Grúsk – Síða 6

Frábært, fast

13. júní 2023

Veiðitækni

Upp

Forsíða

Eins frábært og það getur verið að draga inn og finna smá nart og enn annað, þá getur þetta líka verið vonbrigði dagsins, vikunnar eða mánaðarins, ef þér er virkilega annt um fluguna. Þetta var sem sagt allt ein ímyndun, þú varst að skrönglast í botninum og settir svo fast á milli steina eða í stærsta og ljótasta hraungrjóti sem fyrirfinnst í öllu vatninu. Reyndar eru öll grjót sem fanga fluguna þína ljót og illa innrætt náttúrufyrirbrigði.

Þú reynir að toga aðeins fastar í línuna og hefur þá væntanlega sett fluguna endanlega fasta í grjótinu og þarft að hugsa málið upp á nýtt, hefðir betur sleppt því að toga, það er síðasta úrræðið sem þú ætti að prófa. Ef þú ert að veiða í straum, þá væri e.t.v. fyrsta úrræðið að venda línunni út í strauminn, jafnvel veltikasta þannig að straumurinn nái góðu taki á línunni þinni og dragi hana þannig frá stóra ljóta grjótinu. Hver veit nema flugan losni við átak úr gagnstæðri átt.

Þessi leið er ekki alveg eins áhrifarík í kyrrstæðu vatni en samt möguleg ef þér tekst að veltikasta beint út frá festunni og leyfa vatninu að halda við línuna og draga lítillega inn. Það ótrúlega mikið sem vatnið getur sett sig í spor akkeris sem þú getur nýtt þér til að draga fluguna úr festunni.

Er ekki bara fast hjá þér vinur?

Svo getur þú náttúrulega gefið línuna alveg lausa, spólað nægjanlega út af hjólinu þannig að þér takist að vaða yfir á hin bakka árinnar eða út á nærliggjandi nef eða stein við vatnið og draga þannig í fluguna að hún mögulega losni. Fyrir alla muni, ekki beita stönginni með því að rykkja eða skrykkja í línuna, það eina sem gæti gerst er að þú brjótir stöngina eða slítir tauminn. Beindu stangartoppinum að skurðpunkti línunnar við vatnið og taktu á línunni, mjúkt en örugglega.

Næst síðasta úrræðið sem ég hef að bjóða þér er að vaða út að steininum og ýta við flugunni með fætinum, ef það er ekki oft djúpt að steininum á annað borð. Ef þú nærð ekki alveg að honum, þá gætir þú reynt að draga alla línuna inn, teygja stangartoppinn út yfir steininn og húkka þannig fluguna úr festunni. Farðu samt varlega, því veiðistangir eru ekki hannaðar fyrir slíkt átak og það má lítið út af bera til að brjóta toppinn. Síðasta úrræðið er svo það sem þú byrjaði mögulega á að prófa og hefðir betur látið ógert. Mín reynsla segir mér að það séu í raun minni líkur á að losa flugu með því að toga í línuna heldur en öll önnur ráð bjóða upp á, en þegar allt um þrýtur, þá er ekkert annað eftir en leggja stangartoppinn niður, beina honum að skurðpunktinum við vatnið og toga. Það er í raun tvennt sem getur gerst; flugan losnar og þú þarft jafnvel að loka augunum á meðan hún skýst fram hjá þér í loftinu eða taumurinn eða fluguhnúturinn slitnar og þú þarft að kveðja fluguna þína endanlega.

Höfundur:

Kristján Friðriksson
Soft hackle flugur

8. júní 2023

Hnýtingar

Upp

Forsíða

Ein fluga, ein tegund flugna, allar flugur með mjúkum fönum, eða hvað? Allt góðar og gegnar spurningar sem ég veit fyrir víst að í það minnsta einn annar hefur velt fyrir sér, kannski fleiri. Byrjum á byrjuninni og minnumst á Lilju soft hackle flugnanna sem allir vildu kveðið hafa, fyrstir. Trúlega er Partridge and Orange sú fluga sem fyrst var getið í riti. Sumir segja að hennar sé getið árið 1496, aðrir eru heldur hófstilltari og tilnefna skráðar heimildir um North Country flugur frá því á fyrstu árum nítjándu aldar. Eitt er þó víst, flugunni er lýst mjög nákvæmlega á bls. 32 í bók T.E. Pritt, Yorkshire Trout Flies sem kom út árið 1895 þó hún sé nefnd Orange and Partridge. Það má því örugglega halda því fram að soft hackle flugur eru ekkert nýmeti á borðum fiska og sterkar vísbendingar leiða okkur í þá átt að fyrstu fjaðrir sem hnýttar voru á einhvern krók hafi verið mjúkar og fyrsta flugan hafi því verið soft hackle.

Ein fluga? Nei, hreint ekki. Lengi vel fundust þó strangtrúarmenn sem töldu aðeins grannholda flugur a‘la North Country til soft hackle flugna. Eitthvað hefur þó þynnst í þeim sértrúarsöfnuði síðustu áratugi, klerkar þess safnaðar ekki verið áberandi og í dag er almennt viðurkennt að allar flugur sem hnýttar eru með mjúku hringvafi, væng eða skeggi séu soft hackle sbr. orðanna hljóðan. Í dag skiptir engu máli hvort um er að ræða votflugur, púpur, mjónur eða jafnvel straumflugur.

Fyrir löngu síðan rak ég augu í tilvitnun þess efnis að soft hackle flugur væru með eðlislæga sýniþörf því allar eiga þær það sameiginlegt að vera líflegar í vatni, sama hverrar ættar þær eru. Við inndrátt mynda mjúkar fanirnar sveip sem dillar sér í vatninu, gefur flugunni líf og lokkar fiskinn til töku. Sjálfur hef ég hnýtt töluvert af klassísku votflugum sem upprunalega áttu að vera með heilum fjaðurvæng en notað þess í stað mjúkar fjaðrir í hringvaf, jafnvel tví- eða þrefalt hringvaf. Eðlilega er hreyfing slíkra flugna í vatni allt önnur en þeirra upprunalegu en ekkert síðri.

Flestar púpur og mjónur eru í raun frekar stirðar í vatni, lítil ef nokkur hreyfing á efninu í flugunni og því er það inndrátturinn einn sem færir líf í þær. En með því að bæta mjúku hringvafi eða skeggi við þessar flugur, þá er komið efni sem leggst aftur með búknum við inndrátt, réttir úr sér í pásunni og líkir ágætlega eftir því þegar púpa eða gyðla er að brjótast um í vatninu og losar sig við hylkið sem umlykur hana. Við eigum alveg ágætt dæmi um gjöfula flugu sem gædd er miklu lífi með mjúku, löngu og dillandi skeggi; Langskeggur. Með fullri virðingu fyrir þessari ágætu flugu, þá væri hún aðeins svipur hjá sjón ef skeggið vantaði, svipaði bara til óendalega margra annarra flugna og trúlega væri hún alls ekki eins veiðin skegglaus eins og hún er í raun.

Til að fara heilan hring í sögunni, þá er ein af mínum uppáhalds flugum klassísk Black Pennell með mjúku hringvafi. Hring í sögunni? Jú, Black Pennell er upprunalega soft hackle fluga og þannig hefur hún verið ótrúlega gjöful í hálöndum Bretlandseyja allt frá því hún kom fram, snemma á nýtjándu öld. Þessa flugu nota ég þegar klak toppflugunnar er í hámarki, vatnið þakið hylkjum, loftið iðar af flugu og fiskurinn lítur ekki við þurrflugu eða púpu. Ástæðan er afar einföld, fiskurinn er að hamast í klekjum sem halda sig 10 – 15 sm. undir yfirborðinu og er ekkert að ómaka sig eftir einni og einni flugu á yfirborðinu, hvað þá neðar í vatnsbolnum.

En hvað með straumflugu sem soft hackle? Jú, af hverju ekki? Þær virka alveg ótrúlega vel og þetta er ekki einhver hugarburður minn. Ein vinsælasta soft hackle straumfluga sem komið hefur fram er Gartside’s Soft hackle Streamer. Þessa flugu kynnti Jack Gartside heitinn fyrir umheiminum fyrir hartnær 40 árum síðan og í sannleika sagt, þá getur hún alveg talist langamma margra þekktari flugna sem hnýttar eru úr mjúkum gervihárum í dag. Þar hitti skrattinn langömmu sína, því sú gamla er miklu líflegri í vatni en gervifrjóvguðu barnabörnin hennar.

Höfundur:

Kristján Friðriksson
Hér um árið

6. júní 2023

Kast

Upp

Forsíða

Hér um árið, reyndar fyrir mjög mörgum árum síðan, þá reyndi ég fyrir mér í öðru sporti með alveg þokkalegum árangri. Ég sem sagt prófaði að skjóta blýklumpi í mark og tókst bara nokkur oft að hitta brúsa eða spjald. En það vantaði eitthvað sem ég vissi ekki þá og veit ekki enn þann dag í dag hvað er. Og því er einfaldlega þannig farið að ef maður veit ekki hvers maður fer á mis, þá er ekki auðvelt að finna það og því lagði ég byssuna á hilluna og hef verið sáttur við það síðan að skjóta bara út línu.

En það er ekki alltaf auðvelt að skjóta út línu, þ.e. með flugustöng, en það breytir því ekki að flestum er það frekar gefið að byrja þetta sport og ná þokkalegum tökum á því með tíð og tíma. Að verða góður kastari er svo allt annað mál, það hefur tekið suma ævina alla og stundum hefur hún ekki dugað til. Enn er ég að læra og skána lítið með árunum, finnst mér. Um leið og ég hef sniðið einhvern vankant af kastinu mínu, þá kemur bara einhver annar í ljós eða það finnst mér í það minnsta kosti og ég tek aftur fram kastbiblíurnar mínar og fletti þeim.

Það hefur þó ósjaldan komið fyrir að mér verður hugsað til þess hvers vegna í ósköpunum ég þurfi að vera að þessari fíneríseringu á kastinu mínu. Það eru ótal margir góðir veiðimenn sem hafa bara sætt sig við eða látið sig hafa einhverja hnökra í kastinu og eru bara sáttir við veiðilífið og tilveruna. Þegar upp er staðið og árunum hefur fjölgað, þá er ég trúlega þarna mitt á milli. Mér er næstum sama hvort kastið mitt er ágætt eða gallað, svo lengi sem það dugar til að koma flugunni út. Ef það er eitthvað sem nær því að fara sérstaklega í taugarnar á mér, þá leita ég mér aðstoðar hjá vini sem getur sagt mér til eða hugsa til veiðimanns sem ég rakst eitt sinn á.

Sá sem ég rakst á, var frábær veiðimaður og lifði sig 100% inn í hið ljúfa veiðilíf. Hann stóð þarna úti í vatninu, sveiflaði stönginni út og suður, barði flugunni niður í bæði fram- og bakkastinu og stóð greinilega á sama að flestir fiskar forðuðu sér snarlega undan gusuganginum. Þegar ég varð svo vitni að því að einn þeirra villtist á fluguna hans, þá skelli hló viðkomandi svo hjartanlega að ég gat ekki annað en samglaðst, tók upp og rölti til hans þar sem hann bakkaði að landi og glímdi við að halda fiskinum á flugunni. Ég hef aldrei orðið vitni að jafn hissa veiðimanni og þessum ágæta manni; Þetta er nú meiri kjáninn, hann tók fluguna mína varð honum á orði þegar fiskurinn var kominn á land. Hvers vegna í ósköpunum hefði ég átt að bjóðast til að segja honum eitthvað til, halda flugunni á lofti með því að stoppa ákveðið í fram- og bakkastinu og reyna að lengja örlítið í línunni í hverju falskasti? Nei, ég sá enga ástæðu til að eyðileggja ánægjuna fyrir þessum góða manni, hann vissi nákvæmlega að hann væri enginn kastsnillingur og trúði mér fyrir því að hann væri fyrst og fremst að þessu til að njóta. Í stað þess að segja honum lítillega til, þá sagði hann mér margfalt til með því að trúa mér fyrir þessu. Ég hef ekki rekist á þennan veiðimann síðan þetta var, vona samt innilega að hann hafi ekki hætt stangveiðinni, það er sjaldan sem maður hittir jafn sáttann veiðimann.

Höfundur:

Kristján Friðriksson
Villuvandræði

1. júní 2023

Þankar

Upp

Forsíða

Í boltanum er víst talað um að lið sé í villuvandræðum þegar einhver leikmaður hefur fengið of margar villur á sig og það liggur í loftinu að hann verði rekinn af velli við þá næstu. Meira veit ég ekkert um þessi vandræði, ég greip bara þessa fyrirsögn eftir að ég var búinn að skrifa þessa grein og hafði bara ekki hugmynd um það hver fyrirsögnin ætti að vera.

Án þess að fara nákvæmlega út í þau hugrenningartengsl sem urðu til þess að ég fór að bera stangveiði saman við boltaíþróttir, þá varð mér hugsað til þess um daginn að það vantar kannski dómara í stangveiðina. Nú kann einhver að hugsa með sér; Já, einmitt. Eins og það þurfi nú að koma með fleiri boð og bönn inn í stangveiðina, gat nú verið. Nei, það þarf ekkert að setja boð og bönn, flestir veiðimenn hafa sett sér sínar eigin siðareglur í veiðinni, umgangast aðra veiðimenn af virðingu og tillitssemi, veiða einungis þar sem þeir hafa heimild til að veiða og þar fram eftir götunum. En svo er misjafnt hvað hverjum finnst vera viðeigandi, ekki þarf öllum að finnast hið sama og stundum getur tökuþrá slegið bestu veiðimenn út af laginu þannig að þeir sýna á sér óæskilegar hliðar. Þá væri nú gott að hafa dómara … nei, annars ég er hættur við. Það eru eflaust fleiri dómbærir veiðimenn til heldur þeir sem eru haldnir dómgreindarskorti. Við þurfum ekkert fleiri dómara, þeim sem finnst á sér brotið þurfa bara að seilast ofan í eigin vasann og taka upp gula spjaldið og benda viðkomandi á að þarna hafi hann tekið feilspor.

Væntanlega eru til þeir einstaklingar sem koma til með að taka gula spjaldinu óstinnt upp, en þeir eru þá bara með allt önnur viðmið en brotaþolinn eða hreint og beint frekir, óalandi og óferjandi að eðlisfari. Þeim aðilum finnst kannski ekkert sjálfsagðara heldur en fylla upp í bilið sem veiðimaður hefur skilið eftir þegar hann vék sér afsíðis til að losa fluguna úr nýveiddum fiski eða setjast niður til að skipta um taum eða flugu. Ég held að flestum þætti þetta tilefni fyrir gula spjaldið; Sæll félagi, ég er nú ekki hættur að veiða, ertu til í að færa þig? Auðvitað getur maður átt von á að fá andsvar, það er réttur hvers manns, en ef andsvarið er t.d. Hva, átt þú þennan veiðistað, er þetta einkaland, þá veit maður í það minnsta að einhverjum hefur gengið illa þann daginn. Hvernig menn spila út sínum trompum gegn slíkum undirtektum er auðvitað misjafnt, ég mundi ekki gefast upp fyrr en í fulla hnefana, án þess þó að efna til handalögmála. Vinsamleg samskipti á veiðislóð verða að mínu mati seint ofnotuð.

Svo getur handhafi gula spjaldsins vitaskuld ‚gert sig sekann‘ um að troða einhverjum um tær, jafnvel að einhverjum fjarstöddum. Þær er skondnar sögurnar sem maður hefur heyrt af veiðistað sem einhverjum lýst ágætlega á, ekki kjaftur í augsýn og veiðimaður ákveður því að leggja agn fyrir fisk. Skömmu síðar mætir lénsherra héraðsins á bakkann, blóðrauður í framan, augun skjóta gneistum og er með þaulæfða sögu um að hann hafi nú fundið þennan stað fyrst fyrir 25 – 50 árum síðan, alltaf veitt þarna og hnykkir út með spurningunni hvort viðkomandi hafi hugsað sér að vera lengi eða hvort hann sé ekki bara að fara. Mitt svar væri einfaldlega að biðja um símanúmer lénsherranns, ég skuli láta hann vita þegar ég hætti. Ef það dugar ekki, þá mundi ég grípa til gula spjaldsins, festa mér söguna í minni og geta gripið til hennar síðar í góðra vina hópi.

Enn skemmtilegri, eða hitt þó heldur, eru þeir sem skilja eftir sönnunargögn fyrir veru sinni á veiðislóð. Þessir aðilar eiga ekkert sameiginlegt með prökkurunum sem tóku álitlega veiðistaði frá uppi í Veiðivötnum um árið, enda gerðu flestir sér grein fyrir að þarna var um hreint spaug að ræða. Nei, þeim sem ég vísa til hefur reyndar fækkað verulega hin síðari ár, en sumir kvitta þó enn fyrir veru sinni í hina stóru gestabók náttúrunnar með því að skilja einhvern óþarfa eftir sig. Sumir ganga svo langt að tryggja að undirskrift þeirra taki ár hundruði að hverfa, skilja eftir sig plastflöskur, umbúðir og girnisspotta þannig að það sé nú alveg öruggt að viðvera þeir gleymist ekki. Það er til alveg ótrúlega einföld lausn á þessu, vertu með margnota poka í bílnum og taktu það með þér að sem þú barst á veiðislóð. Pokinn má þess vegna vera gulur, þú getur þá notað hann sem gula spjaldið á næsta mann ef þér sýnist svo.

Höfundur:

Kristján Friðriksson
Sokkabuxur, bómull og flos

30. maí 2023

Græjur

Upp

Forsíða

Hvað eiga þessir hlutir sameiginlegt? Kannski ekki margt, en þó það að hvern þeirra fyrir sig má nota til að finna skemmdir í öllum gerðum stangarlykkja. Jafnvel bestu lykkjur á stöng geta skemmst í hversdagslegri veiðiferð, sandur á línu getur virkað eins og sandpappír, slý sem hangir á línunni getur innihaldið ýmsa aðskotahluti (brotnar flugur, jafnvel odd af öngli) og ég hef heyrt af veiðimanni sem staðhæfði að agnarlítil fluga sem hnýtt var með kevlar þræði hefði spænt upp topplykkjuna á stönginni hans.

Hvort sem við trúum þessari sögu um skaðsemi kevlar, þá má auðveldlega finna hnökra og skemmdir í stangarlykkjum með því að renna smá stubb af sokkabuxum, bómullarhnoðra eða hnýtingarflosi í gegnum lykkjurnar. Minnsta arða eða skarð í lykkju verður til þess að dreggjar efnisins festar og sjá má hvar gera þarf við lykkju eða skipta um. Skemmd í lykkju getur verið dýrkeypt ef hún særir uppáhalds línuna þína, þannig að þetta er eitthvað sem vert er að athuga áður en sumarið gengur fyrir alvöru í garð.

Höfundur:

Kristján Friðriksson
Eins og smurt

25. maí 2023

Græjur

Upp

Forsíða

Kvöld eitt fyrir skemmstu skaust það upp í kollinn á mér að þegar ég bleytti í færi síðast, þá fannst mér einhver stirðleiki væri í öllu. Það brakaði í beinum, hjólið tifaði ekki eins og venjulega þegar ég dró út af því og köstin voru hreint ekki upp á marga fiska. Þetta kvöld ákvað ég því að kveikja ekki á Netflix. Þess í stað kveikti ég á streymisveitunni og hlustaði á nokkur góð veiðispjöll, tók fram vaskafatið og fyllti það með ilvolgu vatni og setti línurnar mínar í bað.

Á meðan ég var að baða línurnar, strjúka af þeim með mjúkum klút, þerra og fríska upp á þær með örþunnu lagi af línubóni, þá ráfaði hugsunin til veiðihjólsins. Af hverju tifaði það ekki þegar ég dró út af því? Ætli það séu einhverjar leifar af gróðri eða sandkorn að þvælast inn í því? Þannig teygðist á streymishlustuninni og ég tók spólurnar af öllum hjólunum mínum, vætti tusku með maskínuolíu og þurrkaði öll óhreinindi, smurði legur og herti upp á því sem losnað hafði. Tikk, tikk, tikk og línan rann út af hjólinu og inndrátturinn var jafn og átakalaus.

Það var svo næsta kvöld að ég kveikti á Netflix, en eftir skamma stund var ég hreint ekki með hugann lengur við það sem rúllaði yfir skjáinn. Hausinn var kominn eitthvert allt annað og ég bakkaði til baka, kveikti á næsta þætti veiðispjallsins, fór fram í geymslu og náði í vöðlurnar mínar og veiðijakkann. Hvaða rennislás var það nú sem var farinn að stirðna? Best að yfirfara þá alla og bursta úr þeim með gömlum tannbursta og renna létt yfir þá með þéttikanntastifti eins og maður gerir við bílinn á haustinn. Þessi skollans plastrennilásar, alltaf þarf eitthvert sandkorn að þvælast í þeim og vera til vandræða. Rétt eins og sandkorn sem þvælst hefur inn í vöðluskó og byrjar að merja hælinn á sokkunum eða leggjast undir ilina. Best að kíkja aðeins á sokkana, kannski þarf ekki nema setja einn dropa af fljótþornandi hnútalími í fleiðrið til að forða því að þeir fari að leka. Já, hvernig var það með aukavöðlurnar, var ekki farið að trosna við sauma í klofinu, best að tékka aðeins á þeim líka.

Já, svona geta kvöldi orðið til gagns og gamans á meðan að maður bíður eftir því að veðrið skáni aðeins, smá hiti geri vart við sig og maður geti opnað ferðavagninn, þrifið og gengið úr skugga um að allt sé eins og það á að vera. Hvernig var það annars með þessa gasleiðslu, var ekki kominn tími á að endurnýja hana?

Höfundur:

Kristján Friðriksson