Vatnaveiði í röst

Grein sem birtist í fréttablaði VEIDA.IS árið 2012. Ég birti þessa grein hér til gamans, breyti í engu innihaldi hennar, flest af þessu eldist ágætlega.

Tíminn sem ég eyði við vatn er oft nægjanlegur til að ég fái öll afbrigði íslensks sumars í veðri. Þegar gjólan tekur sig upp leita ég gjarnan að stöðum þar sem ætið safnast saman eða röst myndast á vatninu. Þessir staðir geta t.d. verið þrengingar á milli skerja. Röstin þarna á milli virkar eins og einhverskonar trekt mót vindi eða straumi í vötnum.

Þegar steinar eða sker mynda svona þrengingar í vatni þjappast ætið saman á milli þeirra. Þetta hefur silungurinn lært með tímanum og oft eru bestu óðöl urriðans í grennd við svona staði. Silungurinn hagar sér ekkert ósvipað og í læk eða á, snýr trýninu upp í strauminn og hremmir ætið þegar það kemur úr trektinni.

Ég kem mér fyrir þannig að ég geti kastað fram fyrir silunginn og látið fluguna mína fljóta með strauminum í gegnum röstina, í ám er þetta kallað andstreymisveiði, en það er nú kannski ofraust að tala um straum í stöðuvatni. Ég verð bara að gæta mín að halda öllum slaka á línunni í lágmarki þannig að ég missi ekki af tökunni.

Í næsta fréttabréfi hefur heldur en ekki bætt í vindinn, fylgstu með.

Puttareglur

Það hefur nú ekki verið talið til kosta að vera með þumal sem alla fingur og því er ótrúlegt að til séu jafn margar þumalputtareglur um hitt og þetta. Eini velkomni þumallinn sem ég þekki í fluguveiðinni er sá sem maður setur á handfangið í kastinu. Þann þumal ættu veiðimenn að virða og halda í heiðri eins og mögulegt er.

Þarna kom nú enn ein reglan sem ég þekki, en hefur ekki auðnast að halda alltaf í heiðri. Reyndar er orðið þumalputtaregla lauslega skilgreint í orðabókum sem eitthvað til að hafa sem almenna, lauslega viðmiðun. Þar hafið þið það. En það það eru nú samt nokkrar puttareglur sem vert er að hafa í huga í veiðinni og þær gætu hjálpað.

Eitt af því sem tengist putta með beinum hætti er nöglin. Neglur veiðimanna koma oft að góðum notum, ekki síst þegar kemur að því að meta hvort öngull á flugu sé nægjanlega beittur. Með réttu ætti það að vera hluti af upphafi kastsins, í það minnsta annað slagið, að athuga samsetningu línu og taums, taums og taumaenda, taumaenda og flugu, og síðast en ekki síst; hvort öngull flugunnar sé nægjanlega beittur. Einfaldasta leiðin til að athuga þetta er að stinga sig á önglinum, en þegar til lengri tíma litið þá er það kannski ekki besta leiðin. Mun betra og sársaukaminna er að tylla öngulbroddinum ofan á nögl fingurs. Ef öngullinn situr fastur, þá ert þú góður í næsta kast. Ef þú getur, án þess að beita einhverju afli, fært hann til á nöglinni án þess að hann rífi hana upp, þá þarf annað tveggja; brýna öngulinn eða skipta um flugu.

Hér geng út frá því að veiðimenn eigi öngulbrýni eða naglaþjöl eða hafi laumast í snyrtitösku einhvers nákomins og tryggt sé afnotarétt af slíkri græju.

Fiskar kunna ekki að lesa

Alltaf er FOS.IS fyrst með alvöru fréttir, fiskar kunna ekki að lesa og þeir heyra sjaldnast nokkuð af því sem okkur mönnunum fer á milli. Þetta er e.t.v. ástæðan fyrir því að fiskar hafa enn ekki skipt fæðunni sinni í þá flokka sem við höfum skipt flugunum okkar í. Fiskur veit t.d. ekkert um það hvort flugan sem við notum er púpa eða þurrfluga, hún er í besta falli eftirlíking af æti sem fiskurinn þekkir, í versta falli er hún bara eitthvað kusk sem flækist um í vatninu.

Silungur er ótrúlega mikill tækifærissinni og skorkvikindi sem er á ferðinni, eitt sér eða í smærri hópum, er náttúrulega bara matur sem hann ræðst á eða svolgrar í sig þegar tækifæri gefst. Það sem þarf til að fiskurinn taki flugu er ákveðin kveikja sem verður að vera til staðar og sú kveikja er ekki nafn flugunnar, tegund hennar eða nokkuð annað af því sem við mennirnir höfum gefið henni. Það er fyrst og fremst eðlishvöt silungsins sem ræður för.

Fyrst og fremst er það sú fæða sem er til staðar sem stjórnar því hvort fiskurinn sýni flugu áhuga. Hún þarf í höfuðdráttum að passa við það sem hann þekkir. Þar ræður mestu stærð flugunnar, sköpulag hennar og litur. Reyndar er því þannig farið að við mennirnir eigum stundum í smá vandræðum með litinn. Það sem er alveg kórréttur litur á hnýtingarborðinu, getur hæglega orðið allt annar þegar í vatn er komið.

Önnur eðlishvöt silungs, rétt eins og annarra laxfiska, er að það má hæglega pirra hann til töku. Æpandi kvikindi sem spriklar nógu oft fyrir framan nefið á honum getur hæglega farið svo í skapið á honum að hann glefsi í það. Nú gaf ég til kynna að fiskur hafi skap og þar með að hann búi yfir hugsun sem er víst ekki tilfellið, en þið vitið hvað ég meina. Þeir sem kíkja reglulega inn á þessa síðu hafa væntanlega rekist á einhver orð um bleikan Nobbler á ógnarhraða í bleikju. Enn og aftur, þessi fluga líkist ekki neinu sem er að finna í dýraríkinu og sá bleiki litur sem ég nota í fluguna er ekki náttúrulegur fyrir fimm aura. Það er eitthvað allt annað en fæðulíki sem kveikir í bleikjunni að taka þessa flugu.

Hvað er ég að fara með þessu? Jú, það sem ég meina er að annað hvort ákveður maður að líkja eftir fæðu fisksins eins og mögulegt er, heldur sig við náttúruna eða maður einfaldlega spilar með náttúrunni og stólar á eðlishvöt fisksins, þ.e. að hann missi sig og glefsi í fluguna. Ég veit aftur á móti ekkert hvað ræður því hve langur þráðurinn er í fiskinum, stundum bregst hann strax við þessu áreiti, stundum ekki.

Vatnaveiði í landslagi

Grein sem birtist í fréttablaði VEIDA.IS árið 2012. Flestar þessara greina voru unnar upp úr kynningum mínum frá árunum 2010 – 2012 sem margir hafa séð.

Ein af ástæðum þess að ég kýs vatnaveiðina er landslagið sem ég kynnist á ferðum mínum um landið. Og landslagið leynist víðar en fyrir ofan vatnsborðið. Í þetta tilbúna veiðivatn sem fylgt hefur þessum pistlum mínum, hef ég komið fyrir stórum steini á botninum undan þessum tanga, einhvers konar framlengingu hans í vatninu. Þessi steinn veitir silunginum alveg tilvalið skjól og það er alltaf vel þess virði að reyna svona stað.

Ég byrja á því að taka 2 – 3 köst land-megin við steininn. Ef fiskurinn liggur öðru hvoru megin við hann, þá er ég ekkert að styggja hann. Næstu köst tek ég sitt hvoru megin við steininn, byrjar fjær og fikrar mig síðan nær og nær steininum, tvö til þrjú sitt hvoru megin. Ef ekkert gerist, læt ég vaða og kasta út fyrir steininn. Hann er þarna (fiskurinn), kannski vantar bara aðeins upp á þolinmæðina hjá mér.

Þessa reglu, þ.e. hvernig ég veiði ætti ég í raun að nota í allri vatnaveiði; byrja stutt, sem næst mér. Fikra mig síðan kerfisbundið til beggja átta og utar. Ekki gleypa allt vatnið í fyrsta kasti, þá er ég örugglega að styggja fiskinn að óþörfu með falsköstum.

Prófessorinn

Eitt af því fyrsta sem ég las mér til um fluguveiði var að fylgjast vel með öðrum veiðimönnum. Mér fannst þetta alls ekki svo slæm hugmynd þannig að ég fór á stúfana, kom mér fyrir við Elliðavatn þar sem sagt er að háskólaprófessorar fluguveiðinnar verji frítíma sínum. Ég beið og ég beið. Eftir töluverðan tíma var mér farið að líða svolítið eins og Ladda, ég beið og ég beið og ég beið. Loksins renndi bíll inn að Elliðavatnsbænum og ég setti mig í stellingar, nú ætlaði ég sko að læra af þessum meistara vatnsins.

Ökumaðurinn fór sér að engu óðslega, sté út úr bílnum og kíkti fram á bakkann. Já, einmitt, ég hafði lesið um þessa íhugulu veiðimenn sem gaumgæfa vatnið áður en þeir hætta sér í veiðigallann, meta hitastig vatnsins og ástand lífríkisins. Eftir töluverðan tíma snéri maðurinn við, opnaði skottið á bílnum og tók fram fatnað og græjur, klæddi sig í rólegheitunum og setti saman stöng. Mér til mikillar furðu settist maðurinn niður og fór að bardúsa eitthvað við stöng og línu. Nú, já, það átti bara að mastera þetta og stilla allt af miðað við kringumstæðurnar.

Ég hélt áfram að fylgjast með veiðimanninum og það gerðist lítið, afskaplega lítið. Á meðan ég beið, datt mér í hug hvort viðkomandi væri kannski bara á svipuðum stað í veiðinni eins og ég. Væri bara að bíða eftir því að einhver Elliðavatnsprófessorinn mætti á staðinn til að geta fylgst með honum. Ég hélt áfram að fylgjast með. Næstu 15 mín. íhugaði ég nokkrum sinnum að trítla yfir til hans og gefa mig á tal við hann, lét samt ekki verða að því og leyfði þess í stað nokkrum ímynduðum samtölum að grassera í huganum. „Ha, nei. Ég er bara að bíða eftir félaga mínum.“ eða „Ha, veiða? Nei, ég hef ekki hugmynd um hvað ég er að gera hérna, hef aldrei veitt á flugu.“ og svo frameftir götunum. Enn hélt feimnin aftur af mér, ég færi nú ekki að gefa mig bara á tal við einhvern kall í jaðri Heiðmerkur, það gæti bara misskilist.

Ég var alveg við það að missa þolinmæðina þegar hann stóð loksins upp. Jæja, það fer þá eitthvað að gerast sem ég gæti lært af. Í stað þess að tölta niður að vatninu, snéri hann í þveröfuga átt og stefndi inn á milli trjánna. Ég gafst upp, ég ætlaði sko ekki að fara að elta hann þarna þvert í gegn, leggja hann í eitthvert einelti.

Það sem hér fer á eftir, hef ég ekki sagt nokkrum lifandi manni. Þegar ég kom heim eftir þessa árangurslausu heimsókn mína inn að Elliðavatni, tjáði ég eiginkonunni að mér hefði ekki orðið neitt ágegnt en það fylgdi aldrei sögunni að ég hefði ekki einu sinni farið út úr bílnum. Löngu síðar varð ég þeirrar ánægju aðnjótandi að sitja fyrirlestur hjá þessum manni um leyndardóma Elliðavatns og skemmti mér hið besta. Af síðari kynnum mínum af þessum mæta manni, hef ég dregið þá ályktun að ég hefði betur tölt yfir til hans og spurt allra heimskulegu spurninganna sem flögruðu um í hausnum á mér, það hefði sko örugglega ekki staðið á svörum.

Síðan þetta kom upp, þá hef ég sjaldan hikað við að gefa mig á tal við veiðimenn á veiðislóð. Í 90% tilfella hefur mér verið vel tekið og ekki staðið á ganglegum ráðum og ábendingum, veiðimenn eru almennt ágætustu skinn og vilja gjarnan miðla af þekkingu sinni. Ég mæli sterklega með því að standa upp og spyrja.

Vatnaveiði á töngum

Grein sem birtist í fréttablaði VEIDA.IS árið 2012. Eitthvað hafa áherslur og upplifun breyst á þeim árum sem liðið hafa, en flest stenst þetta tímanns tönn.

Þar sem ég er töluverður vaðfugl, þ.e. veð töluvert oft út í vatnið og ‚auðvitað‘ lengra en þörf er á, verður mér stundum svolítið kalt í vöðlunum mínum. Þá getur verið gott að leita upp á bakkann og oftar en ekki verður einhver tanginn fyrir valinu hjá mér. Þetta geta verið dulmagnaðir staðir, stutt í fiskinn og oft töluverð traffík við þá sem markast af því að bleikjur ganga oft hring eftir hring í vatninu eða einhvern hluta þess. Og takið eftir; þær synda oftast réttsælan hring hér á Íslandi, við erum jú á norðurhveli jarðar. Af urriðanum fer aftur á móti það orðspor að hann syndi fram og til baka, hvort sem það er nú rétt eða ekki.

Hvort heldur sem er, urriði eða bleikja, þá liggur leið þeirra framhjá tanganum á einhverjum tímapunkti og merkilegt nokk, í stað þess að synda vel útfyrir tangann, þá styttir fiskurinn sér leið og færist því nær okkur þegar hann fer fyrir tangann. Það er því auðveldara að ná til hans, ekki bara á meðan hann er beint fyrir framan okkur heldur einnig þegar hann nálgast okkur á hægri hönd og hverfur okkur á þá vinstri.

Allt í einni hrúgu

Ef þú hefur einhvern tímann eytt heilu kvöldi í að sortera kúlur sem hafa óvart blandast saman, þá ertu örugglega til í að heyra af einfaldri lausn til að aðskilja mismunandi stærðir í hrúgunni.

Náðu þér í eitthvað sem líkist tilraunaglasi, t.d. svona túpu sem fylgir með blómvöndum. Fylltu hana með slatta af kássunni og hristu upp og niður í smá stund. Vittu til, smæstu kúlurnar raða sér á botninn, þær næst smæstu þar fyrir ofan og svo koll af kolli þar til þær stærstu eru á toppnum. Svona má sortera kássuna án þess að pikka eina og eina úr hrúgunni.

Hvar á maður að draga línuna

Af mörgum ástæðum er rétti staður línunnar í vatninu. Ef hún er of lengi í loftinu, þá er flugan það líka og ekkert veiðist. Ef hún er alltaf inni á hjólinu, þá er engin fluga og ekkert veiðist. Ef hún er í sandinum, þá er maður að skrapa húðina af henni og hún hættir að renna.

Það eru ótal margar leiðir til að fara illa með línuna sína. Að dragnast með hana í eftirdragi á vatnsbakkanum er ein leið til þess. Ef það er ekki sandur sem sér um að skrapa og rispa yfirborð hennar, þá er trúlega einhver gróður sem hægt er að húkka í, jafnvel búa til skemmtilega slaufu eða hnút sem gæti í versta falli orðið að broti í línunni.

En það er lítið betra að dragnast með línuna á eftir sér í vatninu. Það þarf ekki nema einn góðan stein eða nibbu til að stöðva för og hvað gerir maður oftar en ekki þá? Jú, kippir í línuna eða reynir að vippa henni af steininum. Í augnablikinu eru nokkrar smá skeinur á einni af mínum línum vegna þessa sem ég efast um að ég nái að lagfæra.

Eins gott og það getur nú verið að setjast aðeins niður eftir drjúga stund við veiðar, þá geri ég oft á tíðum þau mistök að hanka línuna saman og leggja hana frá mér ásamt stönginni á öruggan stað. Þegar ég er svo búinn að fá mér kaffisopa og láta líða aðeins úr mér, þá stend ég upp og …. stíg á línuna. Meira að segja á mjúku undirlagi er ekki ólíklegt að ég merji línuna aðeins undir skónum. Því miður gengur mér erfiðlega að venja mig af þessu og spóla línunni inn á hjólið áður en ég tek mér pásu.

En það geta líka orðið ákveðin særindi ef maður spóla inn á hjólið. Ef það er of mikil undirlína á hjólinu og línan svo til rétt sleppur inn á hjólið, þá þarf nú ekki mjög mikið til þess að maður spóli henni inn í kryppu og þá fer hún að rekast í umgjörðina við hvern einasta snúning. Ef svo ber undir, þá er rétt að spóla allir línunni út og stytta undirlínuna til að skapa aðeins meira pláss á hjólinu fyrir hana.

Þá held ég örugglega að ég sé kominn með alla línuna af mistökunum sem ég geri mig uppvísan að. Nei, annars, það vantar eitt. Ég á það til að draga línuna svolítið mikið á ská út af hjólinu og þá nuddast hún við umgjörðina á spólunni og … einmitt, ég skef húðina af kápunni. Það ætti að vera auðvelt að venja sig af þessu, draga bara línuna beint fram eða niður í stað þess að skófla henni út á ská.

Strippvörn

Margir veiðimenn þekkja þessa merkilegu smokka sem stripparar smokra upp á fingurna til að verjast skurðarsárum og línubruna. Flestir þessara smokka eru saumaðir úr efni með litlu viðnámi þannig að línan dregst auðveldar inn.

Færri veiðimenn virðast gera sér grein fyrir því að jafnvel á hægum og rólegum inndrætti er það mikill kostur að vera með svona strippvörn. Fyrir það fyrsta verður inndrátturinn mýkri og áreynslulausari þegar línan rennur yfir smokkinn. Sé efnið í smokkinum tiltölulega þykkt er annar kostur sem færri virðast gera sér grein fyrir. Lína sem er dreginn inn með smokki fer sjálfkrafa í gegnum línuþvott í hverjum einasta inndrætti og það þarf því sjaldnar að strjúka sérstaklega af henni til að viðhalda góðu rennsli í kasti.

Vatnaveiði í Dauðahafinu

Grein sem birtist í fréttablaði VEIDA.IS árið 2012. Ég birti þessa grein hér til gamans, breyti í engu innihaldi hennar, flest af þessu eldist ágætlega.

Í síðasta fréttabréfi nefndi ég veiði á dýpi. Núna langar mig aðeins að hnýta við þetta og spjalla aðeins um mismunandi dýpi í vötnum. Þegar kemur að dýpi í vatni, þá vel ég í sérvisku minni botninn.  Botninn er heimkynni ætisins og ef maður byrjar á botninum liggja allar leiðir upp á við, ætisins líka. Þarna byrja ég og þegar flugan er að klekjast út, færi ég fluguna mína upp og að yfirborðinu.

En hvað með þetta svæði þarna mitt á milli?  Miðjuna í vatnsbolnum. Ekki eyða tíma í þetta svæði, það gengur undir nafninu Dauðahafið vegna þess að það er sáralítið af fiski sem heldur sig þarna, nema þá alveg í kantinum.

Þegar lirfan á botninum hefur púpað sig og klekst síðan út, þá staldrar hún ekkert við í miðju vatninu. Hún leitar beint upp að yfirborðinu, hinkrar augnablik á meðan hún opnar vænghúsið og svo er hún á bak og burt. Silungurinn nær henni á botninum eða þarna við yfirborðið, þetta veit hann og við verðum að apa þetta eftir til að koma okkar flugum á framfæri.

Af hverju pokar?

Þegar maður fær eða fær sér nýjar vöðlur, þá eru þær yfirleitt afhentar í eða með einhverjum pokaskjatta. Nú er ég ekki að tala um burðarpoka, heldur þann sem framleiðandinn ætlaði vöðlunum að vera í um ókomna framtíð á milli þess sem þær eru notaðar í veiði.

Ég hef áður nefnt hvernig ég geymi mínar vöðlurnar, þær hanga á milli þess sem ég nota þær í veiði. En á leiðinni í veiði og heim aftur, þá smeygi ég þeim í þennan poka sem fylgdi þeim upphaflega. Af hverju? Jú, einfaldlega þannig að þær séu ekki að flækjast hingað og þangað í skottinu á bílnum eða í færanlega veiðihúsinu mínu. Pokinn, þó ómerkilegur sé, ver þær líka aðeins fyrir oddhvössum hlutum sem ég geymi ekki í öðrum pokum eða töskum á sömu slóðum.

Nei, ég geymi ekki vöðlurnar mínar í sérstakri vöðlutösku. Ef þær eru blautar, þá set ég þær frekar ofan í kælikassa eða box, því þá gleymi ég ekki að taka þær upp úr og hengja þær upp þegar heim er komið. Ég þekki sjálfan mig nægjanlega vel til þess að gera mér grein fyrir því að ef ég træði þeim ofan í lokaða tösku, þá mundi ég gleyma þeim þar fram að næstu ferð og þá er nú hætt við að einhver nýr og torkennilegur þefur væri komin af þeim.

DEET skordýrafæla

Ég hélt nú reyndar að DEET væri bannað í skordýrafælu og skordýravörn hérna megin við Atlantshafið, en um daginn sá ég auglýstar hér nokkrar tegundir svona efna. Þetta voru sprey, áburður og einhver úði, hverrar tegundar ég hirði ekki um að nefna.

Ástæðan fyrir því að ég dreg þetta upp á yfirborðið hér er að virka efnið DEET er sérstaklega skaðlegt plastefnum, þar á meðal PVC og PE sem mikið er notað í flugulínur. Veiðimenn ættu í lengstu lög að forðast skordýrafælur sem innihalda DEET, meira að segja þó innihaldið sé aðeins örfá prósent. Minnsti vottur af DEET mattar plast og dregur olíufjölliður að sér, með öðrum orðum skemmir plast.

Vatnaveiði á dýpi

Grein sem birtist í fréttablaði VEIDA.IS árið 2012. Eitthvað hafa áherslur og upplifun breyst á þeim árum sem liðið hafa, en flest stenst þetta tímanns tönn.

Þennan stað legg ég í eftir að ég hef gengið úr skugga um að fiskurinn liggur ekki undir bakkanum. Fiskurinn heldur sig að vísu ekkert mjög mikið í dýpinu sjálfu nema vatnið sé þeim mun hlýrra eða rosalega bjart yfir. Silungurinn og þá sérstaklega urriðinn er nefnilega mjög birtufælinn sem er einfaldlega vegna þess að þeir eru ekki með sjáöldur sem geta dregið sig saman við aukna birtu. Kanturinn á mörkum dýpis og grynninga veita aftur á móti fiskinum skjól og þar er oft gnótt ætis fyrir hann.

Ég reyni að setja fluguna, já eða spúninn rétt út fyrir í dýpið og draga síðan inn og upp á grynningarnar. Hér virkar straumfluga eða púpa í löngum taumi, ég leyfi henni bara að sökkva vel áður en ég dreg inn. Ég nota stundum lagið ‚Killing me softly‘ og raula það í huganum á meðan flugan sekkur. Hver hending er u.þ.b. 5 sek. sem gerir c.a. 50 cm sökk. Nei, ég legg það ekki á nokkurn mann að syngja upphátt, hlífi veiðifélögunum við óþarfa óhljóðum.

Ef ég næ góðu kasti og kem flugunni vel niður, þá er veiðitími hennar töluvert langur ef ég er ekki of æstur að rífa hana upp í næsta kast. Það er vel þess virði að taka fluguna ekki upp fyrr en maður er 99% öruggur um að ekkert sé á ferli c.a. 20 cm á eftir flugunni. Ég stoppa alveg áður en ég tek upp, tek svo þétt í línuna og athuga hvort það sé ekki einhver þarna úti sem lætur til skarar skríða þegar hann heldur að hann sé að missa af gómsætum bita.

Ég hef tekið fisk eftir að ég hætti í raun að veiða fluguna. Ég var orðin úrkula vonar um töku, hætti inndrætti, svipaðist augnablik um eftir nýjum stað til að leggja fluguna á og í einhverju fáti reisti ég stöngina örlítið upp og BANG! fiskur á. Það er lengi von á einum.

Hún er góð

Alltaf rekur maður augun í eitthvað nýtt. Um daginn sá ég málshátt sem hljóðaði svona; Ef hundur yrði bænheyrður myndi rigna beinum. Ég var nú reyndar ekki að leita að málsháttum sem tengdust hundum, heldur rigningu, en mér varð í framhaldi hugsað til þess hverju myndi rigna ef veiðimaður yrði bænheyrður. Ég veit ekki hvað varð til þess, en það sótti á mig töluverður efi að gott væri ef bænir veiðimanna yrðu uppfylltar. Oftar en ekki hef ég orðið vitni að því að veiðimenn ákalli þann sem býr í neðra heldur en þann sem býr í efra og ekki víst að menn vilji þær bænir sínar alltaf uppfylltar.

Það sem er algengt í máli manna, eignast flest samheiti. Orðið rigning á sér 243 vensl á síðunni Íslenskt orðanet en sólskin á sér aðeins 87 vensl þannig að það gefur okkur vísbendingu að við tölum meira um rigningu heldur en sólskin, svona dags, daglega. Flest vensl orðsins rigning eru neikvæð, lýsa miklum hamförum og óáran, erfiðleikum og almennum leiðindum. Þetta neikvæða viðhorf hefur smitast allhressilega inn í stangveiðina sem að einhverju marki er skiljanlegt, en ekki að öllu.

Augnablikið rétt áður en byrjar að rigna er oft sérstaklega gjöfult. Hvort sem það er breyting á loftþrýstingi eða minnkandi birtuskilyrði þá leitar silungurinn oft ofar í vatnsbolinn rétt áður en rignir. Ég heyrði það eitt sinn frá mér eldri og reyndari veiðimanni að nú kemur hann í ætið. Þegar ég spurði hann út í þessi orð, þá svaraði hann því til að þegar rigninginn hefði skollið á, þá héldi fiskurinn sig til hlés og vildi því éta nægju sína áður en svo bæri undir. Ég skil það vel að fiskurinn fari á stjá þegar birtan þverr á undan rigningunni, þar á bak við eru sömu rök og veiði rétt fyrir og í ljósaskiptunum. Breyting á loftþrýstingi hefur vissulega áhrif á fisk og atferli hans. Lækkandi loftþrýstingur hvetur fisk til átu og hann verður hvatvísari við lækkandi loftþrýsting. Ég kannast mjög vel við þetta sjálfur, þ.e. á sjálfum mér, ég verð líka hvatvísari þegar lægð er yfir landinu og ef hún heldur lengi til, þá leggst ég líka fyrir, rétt eins og fiskurinn.

Að því leitinu fer það mér nokkuð vel að veiða rétt fyrir rigningarskúr og kannski örlítið lengur en það. Á sama tíma og fiskurinn sýnir af sér aukna hvatvísi og það geri ég líka. Ég hraða gjarnan inndrætti, skipti púpu út fyrir straumflugu og veiði til muna ofar í vatnsbolnum. Þetta hefur reynst mér vel, jafnvel vel inn í rigninguna og stend gjarnan af mér aðra veiðimenn við vatnið. Ef ég er sérstaklega heppinn, þá stend ég meira að segja af mér rigninguna og held áfram að veiða hratt og hvatvíslega alveg þangað til fyrstu menn mæta aftur við vatnið. Það fer nefnilega oft saman að þeir sem forðuðu sér í skjól, koma aftur þegar fiskurinn hefur róast eftir rigninguna. Þá slaka ég á, hef mig stundum alveg upp á þurrt og fæ mér kaffibolla, spái í litadýrðina hringinn í kringum mig og ef ég hef verið heppinn, þá tel ég fiskana sem liggja í netinu mínu. Að þessu leitinu til finnst mér rigningin góð.

Vatnaveiði undir bökkum

Grein sem birtist í fréttablaði VEIDA.IS árið 2012. Flestar þessara greina voru unnar upp úr kynningum mínum frá árunum 2010 – 2012 sem margir hafa séð.

Einn er sá staður í vötnunum sem svipar svolítið til grynninganna sem ég fjallaði um í síðasta fréttabréfi, en það eru bakkarnir. Þetta er staður sem ég ætti að reyna miklu meira við því vatnsbakkarnir veita fiskinum skjól og ef hann verður ekki fyrir styggð heldur hann sig gjarnan þarna. Það er með mig eins og svo marga aðra veiðimenn að oftar en ekki veð ég hugsanalaust út í vatnið og oftar en ekki yfir fiskinn. Það þykir engum gott að láta vaða yfir sig á skítugum skónum og því hrökklast fiskurinn oft undan veiðimönnum af þessum annars ágæta veiðistað. En, fyrsta skrefið í að ráða bragarbót á þessari hegðun minni, er jú að viðurkenna vandann.

Hár bakki, jafnvel grasigróinn geymir oft fína fiska og fæðan er ríkuleg á þessum slóðum, ósynd skordýr sem hafa fallið í vatnið, ógrynni hornsíla og svo flugur sem klakist hafa út í vatninu og synda að bakkanum til að þurrka vængina áður en þær taka á loft. Í sumar verður sko ráðin bót á þessari bakkafælni minni og þessum ágæta veiðistað gefin viðeigandi gaumur.

Æti silungs

Sumarið 2012 skrifaði ég nokkrar greinar fyrir söluvefinn VEIDA.IS sem birtust í vikulegu fréttabréfi vefsins. Þessir stubbar voru að mestu unnir upp úr glærkynningu sem ég ferðaðist með á milli stangaveiðifélaga og klúbba á árunum 2010 – 2012. Eflaust hafa margri séð þessar greinar, en til gamans birti ég þær hér aftur.

Flest skordýr sem silungurinn leggur sér til munns eru skordýr sem taka fullkominni myndbreytingu, þ.e. þau þroskast frá eggi til lirfu, frá lirfu til púpu og púpu til fulltíða. Sem dæmi um svona skordýr má nefna mý- og vorflugur (caddis). Annars á vorflugan ekkert frekar skylt við vorið frekar en mýið, hún er á ferðinni allt frá því í byrjun maí og fram til loka október. Þetta eru þessar feitu og fallegu sem við kölluðum fiðrildi á okkar yngri árum.

Lirfur mý- og vorflugna er hægt að finna í vötnunum allt árið um kring og eru uppistaðan í fæðu silungsins. Hvort silungurinn sé eitthvað gáfaðri en laxinn, skal ósagt látið, en silungurinn lítur alltént frekar við flugum sem líkjast því sem hann er vanur að éta og einmitt þess vegna rembast silungsveiðimenn við að apa eftir þessum lirfum í flugnavali. Og þar sem lirfurnar þroskast og skipta  um ham, er ekki verra að eiga þær í nokkrum útfærslum.

Þegar ég var að byrja í veiðinni útbjó ég mér svona töflu yfir pöddurnar sem silungurinn sækir í og með tímanum síaðist þessi tafla inn hjá mér og umbreyttist í nokkrar grundvallarflugur sem ég hef að staðaldri í boxinu mínu. Um þær fjalla ég í næsta fréttabréfi.

Hálfbragð

Hálfbragðið (e: half hitch) er trúlega mikilvægasti hnúturinn sem hægt er að nefna þegar kemur að fluguhnýtingum. Eftir að hafa vafið fyrstu vafningana, setur maður hálfbragð. Áður en maður sleppir keflishöldunni, setur maður hálfbragð. Á milli hráefna í flugna, setur maður hálfbragð. Sumir nota hálfbragðið út í gegn við allar sínar flugur, en það kemur vitaskuld á undan whip fishing hjá þeim sem setja þannig endahnút á sínar flugur.

Það kunna allir hálfbragð, er það ekki?

Vatnaveiði á grynningum

Grein sem birtist í fréttablaði VEIDA.IS árið 2012. Eitthvað hafa áherslur og upplifun breyst á þeim árum sem liðið hafa, en flest stenst þetta tímanns tönn.

Í vatnaveiði liggur alltaf beinast við að skoða það sem stendur manni næst; grynningarnar.  Þær eru það fyrsta sem vaknar til lífsins í vötnunum og þar byrja ég að svipast um. Ég trítla með bakkanum, létt svo ég styggi ekki fiskinn og svipast um eftir pöddum sem hefur skolað á land.

Á vorin, þegar vatnið er ennþá kalt er fiskurinn svolítið eins og í því að éta úr ísskápnum, afganga frá síðasta sumri, lirfur á botninum og einstaka púpur sem ruglast hafa í ríminu. Það liggur í hlutarins eðli að vatnið hitnar fyrst þar sem það er grynnst og þangað stefni ég, í raun byrja ég helst alltaf veiðiferðirnar á grynningunum. Þær eru matarkista og ef ekkert hefur styggt fiskinn er hann þarna líka, stutt frá bakkanum og í nægu æti.

Kalt vatn er svolítið eins og bíómynd í slow motion, pöddurnar og fiskurinn fara sér einstaklega hægt þannig að það þýðir ekkert fyrir mig að mæta á staðinn og henda einhverjum spíttbát út í vatnið og strippa hann inn eins og brjálæðingur. Ég vel mér rauða pöddu sem líkir eftir mýlirfunni þegar hún er full af frostlegi, sem heitir víst blóðrauði eða hemóglóbín, eða einhverja svarta mjónu. Umfram allt, þá gíra ég mig niður og flugurnar á botninn, dreg þær lús hægt inn og athuga hvort ekki sé eitthvert líf komið á kreik.

En grynningarnar eru ekki aðeins spennandi að vori. Allt sumarið og langt fram á haust eru þær þessi matarkista sem fiskurinn sækir í. Þegar vatnið hefur hitnað og fiskinum hlýnað svolítið og farinn á kreik, þá kemur hann samt alltaf aftur upp á grynningarnar og þá sérstaklega í ljósaskiptunum, smæstu fiskarnir fyrst, hægt og rólega en svo kemur oft hvellur. Þá getur oft verið gott að grípa til straumflugna eins og Nobbler, Black Ghost og svo Dentist þegar myrkrið er alveg að skella á.

En hvellurinn getur endað eins snögglega og hann byrjaði. En það þýðir ekki að ég sé hættur, nei. Ég nota tímann frekar til að setjast niður, fá mér kaffibolla og segja ótrúlegar sögur af þeim stóra sem slapp, sko tvisvar í röð.  Silungurinn er nefnilega þannig gerður að hann étur í skorpum. Hann kemur inn á grynningarnar, étur eins og hann getur, leggst síðan fyrir áður en hann leggur aftur til atlögu. Svona gengur þetta oft langt fram eftir kvöldi, stundum alla nóttina þar til skömmu eftir sólarupprás.

Svona ‚ljósaskiptaveiði‘ getur líka átt sér stað á miðjum degi. Sjáið til, það er þessi snögga hitabreyting vatnsins við ljósaskiptin sem kveikir í silunginum. Þessi breyting verður einnig við snöggar veðrabreytingar eða þegar ský dregur fyrir sólu á heiðskýrum degi. Þessu vil ég alls ekki missa af, nema þá að ég sé sofandi einhvers staðar á bakkanum, örmagna eftir veiði næturinnar.

Þarf endilega stöng

Undanfarið hef ég verið að velta mér töluvert upp úr flækjustigi. Sannast sagna var ég kominn í töluverða flækju með þetta hugsanaferli mitt og hvarf því aðeins til baka í kollinum og hér á síðunni. Þannig var að ég var að fletta í gegnum eldri og gamlar færslur og sumt sem ég rakst á, fannst mér sannast sagna stangast eitthvað á við það sem ég hef síðar skrifað um. Nei, ég ætla ekki að detta í ritskoðun á eldri færslum, þær fá að standa eins og þær eru. Þegar þær eru lesnar í samhengi við það sem ég hef síðar skrifað, þá kemur vonandi í ljós einhver þroski og aukinn skilningur minn á fluguveiði.

Sumt gleymist með tímanum og eitt af því sem ég rifjaði upp var endalaust gláp mitt á myndband með þeirri góðu konu Joan Wulff. Í þessu myndbandi, sem ég hef illu heilli ekki fundið aftur í safninu mínu, fór hún í gegnum grunnatriði þess að kasta flugulínu án þess að vera með nokkurt einasta prik í hendinni, bara línuna. Það er frábær leið til að ná skilningi á því hvað þarf til að fá flugulínuna til að skjótast fram að sleppa stönginni og kasta línunni með berum höndum. Nú kann einhver að segja að þetta sé ekki mögulegt, það þurfi stöng til að hlaða línuna. Þetta er einfaldlega ekki rétt, stöngin er verkfæri sem við setjum í höndina til að hjálpa okkur við kastið. Þrátt fyrir að ýmsir segi, þar á meðal ég, að sumar stangir kasti næstum fyrir mann, þá þarf alltaf höndina til og það er alltaf höndin sem hreyfir stöngina. Ef hún hreyfist ekki rétt, þá verður kastið ekki heldur rétt.

Að kasta flugulínu með berum höndum hjálpar mikið til að ná skilningi á grunnatriðum flugukastsins. Það kallar á leikni að láta flugulínu renna fram með berum höndum. Þegar ég prófaði þetta fyrst, þá varð mér fljótlega ljóst að kraftur, afl og orka er ekki það sem hjálpar til. Snerpa, hröðun og stopp hjálpuðu mikið meira til að ná línunni út. Eftir smá tíma, kannski töluverðan, hafði ég náð þokkalegri leikni í þessu og færði línuna mína yfir á stöngina. Ég beitti sömu taktík, sama afli og þá fann ég hvernig stöngin hjálpaði til, tók við þar sem hendinni sleppti og skaut línunni lengra. Þetta dugaði mér til að byrja með og það var ekki fyrr en löngu síðar að ég sótti mér leiðsögn hjá kennara sem svo skemmtilega vildi til, sýndi mér einmitt hvernig átti að kasta línu með berum höndum.

Eins og ég tók fram hér í upphafi, þá finn ég því miður ekki umrætt myndband sem ég glápti svo oft á hérna um árið. En, ef þið eigið 45 mín. aflögu frá amstri hversdagsins, þá er örugglega hægt að eyða þeim við eitthvað asnalegra heldur en horfa á þetta myndband með Joan Wulff.

Flugur sem æti

Grein sem birtist í fréttabréfi VEIDA.IS árið 2012. Eitthvað hafa áherslur og upplifun breyst á þeim árum sem liðið hafa, en flest stenst þetta tímanns tönn.

Hérna eru sem sagt fulltrúar þeirra flugna sem ég tek með mér í veiðina. Ekki endilega nákvæmlega þessar flugur, oftast miklu fleiri. En það má vel komast af með þessar, svona um það bil þessa mánuði.

Rauðar og mjóslegnar fyrir fyrstu mánuðina, svo fara þær aðeins fitnandi og um leið og hornsílin og seiðin fara á stjá þá detta inn straumflugur eins og Nobbler og Black Ghost.

Vel fram á sumarið er líka ágætt að vera með einhverja glepju, svona bling bling flugu í boxinu. Hún verður að vera svolítið áberandi, jafnvel öfgakennd ef fiskurinn er eitthvað sloj og vill ekkert taka.

Ein er svo flugan sem virkar allt árið, ekki bara þessa mánuði og það er þjóðarfluga okkar silungsveiðimanna, Peacock. Ótrúlegt kvikindi, mjög lík vorflugupúpunni. Um hana hafa verið skrifaðar margar greinar í gegnum tíðina, óþarfi að bæta þar um.

Inn í svona flugnaval spilar svo smekkur manna, staðbundin reynsla af ýmsum vötnum og auðvitað margbreytileiki náttúrunnar.  Svört fluga virkar kannski vel í einu vatni en í því næsta er gróðurfar annað og botnset ljósara. Þar getur sama flugan í brúnu gefið mun betur.

Um daginn heyrði ég í félaga mínum sem þótti boxið sitt vera helst til einlitt eftir hnýtingar vetrarins, svart og brúnt með rauðu ívafi. Það í sjálfu sér er ekkert óeðlilegt, pöddurnar í náttúrunni eru ekkert sérstaklega litskrúðugar, það væri jú bara ávísun á að verða silunginum að bráð. Þó slæðist alltaf ein og ein í lit í boxið, eins og t.d. appelsínugulur Nobbler sem urriðinn er oft brjálaður í, sérstaklega þegar bjart er í veðri og ekkert gengur með aðrar flugur.  Stundum verður maður bara að þora að prófa eitthvað nýtt.