Vonir og væntingar

Rétt fyrir jólin 2017 laumaðist þessi grein inn um bréfalúguna með Veiðikortinu 2018. Smá samantekt og uppgjör veiðinnar sumarið 2017. Til að geta þeirra þá hafa nokkrar myndir frá mér verið lífseigar í fylgiriti Veiðikortsins í gegnum tíðina, þrjár þeirra eru hérna að neðan til hægri.

Vonir og væntingar eru órjúfanlegur hluti stangveiðinnar. Með vonina að vopni en eitthvað hófstilltari væntingar byrjaði mitt tímabil við Gíslholtsvatn á fyrsta degi aprílmánaðar. Kaffibrúsinn var fullur af rjúkandi heitu kaffi sem var eins gott því vorið var ekki alveg á næstu grösum í byrjun apríl. Reyndar kom kaffibrúsinn óvenju mikið við sögu í sumar, tíðafarið var einfaldlega þannig.

Þegar aðeins fór að rofa til í tíðarfari og sumardagurinn fyrsti rann upp höfðu vonir og væntingar tekið öll völd og ég fór nokkur skipti að nærumhverfi mínu, Elliðavatni. Það bar ekki á öðru en í vatninu væri nægur fiskur og mikið ólmaðist hann þarna, rétt utan kastfæris. Það var ekki fyrr en leið á sumarið og ég færði mig inn í Helluvatn að fiskur komst í kastfæri, feitar og fallegar bleikjur sem veltu sér í klakflugu.

Eins og nærri má geta hefur veðurfar mikil áhrif á stangveiðimenn og fátt jafn mikið notað sem afsökun fyrir lélegri veiði. Sökum síðkominna snjóaalaga s.l. vetur leysti snjó með nokkrum hvelli s.l. vor og mörg vötn stóðu snemma í hæstu stöðu. Svo rammt kvað að þessum vatnavöxtum að ný vötn urðu til og eldri flæddu lengi yfir bakka sína. Langavatn gældi þannig lengi við grasið á Beilárvöllum og virtist seint ætla að draga sig til baka í hefðbundna stöðu. Þannig varð til ný afsökun fyrir gæftaleysi, þetta er allt of mikið vatn.

Því miður fór væntingavísitala mín fyrir vötnin sunnan heiða heldur lækkandi þegar leið á sumarið. Mér fannst eins og veðurguðir og veiðigyðjur hefðu ekki komið sér sérstaklega vel saman um bestu lausn fyrir veiðimenn. Þegar veiðigyðjurnar tældu fiskinn upp að voru veðurguðirnir ekki alveg sammála og smelltu á roki eða kuldakasti, tóku jafnvel upp á því að blása úr vestri. Þannig var mín upplifun t.d. af Þingvöllum, bleikjan kom en gaf sig ekki þannig að þær urðu fáar, en vissulegar bragðgóðar, Þingvallableikjurnar sem enduðu á pönnunni þetta sumarið.

Norðanlands skaust Skagaheiði á toppinn um leið og fært varð og gerðu margir gott mót þar. Illu heilli fór ég ekkert norður þetta sumarið og varð því af ævintýrum norðlensku heiðanna. Ég held samt í vonina og stefni þangað næsta sumar, það hlýtur að koma að því að ég hitti á gott samkomulag guða og gyðja.

Vestfjarðakjálkinn ýtir reglulega við veiðibakteríunni og kemur örugglega til með að halda því áfram. Ekki skortir mig væntingarnar og vonin viðheldur markmiðinu að þræða vötnin frá Haukadal að Syðradal í einni góðri ferð. Það er jú vonin eftir ævintýrum sem heldur manni í þessu áhugamáli og ég vænti þess, eins og venjulega, að eiga gott veiðisumar í vændum.

Af veiði og veðri

Hlé varð á greinum mínum í fylgirit Veiðikortsins árið 2016, eitthvað annað stúss í gangi þá, en árið 2017 kom þessi grein inn um bréfalúguna með Veiðikortinu.

Þótt Ísland teljist seint með stærstu löndum jarðkúlunnar, þá er landið margbreytilegt og auðugt. Einn stærsti auður okkar er náttúran og þess auðs gera sífellt fleiri sér far um að njóta. Stangveiði er ein vinsælasta afþreying Íslendinga og síðasta sumar lék við vatnaveiðimenn hér á landi.

Ár hvert skríða veiðimenn varlega undan feldi í fyrstu viku apríl, kíkja út og taka veðrið, ætli vorið hafi komi í nótt? Vorið 2016 var með besta móti, mun hlýrra en árin á undan og fyrstu fiskar vorsins voru vel haldnir. Að vísu teygðist aðeins á vorinu, það kom rólega og víða átti gróður erfitt uppdráttar framan af og heldur fáar fiskisögur sagðar fyrstu vikur sumars.

En svona er nú stangveiðin, það er aldrei á vísan afla að róa. Það vatnið sem gaf vel í fyrra, gaf síður í ár og svo öfugt. Reyndar er því þannig farið að náttúrulegar sveiflur í tíðarfari ráða mestu í vatnaveiðinni og þá alls ekki endilega hvort vötnin gefa, heldur hvert veiðimenn sækja. Þegar maður býr svo vel að vera með V-kortin við höndina, Veiðikortið og veðurkortið, þá má alltaf finna eitthvert vatn til að skjótast í án þess að þurfa að klæða af sér rigningu, rok eða kulda.

Eins duglegur og ég var að fara í Hraunsfjörðinn árið 2015, þá var eins og hann dytti út af kortinu hjá mér þetta sumarið. Ég fór þangað snemma í maí og átti þar frábæra daga, en svo ekki söguna meir þótt veiði hefði verið þar með ágætum allt sumarið. Þess í stað hélt ég mig töluvert innar á nesinu, m.a. við Hítarvatn og Langavatn sem kom skemmtilega á óvart eftir nokkur ár í hvíld hjá mér.

Ef vesturlandið kom síður út á veðurkortinu, þá brá maður sér bara á suðurlandið, m.a. í Gíslholtsvatn sem alltaf stendur fyrir sínu og er hreint frábært fjölskylduvatn og vinnur sífellt á meðal fjölskyldufólks.

En það er fleira en veðrið sem hefur áhrif á það hvaða vötn við veljum okkur. Fréttir af dyntum bleikjunnar á Þingvöllum urðu því miður til þess að ég fór aðeins einu sinni í Þjóðgarðinn í sumar sem leið. Ég á síður von á því að stofninn þar sé í einhverri lægð, enda heyrði maður síðar að ekki hefði allur afli ratað í fréttir og gerðu margir góða veiði þá daga sem allt var sagt dautt.

Frábærar fréttir úr Úlfljótsvatni af fallegum bleikjum höfðu því miður ekki nægjanleg áhrif á mig þetta sumarið en ég kíki þangað næsta sumar, það er alveg öruggt, enda vatnið eitt af mínum uppáhalds.

Vötnin norðan heiða skutust af stað í júní og útlitið lofaði góðu en heldur dró úr bjartsýni á annesjum norðan í júlí sem mögulega hafði einhver áhrif á veiðimenn. Ég kíkti þó á Skagaheiðina og átti þar góðar, en svolítið svalar stundir rétt um það bil sem Bjössi kíkti í heimsókn. Segið svo að það sé ekki spennandi að stunda vatnaveiði á Íslandi, maður veit aldrei hvað gerist.

Í faðmi vatna og vina

Árið 2015 birtist greinin hér að neðan í fylgiriti Veiðikortsins. Þetta var í raun þriðja árið sem grein eftir mig kom í fylgiritinu, árið 2014 var greinin frá 2013 endurbirt.

Á síðustu árum hefur orðið mikil fjölgun í hópi þeirra sem stunda vatnaveiði á Íslandi. Margir sem áður lögðu stund á lax- og silungsveiði í ám hafa snúið sér að vatnaveiði en nýliðun í hópi silungsveiðimanna hefur einnig verið töluverð.

Yngra fólk skynjar í auknu mæli mikilvægi þess að eyða frítíma fjölskyldunnar saman úti í náttúrunni og þá kemur vatnaveiðinn sterk inn. Víðast hvar gefst veiðimönnum kostur á að setja niður tjald eða ferðavagn við eða í næsta nágrenni við vinsæl veiðivötn þannig að auðveldlega má slá saman útilegu og veiði. Sé þess gætt að yngstu veiðifélagarnir hafi í nógu að snúast og leiðist aldrei má auðveldlega eyða heilli helgi við veiðar, náttúruskoðun og leiki.

Lengi vel hefur þess leiða misskilnings gætt að stangveiði sé eitthvert sérstakt karlasport, en því fer víðs fjarri. Raunar er það svo að elstu heimildir frá dögum forn Egypta geta þess að það voru konurnar sem fóru til veiða að loknum annasömum degi á meðan karlarnir drógu sig afsíðis og drógu annars konar fiska, ýsur. Hvort sem það þekktist ekki eða þótti ekki viðeigandi, þá fer fáum sögum af hjónum í stangveiði hér áður fyrr. Það er ekki fyrr en um miðja síðustu öld að við sjáum myndir og lesum frásagnir af hjónum sem stunda stangveiði saman og þá helst þekktum pörum; kvikmyndaleikarar, forsetahjón eða frumkvöðlar í fluguveiði eins og Wulff hjónin.

Samkvæmt nýlegri skoðanakönnun sem gerð var meðal borgarbúa vestan hafs kom í ljós að langsamlega flestir kjósa að eyða frítíma sínum og fjölskyldunnar við eitthvert eftirtalinna; stangveiði, útilegu, göngur eða hjóla- og bátsferðir. Því miður varð ekki nema þriðjungi fólks að ósk sinni, aðallega vegna skorts á tækifærum til slíkra athafna. Það er því öfundsvert hve auðvelt aðgengi við Íslendingar eigum að hreinni og tærri náttúru þar sem stunda má allt þetta, jafnvel á einum og sama staðnum. Göngugarpurinn getur sett nesti í mal og arkað af stað með veiðistöngina þangað sem augað dregur hann og ungviðið getur gert hvern þann hól og klett sem fyrirfinnst í nágrenninu að ævintýrakastala og vettvangi óendanlegra hetjudáða á milli þess að bleyta færi í vatni.

Margir þeirra sem gefið hafa eftir í kaupum á dýrari stangveiðileyfum hafa óvænt komist að því að góður veiðifélagi hefur staðið þeim við hlið um árabil án þess að gefa sig fram. Því hefur það færst mjög í aukana að hjón finni sameiginlegt áhugamál þar sem stangveiðin er. Þegar um hægist, ungviðið komið á legg eða nennir ekki lengur að fara með gamla settinu í útilegur, þá geta pörin farið að blómstra saman í veiðinni. Lengi getur lífsförunauturinn komið á óvart og sýnt á sér nýjar hliðar.

Skv. framangreindri könnun eru ríflega 60% aðspurðra meira en til í að fara á stefnumót með maka sínum í veiðiferð og þá er aðeins tekið tillit til þeirra sem ekki stunda veiði nú þegar. Eins og þeir þekkja sem reynt hafa, þá er vatnaveiðin tímalaus afslöppun í þeim skilningi að tímapressa er miklu minni við vatnið heldur en í dýrari veiði. Fyrir svo utan það að fleiri dagar gefast á mun minna verði. Að geta látið sig hverfa úr amstri hversdagsleikans, komið sér fyrir við vatnsbakkann með þeim aðilanum sem maður þekkir hve best í lífinu og bara notið þessa að vera til, það eru ólýsanleg forréttindi.

Að samstilla væntingar og veiðiferðir við einhvern sem er manni jafn nákominn og maki manns er vitaskuld miklu einfaldara heldur en einhvern sem fyrst þarf að samstilla sig við sína fjölskyldu. Veiðilífið er bara svo miklu einfaldara ef veiðifélagi er manns besti vinur í lífinu, heima og að heiman. Svo má ekki gleyma því að samvera á veiðislóð tryggir sambandið, útiveran styrkir heilsuna og náttúran fyllir andann. Góða veiði í sumar og njótið.

Um fluguveiðar í vötnum

Ég hef verið þeirrar ánægju aðnjótandi á liðnum árum að fá að leggja mitt að mörkum í fylgirit Veiðikortsins. Hér að neðan er fyrsta greinin sem Ingimundur tók upp á sína arma og birti í fylgiritinu árið 2013.

Það er engum blöðum um það að fletta að stangveiði er ein vinsælasta útivist landsmanna. Flestir laxveiðimenn hefja feril sinn í silungsveiði en svo eru þeir einnig til sem aldrei bregða flugu fyrir lax, heldur einbeita sér að silunginum og þá helst í vötnum. Oftar en ekki hefur maður verið spurður að því hvar sportið sé í því að standa einn og yfirgefinn úti í vatni og leggja flugu fyrir fisk sem maður ekki einu sinni sér. Jú, vitaskuld getur það verið ákveðin kúnst að finna fiskinn í því flæmi sem vötnin geta verið, svona við fyrstu sýn, en það er algjör óþarfi að örvænta. Með smá æfingu lærist hvað fiskinum þykir spennandi og hvar hann heldur sig. Vötnin eru alls ekki án landslags. Undir yfirborðinu leynast hólar og hæðir, steinar og skorningar þar sem silungurinn heldur gjarnan til og við bakkana og framundan þeim er gróðurinn  sem fóstrar bæði æti og fisk.

Ef ég yrði beðinn um eitt gott byrjendaráð þá yrði það væntanlega að nálgast vatnið hægt og rólega. Það liggur í eðli silungsins að vera var um sig og hann fælist auðveldlega. Öryggi er silunginum mikilvægt, næstum eins mikilvægt og fæðuöflum. En, heldur hann sig þá ekki bara lengst úti í vatninu, þar sem hann er öruggur? Nei, alls ekki.  Þar sem er ætið, þar er silungurinn. Gróskumestu svæðin eru á og við grynningarnar, aðeins steinsnar frá bakkanum og því öruggara að læðast ef maður vill ekki styggja hann.

Maður þarf því ekki að vera heimsmeistari í langstökki til að ná yfir lækinn, stundum er alveg eins gott að vaða hann fet fyrir fer. Í vatnaveiði veiðast flestir fiskar vel innan 12 metra frá bakkanum og því sjaldnast þörf á að vöðlast langt út eða þenja köstin langt yfir 20 metrana. Oft ríður meira á að geta kastað stutt, létt og nákvæmt. Þetta lærist oft af sjálfu sér en ekki er verra að leita sér leiðsagnar kastkennara, jafnvel fyrr en síðar, því oft vill reynast erfitt að venja sig af mistökunum. Að vísu er gott að eiga eins og eitt og eitt gott kast í bakhöndinni til að ná út að dýpinu þar sem silungurinn heldur sig gjarnan þegar bjartast er yfir og óþægilegt fyrir hann að svamla um á grynningunum.

Á sólríkum sumardögum er ekki úr vegi að kanna hvar skugga ber á vatnið undir hlíð, við kletta eða af trjágróðri á bakkanum. Silungurinn er birtufælinn og ef honum gefst kostur á að sameina skugga, öryggi og fæðuöflun á einum stað er það hans fyrsti kostur. Meira að segja botnlægur gróður getur veitt silunginum þetta skjól og oft er gefandi að veiða við eða í slíkum flákum.

Mest er um fæðu á og við botninn og því gefa litlar flugur sem líkja eftir mismunandi þroskastigi skordýra mjög vel í vatnaveiði. En það þýðir lítið að bjóða upp á grænmetisrétt þegar steikhúsið er opið. Við verðum að velja flugurnar í samræmi við það sem er á matseðlinum hverju sinni og því ágæt regla að litast um við vatnið áður en fyrsta flugan er hnýtt á. Oft tekur lífríkið snögglega við sér, púpur losa sig upp af botninum og rísa upp að yfirborðinu sem kallar á nýjar flugur og því gott að vera á varðbergi. Öruggu flugurnar gætu verið hinn rammíslenski Peacock eða alþjóðlegi Pheasant Tail í lúshægum inndrætti.

Þegar fyrsti fiskurinn er kominn á land getur flugnavalið snúist við á einu augabragði. Sjálfsagt er að skoða vel magainnihald fisksins og velja flugu til samræmis við það sem hann er að éta, það eykur líkurnar á að góma þann næsta.  En ekki er öll vatnaveiði háð ágiskun um ætið. Þegar flugurnar klekjast úr og tylla sér á yfirborðið getum við spreytt okkur á þurrflugum og notið athygli silungsins til fullnustu. Þá finnst mörgum eins og fullkomnun fluguveiðanna sé náð og fullum tengslum við náttúruna komið á.

Sumir veiðimenn eyða deginum í, að er virðist, endalausri bið eftir stillum sumarnáttanna þegar vötnin okkar skarta sínu fegursta. Þá dekkja menn gjarnan flugurnar, setja jafnvel straumflugu eða Nobbler undir og egna þannig fyrir silunginn þar sem hann eltist við hornsíli eða seiði í húminu. Stundum er kyrrð og ró þessara nátta slík að engu er líkara en tíminn standi kyrr.

En það er ekki alltaf kyrrð og ró yfir vötnunum okkar. Stundum tekur vindurinn upp á því að ýfa vatnið og öldurnar róta upp æti við bakkana. Þá er oft nægilegt að koma flugunni út sem nemur rúmlega stangarlengd til að leggja hana á gnægtaborð silungsins. Þá er ekki verra að eiga áberandi flugu í boxinu sem sker sig aðeins úr fjöldanum og æsir silunginn til töku.

Góður útbúnaður til fluguveiða í vötnum þarf alls ekki að kosta mikið eða vera flókinn. Almennt er mælt með léttum búnaði, stöng #4 – #7, flotlínu eða hægsökkvandi, tveimur stærðum tauma og þetta 20 – 30 silungaflugum í boxi. Og auðvitað notum við öryggisbúnað eins og gleraugu og húfu með stæl. Með Veiðikortið í vasanum getur þú síðan lagt af stað og valið úr fjölda vatna um land allt og átt þar kyrrðarstund, einn eða í hópi góðra vina.

Allt snýst þetta um að njóta og finna sig með náttúrunni. Við búum á norðlægum slóðum þar sem grænn tími ársins er skammur og náttúran viðkvæm. Tökum allt með okkur sem við bárum á veiðistað og tryggjum að næsti veiðimaður komi að umverfinu í sama ástandi eða betra heldur en við komum að því.