tækifæri gefst þá ætti að taka aftur á henni og halda strengdu. Það er nefnilega ekkert víst að aðeins eitt viðbragð dugi til að setja fluguna fasta og þá er eins gott að nýta tækifærið þegar fiskurinn gefur örlítið eftir að tryggja fluguna aftur. Hér er auðvitað ekki verið að tala um að rykkja í línuna, heldur taka þéttingsfast í hana þannig að flugan nái enn betri festu í seigri húð skoltsins. Allt er þetta skrifað með því fororði að taka ekki of fast á línunni, veikasti hlekkurinn í tengingu veiðimanns og fisks er taumurinn og hnútarnir og því verður að hafa hugann við slitstyrk taums og hvort hnúturinn hafi nú örugglega verið rétt hnýttur.

Að landa bolta

Í sumar sem leið voru óvenju margir stórir fiskar sem létu glepjast af flugunum mínum í Veiðivötnum. Þessi fjölgun stærri fiska hafði víst ekkert sérstakt með mig að gera, mér skilst að heilt yfir hafi fleiri vænir fiskar komið þar á land í sumar miðað við síðustu ár. Eitt skiptið lentum við í skemmtilegu skoti í Litlasjó þar sem vænir urriðar voru móttækilegir fyrir agni okkar og þá kom að því að róta í reynslubankanum og rifja upp bestu leiðina til að þreyta urriða og ná honum á land.

Fyrst viðbragð urriðans við því að festast á hinum enda línunnar er að leita út í dýpið. Þetta á kannski ekki við um alla þá, en heilt yfir er þetta algengasta viðbragðið sem hann tekur. Fiskurinn veit að hann er öruggari á dýpi heldur en grunnu vatni og þangað stefnir hann. Dýpið þarf ekkert endilega að vera beint út, það getur verið inn með ströndinni til annarrar hvorrar áttar eða jafnvel á milli veiðimanns og fisks.

Það sem margir veiðimenn gleyma í baráttu við stóran fisk er að stór fiskur hefur meiri skriðþunga heldur en lítill tittur. Þennan skriðþunga má nýta sér t.d. þegar fiskur tekur á rás meðfram bakkanum. Með því að taka þétt á línunni um leið og fiskurinn syndir áfram, þá sveigir hann ósjálfrátt að landi og það sem meira er, það þarf aðeins brot af því afli sem annars þyrfti til að draga fiskinn um sömu vegalengd ef hann væri að streitast á móti beinu átaki eða væri kyrr.

Þetta hefur eitthvað með eðlisfræðilögmál að gera sem maður lærði fyrir tugum ára í framhaldsskóla og mig minnir að það heiti lögmál númer eitthvað og svo nafnið á karlinum sem diktaði það upp, Newton. Sem sagt, til að geta beitt þessari aðferð við að færa fiskinn nær landi, þá þarf hann að vera á hreyfingu, sé þetta reynt við fisk sem ekki er á hreyfingu, þá fer allt átakið í að koma massa fisksins af stað og miklu meira reynir á veikustu hlekkina okkar; tauminn, hnútana og fluguna. Nýtum okkur Newton og reynum að draga fiskinn að landi þegar hann er á hreyfingu, þ.e. svo fremi að hún er ekki frá okkur. Labbaðu með bakkanum ef hann stefnir í þá átt og taktu á honum, ef hann snýr við, snúðu þá líka við og haltu áfram að taka á honum.

Nefið upp og hann fylgir

Enn eru stóru fiskarnir frá síðasta sumri að synda fyrir hugskotssjónum mínum og ég að velta mér upp úr mismunandi aðferðum til að ná þeim að landi, í netið og á pönnuna. Ég hef svo sem vitað það í mörg ár að auðveldasta leiðin til að fá fisk til að hætta sporðaköstum, já eða bara yfir höfuð til að hreyfa sig er að lyfta hausnum á honum í vatninu.

Ég man enn eftir þeirri samlíkingu sem stimplaði þetta inn í hausinn á mér. Tundurskeyti er rör með rassmótor. Ef maður lyftir rörinu að framan, þá heldur rassmótorinn áfram að ýta því áfram og upp úr vatninu. Nákvæmlega það sama á við um fiskinn, alveg þangað til hann fattar að honum er ekki ætlað að fljúga og þá hættir hann að hreyfa sporðinn. Með því að ná að lyfta hausi fiskins upp fyrir miðju hans, þá lyftist hann í vatnsbolnum, kemur upp að yfirborðinu og á endanum hættir hann að hreyfa sporðinn þannig að það er mun auðveldara að draga hann að landi.

Þetta er svona byrjenda tips, en ég stóðs ekki mátið að koma þessari tundurskeytasamlíkingu á framfæri eins og hún var útskýrð fyrir mér á sínum tíma.

Taktu til drengur

Ein algengasta setning sem ég man eftir úr minni æsku er Taktu nú til hjá þér, Kristján. Um daginn tók ég loksins gleymdu fluguboxin úr vestinu mínu, en það var ekki það eina sem ég tók úr því og kannski eins gott.

Það er ótrúlegt dót sem safnast saman í veiðivestinu yfir sumarið, dót sem maður þurfti nauðsynlega á að halda í eitt skipti yfir sumarið og svo aldrei meir. Auka hnífurinn fór aftur í veiðitöskuna, man reyndar ekkert eftir að hafa sett hann í vestið. Sá hafði eitthvað verið blautur þegar hann fór í vestið og hafði skilið eftir sig ryðblett í vestinu. Svo fann ég þurrflugukremið mitt þar sem það kúrði undir hálf-opnu lokinu þannig að það var farið að storkna, tókst samt að skafa ofan af því og nú er dollan kyrfilega lokuð. Ekkert stórtjón, en óþarfi að láta það storkna alveg yfir veturinn. Annars kann ég langa og mikla sögu af því þegar þurrflugukrem ónefnds veiðifélaga míns týndist hér um árið og við lá að úr yrði hjónaskilnaður. Kremið fannst um síðir í einhverjum djúpum vasa og sá vasi tilheyrði ekki mér.

 

Auðvitað tæmdi ég tauma-stubba-græjuna mína og þakkaði í huganum kærlega fyrir hana, hver veit hvert allir þessir taumaendar hefðu annars fokið. Ég notaði svo tækifærið og liðkaði töngina mína aðeins, henni var aldrei beitt síðasta sumar og hafði eitthvað stífnað af aðgerðaleysinu.

Já, það er sitthvað sem þarf að kíkja á áður en gengið er frá veiðigræjunum fyrir veturinn, kannski fleiri en ég þurfi að renna yfir dótið sitt.