Örlítil hreyfing

Sá grunur hefur alveg laumast að mér að lesendur séu búnir að fá meira en nóg af greinum sem gefa til kynna að ég sé rosalega smámunasamur. Endalausar smápillur um einhverjar leiðréttingar á hinu og þessu sem enginn nennir lengur að lesa. Ef einhver heldur virkilega að ég taki allt það upp sem hér er skrifað, þá er það mikill misskilningur. Aha, þú ert einn af þeim sem þykist allt vita, en gerir ekkert af því sjálfur, var sagt við mig um daginn. Ég hló við, það var nefnilega ein áberandi villa í þessari setningu, ég veit ekki allt og reyni ekki einu sinni að halda því fram. Stundum finnst mér eins og því meira sem ég kynni mér, því meira á ég ólært, en mér finnst gott að koma því í texta sem mér er bent á eða ég læri. Hér á eftir ætla ég að taka smá snúning á ábendingu sem gaukað var að mér í vor.

Beinn og brotinn úlnliður

Þannig að maður leiki sér aðeins með líkamsparta, þá hefur það lengi verið minn akkilesarhæll að brjóta úlnliðinn í bakkastinu. Eins og svo oft áður var mér bent á þetta og sagt að stinga stönginni niður í ermina á jakkanum mínum, þó ekki væri nema til þess að finna muninn í kastinu. Jú, jú, ég kannaðist alveg við að kastið batnaði og hélt áfram að tylla stönginni í ermina þannig að ég fengi frið út kastæfinguna. En nei, kemur ekki þessi gaur aftur og spyr mig hvar ég hafi lært að stoppa tvisvar í bakkastinu. Ha, þarna var komið eitthvað alveg nýtt til sögunnar sem ég vissi ekki um, stoppa tvisvar? Já, þú stoppar í bakkastinu en eftir augnablik færir þú stöngina aðeins aftar. Ég fylgdist með sjálfum mér og viti menn. Jafnvel þótt ég hefði spennt stöngina inn í ermina á jakkanum mínum og þannig ráðið bót á þessum með úlnliðinn, þá kom þarna örlítil hreyfing eftir hreint aftara-stopp þar sem ég leyfði stönginni að leka aðeins aftar.

Ég snéri mig næstum úr hálsliðnum, horfði bara á línuna í bakkastinu og þá sá ég línuna ferðast í þokkalega beinni línu, en svo kom þessi örlitla hreyfing og línan féll eins og steinn. Þetta var ekki erfitt að lagfæra, bara taka sér tak og hætta þessum ósið og bakköstin urðu miklu betri.

Það er gott að eiga einhvern að sem getur bent manni á svona bull, sérstaklega þegar maður veit bara alls ekki af því.

Hlíðarvatn í Hnappadal 18. til 20. júní

Sumarið er alveg að detta inn, maður velur sér bara staðsetningu, stillir sig inn á veðrið og lætur slag standa. Með þetta að leiðarljósi héldum við veiðifélagarnir út úr bænum fyrir hádegið á föstudaginn, tókum stefnuna vestur í Hnappadal.

Það hafa fáar fréttir borist úr Hlíðarvatninu það sem af er sumars og því fátt annað að gera en skoða aðstæður upp á eigin spýtur, nesta sig upp og ganga úr skugga um að nægt gas væri á kútunum ef hitastigið þyrfti einhverja hjálp til að halda þolanlegum hita yfir nóttina. Veðurspáin var jú, svona og svona, í og úr, þessi eða hin áttin og hitastigið eftir því. Jákvæðasta spáin var eitthvað í áttina við skýjað, skúrir og sólarglæta á köflum.

Til að klára þetta strax með veðrið, þá var það alls ekki eins svalt og spár gáfu tilefni til að ætla. Fyrripartur föstudags til sunnudags einna fallegastir, oft stillur og almennt fallegt veður. Skúri urðum við ekki vör við fyrr en á sunnudag, sem skipti okkur engu máli því við vorum búinn að pakka og ganga frá þegar þessir fimm dropar duttu niður úr skýjunum.

Og þá að sívinsælli spurningu veiðimanna; Var vatn í vatninu? Stutta svarið er einfaldlega já og það var í meðallagi góð vatnsstaða eins og sjá má á víðmyndinni hér að neðan sem tekin er af vesturenda Fellsbrekku.

Smellið á mynd fyrir fulla stærð

Undanfarin ár hafa verið upp og ofan, aðallega ofan í vatnsborði Hlíðarvatns og miklir þurrkar hafa sett verulegt strik í reikninginn, en það var ánægjulegt að sjá það núna að upp úr miðjun júní er staðan bara tiltölulega góð.

Það er að verða einhver frasi hér að lýsa fasi okkar á veiðistað sem tiltölulega slöku, vorum ekkert að flýta okkur en vorum þó komin út í vatnið rétt upp úr hádegi. Það var annað hvort að hafa sig af stað og ná í endann á fyrriparti dagsins eða þá veðja á kvöldið. Auðvitað stóðumst við ekki blíðuna og töltum út að Rifinu norðanverðu og það var eins og við manninn mælt, það var búið að opna hlaðborð Hlíðarvatns og bleikjurnar fóru hamförum í yfirborðinu.

Þó það væri ekki algjör stilla, þá nægðu sólargeislarnir til þess að vekja klakið og við settum því þurrflugur og klekjur (emergers) undir og uppskárum eftir því. Áður en bleikjurnar fengu sér eftirmiðdagslúr, lágu nokkrar vænar í netum okkar og einhverjar til viðbótar fengu leyfi til að snúa aftur til systra sinna og gátu þá sagt sögur af grunsamlega girnilegum en stingandi mýflugum sem þær höfðu komist í kynni við.

Það varð lítið úr veiði eftir kvöldmat þar sem snögglega kólnaði og tók fyrir allar uppitökur og eitthvað tók hann að blása meira í þokkabót.

Enn og aftur var asinn á okkur hjónum í lágmarki á laugardaginn, stungið úr heilum kaffibrúsa í morgunsárið og fyllt á maga áður en við hreyfðum okkur nokkuð umfram nauðsynlegustu ferðir inn í vagn til að bæta á veitingar. Þegar við loksins drógumst í vöðlurnar var enn og aftur brostið á með klaki og enn fengu þurrflugurnar að njóta sín. Við sáum svo sem litla ástæðu til að breyta mikið út frá vananum og héldum okkur við fyrstu og aðra rennu út frá Rifinu. Þeir sem þekkja til við Hlíðarvatn vita að þar á ég við staðina þar sem vatnar yfir og á milli skerja út frá Rifinu. Þarna þjappast oft ætið saman og er nærri ávísun á fisk, sem raunin varð einmitt á.

Eins og venjulega, í það minnsta í okkar tilfelli, þá gerðist það upp úr miðjum degi að fiskurinn dró sig í til hlés og það var eins og skrúfað væri fyrir alla veiði. Við töltum því aftur í vagninn, sumir fengu sér lúr á meðan aðrir stússuðust í veiðigræjum og veltu því fyrir sér hvað yrði ofaná í kvöldmat.

Þar sem nær allur afli okkar hafði verið bleikja hingað til, þá stóð minn hugur til þess að vaða út í skerin undir Fellsbrekku um kvöldið og tæla nokkra urriða upp úr dýpinu með vel völdum nobblerum. Ég tölti því af stað og hugsaði mér gott til glóðarinnar, minnugur fyrri ferða út á skerin þaðan sem stutt er í fengsæl urriðamið. Svo bregðast krosstré sem aðrir raftar og þrátt fyrir töluverðar tilraunir með litróf nobblera á hægsökkvandi línu, þá kom ekki eitt einasta bein upp úr vatninu. Þetta voru tíðindi til næsta bæjar, hefði ég bara nennt að ganga þangað, og ég var lengi að velta þessu fyrir mér.

Ég komst að þeirri niðurstöðu, hvort sem hún er nú rétt eða röng, að sveiflur undangenginna ára í vatnshæðinni hafa mögulega komið verr niður á urriðastofni vatnsins heldur bleikjunnar. Þeir urriðar sem við tókum voru smávaxnir og fáir, ekki meira en tveggja ára fiskur utan eins sem trúlega var orðinn fimm ára en hefði mátt vera bústnari. Ekki skorti ætið, nóg af hornsíli úti á skerjunum en það var einfaldlega ekki nokkurt líf með djúpinu.

Þetta kemur í raun ekkert niður á vatninu, bleikja var einstaklega vel haldin og hefur sjaldan verið jafn spræk og kröftug á flugu. Ekki ein einasta bleikja sem náð hafði matstærð vantaði gramm upp á að vera yfir meðallagi í holdum.

Sunnudagurinn byrjaði á svipuðum nótum og laugardagurinn, blíðviðri og bleikjur í uppitökum. Við bættum aðeins í netin okkar og skiptum yfir í þyngri flugur þegar hann hallaði sér óþyrmilega í norðvestan átt með tilheyrandi kulda.

Eins og áður segir náðum við að pakka saman áður en örfáir dropar féllu á okkur og það sem meira er við náðum í heimahagana áður en óvæntar tafir urðu á umferð um göngin. Hreint út sagt, frábær helgi sem minnst verður sem þurrfluguhelgarinnar miklu. Er samt enn að velta fyrir mér fjarveru urriðanna.

Á dauða mínum

Þegar ég var strákur og var eitthvað að stelast með eldspýtur og kveikja varðeld niðri í fjöru, þá fann maður sér stundum stóran stein til að kubba í sundur spýtur á eldinn. Því skarpi sem brúnin á grjótinu var, því auðveldara var að brjóta spýturnar með því að tvíhenda þeim við steininn. Einföld regla um átak beggja megin við fyrirstöðu.

Þessari minningu laust niður í kollinn á mér í fyrrasumar þegar ég sá veiðimann glíma við þokkalegan fisk á einhendu. Fiskurinn tók vel í og stöngin hafði svignað alveg niður að korki, skemmtileg viðureign. Á dauða mínum átti ég von, eða réttara sagt dauða stangarinnar, þegar ég sá viðkomandi færa aðra höndina framfyrir korkinn og upp á miðjan neðsta part stangarinnar. Umsvifalaust breyttist sveigjan í stönginni og náið nú aðeins niður að hendinni, það var greinilega gripið fast.

Mér tókst alveg halda mér á mottunni og allt fór vel að lokum, fiskurinn komst á land og stöngin enn í sínum upprunalegu fjórum pörtum. Það er gott þegar veiðimaður þekkir og treystir stönginni sinni, en þetta fálm um neðsta hluta stangarinn bar þess ekki merki að hann treysti henni og skapaði trúlega meiri ógn heldur en gagn. Undir þeim kringumstæðum þegar þú treystir ekki stönginni, lækkaðu þá frekar hornið, kláraðu viðureignina og athugaðu síðar hvað sterkari stöng kostar þig.

Bráðræði

Ég hef fengið að heyra að ég sé nokkuð bráður, það er bara kjaftæði, ég er bara snöggur að taka ákvarðanir, við flest annað en flugukastið. Ég á vanda til að gefa línunni allt of langan tíma í bakkastinu og þá fellur hún auðvitað, slær tauminum niður og skyndilega er engin fluga eða ekkert afl eftir í stönginni í framkastið. Ég hef svo sem engar áhyggjur af þessu, er að vinna mig út úr þessu, hef nægan tíma til að lagfæra þetta því ég ætla að vera mörg, mörg ár í veiði til viðbótar. Ég reynir að stytta tímann, finna það í stönginni þegar línan hefur rétt nægjanlega úr sér fyrir framkastið og reyna að halda úlnliðnum stífum eins og góður félagi minn þreytist aldrei á að benda mér á.

Þeir sem eru aftur á móti of spari á tímann eru eins og Indiana Jones, eintómir svipusmellir í tíma og ótíma. Þetta helgast af því að línan fær ekki nægan tíma til að rétta úr sér í bakkastinu og er skyndilega svipt í framkastið. Eina leiðin til að útiloka þessa svipusmelli er að gefa sér og línunni örlítið meiri tíma, hlusta með fingrunum á stöngina, þú finnur það þegar línan hefur náð jafnvægi, þá leggur þú ákveðið af stað í framkastið með jafnri hröðun.

Falsráð á réttum tíma

Það er varla til sú veiðisíða sem ekki smellir reglulega inn ráðum við hinu og þessu sem er að hrjá veiðimenn. Ég freistast alltaf af þessum frábæru ráðum, samsinni þeim og hugsa með mér að nýta mér þetta ráð, seinna. Nei, ég er ekki haldinn frestunaráráttu, þessi ráð koma stundum bara á svo einkennilegum árstíma að maður nær bara ekki að nýta þau strax og þegar til á að taka, þá eru þau gleymd.

Nú eru flestir búnir að teygja aðeins úr línunum sínum, sumir búnir að taka fisk, aðrir ekki. Sjálfur hef ég verið í rólegri kantinum, en ég vitja veiðislóða í nágrenninu reglulega og virði fyrir mér veiðimenn sem eru miklu duglegri en ég. Kvöld eitt í síðustu viku brá ég mér upp að Elliðavatni þar sem nokkrir reyndu sig og svolítið á stangirnar. Það kann að bera vott um sjálfbirgingshátt að bregðast við eins og ég gerði, en ég gat bara ekki orða bundist og notaði orð eins og skelfing er þetta lélegur kastari. Einhver kunningja minna kann að segja að nú hafi ég kastað steini úr glerhúsi, en þetta var ekki illa meint, mér einfaldlega ofbauð sá fjöldi falskasta sem hann notaði til að koma línunni út.

Stöng veiðimannsins var bersýnilega ekki að hlaðast, mögulega vegna þess að lengd línunnar var aðeins of mikil; byrja smátt, lengja lítið var sagt við mig um árið. Þegar það bar ekki árangur var mér skipað að læra tvítog, hraða línunni í fram- og afturkastinu, ná meiri hleðslu og lengja þannig meira í línunni í hverju kasti. Það er vandrataður veiðivegurinn.

Eins falleg og falsköst góðs kastara geta verið, þá eru yfirleitt 2/3 þeirra óþarfi og gera lítið annað en tefja fyrir því að flugan lendi á vatninu, þar sem henni er jú ætlað að veiða fisk. Réttar tímasetningar í tvítogi, snerpa þess og lengd togsins fækka falsköstum verulega. Ef falsköstinn eru of mörg, þá væri e.t.v. ráð að leita ráðlegginga hjá kastkennara áður en sumarið smellur inn fyrir alvöru, það er svo miklu skemmtilegra að veiða þegar köstin skila sér og eru ekki of mörg.

Hraunsfjörður 5. og 6. júní 2020

Hann getur verið dyntóttur, Hraunsfjörðurinn, en það er alltaf eitthvað við það að setja vagninn niður í Berserkjahrauni, draga á sig vöðlur, græja stangirnar og renna jakkanum upp í háls.

Þess síðast nefnda reyndist þörf s.l. helgi þegar við eyddum laugardagseftirmiðdeginu og sunnudeginum við Hraunsfjörðinn. Það var raunar afskaplega milt og fallegt veður, sól á Stökustað, rigning eða léttur úði í Grennd og víðar, en heilt yfir hlýtt og stillt veður. Frábært til þess að eyða í kyrrðinni og fegurðinni á Snæfellsnesi.

Það var enginn sprengur á okkur á laugardaginn, þannig að við vorum frekar seint á ferðinni, ekki mætt niður við vatn fyrr en rétt um kl.14 en vorum þá búinn að tjalda vagninum í fyrsta skiptið í sumar, þ.e.a.s. í útilegu. Á leið okkar út á Búðanes mættum við þremur fræknum veiðimönnum af Skaganum sem létu lítið af veiðinni en höfðu hitt frækinn veiðimann sem hafði krækt í 6 bleikjur, skömmu síðar mætti ég nokkrum til viðbótar sem höfðu sömu sögu að segja. Hraunfjörðurinn var því greinilega í sínu dyntótta skapi þennan daginn, afar misjafnt hvort menn höfðu orðið varir og þá hvar.

Við skönnuðum vatnið frá tánni á Búðanesi og inn að eyjunni / skerinu undan hrauninu. Það sást lítið til fiskjar en það er svo sem ekkert nýtt, hún gefur sig líka þótt hún sýni sig ekkert. Eftir töluverðar tilraunir og nokkrar pásur kom að því að veiðifélagi minn tók eina væna og skömmu síðar tók ég aðra rétt við eyjuna. Hængur og hrygna sem bæði létu glepjast af Pheasant Tail.

Það leið töluvert langur tími þar til ég varð var aftur og þá var ég kominn í gamalkunnugan gír sem grípur yfirleitt um sig þegar lítið er að gerast. Eftir að hafa prófað stærri flugur, minni flugur og bleikan Nobbler ákvað ég að setja Buzzer með raunar kinnar undir, þrykkja honum vel út og ekkert leyfa honum að sökkva, heldur draga hann inn með tiltölulega hröðum rykkjum. Þetta bar þann árangur að það var nartað í fluguna. Þá var úr vöndu að ráða; átti ég að hægja á eða átti ég að auka hraðann? Úr varð að ég kastaði styttra en áður og dró hraðar og það var tekið með látum, en …… eftir stutta en snarpa viðureign með skvampi og sporðaköstum stakk bleikjan af með fluguna mína. Eins og flestir fiskar sem ekki nást á land, þá var þessi ótrúlega stór, trúlega 80 til 90 sm, tennt eins og hákarl og með sporð á við tennisspaða. Þetta er í annað skiptið í sumar sem bleikja stingur af með varaskraut úr mínum fórum. (Þegar ég verð búinn að skrifa þessa grein, þá ætla ég að ná mér í girni og æfa nokkra nýja hnúta eða vanda mig betur). Skömmu síðar létum við gott heita, fórum ásamt kunningjum okkar í náttstað, átum á okkur gat og kjöftuðum í kyrrðinni fram í nóttina.

Það var ekki sprengurinn á okkur á sunnudagsmorgun, sváfum næstum af okkur Sjómannadagsmessuna, stungum úr nokkrum kaffibollum og spáðum í veður og veiðistaði. Enn áttum við veiðifélagarnir eftir að tölta brölta smá kafla í hrauninu neðan Arnarsteins til að loka hring okkar um Hraunsfjörðinn, þannig að úr varð að klára hringinn, það hafði hvort hið er ekkert verið mikið líf við Búðanesið.

Þetta byrjaði rólega, lifnaði lítið við og það bar helst til tíðinda að kunningjakona okkar tók upp svipaðan veiðistíl og ég, missti vænan fisk rétt í þann mund sem hann hefði átt að koma á land. Veiðifélagi minn tók til við ýmsar tilraunir með afleggjara og tökuvara og uppskar væna bleikju sem fékk far með okkur heim. Annars var lítið um að vera nema að það var sérstaklega áberandi að eftir rigningarskúrina, sem voru nokkrir, var eins og bleikjan færi hamförum í uppitökum, lengst úti á vatninu.

Lengi héldum við í vonina og ekki síst þegar kvöldkyrrðin tók við, en á endanum létum við undan klukkunni og dröttuðumst yfir hraunið og að Mjósundi þar sem bíllinn beið okkar. Þar bar að garði félaga okkar sem við höfðum hitt á Búðanesi deginum áður við þriðja mann, nú var sögustund. Þeir félagar höfðu ákveðið að halda aftur á Búðanesið á sunnudag og þar lentu þeir í fínni veiði, tóku 18 bleikjur og félagar hans voru enn að þegar hann þurfti frá að hverfa. Já, Hraunsfjörðurinn getur verið dyntóttur og ekki getur maður alltaf verið á réttum stað.

Dropper (afleggjari)

Eitt af því sem ég hef lítið stundað í gegnum árin er að veiða á fleiri flugur en eina og því geta málin vandast þegar maður er spurður út í heppilega uppsetningu á dropper, eða afleggjara eins og ég hef kallað þá hingað til. Slík fyrirspurn barst mér síðla vetrar og ég fór því á stúfana, leitaði til mér fróðari manna og fékk hjá þeim reynslusögur af mismunandi uppsetningum.

Það var merkilegur samhljómur meðal manna um heppilega uppsetningu afleggjara og ég læt því þessa grein frá mér með þeim fimm afbrigðum og útfærslum sem flestir nefndu. Í textanum kemur fyrir eitt nýyrði sem gaukað var að mér; aftaníossi sem viðkomandi hafði um flugu sem hnýtt er á taum sem festur er í buginn á fremri flugunni.

Stuttur afleggjari á taum, þung aftari/neðri fluga

Að því er mér skilst er hér á ferðinni tilvalin uppsetning fyrir skrautlega fremri/efri flugu sem grípur athygli fisksins rétt áður en aftari/neðri flugan, sem oft er þyngd straumfluga eða álíka, smellur inn í sjónsvið hans.

Afleggjarinn (fremri/efri) er hnýttur á taum sem er á bilinu 20 – 50 sm sem hnýttur er með þreföldum skurðlæknahnút (Surgeon‘s Knot) á aðaltauminn eða með hefðbundnum fluguhnút í taumahring. Lengd taumsins að aftari/neðri flugunni getur verið allt frá 50 – 100 sm eða jafnvel lengri, allt eftir því dýpi sem óskað er að veiða. Á grúski mínu á veraldarvefnum rakst ég á skemmtilega skýringu á þessari uppsetningu; ef fiskurinn nartar aðeins í aftari fluguna, lengdu í kastinu og leyfðu honum að sjá fremri, skrautlegu fluguna.

 

Langur afleggjari í bug fremri/efri flugu sem gjarnan er þurrfluga

Hér er á ferðinni sú uppsetning sem flestir álitsgjafar gáfu sín bestu meðmæli. Einfalt að útbúa, flækist lítið og auðvelt að stilla dýpt afleggjara. Hér er afleggjarinn, eða aftaníossinn eins og sumir kjósa að kalla hann, hnýttur með grennra fluorocarbon taumefni í bug fremri/efri flugunnar. Lengd taums að aftari/neðri flugu ræðst af því dýpi sem veiða skal á.

Uppsetningin hér að ofan minnir um margt á púpuveiði með tökuvara sem þetta vissulega er, en það er einnig hægt að nota þessa uppsetningu með buzzer eða votflugu eins og sýnt er hér að neðan.

Langur afleggjari í bug fremri/efri flugu sem gjarnan er votfluga
Stuttur afleggjari í bug á þungri púpu

Í þeim tilfellum sem veiða skal afskaplega litla púpu, gefum okkur að hún sé í stærð #22 eða smærri, þá getur verið afar erfitt að koma flugunni niður á botninn. Með þessari uppsetningu er notast við þunga púpu sem fremri flugu og stuttan afleggjara (aftaníossa) fyrir smávöxnu fluguna. Með þessu móti má koma smávaxinni flugu niður á botninn, sem leikur þau laus í taum sem er á bilinu 20 – 50 sm.

Langur afleggjari á taum, þurrfluga og púpa

Nú treysti ég mér ekki að segja til um ástæðu þess að þessi uppsetning fékk frekar dræmar undirtektir hjá álitsgjöfum. Einn nefndi að hún væri stundum til vandræða, sagði að púpan ætti það til að vefjast um tauminn að þurrflugunni og draga hana niður undir yfirborðið.

Hér er efri/fremri flugan höfð í taum sem nær u.þ.b. ½ dýptar vatnsins og afleggjarinn er hafður á taum sem er 1,5 x dýpinu. Þetta helgast af því að þurrflugan virkar í raun sem töluvari og neðri flugan þarf sína umframlengd í taum til að ná niður á æskilegt dýpi.

Langur afleggjari við þurrflugu

Uppsetning þar sem aftari/neðri flugan er hnýtt í auga þurrflugu eða rétt framan við hana. Lengd að afleggjara ræðst af dýpinu sem veiða skal, yfirleitt þó ekki mikið meira en 120 sm.

Ummæli og undirtektir við þessa uppsetningu voru nokkuð misjafnar. Margir mæltu með þessu umfram það að festa aftari/neðri fluguna við tauminn, svo lengi sem þess væri gætt að hafa afleggjarann ekki svo þungan að hann drægi þurrfluguna niður. Aðrir sáu þessari uppsetningu allt til foráttu; flækjugjarnt, flotbani o.s.frv.

Fiskiflétta í þremur þáttum

Ég veit ekki hvort lesendur þekki til fiskifléttu, en fyrir rúmri viku síðan fléttuðum við veiðifélagarnir okkar eigin þriggja þátta fiskifléttu úr vettvangsskoðun, námskeiði og verklegri kennslu. Einhverjum kann að þykja það skjóta skökku við að flokka þessa sögu undir Veiði en það kemur þó einn fiskur við sögu.

Byrjum á hefðbundnum inngangi að fléttu #1; veðrinu. Síðdegis 19. maí var brennt austur fyrir fjall, einum hamborgara sporðrennt á Selfossi og haldið áfram í alveg þokkalegu veðri upp Skeið og þaðan inn Þjórsárdalinn. Rétt eftir að við lögðum á Sámsstaðamúla tók við okkur slydda sem fljótlega breyttist í hreina og beina snjókomu, sumarið ekki alveg komið á kaflanum frá Búrfelli og inn að Hrauneyjum.

Mynd: Helgi V. Jónsson

Já, við vorum á leið inn að Hrauneyjum þar sem, fyrir einstaka greiðvikni staðarhaldara, biðu okkar uppábúin rúm í hlýrri og notalegri Hálendismiðstöðinni. Nokkuð sem mér varð hugsað til og þakkaði fyrir á meðan ég ruddi slóðina fyrir vinafólk okkar sem höfðu boðið okkur að leysa af á tveimur stöngum í Tungnaá daginn eftir.

Næsta morgun hafði heldur rofað til við Hrauneyjar, snjóinn hafði nær allan tekið upp og bráðnað niður í Tungnaá, kælt hana hressilega, rétt eins og hún væri ekki nægjanlega köld fyrir. Það var samt ekki langt í snjóinn, fyrir sunnan okkur var enn hressilega hvítt í fjöllum, þannig að við fórum okkur hægt um morguninn.

Skyggnst til suðurs frá Hrauneyjum

Við höfðum fengið greinagóðar leiðbeiningar um veiðistaði og aðferðir frá þeim félögum í Fish Partner sem selja leyfi í Tungnaá neðan Hrauneyja, en það stoðaði mögulega lítið þegar þær snérust um andstreymisveiði og veiðistaði sem við mögulega fundum aldrei. Nú get ég aðeins talað fyrir mig, en ég var algjörlega týndur þó ég hefði fengið inn með teskeið hvernig ég ætti að haga mér. Fisk sá ég nánast ekki, veiðistaðir voru eins og lokuð bók fyrir mér og andstreymisveiði hefði alveg eins getað verið eitthvað úr hebresku.

Kristalstær Tungnaá

Ólíkt Tungnaá ofan Krókslóns, þá er áin neðan Hrauneyja kristaltær og nú hef ég arkað töluverðan spotta hennar með flugustöng í hönd. Ég sá tvo fiska á þessu rölti mínu. Annar var í höndum kunningjakonu okkar, væn bleikja sem lét glepjast af Langskegg, en hinn var urriði sem var eins og skrúfaður við botninn. Fiskurinn var þvermóðskan uppmáluð og lét sig hvergi fyrir eggjandi flugum sem kunningi okkar renndi fyrir hann. Þaulsetnir urriðar í köldu vatni eru töluvert sleipir í reikningi og það var alveg sama hvaða flugu var rennt fyrir hann, niðurstaða reikningsdæmisins var alltaf neikvæð, meiri orka færi í að eltast við þetta grunsamlega fiðurfé í þessum kulda heldur en mögulegur ávinningur fyrirhafnarinnar að glefsa í fluguna.

Álitlegur staður?

Á rölti mínu eftir bökkum árinnar sá ég fjölda álitlegra veiðistaða og hugsaði nýbráðinni og reynsluleysi mínu þegjandi þörfina. Raunar var lofthitinn ekkert amalegur þegar leið á daginn, held að hann hafi krafsað í 10°C og það var bara mjög ánægjulegt að eyða deginum á þessum slóðum. Góður félagsskapur og hollið var ekki fisklaust, þökk sé lunknum veiðimanni og einni bleikju.

Eflaust hefði reyndum veiðimanni ekki orðið skotaskuld úr því að læðast að álitlegum hyl eða breiðu og setja í fisk, en víðtækt reynsluleysi mitt í straumvatni dugði skammt til. Nei, ég hef ekkert verið að grínast með reynsluleysi mitt af fluguveiði í straumvatni. Þegar mér tekst ekki að apa eftir löngu aflögðum veiðiaðferðum sem ég notaði fyrir áratugum síðan, þá má öllum vera ljóst að ég á töluvert ólært og við því er aðeins eitt að gera; verða sér úti um leiðsögn. Líkur hér með frásögn af fléttu #1, sem ég kýs að kalla vettvangskönnun á veiðislóð og við tekur inngangur að fléttu #2.

Þar sem við hjónin áttum stefnumót við skólabekk í Reykjavík upp úr kvöldmat, þá urðum við að kveðja Tungnaá og vinafólk okkar vel fyrir kvöldmat. Þannig var mál með vexti að góður félagi okkar hafði varla átt orð til að lýsa ánægju sinni með námskeið sem hann sótti nýverið; 101 Náðu tökum á andstreymisveiði með tökuvara. Eldmóður hans var svo smitandi að við hjónin svindluðum örlítið og skráðum okkur á framhaldsnámskeiðið 201 Andstreymisveiði alla leið ásamt þessum félaga okkar. Ég vissi náttúrulega ekkert út í hvað ég var að etja sjálfum mér og það var ekki laust við að ég væri með smá hnút í maganum á leiðinni til Reykjavíkur á fimmtudaginn.

Eitt það dásamlegasta við fluguveiðina er að maður getur alltaf lært eitthvað nýtt og þetta námskeið var töluvert út fyrir minn þægindaramma; andstreymisveiði með tökuvara (ég hef alltaf verið blindur á tökuvara) og euronymphing með ógnarlöngum taum (ég vil helst veiða á eins stuttan taum og ég kemst upp með) en á skólabekk settist ég ásamt 23 öðrum veiðimönnum þetta kvöld. Ef ég segi að ég hafi meðtekið allt sem þeir félagar Sigþór Steinn og Hrafn Haukssonar jusu úr viskubrunni sínum þetta kvöld, þá væri ég að ljúga. Það sem þeir vita ekki um andstreymisveiði og euronymphing veit ég örugglega ekki að sé til og ég átti fullt í fangi með að meðtaka og kyngja öllu því sem þeir félagar lögðu á borð fyrir okkur, frábært kvöld.

Mér veitti alls ekki af frídegi áður en flétta #3 tæki við, verkleg kennsla í Tungnaá og Köldukvísl, og ég nýtti daginn til að hugsa, hugsa og rifja upp, hugsa aðeins meira og kaupa mér taumaefni og níðþungar tungsten púpur (ekki segja neinum að ég hafi keypt flugur). Já, ekki má gleyma þessum hvíta tökuvara sem ég keypti. Ég kveið því nefnilega svolítið að nota eiturgrænan, gulan eða appelsínugulan tökuvara í rennandi vatni, nógu erfitt hefur mér reynst að sjá svona tökuvara í kyrru vatni. Ég lagðist því í smá grúsk og rakti garnir úr félaga mínum um tökuvara; hvítur eða jafnvel svartur tökuvari gæti alveg hentað þeim sem sjá ekki þessa glannalegu.

Svalt kvöld á fjöllum – við Þóristungur

Síðdegis á laugardag var aftur lagt í hann inn að Hrauneyjum. Bíllinn fullur af veiðidóti og tösku með hlýjum ullarfötum, það spáði skítakulda og roki. Með í för var einnig svartur túss ef hvíti tökuvarinn dygði ekki og skipta þyrfti um lit á honum.

Að þessu sinni fórum við framhjá Hálendismiðstöðinni, ferðinni var heitið í veiðihús Fish Partners í Þóristungum þar sem boðið var til kvöldverðar og kjaftagangs fram á nótt.

Sunnudagurinn hófst með sameiginlegum morgunverði og hnýtingu þessa ógnarlanga euronymphing taums. Það blés raunar ekki byrlega til euro-veiða, heldur kröftugur norðan garri og hitastigið var ekki upp á marga fiska þannig að fara þurfti könnunarleiðangur í leit að skjólsvæðum kennslustöðum við Tungnaá og Köldukvísl. Allt slapp þetta þó til og hópi 12 nemenda var skipt niður á þá félaga Sigþór Stein, Hrafn og Birki Má sem önnuðust leiðsögn á staðnum.

Hópurinn okkar byrjaði á því að renna niður að Berghyl við Tungnaá þarf sem Hrafn leiðbeindi okkur um uppsetningu tökuvara og tilburði við ánna. Ég gat ekki annað en dáðst að þolinmæði og elju Hrafns við að leiðsögnina og ég beið spenntur eftir því að röðin kæmi að mér og naut þess á meðan að hlera leiðbeiningar hans til félaga minna í hópinum. Það náðist að setja í einn fisk þarna í Berghyl, á litla púpu og hvítan tökuvara, en ég vil ekki viðurkenna að ég hafi náð fiskinum því rétt í þann mund sem ég ætlaði að draga hann að landi til að losa úr honum, þá tók blessuð bleikjan hressilegan kipp og sleit tauminn á lélegum fluguhnúti. Ég sem sagt gekk lengra en veiða og sleppa, ég sleppti bæði flugu og fiski. Ég ætti kannski að athuga með námskeið í fluguhnútum eða vanda mig betur við hnýtingarnar.

Eftir Berghyl færði hópurinn sig niður að Þrístreng í Tungnaá og síðan kláruðum við daginn í Köldukvísl sem bar nafn með rentu þennan dag. Ég hef sjaldan verið í eins miklum vafa um það hvort fæturnir væru ennþá fastir á mér eins og eftir ½ klst úti í Köldukvísl neðan ármóta Tjaldakvíslar.

Kaldakvísl – ármót við Tjaldakvíslar

Það er skemmst frá því að segja að ég held að ég hafi aldrei lært jafn mikið á einum degi undir handleiðslu nokkurs manns eins og þennan sunnudag og það sem meira er, ég er búinn að finna litinn á tökuvara sem ég sé; hvítur er það heillin. Ég á í veskinu mínu ónotaðan euronymphing taum sem ég á eftir að prófa í sumar í einhverjum góðum læk og svei mér þá, þá gæti alveg sést til mín með tökuvara í sumar.

Hrós ferðarinnar fær hvítur tökuvari, leiðbeinendurnir sem stóðu sig frábærlega og Fish Partner fyrir að hýsa námskeiðið af miklum myndarbrag. Það sannaðist í þessari fléttu okkar að svo lærir lengi sem lifir, takk fyrir mig.

Afturbataveiðimenn

Kannski get ég að einhverju leiti sjálfum mér um kennt, en þegar kreppir að í laxveiðinni, þá leita sífellt fleiri og fleiri veiðimenn í vatnaveiðina. Sumir þessara veiðimanna hafa ekki snert á silungsveiði í fjölda ára og ég hef stundum grínast með það að þessir veiðimenn séu í afturbata. Ég veit að þetta er ljótt að grínast með en stundum er svartasti húmorinn einfaldlega sá sem segir mest, þessi hárbeitta lína sem liggur á milli þess sem er of eða þess sem segja má.

Ég var hér um daginn, kannski í síðustu eða þar síðustu viku, með greinarstúf sem ég vann upp úr nokkrum gullkornum sem ég hef heyrt á bakkanum síðustu sumur. Það er aldrei að vita nema einhverjir hafi borið kennsl á sjálfa sig þarna, en trúið mér, það var ekki einhver einn sem átti það sem ég vitnaði til, þið voru nokkrir sem áttuð kveikjurnar að þeirri grein.

Til að bæta gráu ofan á svart þá hef ég punktað hjá mér nokkur atriði sem ég hef séð að bæði afturbata- og nýir veiðimenn eiga sameiginlegt þegar þeir smella saman við vatnaveiðina.

Eitt af því sem ég hef alveg tekið eftir eru þessar rosalegu pælingar um allt og ekki neitt sem veiðimenn detta niður í. Þegar öllu er á botninn hvolft, þá snýst þetta um að veiða og njóta, ekki ofhugsa eða vanda sig út fyrir öll skynsemismörk þannig að veiðimaðurinn looki vel á samfélagsmiðlum. Slakið á og hættið að ofhugsa allt mögulegt og umfram allt, það þarf enginn að kunna allt á veiðistað, þú hefur nægan tíma næsta vetur til að velta þér upp úr mistökum sumarsins og finna lagfærslur á eigin breiskleika.

Glysgirni er eitthvað sem ég datt alveg á bólakaf í á mínum fyrstu árum. Síðan rann aðeins af mér og ég fór að spá meira í einfaldleika, liti og sköpulag fluga sem ég sá að líktu eftir fæðunni sem fiskurinn sækir í. Mikið af þeim flugum sem ganga í augun á veiðimönnum eru beinlínis fjarstæðukenndar í augum fisksins. Ég held að þetta heiti back to the basics upp á enska tungu.

Besta afsökun sem ég hef fundið fyrir sjálfan mig er að það fæðist enginn fullkominn kastari, þetta lærist smátt og smátt. Sumir þurfa hjálp við þetta, misjafnlega mikla, en örugglega einhverja leiðsögn, en það er algjör óþarfi að vera með 40 feta köstin á tæru í fyrstu ferð. Farðu þér aðeins hægar og lærðu að setja fluguna niður innan við 50 sm frá staðnum sem þú sást fyrir þér, stutt og nákvæmt er oft betra heldur en langt og víðsvegar. Og jafnvel þótt þú æfir þig á veiðislóð, takir stutta spilið fram yfir lengdarköstin, þá gerir enginn alvöru veiðimaður grín að þér.

Ég vona að enginn taki þessum hugrenningum mínum og orðaleikjum illa, þetta er ekki illa meint og helst punktað niður fyrir sjálfan mig, kannski einhverja fleiri.

Hvar er háfurinn?

Hér áður fyrr voru háfar stórir, mjög stórir og festir á langt skaft þannig að það væri auðvelt að ná stórum, stórum löxum í þá, helst án þess að bleyta gúmmískóna. Hvenær það gerðist að silungsveiðimenn fóru að bera á sér háf til að ná fiski, veit ég bara ekki, sumir segja að það séu aldir síðan, aðrir aðeins nokkrir áratugir.

Þeir eru nokkrir silungaháfarnir sem maður hefur séð hingað og þangað, munaðarlausir og trúlega sárt saknað. Mér skilst að það séu alltaf einhverjir sem þjóðgarðsverðir á Þingvöllum pikki út úr runnum á hausti hverju þar sem birkið þrengir að göngustígum við vatnið. Verður maður ekki að fara með rulluna 7, 9, 13 og banka í tré áður en maður segir; ég hef aldrei glatað mínum háfum alveg, þeir hafa stundum brugðið sér frá örskamma stund, en alltaf skilað sér aftur.

Ég er svolítið gamaldags og kýs að nota tréháf sem er eðlilega nokkuð þyngri heldur en léttmálmsháfur og því tók það mig nokkurn tíma að finna segulfestingu sem heldur honum tryggilega án þess þó að vera of stíf þegar til á að taka. Ég er raunar með tvöfalt kerfi; segulfestingu með mótstykkið fast í hnakkastykkinu á veiðijakkanum mínum og lás sem ég get ég get smellt í slyngupokann (e: slingbag) minn þegar þannig ber undir.

Segulfestingin er á enda handfangsins á mínum háfi, þannig vil ég hafa hana en þetta er alls ekki algilt. Margir kjósa að hafa festinguna á gjörðinni þannig að handfangið lafi niður, telja að þannig séu minni lýkur á að netið festist í gróðri og háfurinn missi festuna. Ég kaupi þessi rök og líka þau að með þessu móti er auðveldara að ná til handfangsins þegar losa á háfinn. Mótrökin eru afskaplega einföld, þegar ég er búinn að nota háfinn og hann er blautur, þá kýs ég að láta netið dingla því þannig drýpur betur úr því í stað þess að það liggi blautt við bakið á mér.

Eins og ég nefndi hér fyrr, þá er ég líka með smellutengi í teygju við háfinn minn þannig að ég get húkkað hann í beltið á vöðlunum þegar ég er úti í vatni og gripið til hans þegar minnst varir. Þannig þarf ég ekki að fálma eftir segulfestingunni á bakinu í hvert skipti sem ég þarf að grípa til hans. Þess á milli flýtur hann bara við hlið mér og bíður þess að næsti fiskur lætur glepjast af flugunni minni.

Snúningur

Stundum kemur það fyrir að flugulínurnar mínar og ég erum ekki alveg sammála. Þær liggja bara þarna fyrir fótum mér en þegar ég ‚þarf‘ að lyfta tánum örlítið í kastinu, þá þurfa þær endilega að smeygja sér undir vöðluskóinn og húkka sig þannig fastar að ekkert verður úr kastinu. Sumar línur eru líka í eðli sínu illkvittnar og finna sér hvern einasta stein, trjágrein eða gróður til að vefja sig utan um þegar minnst varir og virðast segja „Hingað, og ekki lengra. Ég nenni þessu ekki lengur.“

Svo kemur það fyrir að línan verður beinlínis andsetinn, snýr upp á sig og er bara með yfirgengilega almenna stæla. Í þeim tilfellum er víst ekki við línuna að sakast, þessir snúningar eru mér að kenna og þá þarf ég að gera eitthvað í mínum málum, jafnvel að strjúka línunni aðeins og fá hana aftur til fylgilags við mig.

Það geta verið nokkrar ástæður fyrir því að það snýst upp á flugulínuna. Ein ástæða þess að flugulína vindur upp á sig er falinn í kastinu mínu. Við breytingar á kastferlinum, þ.e. einhver frávik frá því að línan ferðast í beinni línu frá öftustu stöðu og í fremra stopp, þá snýst upp á línuna. Stundum er þetta með vilja gert, þ.e. maður tekur línuna upp í bakkast og breytir stefnu hennar til að leggja hana niður á nýjan stað, en stundum er þetta óviljandi frávik í framkastinu.

Notkun á stórum flugum, þeim sem taka á sig vind eða búa yfir mikilli loftmótstöðu, geta einnig framkallað smávægilegan snúning á línuna. Smá ábending; ef þessi snúningur hleðst ört upp, þá er það vísbending um að verið sé að nota of létta stöng / línu miðað við flugu og reynandi væri að hækka sig um eitt til tvö númer í stöng.

Annars er það þannig að öll þessi smávægilegu frávik hlaðast upp í línunni og ef ekkert er að gert, þá er kominn svo mikill snúningur á línuna að jafnvel lítill stubbur af henni sem lafir niður úr hjólinu er farinn að snúa upp á sig, flækjast. Í verstu tilfellum dregur maður þessa flækju inn á hjólið og skyndilega stendur allt fast. En áður en að þessu kemur, þá eru nokkur atriði sem má nýta sér til að snúa ofan af vandamálinu.

Það fyrsta sem maður getur gripið til er að taka minna af línunni út af hjólinu fyrir kastið og láta það nýta alla línuna sem leikur laus, alveg að hjólinu. Taka síðan aðeins meira út fyrir næsta kast og láta það nýta viðbótina líka. Það er glettilegt hvað nokkur góð köst geta undið ofan af snúningi.

Ef allt um þrýtur, þá þarf einfaldlega að draga alla línuna út af hjólinu og spóla rólega inn á það aftur og gæta þess að það étist ofan af snúninginum jafnt og þétt. Það væri meira að segja heppilegt að nýta tækifærið og bregða gleraugnaklút eða hreinsitusku á línuna þegar henni er spólað inn á hjólið, slá tvær flugur í einu höggi.

Algeng mistök þessu tengt er að fara að strengja á línunni til að losna við snúninginn, ekki gera það. Við strengjum aðeins á línunni ef hún herpir sig saman vegna hitabreytinga eða vegna þess að hún myndar gorm þegar hún kemur út af spólunni sem er allt annað vandamál og tengist mynni hennar, ekki snúningi.

Strekkingur

Allt frá þeim tíma sem byrjað var að framleiða flugulínur úr gerviefnum hafa veiðimenn glímt við minnisvandamál. Ég til dæmis gleymi oft hvaða lína er á hvaða spólu; er þetta heilsökkvandi línan eða er þetta intermediate línan? Nei, auðvitað veit ég alveg hvaða lína er á hvaða spólu. En ég, rétt eins og aðrir, glími stundum við þetta minnisvandamál í línunum mínum. Þó ein ákveðin lína sé í miklu uppáhaldi hjá mér, þá á ég línur frá fleiri en einum framleiðanda og þær eru allar því marki brenndar að muna óþægilega oft hvernig þær hafa legið á spólunum í einhverjar vikur eða mánuði.

Flestar flugulínur í dag eru framleiddar úr PVC, PU eða PE plastefnum og það liggur í eðli þessara efna að það bítur í sig ákveðna lögun ef það liggur kyrrt í langan tíma. Meira að segja venjulegar gosflöskur geta orðið flatbotna ef flöskurnar standa óhreyfðar svolítið fram yfir síðasta söludag innihaldsins. Flugulínurnar verða að vísu ekki flatbotna, en þær verða stundum eins og gormur þegar þær eru dregnar út af veiðihjólinu. Það sem við erum að sjá þarna er svo kallað langtímaminni plastefna. Línurnar muna nefnilega eftir því þegar þeim var spólað ilvolgum inn á stórar tromlur í verksmiðjunni. Þessari minningu línunnar bregður stundum fyrir þegar henni verður kalt, þá herpist hún saman einmitt í sömu áttina og hún fór inn á tromluna. Ef þið trúið mér ekki, þá skulið þið bara spyrja hann Air Rio von Cortland, hann hefur glímt við þetta vandamál í nokkuð mörg ár.

Þegar flugulínan tekur upp á þessum skolla, þ.e. að rifja um þessar gömlu minningar, þá er í raun aðeins eitt til ráða. Vera hæfilega ákveðinn, svona eins og við óþekkan krakka, ekkert ruddalegur, vera mjúkhentur en ákveðinn. Framkvæmdin er í raun afskaplega einföld; takið 3 – 4 fet af línunni út af hjólinu, togið þéttingsfast í þennan spotta, en umfram allt reynið að forðast að setja hlykk á línuna í öðrum hvorum lófanum eða báðum. Það á ekki að vefja línuna um aðra höndina eða báðar, slíkt átak er einfaldlega of mikið og gerir meira ógagn en gagn. Þegar þú hefur farið svona yfir alla línu, þá er tilvalið að spóla henni aftur inn á hjólið með því að halda þéttingsfast um hana með gleraugnaklút, mögulega vættum í smá línubóni eða hreinsiefni, það sakar ekki að hafa línuna hreina inni á hjólinu.

Því miður kemur það alveg fyrir að menn strekkja of harkalega á línunni og þá er hætt við að kápan (sá hluti línunnar sem er gerður úr plasti) losni frá kjarnanum. Það er raunar óþarfi að óttast að slíta venjulega flugulínu, þær eru yfirleitt framleiddar með 18 – 25 punda slitstyrk að lágmarki og sveigjuþol þeirra er oft vel yfir 20%. Eftir sem áður þá eru þær ekki gerðar fyrir fruntalegt átak, þá getur kápan losnað frá kjarnanum og hætt er við að línan virki þá verr eftir strekkinginn, rétt eins og hún sé brotinn eða kjarninn leiki laus inni í henni.

Örlítil varnaðarorð í lokinn, ekki strekkja á línu sem er snúin. Það er nefnilega ekki það saman að lína sé snúinn eða hafi krullað sig upp í gorm eða rétti ekki alveg úr sér. Ef þú þekkir ekki muninn á snúinni línu og krullaðri, þá skaltu bíða í nokkra daga og lesa þér til um það hvernig eigi að snúa ofan af línu áður en þú ferð að strekkja á línunni þinni.

Grenlækur – Fitjaflóð 11. – 13. maí 2021

Okkur veiðifélögunum bauðst að skipta með okkur stöng í þriðja holli í Flóðinu og við ákváðum að slá til og prófa eitthvað alveg nýtt. Í þessu holli voru reyndir veiðimenn með áratuga reynslu af veiði í straumvatni og það var því alveg eins víst að við næðum að grípa einhver tips and tricks þar sem hvorugt okkar hefur umtalsverða reynslu af fluguveiði í straumvatni.

Fyrir ferðina var vitaskuld legið yfir korti af veiðisvæðinu sem nær frá Efri-Skurð og niður í Neðri-Skurð fyrir neðan brú. Hið eiginlega Fitjaflóð (Flóðið) nær í raun aðeins þaðan sem Efri-Skurði sleppir og niður að s.k. Trekt. Þar fyrir neðan tekur við Hólmasvæðið og að lokum Neðri-Skurður.

Flóðið

Við hófum leika við Bátalægið í Flóðinu, renndum vitaskuld alveg í blint. Það svo örlítill vindur að sunnan og ég verð bara alveg að játa að straumurinn í Flóðinu var ekki meiri en svo að eftir smá tíma var ég orðinn 100% viss um að vatnið rynni til norðurs. Flóðið er gríðarleg víðátta, grunnt og væntanlega þarf að vað nokkuð duglega út að einhverri rennu eða kanti þar sem fiskjar er von. Veiðifélagi minn fékk eitt högg út frá Bátalæginu, en síðan ekki söguna meir þannig að þegar félagar okkar véku úr Trektinni, færðum við okkur þangað.

Eitt hafði Trektin fram yfir Flóðið, þar var ljóst hvert vatnið rynni því eins og nafnið bendir til þá þrengist farvegurinn þar töluvert og loksins sáum við einhvern alvöru farveg og straum.

Hann er á

Af litlu hyggjuviti og eftir nokkur köst var flugan (Black Ghost Zonker #8) tekin með látum og viðkomandi birtingur var greinilega ekki sáttur og tók stökkið en lagðist síðan niður í farveginn. Eitthvað gat ég haggað honum til að byrja með en á einhverjum tímapunkti var alveg eins og hann hefði verið negldur niður í botninn.

Spekingar spjalla

Eftir einhvern tíma bar félaga okkar að og skotið var á mikla ráðstefnu, spekingaspjall um það hvað best væri að gera. Í bland við sögur af 20 – 30 mín viðureignum komu ráðleggingar um að ég færði mig upp á móti strauminum, með strauminum, slaka örlítið á eða halda öllu föstu. Þetta stoðaði lítið sem ekkert, aðeins smá hnykkur á einhverjum tímapunkti en svo ekki söguna meir. Rétt í þann mund sem þolinmæði mín var á þrotum fórum tveir vaskir menn, arm í arm út í strauminn og …. losuðu flugulausan tauminn úr trúlega einu þúfunni sem fyrirfinnst í Trektinni. Baráttunni við þúfuna lauk því með fullnaðarsigri hennar og miklum hlátrarsköllum viðstaddra.

Ég tók pásu, sagði veiðifélaga mínum hvar fiskurinn hefði tekið og tölti í átt að bílnum, nú þyrfti ég hressingar við. Ekki veit ég hvort það var í öðru eða þriðja kasti að flugan var tekin með þessum líka tilþrifum og vænn birtingur sýndi sig. Eina ráðið sem ég gat gefið var að leyfa honum ekki að fara niður að þúfunni, sem henni tókst og að lokum kom 81 sm birtingu að landi.

81 sm sjóbirtingur

Þegar hingað var komið, fór að kula nokkuð þannig að við tókum okkur saman og héldum í hús. Góður og lærdómsríkur dagur að baki.

Flóðið – Bátalægi

Það verður ekki annað sagt heldur en miðvikudagurinn hafi brosað við okkur, búinn að láta hvítta aðeins í sér tennurnar því það hafði snjóað í fjöll fyrir vestan okkur um nóttina. Hitastigið fór hægt og rólega upp á við og það stóð á endum að þegar gengið hafði verið frá eftir staðgóðan morgunverð, var orðið veiðilegt mjög.

Algjörlega blankur veiðimaður

Við félagarnir ákváðum að prófa Neðri-Skurðinn án þess í raun að vita nokkuð hvar eða hvernig við ættum að bera okkur að. Þau voru reyndar nokkur svona andartökin sem brá fyrir í þessari ferð þar sem maður stóð á bakkanum og vissi hvorki upp né niður í því hvar bera skyldi niður, en þarna um morguninn brá þó svo við að við sáum til fiskjar, því annað slagið sáust þeir bylta sér í skurðinum miðjum. Við nánari skoðun og eftirtekt sáum við að fiskurinn hélt sig alveg þétt undir hinum bakkanum, stakk annað slagið upp trýninu og lét þannig vita af sér.

Hefði ég verið nokkrum áratugum yngri og með aðrar veiðigræjur í höndunum, þá hefði ég vitað upp á hár hvar ég hefði lagt flotið niður og leyft maðkinum að damla undan straumi inn í iðuna og þannig fyrir fiskinn. Þessar aðstæður og hegðun urriða þekkti ég frá fyrri tíð og í huganum færði ég því aðferðina yfir á þyngda flugu á flotlínu.

71 sm sjóbirtingur við allt of lítinn háf

Það var reyndar veiðifélagi minn sem náði fyrsta fiski dagsins, ljómandi fallegur 71 sm birtingur tók þarna undir bakkanum og lét ófriðlega. Brandari dagsins var trúlega þegar ég mætti með nettan silungaháf frúarinnar sem gagnaðist til lítils annars en til að króa fiskinn af þannig að unnt væri að taka úr honum fluguna áður en honum yrði sleppt aftur.

75 sm sjóbirtingur

Eftir ótal tilraunir og töluverðan eltingaleik við fisk sem sýndi sig reglulega undir bakkanum, náði ég loksins að setja í þann sem reynist minn eini í þessari ferð. 75 sm fallegur fiskur, þokkalega vel haldinn en greinilega á leið í hlaðborð Atlantshafsins.

Annar 75 sm sjóbirtingur

Það var svo veiðifélagi minn sem setti í einn fiskinn enn og hann mældist 75 sm líka. Fyrst hélt ég að þetta væri sami fiskur og hjá mér, en svo reyndist ekki vera. Það var því nóg af fiski á svæðinu, þó þeir væru misjafnlega tökuglaðir.

Þegar leið á daginn fór heldur kólnandi og við fengum á okkur örlitla úrkomu sem var í kaldari kantinum og við fórum því aðeins á stúfana, kíktum á Efri-Skurðinn, Tunnuna og á nokkra aðra staði án þess að verða vör við fisk. Á meðan að við vorum á þessu rápi fengu félagar okkar einhverja fiska í Neðri-Skurðinum og Göngu-Hrólfur setti í fiska á Hólmasvæðinu sem hann þrætti fram og til baka þessa daga með ágætum árangri.

Það var ekki laust við að einhver sprengur væri á mannskapnum á fimmtudagsmorgun, hálfur dagur framundan en menn gáfu sér þó tíma til að snæða staðgóðan morgunverð áður en þeir héldu til veiða. Við reyndum fyrir okkur í trektinni og víðar, en enduðum í Neðri-Skurðinum þó félagar okkar hefðu ekki orðið varir við fisk.

Neðri-Skurður

Það er svo einkennilegt að við höfðum þokkalega sterka tilfinningu fyrir því að fiskurinn væri á staðnum og þá helst undir bakkanum eins og daginn áður þó hann væri ekkert að sýna sig. Við skiptumst á og spennan jókst þegar leið að hættumálum. Veiðifélagi minn endaði á því að setja í sérlega vænan fisk undir bakkanum sem sýndi sig með stæl og streittist vel á móti, svo vel að öngul ómyndin sem ég hafði notað í hnýtingar rétti úr sér og fiskurinn lak af flugunni. Vissulega hefði verið gaman að ná þessum höfðingja á land, en svona er nú veiðin, ekki verður á allt kosið.

Heilt á litið var þetta afskaplega skemmtilegt ferð, félagsskapurinn frábær og við settum töluvert í reynslubankann og ég held að tveir viðvaningar á stöng megi vera sáttir við þessa fjóra fiska. Hvað bærist innra í mér eftir þessa ferð þarf ég að melta örlítið lengur, það væri áhugavert að reyna sig við Grenlæk og höfðingjana sem þar eiga sér óðal þegar þeir snúa aftur úr sjó, feitir og pattaralegir, fullir orku. Hver veit nema færi gefist til þess síðar.

Ný lína

Þessa dagana upplifa margir veiðimenn eða finna bara hjá sér óstöðvandi þörf að kaupa sér nýja flugulínu, því ekki endast flugulínur til eilífðar. Vissulega má framlengja líf flugulínunnar með ýmsum ráðum, helst ilvolgu baði og almennum þrifum, en það kemur alltaf að því að þær einfaldlega virka ekki sem skyldi lengur.

Það er að mörgu að hyggja þegar ný lína verður fyrir valinu, burtséð frá framleiðanda og gerð línunnar. Þegar allt hefur verið ákveðið og menn tilbúnir að taka upp veskið, þá er aðeins ein ákvörðun eftir; á maður að þiggja það að starfsmaður í veiðiversluninni setji línuna á hjólið eða ætlar maður að gera það sjálfur?

Ef maður er nú með hjólið með sér í búðarferðinni eða það sem enn skemmtilegra er, maður hefur keypt sér nýtt hjól í leiðinni, þá er ekkert því til fyrirstöðu að þiggja þetta boð og láta setja nýju línuna á hjólið. En svo eru það þeir sem eiga eftir að færa línur á milli hjóla eða spóla og verða því að segja nei, takk ég geri það sjálfur.

Það þarf væntanlega ekki að segja reyndum veiðimönnum að það er ekki saman hvernig línu er spólað inn á veiðihjól, en það eru mögulega einhverjir óvanir sem reka augun í þessa grein og þá gætu eftirfarandi leiðbeiningar gagnast. Fyrir utan hið augljósa, þ.e. að réttur endi línunnar eigi að fara fyrst inn á hjólið, oft með áföstum miða sem segir this end to reel eða eitthvað álíka, þá er alls ekki sama hvernig línan er tekin út af spólunni í pakkanum.

Stillið nýju línuna alltaf þannig af að hún spólist úr af geymsluspólunni að neðan og inn á fluguhjólið að neðan. Ef ekki er gætt að þessu, þá er hætt við að línan fari að vinda upp á sig í fyrstu köstunum því framleiðsluminni hennar er snúið við á fluguhjólinu.

Alls ekki taka nýju línuna út af geymsluspólunni í gormi, þá er hætt við að fyrstu köstin endi einmitt þannig.

Því miður hef ég nokkrum sinnum séð nýjar línur eyðilagðar vegna þess að þær eru settar rangt yfir á fluguhjólið og veiðimenn fara að strekkja línurnar í tíma og ótíma til að leiðrétta þessa skekkju, en það dugar skammt og gerir oft meira ógagn heldur en gagn ef öll línan er ekki tekin út af hjólinu og henni spólað inn aftur.

Dulin veiði

Í haust sem leið var ég að viða að mér efni til að byggja undir grein sem þegar hefur birst hér á síðunni. Leit mín að ummælum frægra veiðimanna á kostum bestu veiðimanna sem viðkomandi hafði hitt leiddi mig að nokkrum greinum um þann goðumlíka eiginleika veiðimanna að láta lítið fyrir sér fara. Ég viðurkenni að ég var orðinn svolítið pirraður á öllum þessum hæglátu veiðimönnum sem voru dásamaðir í annarri hvorri grein sem ég náði mér í. Hvað er þetta eiginlega? Hafa þessir menn aldrei hnerrað um ævina, kveðið drundrímur með hvelli eða losað önnur búkhljóð eftir staðgóðan hádegisverð?

Þegar mesta pirringinn tók að brá af mér, þá fór ég að meðtaka eitthvað af því sem þessir menn voru dásamaðir fyrir. Það var sem sagt verið að mæra þá fyrir að eiga við fisk í návígi, fara dult á bakkanum og stunda sjónveiði (e: sight fishing) sem ku vera mikil kúnst sem ég hef sjálfur ekki lært ennþá. Ég kippti nokkrum greinum yfir í ‚lesa síðar‘ möppuna mína fyrst þessir menn voru svona frábærir, þá væri e.t.v. ekki út úr korti að tileinka sér einhverja kosti þeirra.

Ég er ekki þungstígur, þó ég segi sjálfur frá, en mér skilst að þessir menn hafi nánast liðið áreynslulaust yfir móa og mýrar. Kjarr og annar skógargróður hafi nánast vikið úr vegi fyrir þeim og svo hafi þeir beinlínis tekið á sig lit umhverfisins þannig að það var ekki nokkur leið fyrir fiskinn að koma auga á þá. Til að bæta um betur, þá hafi þeir aðeins þurft að hvísla að stönginni að setja fluguna niður einmitt 20 sm fyrir framan nefið á fiskinum. Grínlaust, þá er mikið lagt upp úr því að ná good presentation þegar á hólminn er komið þannig að öllum huliðshæfileikum veiðimannsins væri ekki sóað fyrir eitthvað klessukast. Þessi hæfileiki er ekki meðfæddur hjá veiðimönnum, hann verður að æfa og rækta eins og flest allt annað í stangveiðinni.

Það gráa ofan á svart var síðan þetta með litinn á línunni. Ég pældi mig í gegnum fjölda greina þar sem hvít lína var lykillinn, aðrar þar sem kremuð lína var málið og svo enn aðrar þar sem fölgræna línan var eina sem virkaði. Mikið var mér létt þegar ég rakst á eina þar sem höfundur tefldi fram sannfæringu í stað ákveðins litar á línu. Ef veiðimaður er nægjanlega sannfærður um að hann sé með rétta litinn á línunni, þá virkar hún, alveg sama hvernig hún er á litinn. Bingó, ég ætla að sannfæra sjálfan mig að gamla góða orange flotlínan mín sé sú eina rétta.

Þegar hingað var komið í lestri spekingaspjalla, þá var komið að þyngd línunnar. Já, einmitt, átti nú að rústa þessu öllu með því að halda því fram að þyngd línunnar yrði að vera á sléttri tölu, ég sem veiði alltaf á oddatölum. Nei, viti menn, þarna voru flestir sammála mér, oddatölur eru málið. Lína #2 er of létt fyrir spegilinn á litla stöðuvatninu, er svona meira fyrir lygna læki. Lína #4 er of þung þannig að þeir mæltu með #3. Ef það er ekki alveg jafn stillt veður, þá væri málið að færa sig upp í #5 og skrúfa kraftinn aðeins niður í kastinu, leyfa línunni að renna. Ég féll alveg fyrir því þegar einn spekingurinn viðurkenndi að hann notaði reyndar helst línu #5 af því hún hefði nægjanlegan burð til að veiða nettar straum- og votflugur, en ekki of þung fyrir örsmáar þurrflugur.

Einhverra hluta vegna, ég veit reyndar alveg hvers vegna, voru þeir nær allir sammála um að nota fluorcarbon taumaefni í stað poly. Ég ætla nú samt að halda mig við poly, skipti bara oftar um taum þannig að hann haldi nærri því sama gegnsæi og fluorcarbon. Við erum samt sammála um að nota hnútalausan frammjókkandi taum.

Þegar hér var komið lestrinum var klukkan einfaldlega orðin of margt og ég ákvað að loka tölvunni og skreiðast í bólið. Þessa nótt dreymdi mig að ég læddist í veiði á fallegum sumardegi á Íslandi. Ég hef sjaldan sofið jafn vært, rumskaði ekki einu sinni þótt fyrsta haustlægðin hamaðist í gluggatjöldunum alla nóttina.

Hlíðarvatn í Selvogi 9. maí 2021

Eins og ásóknin er í Hlíðarvatn í Selvogi þá er víst óhætt að segja að sunnudagurinn hafi verið Dagurinn sem við veiðifélagarnir förum í vatnið þetta árið, ekki nema lausir dagar finnist í vefsölu þegar líður tekur á sumarið. Undanfarnar vikur hefur eitthvert bévítans háþrýstisvæði verið hangandi hérna yfir landinu, kalt loft og víða næturfrost sem hefur aðeins tafið fyrir sumrinu. Samt sem áður hefur veiðin í Selvoginum verið með ágætum og töluvert af vænum fiski komið á land.

Það er alltaf gott að geta kúplað sig frá vinnu og daglegu amstri, ekki síst síðustu mánaða þar sem þú veist hvað hefur lokað mann inni og því ekki laust við að við veiðifélagarnir værum svolítið spennt að eyða degi í veiði við þriðja mann. Eftir stuttar vangaveltur við mætingu á laugardagskvöldið, var ákveðið að renna niður að Mosatanga, staður sem á það alveg til að detta inn í byrjun tímabils. Og jú, við hittum á vott að stillu og bleikjan var að sýna sig og við þrjú skiptum okkur niður á Mosatanga.

Ég held að það hafi verið í þriðja eða fjórða kasti að aukahjólið undir vagninum setti í fisk. Mér varð litið á strekkta línuna og bogna stöngina og hugsaði með mér þetta er vænn fiskur. Og það kom heldur betur í ljós, 60 sm hængur kom á land og lengdin sagði ekki allt um stærðina, sérstaklega sver og vel haldinn fiskur. Auðvitað hljóp veiðimönnum kapp í kinn við þennan fisk, en fljótlega fór að kula og það var eins og við manninn mælt að bleikjan hætti að sýna sig. Þó komu tveir fiskar á land, öðrum sleppt en hinn fékk að fylgja með tröllinu í netið.

Sunnudagsmorguninn var kaldur og augljóst að það hafði slegið í næturfrost enn eina nóttina því kl.7:00 hafði mælirinn á veiðihúsinu ekki náð í 1°C og hann mjakaðist afar hægt upp enda goluskítur sem ekki dró úr kuldanum. Við fórum okkur því í engu óðslega, sumir sváfu langt (mjög langt) frameftir en eftir staðgóðan dögurð skiptum við liði og ákváðum að skyggna helstu veiðistaði í leit að lífi. Seint og um síðir ákváðum við að fara aftur á Mosatanga þótt gjólan væri beint í fangið og eyddum síðdeginu þar í mismiklum vindi.

Það tók svo sem ekkert langan tíma að smella í stæðilega rúmlega 40 sm bleikju og fleiri fylgdu á eftir þannig að í lok dags höfðum við nokkrar til að skrá í bók, ekki alveg eins margar í kistu, en nóg til þess að það verður gómsæt bleikja í matinn á einhverjum heimilum næstu daga.

Vonandi fer þessi hæðarhryggur að gefa aðeins eftir yfir landinu, næsta veiðiferð er alveg rétt handan við hornið og maður gæti þegið aðeins hlýrra veður næstu daga þó spáin segi eitthvað annað, en þetta er jú bara spá.

Lífsferill sjóbirtings

Í raun má segja að lífsferill sjóbirtings og sjóbleikju sé ekkert mjög frábrugðinn, ef undan er skilin valkvæð hegðun bleikjunnar að taka upp sjógönguhegðun eða ekki. Urriði af sjóbirtingsstofni virðist alltaf hafa þá hvöt / þörf að ganga til sjávar. Hér að neðan gefur að líta lífsferil urriða sem elst upp í ferskvatni en gengur til sjávar um leið og líkamsburðir og aðstæður leyfa.

Fyrstu ár sjóbirtings í ferskvatni eru í nær engu frábrugðin venjulegum vatnaurriða. Algengast er að birtingurinn hrygni í ám eða lækjum, en við heppileg skilyrði getur hann hrygnt í stöðuvötnum. Oftast er hrygningartímabil hans frá því í byrjun september og fram undir lok október.

Hrogn urriðans klekjast út í mars og fram í maí, allt eftir hitastigi vatnsins. Kviðpokaseiði urriðans hafa skamma viðdvöl í hrygningarmölinni, aðeins tvo mánuði að jafnaði og halda þá út í vatnsbolinn, stöðuvatn eða straumvatn. Smærri seiðinn halda þó til í lygnara vatni að jafnaði, en með auknum vexti eykst fæðuþörfin og seiðin færa sig út í straumþyngra vatn eða út í stöðuvötn þar sem fæðuframboð er meira.

Þegar birtingurinn hefur náð tveggja til fimm ára aldri, þá gengur hann til sjávar í apríl til maí og dvelur allt að átta vikum í sjó áður en hann gengur aftur upp í ferskvatnið. Bæði geldfiskur og hrygningarfiskur gengur til sjávar, en dvelja veturinn í ferskvatni.

Helstu heimildir: Nokkur atriði varðandi lífsferil laxfiska, Árni Ísaksson Veiðimálastofnun 1980.

Biðröð eða kássa

Það hefur verið sagt um íslendinga að þeir viti ekki hvað biðraðamenning sé. Það kemur ekki oft fyrir að það myndist biðröð á tiltekinn veiðistað í vatnaveiðinni, ástæðan ætti að vera augljós, það er yfirleitt nægt pláss fyrir alla við vötnin og engin ástæða til þess að tveir eða fleiri bítist um að vera á einum ákveðnum stað. Að vísu eru til þeir veiðistaðir sem eru svo vinsælir að menn standa nánast öxl við öxl, bak í bak og telja í kastið þannig að næstu menn taki ekki upp á sama tíma og allar línur fari í flækju. Mér dettur ákveðin staður við Þingvallavatn og góð saga úr Veiðivötnum í hug þegar ég set þetta niður á lyklaborðið. Þetta er sjaldnast vandmál þegar samstilltir veiðifélagar eru á ferð, en auðvitað kemur fyrir að einhver sker sig úr hópinum og gerir bara það sem honum sýnist, það er þó undantekning.

Undantekningarnar eru veiðimenn sem stendur á sama. Þeim stendur á sama um svigrúm næstu manna til veiða og ef þeir sjá smugu, þá troða þeir sér í hana. Ef smugan er ekki til staðar, þá einfaldlega planta þeir sér við hlið ysta manns, helst mjög nærri honum og taka gjarnan hálft hliðarskref nær honum í hverju kasti.

Ráðið við þessu er í raun svo einfalt að það tekur því ekki að nefna það; skiptast á. Það eru síðan til ýmsar útfærslur og viðbætur sem má koma sér saman um; skipta þegar einn hefur fengið fisk, ½ klst. á kjaft eða eitthvað annað viðmið. Lykillinn fellst í samkomulaginu, ef það skortir þá er eins víst að biðröðin breytist í kássu.

Veiðitölur og önnur tákn

Nú hefur aðeins verið bætt í upplýsingar á vötnunum hér á síðunni. Nýjasta viðbótin er veiðitölur síðustu ára eins og þær hafa verið skráðar í veiðibækur og skilað inn til Hafró / Fiskistofu. Svipist því um eftir þessari táknmynd

og prófið að smella á hana. Þegar hafa verið settar inn veiðitölur fyrir 30 vötn og von er á fleirum á næstu vikum.

Annað slagið hefur FOS borist fyrirspurn um ákveðnar upplýsingar um veiðivötnin á síðunni og í mörgum tilfellum eru þær upplýsingar þegar til staðar og eiga sér yfirleitt ákveðna táknmynd sem unnt er að smella á til að nálgast þær. Til að hnykkja á þeim helstu, þá má lesa sér til um þær hér að neðan.

Veiðikort FOS.IS af vatninu
Önnur vötn á sama svæði
Veiðiferðir FOS.IS í viðkomandi vatn
Dýptarkort
Dýptarkort frá Orkustofnun af vatninu
Veðurathuganir frá Veðurstofunni
Verðurspá fyrir vatnið frá Windy
Veðurspá frá Bliku fyrir vatnið
Veðurspá frá YR.NO fyrir vatnið
Veðurstöð
Staðbundin veðurstöð við vatnið
Myndavél
Vefmyndavél við eða í grend við vatnið
Tengill á bækling eða lesefni um vatnið

Það er von okkar að þessar leiðbeiningar komi veiðimönnum að góðum notum þegar stefnt er á ákveðinn eða leitað að heppilegum veiðistað fyrir næstu ferð.

Lífsferill urriða

Urriða- og laxaseiði eru oft samkeppnisaðilar um æti í vistkerfum sem þessar tvær tegundir laxfiska deila. Skyndileg fjölgun af annarri tegundinni getur haft afdrifaríkar afleiðingar fyrir afkomu hinnar tegundarinnar. Hér að neðan gefur að líta lífsferil urriða sem elst upp í lokuðu vistkerfi, stöðuvatni, og tekur ekki upp sjógönguhegðun.

Algengast er að urriði hrygni í ám eða lækjum, en við heppileg skilyrði getur hann hrygnt í stöðuvötnum. Oftast er hrygningartímabil urriðans frá því í byrjun september og fram undir lok október. Dæmi eru þó til um að urriði hrygni alveg fram í janúar.

Hrogn urriðans klekjast út í mars og fram í maí, allt eftir hitastigi vatnsins. Kviðpokaseiði urriðans hafa skamma viðdvöl í hrygningarmölinni, aðeins tvo mánuði að jafnaði og halda þá út í vatnsbolinn, stöðuvatn eða straumvatn. Smærri seiðinn halda þó til í lygnara vatni að jafnaði, en með auknum vexti eykst fæðuþörfin og seiðin færa sig út í straumþyngra vatn eða út í stöðuvötn þar sem fæðuframboð er meira.

Almennt verður urriðinn kynþroska á fimm til sjö árum, en fjölmörg dæmi eru um afar seinþroska urriða sem verða ekki kynþroska fyrr en sjö til átta ára.

Helstu heimildir: Nokkur atriði varðandi lífsferil laxfiska, Árni Ísaksson Veiðimálastofnun 1980.