Að berja vatnið, endalaust

Þegar maður hefur orðið var við fisk, eða þykist í það minnsta vita af honum, en hann sýnir flugunni engan áhuga, þá vaknar spurningin; Hve oft á ég að reyna áður en ég skipti um flugu?

Til að byrja með sagði mjög lágróma rödd innra með mér; Fimm sinnum sem þýddi í raun að ég kastaði sömu flugunni í það minnsta 10 sinnum. Jafnan þýddi þetta að annar hvor okkar gafst upp og rann af hólmi, oftast fiskurinn. Með tíð og tíma hefur þessi rödd hækkað róminn verulega og í dag gargar hún á mig; Þrisvar sinnum sem er farið að þýða í raun og veru þrisvar. Reynslan hefur kennt mér að ef fiskurinn tekur ekki fluguna í þriðja skiptið sem mér tekst að leggja hana snyrtilega fyrir hann, þá eru mestar líkur á því að það eina sem takist er að hræða fiskinn endanlega frá mér.

En hvað svo? Í hvernig flugu á maður þá að skipta? Oftar en ekki verður smærri fluga fyrir valinu. Ef það dugar ekki til, þá tekur maður öfgafulla sveiflu í hina áttina, stærra kvikindi á hinum enda litrófsins, ljósa í stað dökkrar eða öfugt. Undantekningin frá þessu eru þó púpurnar. Í þeim held ég stærðinni svipaðri en læt þær skipta um ham hvað varðar lit og lögun.

Bábilja – Kasta langt

Einhver sagði að það væru aðeins lélegu kastararnir sem svöruðu svona fullyrðingum neitandi. Allt í lagi, ég er þá bara lélegur kastari. Mitt svar er; nei. Í vatnaveiði veiðast flestir fiskar á innan við 12 m. Auðvitað getur komið upp sú staða að gott sé að ráða við lengri köst (20-30 m) og ég fullyrði að þú nærð slíkum köstum auðveldlega með smá æfingu eða með stuttri tilsögn kastkennara.

Bábilja – Háskólapróf

Þó til séu einn og einn sem takið bakteríuna mjög alvarlega, þá þarftu ekki að sökkva þér niður í lífríki hvers einasta vatns til að velja ‚réttu‘ fluguna. Til eru nokkrir listar yfir ‚öruggar‘ flugur sem sjaldan bregðast, eina vandamálið er að finna þann lista sem virkar. Sjálfur á ég mér mínar uppáhalds flugur, konan mín sínar (sem er raunar bara ein, Black Ghost) en þegar öllu er á botninn hvolft og manni tekst að horfa framhjá mismunandi heitum, þá eru þessir listar næstum allir eins. Ekki hengja þig í hvort fluga sem er búin til úr koparvír heiti Koparmoli, Copper John eða Rafmagnsflugan, þær eru allar mjög keimlíkar.

Bábilja – Langt í veiði

Ef við erum að tala um vegalengdir, þá er næsta veiðivatn aldrei langt undan hér á Íslandi. Hringinn í kringum höfuðborgina iðar allt af lífi í vötnum í innan við 50km radíus, það sama má segja um alla aðra staði á Íslandi. Ef við erum aftur á móti að tala um að það er svo langt í veiði í dögum talið, þá er svarið já.

Bábilja – Dýr veiðileyfi

Enn og aftur, nei. Ef við erum ekki að tala um primetime í einhverri L-á með veiðihúsi og öllu tilheyrandi, þá getur þú alveg komist í góða veiði fyrir lítinn aur. Vatnaveiðin er mitt sport, pakka nóg af mat í fellihýsið, renni út úr bænum á föstudegi og sést svo ekki heima fyrr en aðfararnótt mánudags. Ef þú sérð fram á að fara í 4-5 vötn á sumri, þá getur alveg borgað sig að festa kaup á Veiðikortinu. Sjálfur nota ég það töluvert og bæti svo kannski einu og einu vatni við sem ég borga aukalega. Dagurinn í þokkalegu vatni getur verið á bilinu 1.000 – 2.000 og ekki verra að þekkja einn eða fleiri landeigendur (bændur).

Bábilja – Dýrar græjur

Einfalt, nei. Fluguveiðar, eins og allt annað sport, geta verið kostnaðarsamar en þú stjórnar því mikið til sjálfur. Auðvitað getur þú farið ‚overboard‘ og keypt þér allt það besta og dýrasta, en þú getur líka keypt þér skynsamlegt sett til að byrja með; 8-9 feta stöng með línu 5-7, tvo mismunandi tauma, alhliða taumaenda  (2X) og box með 20-30 flugum. Hafðu bara eitt í huga, ekki kaupa bara einhverja stöng, veldu merki sem þú hefur í það minnsta heyrt minnst á eða góður vinur þinn mælir með.

Bábilja – Erfiði

Jú, jú, fluguveiði útheimtir svolitla æfingu, en þær eru ekki erfiðar. Mín reynsla er að fluguveiði sé ekki eins erfið og að veiða á t.d. spún eða maðk. Flugustöng er mun léttari en kaststöng og hreyfingarnar þurfa alls ekki að vera ýkt kraftaköst, létt og leikandi skilar mér alveg eins mörgum fiskum, ef ekki fleiri.

Bábilja – Ég kann‘edda

Margir hafa og margir munu halda áfram að læra fluguveiði af sjálfum sér og út af fyrir sig gengur það alveg. Framboð af allskyns efni fyrir byrjendur á bók, myndum og á netinu er mjög mikið og hefur hjálpað mörgum. En, það er oft betra að fara fyrr en síðar til góðs leiðbeinanda því það tekur oftast mun lengri tíma að venja sig af vitleysunni heldur en læra hlutina rétt í upphafi. Hjá flestum kemur alltaf að því að þeir vilja fínpússa tæknina, nota færri falsköst og ná meiri nákvæmni.

Að veiða djúpt

Að öllu jöfnu er fengsælast að veiða stutt frá bakkanum þar sem fiskurinn heldur sig en ýmsar ástæður valda því að fiskurinn leitar út í dýpið. Í miklum hita þegar vatnshitinn rís einna hraðast á grynningum, leitar fiskurinn þangað sem hitastigið er jafnara, kaldara. Mikil sól hefur sömu áhrif, þ.e. birtufælinn fiskur eins og urriðinn sækir út í dýpið. Síðan er það kuldinn á veturna sem hrekur fiskinn smátt og smátt út í dýpið þegar grynningarnar leggjast í auðn og frjósa að lokum.

Það er ekki fyrr en grynningarnar hitna og lífríkið tekur aftur við sér að silungurinn hreyfir sig upp á við aftur. Fram að þeim tíma, sem getur verið nokkuð frameftir vori, verðum við að egna fyrir hann í dýpinu. Til að veiða dýpið getum við þurft að beita einni eða samspili fleiri eftirfarandi aðferða:

  • Nota þyngdar flugur
  • Nota sökklínu
  • Nota sökktaum
Pheasant Tail

Þyngdar flugur eru væntanlega algengasta leiðin til að ná botninum. Við þekkjum kúluhausa af ýmsum gerðum og blý-þyngdar flugur, sumar hnýttar á mjög þyngda öngla. Eitt er það sem margir láta hjá leiðast að huga að og það er lögun flugunnar. Það eru engin ný vísindi, eins og Pheasant Tail sannar, að grannar, rennilegar flugur sökkva alveg eins vel og þær sem eru bústnar og í yfirþyngd. Þynging PT er í raun sáralítil samanborin við miklar blý- eða tungsten þyngingar stærri flugna.

Að kasta bústnum, þungum flugum getur kallað á nokkuð stórtækar breytingar á kaststíl og hefur því oft vafist nokkuð fyrir byrjendum, já og lengra komnum. Algengustu silungastangir eru gerðar fyrir línur 5-7 og sem slíkar eru þær ekkert sérstaklega heppilegar fyrir þungar flugur. Til að ráða við þyngri flugur þarf að kasta hægar, lengja kastferilinn og umfram allt hemja sig í kröftugum köstum og fjölda falskasta. Slíkt eykur aðeins á flækjustigið og þá meina ég raunverulegar flækjur.

Að veiða djúpt

Þegar við veiðum á miklu dýpi, njótum við þess að geta farið nær fiskinum heldur en ella. Þetta  helgast af því að við fjarlægð okkar frá fiskinum í láréttu plani bætist dýpið niður á hann. Óhefðbundnari leið, í það minnsta hér á Íslandi, er síðan Tékkneska leiðin þar sem þyngd flugunnar og togkraftur vatnsins er notaður til að hlaða stöngina fyrir mjög stutt köst, ef þá nokkur. Oft líkist þessi aðferð dorgveiðum með föstum spotta á priki.

Buzzer

Sjálfur hef ég skoðað rækileg hnýtingar á hóflega þyngdum „fyrirsætuflugum“ þ.e. mjónum sem kljúfa vatnið vel og sökkva því auðveldlega án þess að íþyngja köstunum. Ég á í fórum mínum nokkrar slíkar eftir veturinn og vorið verður látið ráða hvort þeim fjölgar í sumar.

Vorveiði

Þegar ísa leysir þá fara að skapast fyrstu skilyrðin fyrir umbreytingu skordýra í vötnum. En það getur liðið langur tími þar til hitastig vatnsins rís að einhverju marki. Lífríkið fer hægt af stað, gyðlur og púpur fara yfirleitt á stjá, rólega þó, u.þ.b. viku áður en þær klekjast að því gefnu að vatnið hafi náð ákveðnum þroska, hitastigi.

Buzzer Silver Orange

Á meðan ég var að velta þessu fyrir mér um daginn, spurði ég unglinginn á heimilinu hvað hann teldi að fiskurinn æti á þessum árstíma, rétt áður og um það bil sem ísa leysir. Eitthvað hefur matseðill vikunnar verið rýr á heimilinu því það stóð ekki á svarinu; „Afganga“. Ekki þótti honum líklegt að mikið ferskmeti væri á boðstólum og því líklegast að afgangar væru á borðum. Kannski var hann ekki svo langt frá því sanna, en það er ekki þar með sagt að við getum ekki engt fyrir fiskinn með einhverju spennandi.

Blóðormur

Blóðormur eða brúnar pöddur hafa oft gefið vel strax og ísa leysir, löngu áður en hitastig vatnsins nær því að kveikja á klaki. Þetta helgast auðvitað af því að viðlíka líf er að finna í vatninu allan ársins hring, jafnvel um miðjan vetur og því ekkert fráleitt að bjóða silungnum upp á slíkt, afganga. Fyrstu staðirnir þar sem fiskjar verður vart er oft á tíðum grynningarnar þar sem vorsólin nær að hita vatnið og laða til sín langsoltinn silunginn upp úr djúpinu þar sem hann hefur haft hægt um sig yfir veturinn. Þrátt fyrir að tökur að vori geta verið líflegar, þá fer fiskurinn sér engu að síður hægt, vill ekki brenna of mikilli orku í að kanna vorið.

Bitch Creek Nymph

Stórar púpur eins og t.d. Bitch Creek Nymph, Red Tag og Héraeyrað. Litlar, dökkar og rennilegar eins og t.d. Toppflugan og Pheasant Tail, renglulegir Peacock eða þá Blóðormur og brúnir Buzzerar niður á botninn.

Straumflugur sem hafa orð á sér að gera það gott að vori eru t.d. orange, svartir og hvítir Nobblerar, Gulur Köttur og auðvitað Black Ghost. Veiða þær djúpt, láta þær „sleikja botninn“ eins og einhver orðaði það.

Red Tag

Flestar veiðiaðferðir að vori eiga það sameiginlegt að vera rólegar, jafnvel „rólegri“. Dautt rek undan léttri golu með þungum púpum eða lúshægur inndráttur straumflugu er það sem silungurinn kannast við. Sum vötn, eins og Þingvallavatn virðast kalla á stórar og bústnar púpur (nr.8) sem komið er vel niður í dýpið fyrir kuðungableikjuna.

 

Black Ghost

Önnur vötn fóstra ekkert annað en lítil og nett afbrigði mýpúpunnar, eins og Vífilsstaðarvatn. Engilbert Jensen beitti skemmtilegri aðferð rétt um það bil er ísa leysti á Vífó. Hann kastaði litlum flugum upp á ísskörina og dró þær síðan framaf þar sem silungurinn beið þeirra og líkti þannig eftir því þegar frosnar mýlirfur losna úr ísnum. Meðalfellsvatnið hefur gefið mönnum vel á þyngdar púpur síðla vetrar, mars – apríl, en um leið og hornsílin fara á kreik hafa litlir klassíkerar eins og Black Ghost og Nobbler gefið ágætlega á grynningunum.

The Compleat Angler

Það er þannig með margar klassískar bækur, eins og t.d. Moby Dick og Biblíuna, allir þekkja þær, en færri hafa lesið. Veiðimenn eiga sér nokkrar slíkar, ein þeirra er The Compleat Angler (útg. 1653) eftir Izaak Walton. Í þessari stuttmynd (47 mín.) eftir listamanninn James Prosek, fetar hann í fótspor Walton’s og eigrar um nágrenni Yale og gerir bókinni og efni hennar nokkur skil á mjög hógværan hátt. Fyrir þá sem missa sig alveg í grúskinu, þá er hægt að nálgast bókina hér á PDF formi.

Hátt uppi, eða ….

Almennt er auðveldara að koma auga á fisk úr hæð heldur en við vatnsborðið. Reyndu að koma því þannig fyrir að þú getir skimað vatnið eilítið ofan frá, en mundu; Þú ert sjálfur sýnilegri hátt uppi heldur en krjúpandi við vatnsbakkann. Farðu varlega, vertu á móti sól til að varpa ekki skugga á vatnið og sparaðu snöggu hreyfingarnar.

Að koma auga á hann með gleraugum

Þegar þú ert búinn að vera lengi með veiðigleraugun á þér (Poloroid) er ágæt regla að taka þau af sér í smá tíma og skima um vatnið. Þegar þú setur gleraugun á þig aftur virðast þau virka betur. Það er þannig að augun í okkur venjast skautuðu gleri með tímanum og við hættum að sjá eins skýrt niður í vatnið og áður, að skipta um birtustig hjálpar til við að ‘núllstilla’ augun.

 

Púpur og niðurtalning

Þegar púpurnar fara á kreik í vatninu er um að gera að taka vel eftir hegðun þeirra, litbrigðum og því hvar í vatnsbolnum þær halda sig. Svo má prófa sig áfram með veiðiaðferð.

Niðurtalning Þessi aðferð við að skanna dýpið sem veitt er á getur komið sér mjög vel þegar veitt er með púpum. Hún fellst einfaldlega í því að velja sér ákveðna tölu til að byrja með og telja rólega upp að henni þegar línan hefur lagst á vatnið. Þegar tölunni hefur verið náð byrjar maður inndráttinn eins og maður telur hæfa (hægt, miðlungs, hratt, stutt, miðlungs, langt). Í næsta kasti hækkar maður töluna um einn þannig að flugan sekkur eilítið dýpra og síðan endurtekur maður þetta í hverju kasti. Með þessu næst markviss skönnun á dýpinu eða allt þar til maður finnur fyrir botninum. Aðal trikkið er síðan að muna töluna sem maður var komin upp í þegar fiskurinn beit á.

Púpur á dýpi

Þegar púpurnar fara á kreik í vatninu er um að gera að taka vel eftir hegðun þeirra, litbrigðum og því hvar í vatnsbolnum þær halda sig. Svo má prófa sig áfram með veiðiaðferð.
Smellið fyrir stærri mynd

Veiða djúpt Áfram veiðum við með flotlínu, en í þetta skiptið með þyngdum púpum rétt fyrir utan og í kantinum. Taumurinn þarf að vera nokkuð langur, 18 – 25 fet. Eftir kastið verður að gefa mjög góðan tíma áður en inndráttur hefst með því að víxla línunni á milli fingra sér, hægt og rólega, ekki ólíkt því að við værum að veiða lirfur eins og t.d. Blóðorm. Umfram allt, inndrátturinn á jafnvel að vera hægari en þið í raun teljið hæfa.

Púpur og hægur inndráttur

Þegar púpurnar fara á kreik í vatninu er um að gera að taka vel eftir hegðun þeirra, litbrigðum og því hvar í vatnsbolnum þær halda sig. Svo má prófa sig áfram með veiðiaðferð.

Smellið fyrir stærri mynd

Hægur inndráttur Ólíkt dauðu reki er hægt að nota hægan inndrátt þótt vindinn vanti. Aðferðin á vel við þar sem púpurnar eru á sveimi í dýpra vatni en 1,5 m þó ekki mikið dýpra en á 4 m. Sem áður er best að nota flotlínu, þó með nokkuð lengri taum (10 – 15 fet), leyfið púpunni að sökkva á tilgreint dýpi og hefjið þá rólegan inndrátt, 5 sm í einu með 5-10 sek. pásum á milli. Gerið tilraunir með mismunandi dýpi, gott að nota niðurtalningu. Búast má við nettum tökum og því um að gera að vera á tánum.

Púpur og dautt rek

Þegar púpurnar fara á kreik í vatninu er um að gera að taka vel eftir hegðun þeirra, litbrigðum og því hvar í vatnsbolnum þær halda sig. Svo má prófa sig áfram með veiðiaðferð.

Smellið fyrir stærri mynd

Dautt rek Þessi tækni er tilvalinn ef púpurnar halda sig á u.þ.b. 1,5 metrum eða grynnra. Best er að nota flotlínu með 8 – 12 feta taum, grönnum taumenda (5x eða 6x) og óþyngdar púpur. Kastið upp í eða þvert á vindinn og leyfið línunni einfaldlega að reka með vindi, gætið þess aðeins að taka inn allan slaka á línunni því tökurnar eru afskaplega nettar og því er um að gera að geta bugðist hratt við. Ágætt tilefni til að nota tökuvara.

 

Misbrestur – Asi á flugunni?

Það er einkennileg árátta hjá manni að leyfa flugunni ekki að vera í vatninu. Asi á flugunni þýðir að hún eyðir skemmri tíma í vatninu og meiri í loftinu, hvað þá þegar maður notar fleiri en 1-2 falsköst til að koma henni á sinn stað. Þá er tvennt í stöðunni; hægja á inndrættinum og fækka falsköstum.

  • Einhver algengustu mistök veiðimanna er of mikill hraði í inndrætti. Hægðu á þér, það er sjaldnast að við séum að veiða með eftirlíkingu af sprettfiski, lirfur og bobbingar hreyfa sig merkilega lítið.
  • Fluga þarf að vera á eða í vatninu til að veiða. Fækkaðu falsköstum, þá eyðir flugan meiri tíma í að veiða.

 

Misbrestur – Slök lína

Smellið fyrir stærri mynd

Slakur veiðimaður gerir færri mistök en sá spennti. En því er hreint ekki þannig farið með línuna, slök lína fjölgar mistökunum. Ég hef heyrt margar ágiskanir um fjölda fiska sem við missum af vegna þess að línan er slök og við annað hvort finnum ekki eða erum allt of sein að bregðast við þegar fiskur tekur.

– Ef fluguna rekur, fyrir vindi eða straumi, gættu þess að taka slakann af línunni þannig að þú takir örugglega eftir þegar hann nartar.
– Ef þú sérð illa til, settu tökuvara á áætlaða dýpt og dragðu inn þar til tökuvarinn hreyfist. Þá ertu á tánum.