Á Íslandi hafa fundist yfir 80 tegundir rykmýs. Flugurnar eru næstum eins mismunandi að stærð, lögun og lit eins og tegundirnar eru margar. Karlflugurnar gera orðið allt að 1.5 sm að lengd, kvenflugurnar yfirleitt nokkuð minni. Líftími flugnanna sjálfra er frekar stuttur, aðeins nokkrir dagar þegar best lætur. Lirfa rykmýs nefnist blóðormur.Lirfurnar festa sig við botninn, oft í þéttum klösum og standa upp á endann í vatninu
Alþekkt er að fyrsta klak mýflugna á sér stað snemma að vori þegar vatnshitinn hefur rétt skriðið upp fyrir 4°C og því eru þær oft fyrsta merki um líf að vori í vötnum landsins. Íslenska Toppflugan verður stærst rykmýs, nær allt að 2 sm. á lirfustigi og er gríðarlega mikilvæg fæða silungs hér á landi.
Opnun Langavatns var á föstudaginn og að sjálfsögðu brugðum við hjónin okkur þangað ásamt Mosó-genginu sem að þessu sinni taldi þrjá aðila, gaman að því. Vatnið tók á móti okkur með brosi á vör ef svo má að orði komast, því veðrið lék við okkur þegar við komum okkur fyrir undir Réttarmúlanum í skjóli fyrir væntanlegri norðanátt. Fljótlega fóru fiskarnir að týnast á land, flestir og stærstir hjá Mosó og þar á meðal jómfrúarfiskur þriðja aðila Mosó sem reyndist stærstur fiska eftir helgina, 1,5 pund. Auðvitað byrjaði frúin fljótlega á því að setja í bleikju á Hérann en töluverð bið varð eftir fyrsta hirðanlega fiski hjá mér sem kom seint og um síðir á Olive Nobbler með gylltu tinsel. Segið svo að bleikjan taki ekki Nobbler. Það sem einkenndi kvöldið hjá mér og raunar helgina alla var ógrynni smárrar bleikju sem gerði lítið annað en rugla talningar á sleppingum.
Langavatn um miðnættið
Laugardagurinn byrjaði alveg þokkalega, nokkur strekkingur og glampandi sól. Við hjónin brugðum fyrir okkur fjórum dekkjum og keyrðum út á Beilárvelli til að reyna okkur við fiskinn á móti vindi. Ég, eins og vanalega, byrjaði á rölti út með suðurbakkanum og varð ekki var við fisk. Frúin aftur á móti krækti í fína bleikju undan völlunum. Og hér væri hægt að gera langa sögu stutta, því hvorugt okkar tók einn einasta fisk það sem eftir lifði dags. Já, trúið því bara. Strekkingur að norðan með tilheyrandi kulda og öldugangi sem jókst stöðugt yfir daginn gerði úti um alla frekari veiði.
Þar sem við tókum á okkur náðir með fyrra fallinu á laugardag var ég með frískasta móti á sunnudagsmorgun og var kominn í gallann rétt um kl.6 og lagður af stað fótgangandi undan Réttarmúlanum að Beilárósum. Veðrið lék við mig, stilla og kyrrð sem ég naut til hins ítrasta á meðan ég þræddi hvern veiðilegan staðinn á fætur öðrum á leiðinni til baka. Þegar ég var svo kominn aftur undir Réttarmúlann um kl.10 var afraksturinn, núll. Ekki einn einasti fiskur, ekki ein einasta taka, ekkert líf. Það var eins og allur fiskur hefði hrökklast út í dýpið undan kuldanum um nóttina, kannski ekki furða þar sem gránað hafði í fjöll. Það var svo ekki fyrr en eftir hádegið að frúin bætti einni bleikju við í safnið, annar fiskur var svo lítill að hann var losaður af í snatri og sleppt. Rétt um það bil sem við byrjuðum að taka okkur saman skall síðan á okkur þessi líka fína demba með trompi upp í erminni, hagléli. Ekki í fyrsta skiptið sem við upplifum slíkt við Langavatn, sjá hér.
Á Íslandi finnast sex tegundir bitmýs. Þær eiga það þó allar sameiginlegt að flugurnar eru smágerðar, dökkar og frambolurinn kreppist eilítið upp fyrir afturbolinn. Púpurnar líkjast flugunni meira heldur en lirfan sem eru töluvert stærri en fullvaxin fluga, allt að 1 sm. Lirfan er lík ormi, með haus og röð króka aftur eftir bolnum. Myndbreyting lirfunnar á sér stað í nokkurs konar kramarhúsi sem hún byggir sér.
Lirfurnar festa sig við botninn, oft í þéttum klösum og standa upp á endann í vatninu. Myndbreyting hennar á sér stað í nokkurs konar kramarhúsi sem hún byggir sér.
Alþekkt er að fyrsta klak mýflugna á sér stað snemma að vori þegar vatnshitinn hefur rétt skriðið upp fyrir 4°C og því eru þær oft fyrsta merki um líf að vori í vötnum landsins.
Ummæli
Nafnlaus ábending – 25.júní 2012: Frábær síða og kærar þakkir fyrir hana!
Langaði aðeins að vekja athygli á að myndin af lirfunni er rykmýslirfa ekki bitmý. Þær eru ekki alltaf rauðar og í raun er þessi muskubrúni litur algengari en rauður. Googlaðu simulium vittatum (algengast bitmýstegundin hér) og þá ættirðu að finna myndir af lirfunni. Hún er yfirleitt ljósari að lit og þykkust um afturendann með mikla fálmara á höfðinu til að veiða fæðu. Mér hefur alltaf fundist héraeyra vera ein besta líkingin af bitmýi.
Kristján: Já, nú hefur mér orðið fótaskortur á lyklaborðinu. Var að væflast með tvær myndir af lirfu rykmýsins, ekki viss hvora ég ætlaði að nota og hef greinilega feðrað aðra þeirra bitmýinu. Þegar þetta er skrifað hef ég leiðrétt þessi mistök mín og, eins og kemur fram í nafnlausu ábendinunni, sett Hérareyrað inn sem góða eftirlíkingu lirfunnar sem er svo sannanlega réttmætt. Kærar þakkir fyrir þessa ábendingu, það eru einmitt svona ábendingar sem ég hef grun um að mig hafi vantað á efni síðunnar, rétt vil ég hafa rétt.
Það er ekkert svo meitlað í stein að ekki sé hægt að breyta því. Þannig er því farið með ákveðin gátlista sem ég útbjó mér fyrir nokkrum árum og ég uppfærði hér síðast síðla árs 2010. Þessi gátlisti byggir á því fæðuframboði sem er að finna í vötnunum okkar árið um kring og hefur gagnast mér ágætlega þegar ég vel mér flugu við veiðarnar.
Fæðuframboð
Nú hef ég uppfært hann enn eitt skiptið og í þetta skiptið hef ég bætt inn í hann kjörhitastigi hverrar umbreytingar í lífríki vatnanna eins nærri áræðanlegum heimildum og reynslu minni sem ég kemst. Þegar þessu er síðan náð getur maður útbúið lista yfir tegundir / gerðir flugna sem gætu verið fulltrúar lífríkisins hverju sinni.
Agnið skv. lífríkinu
Ummæli
13.06.2012 Gústaf Ingvi: Flottur póstur hjá þér og gaman væri að fá þessar myndir í stærri upplausn ef mögulegt væri Væri gaman að hafa þetta með í veiðitöskuni í góðri upplausn
13.06.2012 Kristján: Já, takk fyrir ábendinguna. Ég hafði bara ekki hugsað þetta alveg svona til enda, auðvitað. Til að nálgast stóra útgáfu af Fæðuframboðinu, smelltu hér og til að nálgast stóra útgáfu af Agninu, smelltu hér. Vona að þetta komi að góðum notum.
17.06.2012 Árni Jónsson: Flottar myndir og frábær útskýring. Þetta er mjög gagnlegt og aðgengilegt.
Það fór nú aldrei svo að maður sleppti úr helgi. Heimilið og garðurinn fengu sinn skerf í gær en sunnudagurinn var ætlaður einhverri veiði, ekki langt, aðeins rétt út fyrir bæjarmörkinn. Dásamlegt veður þrátt fyrir nokkurn vind, hitastigið frá 9°C og upp í 11. Með hliðsjón af fyrri reynslu byrjaði ég með Pólskan PT og hann brást ekki og á innan við hálftíma lágu þrír urriðar í netinu. Mjög fallegir fiskar frá tæpu pundi og vel yfir. Eitthvað lét fyrsti fiskur frúarinnar bíða eftir sér, en á endanum fékk hún þokkalegan urriða á uppáhaldið sitt, Black Ghost.
Á leið í ofninn
Eitthvað létu næstu fiskar bíða eftir sér, en loks tókst mér að rjúfa ládeyðuna með því að skipta yfir í Orange Nobbler enda skein sól í heiði og bjart yfir. Frúin bætti við og tók einn á Héraeyra með kúluhaus og rétt um það bil sem vindur fór að blása fyrir alvöru setti ég í einn enn og frúin í tvo. Að vísu missti ég einn svo stóran að það dró fyrir sólu þegar hann stökk og losaði sig af flugunni, rosalegur fiskur. Allir fiskarnir sem á land komu voru á bilinu 33 – 39 sm. langir, 8 hryggnur, 1 hængur, minnsti tæpt pund, stærsti rúmt pund. Ég var að vísu búinn að lofa að taka kvarnir aflans til hliðar, en eitthvað brást þekkingin þegar til átti að taka. Best að gúgla aðgerðina aðeins betur.
Það verður ekki af fiskinum í þessu vatni tekið að hann er einstaklega skemmtilegur viðfangs, öflugur og í góðum holdum og því engin furða að hluti aflans fór beint í ofnskúffuna með hvítlauk og ólívuolíu, ekki amaleg sunnudagssteik þetta.
Veiðitölur ársins
Bleikjur
Sleppt
Urriðar
Sleppt
Fj.ferða
Núllað
30
10
30
2
18
11
Ummæli
11.06.2012 Ási: Heill og sæll Kristján.
Í upphafi er vert að biðjast afsökunar á því hve oft ég vitja um Netið hér án þess að þakka fyrir aflann, sem er afbragðsgóður. Veiðiskrif þín ýta oft við mér á þann háttinn að ég fer að ígrunda frekar hvað ég er að gera og mátti nú klárlega við því. Takk, takk. Í þessari færslu nefnir þú Orange Nobbler og langar mig að spyrja þig út í þá ágætu straumflugu. Ég er ekki margreyndur í fluguveiðum en hélt einhverra hluta vegna að bleikjan væri ekki mikið á eftir slíkum skapnaði. Í gærkvöld fékk einmitt eina tveggja punda í Langavatni þegar ég hélt að urriðinn myndi kannski ráðast á kykvendið. Hver er þín reynsla af þessu?
Kveðja, Ási (Ásmundur K. Örnólfsson)
ES: Svakalega er bleikjan góð úr þessu vatni ef þið hjónin þurfið fulla ofnskúffu í matinn
11.06.2012 Kristján: Sæll Ási og takk fyrir ummælin. Jú, mín reynsla er að meira að segja bleikjan lætur það eftir sér að ráðast á Nobbler, Black Ghost og t.d. Dentis þegar síli er á ferðinni. Það ætlar að verða lífsseigur misskingur að aðeins urriðinn, staðbundinn eða birtingur ráðist á straumflugur. Bleikjan og ekki þá bara ránbleikjan, leggur sér síli til munns og þá eru straumflugurnar okkar alveg tilvaldar agn. Skrautlegar í björtu veðri, koma þeim út í dýpið og draga þær nokkuð hratt upp á grynningarnar, dekkri að kvöldi til og láta þær eigra um grynningarnar eins og þreytt síli að loknum annasömum degi. Þá er alveg eins bleikju von.
11.06.2012 Gústaf Ingvi: Til að nálgast kvarnir er best að skera rétt fyrir ofan augun og niður í 1/3 -1/2 haus þar ættirðu að finna kvarninar, en í svona smáum fisk eru þær mjög smáar og skemmast auðveldlega ef ekki er farið varlega. (vona að þetta hjálpi þér við krufningar í framtíðinni)
11.06.2012 Kristján: Glæsilegt, hljómar nógu auðvelt. Nú er bara að taka hausana úr frysti, dúkahnífinn af hnýtingarborðinu og setja á sig skurðlæknahanskana. Takk fyrir Gústaf Ingvi.
Það vefst sjaldan fyrir fjölhæfum veiðimönnum hvenær á að notast við púpur og hvenær straumflugur. En, svo eru þeir sem eru ekki alveg með þetta á hreinu og enn aðrir sem velta sér bara ekkert upp úr þessu. Ég tilheyri að mestu þeim síðast nefndu, ég byrja alltaf á púpu og færi mig ekki í straumfluguna fyrr en komið er í fulla hnefana. Reynum nú að æsa menn aðeins upp; Púpur eru einfaldlega fjölhæfasta, besta og skemmtilegasta agn fyrir fisk sem um getur.
Snemma að vori eru púpurnar og eðli þeirra á svipuðu róli og fiskurinn; fara sér hægt og halda sig við botninn. Í björtu veðri þegar birtufælinn fiskurinn leitar á botninn er hann í púpum. Hér á Íslandi höfum við úr tveimur, mögulega þremur tegundum smáfiska að velja til að líkja eftir við straumfluguveiðar. Við höfum á 3ja hundrað skordýra hér á landi til að líkja eftir við púpuveiðar. Hér geislar hrokinn og yfirlætið af hverju orði, en það er samt svolítið til í þessu. Þegar fæða fiska er skoðuð eru einfaldlega fleiri fiskar í íslenskum vötnum sem leggja sér skordýr til munns heldur en seiði eða hornsíli.
Einn er sá tími ársins sem ég hef ekki minnst á og það er þessi frjósami tími þegar skordýrin klekjast út í og við vötnin og silungurinn fer beinlínis hamförum. Þetta er ævintýri sem stendur því miður stutt hverju sinni, stundum bara ½ klst. í einu, en er þeim mun skemmtilegri. Að vera til staðar, leggja réttu púpuna fyrir silunginn og vera beinn þátttakandi í þessu undri náttúrunnar líður manni seint úr minni. Á þessum augnablikum renna púpu- og þurrflugumenn saman í eina sæng.
Nóg í bili, best að kíkja aðeins í straumfluguboxið og strjúka fjaðurvængjunum, ég vil hafa þær í standi ef púpurnar mínar bregðast. Auðvitað verða menn að vera opnir fyrir öllum möguleikum.
Opnun Langavatns var á föstudaginn og að sjálfsögðu brugðum við hjónin okkur þangað ásamt Mosó-genginu sem að þessu sinni taldi þrjá aðila, gaman að því. Vatnið tók á móti okkur með brosi á vör ef svo má að orði komast, því veðrið lék við okkur þegar við komum okkur fyrir undir Réttarmúlanum í skjóli fyrir væntanlegri norðanátt. Fljótlega fóru fiskarnir að týnast á land, flestir og stærstir hjá Mosó og þar á meðal jómfrúarfiskur þriðja aðila Mosó sem reyndist stærstur fiska eftir helgina, 1,5 pund. Auðvitað byrjaði frúin fljótlega á því að setja í bleikju á 
Væri gaman að hafa þetta með í veiðitöskuni í góðri upplausn
FOS 