Þróun veiðimanns

Í þröngum hópi veiðinörda er stundum talað um fimm þroskastig veiðimanna, stundum með glotti á vör og jafnvel einhver nafngreindur og flissað. Best er að setja þann fyrirvara strax að ég þekki nokkra einstaklinga, ekkert endilega veiðimenn, sem hafa sáralítið þroskast frá því þeir voru á gelgjunni og því er alveg eins von á að það finnist háaldraðar gelgjur meðal veiðimanna eins og annars staðar. Eins og annað sem sett hefur verið fram, þá eru ekki allir sammála um ástæður þroska. Sumir segja að reynsla (ástundun) þroski veiðimanninn einna mest á meðan aðrir segja að öldrun hans ráði mestu, alveg óháð því hve duglegur veiðimaður hann sé. Mig grunar að þarna séu menn að rugla saman þroska og færni, þetta fer alls ekki endilega saman.

Fyrsti fiskurinn er stigið þegar veiðimaður hefur himinn höndum tekið þegar fiskur bítur á. Stundum er þetta einfaldlega fyrsti fiskurinn en stundum endurtekur þetta sig nokkrum sinnum á lífsleiðinni; fyrsti á maísbaun, fyrsti á spún, fyrsti á flugu (undirflokkur: fyrsti á eigin flugu). Hvaða afbrigði af fyrsta fiskinum sem þetta er, þá hefur viðkomandi náð ákveðnum toppi á lífsleiðinni og það sést langar leiðir.

Fullt af fiski er mislangt skeið hjá veiðimönnum. Þetta er eiginlega gelgjuskeiðið og það smellur stundum harkalega inn rétt á eftir fyrsta fiskinum og það er mjög misjafnt hve lengi það varir. Eins og ég nefndi hér að framan, þá eru til eilífðargelgjur sem alltaf eru á eftir fullt af fiski, sama hvað, þannig að það er alveg eins víst að þú, lesandi góður, þekkir einhvern þannig. Því miður fylgir þessu stigi oft örlítið dómgreindarleysi, allur fiskur telur, sama hvað hann er lítill. Annars er grunnt á næsta stigi meðal allra þessara fiska, viðkomandi keppist við allt og alla og vill helst ekki aðeins vera með flesta fiska í veiðiferðinni, sá stærsti verður að vera meðal þeirra.

Stórfiskaleikur kviknar stundum án fyrirvara, eiginlega alveg óvart eða með einum fiski meðal margra. Þegar fyrsti stóri fiskurinn hleypur á snærið, þá er eins og magnþörfin hverfi og veiðimaðurinn metur gæði umfram magn. Oft eru gæðin metin í stærð, sem er eiginlega svolítið sérstakt því stór fiskur er ekkert endilega betri matfiskur, en þetta markast náttúrulega af því að ég kýs að éta það sem ég veiði. Eftir stendur að á þessu stigi þykir stærðin skipta máli, en það kemur ekki í veg yfir að gelgjan grípi um sig og veiðimaðurinn verði að landa stærsta fiskinum.

Næsta stig er hreint ekki sjálfgefið og margir veiðimenn þekkja ekkert til þess og vilja því meina að þetta sé ekkert ákveðið stig. Aðrir kannast þó við að hvorki magn eða stærð skipta lengur máli, gjarnan þegar þörf hvoru tveggja hefur verið fullnægt á fyrri stigum. Þá leita menn í að sækja fisk með fyrirhöfn, gjarnan á ókunnar slóðir, þangað sem erfitt er að komast eða ná orðlögðum þverhaus á sitt band. Það er svolítið erfitt að hengja ákveðin frasa á þetta stig, en sumir hafa viljað meina að þetta sé úrvalsdeildin sem segir e.t.v. meira um meðlimina heldur en nokkuð annað.

Ef mér telst rétt til og hef farið nokkurn veginn rétt með þessi stig, þá er komið að fimmta og síðasta stigi þroskaferils veiðimanns. Það eru til skemmtilegar greinar um þetta stig en sumar hverjar eru hálfgerðar minningargreinar um orðlagða veiðimenn þar sem þeir eru hafnir upp til skýjanna sem nánast ómennskir öðlingar. Þeir mæta á veiðistað, setja mögulega ekki einu sinni saman og hafa mesta unun af því að horfa á aðra veiða og samgleðjast innilega þeim veiðimanni sem tekst að glepja fisk. En það er til önnur útgáfa af þessu stigi og það eru einfaldlega þeir veiðimenn sem fá alveg jafn mikið út úr því að vera, hlusta á vatnið eða ekkert, gleyma jafnvel að draga inn af því þeir sjá eitthvað merkilegt í fjarska. Þetta er þeir veiðimenn sem vakna til lífsins þegar einhver fær fisk, taka þátt í gleði annarra og láta sér fátt um finnast ef gelgjan grípur um sig.

Um þennan seinasta flokk er hreint ekki einhugur. Veiðimenn? Eru það ekki þeir sem veiða eða í það minnsta gera tilraun til þess? Jú, jú, þetta er alveg sjónarmið, en ég held samt að sá sem hefur einu sinni hefur fengið stimpilinn veiðimaður losni nú ekki svo glatt við hann og því geti fimmta stigið alveg átt við.

Hvaða þráð í fluguna?

Það þarf víst ekki að fara mörgum orðum um það að flugur eru misjafnar. Fíngerðar, grófar, stórar og litlar, svo ekki sé nú farið út í það til hvaða veiða þær eru ætlaðar. Sumar flugur eru eyrnamerktar löxum, aðrar urriða, enn aðrar bleikju og þar fram eftir götunum. Nei, ég ætla ekkert að efast um eyrnamark flugna, bitin aftan vinstra gefur einfaldlega til kynna að urriði hafi tekið í hana, nartað skotti aftan er einkenni bleikjunnar rétt eins og skóflað upp að framan. Ég hef ekki hugmynd um það hvað eyrnamark laxaflugu er, hann tekur ekki flugu, hann agnúast víst helst út í þær og festist bara óvart. Við skulum sjá til hvort einhver hafi ekki eitthvað við þessa setningu að athuga.

Í fljótu bragði man ég aðeins eftir einu sem allar flugur eiga sameiginlegt og það er hnýtingarþráðurinn. Þessi dásemd sem getur leikið í höndum manna, orsakað fúkyrðaflaum þegar hann slitnar eða lagst svo vitlaust að efnið undir og ofaná verður eins og kroppinbakur Frúarkirkjunnar í París.

Til langs tíma var hnýtingarþráðurinn spunninn úr silki, síðan hör og nú síðast komu gerfiefninn og þeim fjölgar ár frá ári. Eins og fram hefur komið hér á síðunni, þá er sverleiki þráðar helst gefinn upp með þremur mismunandi stöðlum. Núll skalanum (e: aught) sem við þekkjum sem einhver tala með viðskeytinu /0 þar sem hærri tala táknar grennri þráð. Denier skalinn sem snýr þessu á hvolf þar sem hærri tala táknar grófari þráð. Svo datt einhverjum í hug að fara merkja hnýtingarþráðinn með tex eða decitex sem er eiginlega sama aðferðin og notuð er við denier. Gallinn við allar þessar aðferðir er eftir sem áður að engin þeirra mælir raunverulegan sverleika þráðar, þeir byggja allir á vigt og því er ekki hægt að bera saman sverleika mismunandi hráefna með því að styðjast við þessa skala. Ef hnýtarar vilja virkilega sökkva sér niður í þessar pælingar, þá er hægt (með smá snúningum og stússi) að finna micron einingu hnýtingaþráðar hjá nokkrum framleiðendum og þá sjáið þið svart á hvítu hver sverleiki þráðarins er. Meira að segja ég nenni ekki að sökkva mér niður í þessar pælingar. Þess í stað ætla ég aðeins og henda hér inn grófa flokkun á nokkrum sverleikum og til hvers þeir hafa hentað mér best og byggja á því sem er til staðar við mitt hnýtingaborð.

UNI 1/0 þráðurinn er eiginlega steypustyrktarjárnið í fluguhnýtingum. Sérstaklega sver þráður sem hentar nær eingöngu í stærri straumflugur, saltvatnsflugur og aðrar flugur sem hætt er við að verði fyrir miklu áreiti. Þennan þráð keypti ég nær eingöngu fyrir forvitnis sakir og hef nær ekkert notað hann.

UNI 3/0 þráðurinn er eiginlega sá sverarsti sem ég hef notað og þá helst til að spinna og festa niður mökk af dádýrahárum á flugu. Almennt nota ég þennan þráð ekki mikið, en það kemur fyrir að ég styrki púpur með honum ef ég vil ekki nota vír.

UNI 6/0 er að sögn annar af algengustu hnýtingarþráðunum. Hentar vel í vel flestar straumflugur, púpur og flugur þar sem ekki er endilega gerð krafa um nettan haus eða flothæfni flugu, nema þá til að hnýta niður flotefni eins og holhár eða svamp því sver þráður sker síður svampinn og hárin. Í einhvern tíma var talað um að byrjendur ættu að nota þennan þráð þar til þeir hefðu náð tökum á styrkleika þráðar og átaki við hnýtingar. Þótt ég hafi fært mig svolítið til á skalanum, þá nota ég þennan þráð ennþá þegar ég hnýti stærri púpur og straumflugur.

UNI 8/0 er sagður vera algengasti hnýtingarþráðurinn. Hentar ágætlega þeim sem hafa náð tökum á hnýtingum, passar vel í all flestar flugur og gefur möguleika á snyrtilegum frágangi hauss og fjaðra. Hann er enn í ákveðnu uppáhaldi og ég nota hann mikið. Þráðurinn sem ég hef bundist ástar- og haturssambandi við, tek hann alltaf fram og byrja með hann, en þegar hann hefur slitnað þrisvar til fjórum sinnum í einni flugu, þá skipti ég yfir í aðra tegund sem er jafnvel léttar.

Veevus 10/0 er eiginlega minn alhliða þráður í dag. Þó aught tala hans gefi til kynna að hann sé veikari en UNI 8/0, þá er því þveröfugt farið. Hann er eins og talan gefur til kynna, grennri en hann er töluvert sterkari og heldur sér vel í keflishöldunni. Þennan nota ég óspart í miðlungs straumflugur, votflugur og púpur sem ekki krefjast rennislétts yfirborðs.

Í púpur sem ég vil hafa rennisléttar, þá nota ég annan tveggja; Veevus 140 eða UTC 70. Þessir þræðir eru báðir gefnir upp í denier og UTC þráðurinn er sverari, en hann er hreint ekki tvöfalt sverari þó hann sé tvöfalt þyngri. UTC var lengi vel minn þráður, en hann á það til að trosna svolítið hjá mér og því leitaði ég að arftakanum og fann hann í Veevus 140 sem heldur sér betur og er þess að auki grennri. Þessa þræði nota ég gjarnan í votflugur og þeir hafa reynst mér vel þar sem ég vil hafa rennislétta áferð og snyrtilega vafninga.

Þá er aðeins eitt af mínum algengustu þráðum eftir og það er sá sem ég nota í smávaxnar flugur, hvort heldur þær tilheyra ættbálki púpa, votflugna eða straumflugna. Eftir að hafa prófað nokkuð margar tegundir, þá sættist ég á nota Veevus 16/0 og sé ekki eftir því. Hvað sem ræður, þá leikur þessi þráður við mismunandi hráefni, heldur vel í hnútum og tekur lakki vel þannig áferðin verður falleg. Það sem þessi þráður er spunninn, rétt eins og Veevus 10/0, en ekki flatur eins og Veevus 140 og UTC 70, þá næ ég að vísu ekki alveg eins sléttu yfirborði en þráðurinn vegur það upp með því að vera sérlega sterkur og meðfærilegur.

Að lokum er vert að geta þess að val á hnýtingarþræði er mjög persónubundið og eflaust skilja sumir ekkert í þessu vali mínu og vilja meina að einhver annar eða önnur tegund sé miklu, miklu betri. Þó uppskrift að flugu segi svona og svona marga vafninga af þessum eða hinum þræðinum, þá getur einn hnýtari vafið þennan þráð þétt og áferðafallega á meðan sá næsti gerir ekkert annað en slíta hann eða búa til hóla og hæðir. Við erum berum okkur misjafnlega að og beitum mismiklu átaki, svo er sumum það gefið að láta hvern vafninginn renna saman við þann næsta á undan á meðan aðrir flengjast út og suður, fram og til baka og það grisjar samt sem áður í undirlagið.

Boltabull

Mér skilst að það sé hreinn ótrúlegur fjöldi fólks sem lifir og hrærist í fótbolta. Virkir iðkendur knattspyrnu eru trúlega rétt innan við 30 þ. manns í dag, voru 25.343 árið 2017 og því telst knattspyrna vera fjölmennasta hreyfing íþróttafólks á landinu. Ekki dettur mér í hug að dissa knattspyrnuiðkendur og áhangendur, ég bara skil ekki hvers vegna ég hef 0% áhuga á þessu sporti. Þess í stað vel ég mér sport sem iðkað er af 80 þ. manns (2017) hér á landi og er ekki viðurkennd íþrótt.

Flest knattspyrnulið eiga sér heimavöll, sumir veiðimenn líka. Stóri munurinn er að knattspyrnumenn keppast við að ná áhorfendum á leiki, en veiðimenn (flestir) kjósa að vera lausir við þá. Hróp og köll, húúú og trommusláttur er ekki sérstaklega vel séð á veiðislóð.

Til að spila fótbolta þarf einn bolta, eitt eða fleiri mörk en notast má við góða bílskúrshurð eða tvo steina við enda grasflatar. Sko, þegar maður fer í veiði þá þarf stöng, línu, hjól, flugur eða annað agn og ýmislegt annað smálegt.

Til að velja um það hvort liðið byrjar með boltann þarf tíkall, en notast má við kóktappa eða eitthvert annað drasl sem henda má í loft upp. Þegar ég byrja leikinn, þá þarf ég að velja mér veiðistað, opna nokkur flugubox og velja úr óteljandi flugum þá einu réttu og rétt eins og fótboltamenn, þá þarf ég að teygja og toga (línu og taum) áður en leikurinn hefst.

Fótboltamönnum þykir ekki verra að vera í þar til gerðum skóm. Ég sé á ráfi mínu um heimasíður íþróttavöruverslana að þær hamast við að telja fótboltafólki trú um að það þurfi par fyrir gras, annað fyrir þétt undirlag og helst innanhússpar líka. Æ, þetta er nú afturför frá minni barnæsku þegar venjulegir strigaskór dugðu. Jú, ég þarf vissulega skófatnað í veiðina, en mér dugir alveg eitt par, sýnist í fljót bragði að þeir séu aðeins eða töluvert dýrari heldur en fótboltaskór, þ.e.a.s. parið.

Eigum við eitthvað að bera saman klæðaburð veiðimanna og fótboltaiðkenda? Veiðimenn hafa lengi legið undir því að líta allir eins út á veiðistað, sami græn/grái gallinn og pollabuxur upp í háls. Þetta hefur verið að breytast, en vissulega eiga veiðimenn langt í land með toppa fótboltatreyjur og búninga. Raunar sé ég oftast þessa vatteruðu fótboltamenn á hliðarlínunni (þjálfarar?) fyrir mér eins og Michelin manninn. Ef þeir væru ekki rækilega merktir sínu liði (hvaða lið er þetta Emirates annars?) þá næði ég ekki að greina þá í sundur. Þennan samanburð er e.t.v. ekkert að marka, ég viðurkenni það, sá þetta bara í einhverjum raunveruleikaþætti í sjónvarpinu um daginn sem þröngvaði sér yfir kvöldfréttirnar mínar.

Já, eigum við að tala um sjónvarpið. Ég er ekki með greidda áskrift að fótboltarásum, bara þennan venjulega heimilispakka með fréttum og Landanum en ég fæ í kaupbæti einhverjar 6 rásir af svona raunveruleikafótboltaþáttum, en ekki eina einustu veiðirás. Svo eru leikararnir í þessum þáttum ekkert sérstaklega góðir, þeir kunna ekki að halda sannfærandi um ökklann eða velta sér grenjandi í grasinu. Má ég þá frekar biðja um svekktan veiðimann að telja upp allar ástæðurnar fyrir lélegu fiskiríi.

Ég er kannski að fikra mig út á hálan ís þegar ég minnist á heilu landsliðinn sem eru í vandræðum vegna ávirðinga um ósæmilega hegðun iðkenda. Í veiðinni hefur það nú ekki verið tiltökumál að strippa eins og brjálæðingur og ég get lofað þér að það kippir sér enginn upp við góða sögu af strippi og það besta, þær koma örugglega ekki á forsíðu slúðurmiðlanna næsta dag.

Guði sé lof, þá blandast þessi áhugamál eitthvað. Ég þekki einn og einn veiðimann sem nennir að sparka í tuðru, en ég þekki fleiri tuðrusparkara sem sækja beinlínis í að veiða og ég skil þá vel. Að komast í veiði og ná bolta á stórkostlegasta þjóðarleikvangi stangveiðimanna, ám og vötnum Íslands, er eitthvað sem Laugardalurinn toppar ekki. Eina sem ég næ ekki alveg utan um er, af hverju er stangveiði ekki viðurkennd íþróttagrein?

Einn sér eða í smærri hópum

Fyrirsögn þessa greinarstúfs er fyrir löngu orðinn að frasa, en stendur alltaf fyrir sínu. Ég sjálfur tengi ég vel, líður almennt vel einn sér eða í smærri hópum. Þetta þýðir alls ekki að mér líði illa í stórum hópi eða á mannmörgum stöðum, en þegar ég er í veiði þá sækist ég oftar en ekki eftir því að vera svolítið einn í mínum eigin heimi og einfaldlega njóta þess að vera. Þetta ætti að vera farið að síast inn hjá lesendum, svo oft hef ég komið þessu á framfæri.

Stangveiði er í raun einverusport og hentar sérstaklega vel þeim sem njóta þess að vera einir eða þurfa virkilega að kúpla sér út, vinda ofan af sjálfum sér og tengjast upp á nýtt. Meira að segja í þokkalegum hópi í veiðiferð næst ákveðin einvera, ef hópurinn er réttur, því veiðimenn eru almennt ekkert að kjá framan í hvorn annan í veiði. Þeir miðla upplýsingum, spjalla þegar færi gefst, en meðan einhver er að veiða, þá er hann almennt látinn í friði. Hann skilar sér örugglega inn í spjallið ef hann hefur áhuga á því.

Með árunum hef ég kynnst eða verið meðlimur í sífellt fleiri hópum sem fara saman á veiðislóð. Í mínu tilfelli er það svo að þessir hópar hafa einfaldlega smollið saman eða ekki. Sjálfur held ég að það sé ekki farsælt að reyna að smyrja eða slípa saman veiðihóp. Nú er ég ekki að tala um ólík sjónarmið eða veiðiaðferðir meðlima, heldur karaktera, þeir verða að smella saman. Fjölmennasti hópurinn sem ég hef verið í, hingað til er hópur fólks þar sem engum dettur í hug að agnúast út í veiðiaðferðir, allir sleppa því að predika veiða og sleppa, þetta er hópur þar sem skynsemin ræður.

Veiðihópar eru ekkert öðruvísi heldur en aðrar hjarðir og því þarf meðlimum að líða vel í návist hvers annars því óhjákvæmilega er alltaf eitthvert samneyti í veiðihóp. Að morgni hittist hópurinn og þá geta verið mis-morgunfúlir einstaklingar innan hans sem taka verður tillit til. Sumir virka einfaldlega ekki fyrr en á öðrum eða þriðja kaffibolla og eru ekkert endilega tilbúnir til að kryfja gærdaginn og leggja á ráðin fyrr en að þeim loknum. Æðibunukarlinum gæti þótt það heldur seint í rassinn gripið, hann er kominn í vöðlurnar áður en fyrsti bolli er búinn og mættur á veiðistað áður en bolli tvö er hálfnaður. Ef það er sátt um þetta fyrirkomulag, þá er það vel, en það er hætt við að einhver fái á sig stimpilinn að vera frekjuhundurinn ef hann er alltaf fyrstu niður á bakka eða vera letihaugur ef hann sleppir fyrsta klukkutímanum í veiði.

Það þarf líka að vera gott samkomulag um matmálstíma og ef einhver annar sér um matinn, þá þýðir ekkert að vera gikkurinn í hópinum sem hvorki étur þetta eða hitt. Ég hef verið svo heppinn með þá hópa sem ég hef verið í að samkomulag um matreiðslu er til fyrirmyndar. Alls ekki eins í þeim öllum, en í góðu samkomulagi. Í lengri ferðum er t.d. tilvalið að skipta með sér matreiðslu og frágang eftir sameiginlegar máltíðir, þannig að einn eða tveir sjá um matseldina eitthvert kvöldið og eiga því frí önnur kvöld, morgunmatur og millimál eru á ábyrgð hvers og eins. Í styttri ferðum er sjálfsagt að hver sjái um sig, frjáls mæting í mat og ekkert stress hjá kokkinum hvort allir nái í hús á tilsettum tíma.

Í sumar sem leið var ég svo heppinn að vera nokkrum sinnum í frábærum hópi á veiðislóð sem eiginlega pússaðist saman úr tveimur mismunandi hollum sem við veiðifélagarnir höfum veitt með. Mér fannst þessi hópur virka fullkomlega, fjórir veiðimenn á svipaðri línu sem náðu vel saman, virtu einveruþörf hvers annars, skiptust á upplýsingum og gátu kjaftað hvern annan í hel á kvöldin. Að vísu hélt ég mínu striki og var sá morgunfúli sem þurfti nokkra bolla áður en talfærin fóru í gang, en það slapp allt til vegna þess að einn kom yfirleitt ekki fram fyrr en ilmurinn af bacon og eggjum var orðinn ómótstæðilegur og fram að þeim tíma naut ég umburðalyndis þeirra tveggja sem ótaldir voru og fékk að  vera í morgunfýlunni minni í friði.

Spænska rótin

Aðstæður til fluguveiði eru mismunandi og það upplifðu Spánverjar fljótlega þegar allir byrjuðu á því að prófa Pólsku, Tékknesku og Frönsku stuttlínu tæknina.

Eins og fram hefur komið í þessum stuttu pistlum um mismunandi rætur Euro Nymphing, þá henta framangreindar uppsetningar á taum ekkert sérstaklega vel þegar vatnið er dýpra en 6 fet og rennur hægt. Þetta vissu veiðimenn á Spáni sem þekkja ljónstyggan fisk hálendisins á Spáni þar sem fjarlægð veiðimanns frá fiski þarf að vera u.þ.b. 30 fet ef hann ekki að styggjast. Ein leið til að vinna bug á þessu er að nota taum sem er 25 fet eða lengri, en þá reynir heldur betur á kasttæknina.

Almennt eru Spænskir taumar nær 15 fetum, þessir ógnarlöngu 30 feta taumar eru frekar undantekning.

eru 10 – 20 fet af 4X glæru taumaefni sem tengd eru flugulínunni.

eru 2 – 3 fet af 5X glæru fluorocarbon taumaefni.

er 1 fet af 5X ljómandi / marglitu fluorocarbon taumaefni, tökuvarinn.

eru 2 – 3 fet af 5X glæru fluorocarbon taumaefni.

Það sem vekur athygli við þennan taum er að hann er nánast í level frá byrjun til enda, þ.e. hann byrjar í 4X sverleika og enda í 5X. En þetta er vitaskuld aðeins ein útfærsla hans og það kæmi mér ekkert á óvart að útfærslurnar séu nærri eins margar og sprænurnar á Spáni eru, ef það segir einhverju eitthvað.

Í ákveðinni útfærslu þessa taums sem ég rakst á var notaður kónískur taumur í hluta í mismunandi lengdum eftir því hver heildarlengd taumsins átti að vera. Fyrir 18 feta taum var byrjað á 9 feta kónískum 4X taum og fyrir 21 feta var byrjað á 15 feta kónískum af sama sverleika. Það fylgir sögunni að vilji menn veiða afleggjara á svona taum, þá sé farsælast að festa hann við samsetningu hluta og þannig að tökuvarinn sé því sem næst yfir ofan yfirborðið.

Þurrar vöðlur

Um þessar mundir ættu flestar vöðlur að vera orðnar þurrar, hanga snyrtilega afsíðis í skugga eða í það minnsta þar sem vetrarsólin nær ekki til þeirra. En það eru líka til þau augnablik, jafnvel heilu dagarnir á sumrum þegar vöðlurnar ættu að fá að þorna og haldast þurrar.

Síðasta sumar, rétt eins og fleiri sumur, glímdi ég við þann krankleika í vöðlum að þær héldu ekki vatni alveg eins og til er ætlast. Sjálfur glímdi ég við þann krankleika að geta ekki fyrir mitt litla líf munað eftir því að eltast við óþéttan saum eða núning í efni þegar ég var búinn að veiða, þannig að þær héldu bara áfram að leka þegar ég dýfði tánni næst í vatn.

Þar sem mér er meinilla við að vera blautur í fæturna tók ég ósjálfrátt upp á því að halda mig meira og meira á bakkanum og viti menn, ég lærði ágæta lexíu af því. Fyrir það fyrsta, þá náðu köstin mín frá bakkanum alveg jafn langt, jafnvel aðeins lengra heldur en þau sem ég náði með vatnið upp í klof; ERGO ég var oft að vaða að óþörfum.

Á ákveðnum veiðistöðum sem ég heimsótti í sumar voru vel upplýstir fiskar á ferð, þ.e. þeir höfðu náð ákveðnum þroska og stærð sem fæst náttúrulega ekki ef viðkomandi fiskur hunsar öll viðvörunarmerki eins og t.d. urg í steinum, gusugang og skugga veiðimanns. Nei, þessir höfðingjar höfðu náð stærð sinni og aldri vegna þess að þeir tóku mark á því þegar þrýstingsbylgja frá landi lenti á þeim, hraunbotninn urraði og brakaði undan vöðluskóm og skyndilegur skuggi færðist yfir búsvæðið. M.ö.o. þeir vissu að þeim stæði ógn af vaðdýrum og létu sig hverfa niður á meira dýpi eða út á vatnið.

Nú er það svo að ég gef ekki lengur upp fjölda veiddra fiska hér á síðunni, en trúið mér að þótt sumar ferðir hafi ekki verið upp á marga fiska, þá var fjöldi fiska alveg með ágætum síðasta sumar. Það að ég dýfði vart tá í vatn hafði engin áhrif á aflabrögðin. Ég mæli alveg með því að leyfa vöðlunum að þorna við og við, sjáðu til hvort þú verðir var við fleiri fiska og nær jafnvel að setja fluguna niður á heppilegri stað ef þú heldur þig á bakkanum.

Franska rótin

Það verður nú ekki af Frökkum skafið að þeir eru slyngir veiðimenn, annars væru þeir ekki áttfaldir heimsmeistarar í fluguveiði. Á tímaskala Euro Nymphing, þá komu Frakkar sterkir inn um síðustu aldamót í kjölfar Pólverja og Tékka sem höfðu nánast einokað verðlaunasæti fram að þeim tíma. Frakkar, rétt eins og aðrir Evrópubúar höfðu fiktað við þessa aðferð, þ.e. að veiða með löngum taum eingöngu, en það var ekki fyrr en þeir léttu alla uppsetninguna að þeir slógu í gegn.

Það kann að hljóma sem öfugmæli að segja að Frakkar hafi létt uppsetninguna frá því sem áður þekktist því þeir hurfu aftur til Pólvera og notuðu tiltölulega langan part af venjulegu og sveru taumaefni til að tengja við flugulínuna.

eru 6 fet af 0X glæru taumaefni sem tengd eru hefðbundinni flugulínu.

eru 3 fet af 2X ljómandi eða lituðu taumaefni sem virkar þá sem tökuvari.

eru 2 fet af 4X glæru fluorocarbon taumaefni.

eru 5 fet af 5X glæru fluorocarbon taumaefni.

eru 3 – 5 fet af 6X (eða grennra) glæru fluorocarbon taumaefni sem fest er í þyngri flugu uppsetningarinnar.

eru 3 – 5 fet af 6X (eða grennra) glæru fluorocarbon taumaefni sem fest er í léttari flugu, jafnvel þurrflugu.

Þar sem Franski taumurinn er töluvert lengri heldur bræður hans austan járntjaldsins, þá hentar þessi uppsetning  sérstaklega vel fyrir s.k. örflugur (e: micro nymphs) í stærðum #12 og niður í #20. Lengd afleggjara er yfirleitt höfð tvöföld eða meira, en dýpt vatnsins sem veiða skal.

Það er víst ekki óalgengt að Frakkar lengi hluta allverulega þannig að heildarlengd taumsins geti verið allt að 24 fetum, sem gefur þeim töluvert forskot í andstreymisveiði, borið saman við Pólska og Tékkneska tauma.

Á síðari þróunarstigum Franska taumsins tóku menn upp á því að vefja ljómandi / marglita taumaefnið þétt um t.d. penna þannig að það varð að gormi. Tilgangur þessa er að auka sýnileika tökuvarans og það virðist virka, til skamms tíma. Taumaefnið réttir að vísu úr sér og því þarf að endurtaka gormunina reglulega þegar lengi er veitt. Þessi útfærsla hefur gengið undir nafninu French Coil eða French Slinky.

Franska aðferðin hentar einna best í hægari straum, grunnu vatni (3 fet eða grynnra) og þar sem fiskur er tiltölulega styggur, að sögn. Önnur sögn segir að Franski uppsetningin hafi ekki náð mikilli útbreiðslu, hvað þá hylli veiðimanna vegna þess að hún krefst mikillar leikni sem hreint ekki mörgum veiðimönnum tókst að ná tökum á. En, hún virkar greinilega því hún færði Frökkum marga titla í liða- og einstaklingskeppnum í fluguveiði.

Tékkneska rótin

Rétt fyrir 1990 höfðu Tékkar svo fínússað Pólsku rótina að Euro Nymphing að það var réttlætanlegt að þeir nefndu aðferðina Czech nymphing. Raunar hafði þeim orðið vel ágengt árið 1985 með frumútgáfu sína þegar þeir hrepptu annað sætið í meistarakeppninni í Póllandi, fast á hæla heimamanna. Ári síðar náðu Tékkar toppsætinu þegar Slavoj Svobota hlaut heimsmeistaratitilinn í Belgíu. Á þessum árum var ekki óalgengt að Pólvejar og Tékkar skiptust á um að taka fyrsta sæti einstaklinga og landsliða í alþjóðlegum mótum.

Tékkneski taumurinn er í nokkru frábrugðinn þeim Pólska. Efsti partur taumsins hefur horfið og litað taumaefni tengt beint við flugulínuna og leiðarinn hafður töluvert langur og afleggjarar festir beint á hann. Ég þori ekki að fullyrða það, upplýsingar á netinu nokkuð misvísandi, en því hefur verið haldið fram að Tékkar hafi verið þeir fyrstu til að setja tippahring (e: tippet ring) á milli parta á taumi, í þessu tilfelli á milli hluta og .

eru 1 – 2 fet af 1X ljómandi / marglitu taumaefni sem tengt er flugulínunni, tökuvarinn.

eru 6 – 10 fet fet af 3X glæru fluorocarbon taumaefni, s.k. leiðari.

er valkvæður afleggjari úr allt að 5 fetum af 4X (eða grennra) glæru fluorocarbon taumaefni fyrir næst þyngstu fluguna í uppsetningunni.

er 5 – 7 feta afleggjari úr 4X (eða grennra) glæru fluorocarbon sem ætlaður er þyngstu flugunni í uppsetningunni.

eru allt að 5 fet af sama efni og í og og er ætlað léttustu flugunni í uppsetningunni.

Það sem Tékkar gerðu til að fullkomna sína aðferð umfram Pólvera var að koma fram með nokkrar byltingakenndar aðferðir og útfærslur á flugum. Nú verða lesendur að setja sig aðeins í spor hnýtara í Tékklandi árið 1988, skömmu fyrir Flauelsbyltinguna í árslok 1989. Hráefni til fluguhnýta var af skornum skammti á þessum árum og fyrstu flugurnar sem kenndar hafa verið við Tékknesku rótina voru gerðar úr fábrotnum hráefnum sem voru auðfáanleg; þvottasvampur, hrosshár, sælgætisbréf og ýmsar trefjar úr náttúrunni. Oftast voru þetta eftirlíkingar vorflugulirfa og svipaðra flugna, þyngdar með óræðum efnum og ekkert endilega með kúluhaus. Fljótlega mátti þó sjá ákveðin einkenni þessara flugna, þær voru með sléttara yfirborð heldur en þær Pólsku, gjarnan lakkaðar í drep til að vernda lélegt hráefni og sérlega grannar. Þegar hefðbundin hráefni urðu algengari upp úr 1995 tóku þessar flugur stökkið í átt að þeim sem við þekkjum í dag.

Raunar var alls ekki allt bölvað við þetta haftatímabil fluguhnýtingaefna í Tékklandi. Tékkar eru úrræðagóðir og á þessum tíma tóku margir sig til og fundu einfaldar lausnir á hráefnaskortinum, t.d. að framleiða efnið sjálfir úr afgöngum úr nálægum verksmiðjum og endurnýta ýmislegt úr daglegu lífi. Þeir leynast víða Skoda bílarnir á taumum enn þann dag í dag í einni eða annarri mynd og enn sjáum við rauðrassa flugur með fíngerðan þvottasvamp í eftirdragi.

Tékkneska rótin, rétt eins og sú Pólska, hentar vel til veiða í straumhörðum ám og lækjum. Aðferðin, taktíkin er nær sú saman og ef eitthvað er, þá hentar taumurinn jafnvel betur í meira vatni heldur en sá Pólski. Dýpt vatnsins var enn vandamál og það var ekki leyst fyrr en Spánverjar komu til sögunnar með sína útfærslu. Það segja mér gáfumenn að Tékkneski taumurinn henti einna best til veiða í 2ja til 6 feta djúpu vatni og vösum (e: pocket) þar sem veiðimaðurinn þarf að koma flugunni vel niður á skömmum tíma og hefur til þess tiltölulega lítið svigrúm.

Euro flugur

Og áfram heldur þetta Euro dæmi, en nú kveður við aðeins annan tón. Euro flugur hafa þróast tiltölulega hratt frá því Pólverjar fóru að fikra sig áfram með mjög þyngdar flugur upp úr 1980. Sjálfur hnýtti ég nokkrar pólskar flugur hérna um árið en á nútíma mælikvarða eru þær trúlega ekki nógu þungar og alls ekki nógu straumlínulagaðar til að standast Euro viðmið í dag.

Það eru nokkur lykilatriði sem vert er að hafa í huga ef hnýta skal flugur sem nota á við Euro Nymphing. Fyrir það fyrsta ættu þær að vera afskaplega mjóslegnar, nánast renglur þannig að straumur hafi sem minnst áhrif á þær og auðvelda þeim að sökkva hratt, hvoru tveggja er jú lykillinn að Euro Nymphing. Til að auka enn á hæfni flugunnar til að sökkva eru þær gjarnan hnýttar á þunga króka og til að toppa það nota menn tungsten kúlur, gjarnan í yfirstærð. Til að sporna við því að þessi grey festist í botninum, þá eru þær gjarnan hnýttar á s.k. skrykkkróka (e: jig) þannig að þær snúist við í vatninu og krækjast því síður í botni.

Pólska rótin

Pólska rótin að Euro Nymphing á rætur að rekja til áttunda áratugar síðustu aldar þegar Pólverjar tóku til við að þróa og veiða með afar lítilli línu í straumvatni, ef þá einhverri línu yfir höfuð. Þeir notuðu hefðbundnar fluguveiðistangir í stærðum #3 og #5 og taum sem var nokkuð frábrugðinn hefðbundnum taumum.

Árið 1984 kynnti einn af frumkvöðlum þessarar aðferðar, Jozef Jelenzki, nokkrum Tékkneskum landsliðsmönnum einhverjar flugur sem hann notaði með afar sérstakri veiðiaðferð sem Tékkarnir kölluðu stuttlínu tækni. Næstu árin á eftir var mjótt á mununum á milli Pólvera og Tékka í fluguveiðikeppnum. Árið 1989 má segja að þróunarferill Pólsku aðferðarinnar hafi náð ákveðnum tímamótum þegar Wladyslaw Trzebunia vann heimsmeistarakeppnina í fluguveiði sem haldin var í Finnlandi það árið og beitti til þess samsetningu taums sem hann hafði þróað um árabil og gekk lengi vel undir heitinu Pólski taumurinn.

Hvort Wladyslaw eigi hönnunina að hinum eina sanna Pólska taum þori ég ekki að fullyrða, það er líkt með Pólska tauminum og öðrum mannanna verkum, það hafa margir gert tilkall til hans eða það sem líklegra er, margir hafa verið með sömu eða svipaða hugmynd í kollinum á þessum tíma.

eru 1 – 2 fet af 1X glæru fluorocarbon taumaefni sem tengd eru hefðbundinni flugulínu.

eru 2 fet af 2X ljómandi eða lituðu fluorocarbon taumaefni sem virkar þá sem tökuvari.

eru allt að 5 fet af 2X glæru fluorocarbon taumaefni, s.k. leiðari.

eru 2 – 3 fet af 3X glæru fluorocarbon taumaefni sem hnýtt er utan um leiðarann þannig að það geti leikið laust, færst upp og niður eftir leiðaranum.

hnútur á samsetningu leiðaranns og 3X fluorocarbon taumaenda, þessi hnútur er gjarnan nefndur stoppari þannig að renni ekki að flugunni á enda

Þessi lýsing er, í sinni einföldustu mynd sá taumur sem kallaður hefur verið pólski taumurinn. Lengd og ræðst af dýpi þess vatns sem veiða skal.

Hér skal strax leiðrétta gamlan misskilning um Pólsku rótina; það var aldrei veitt með þremur flugum með þessari aðferð. Ástæðan er sára einföld, það var (er?) nefnilega bannað að veiða með fleiri en tveimur flugum í Póllandi.

Það sem vekur athygli við þennan taum er að eiginleg lengd hans er lítið lengri en hefðbundinn fluguveiðitaumur, u.þ.b. 9 fet. En það sem vakti enn meiri athygli og hafði ekki sést áður, var náttúrulega partur ②  Það að nota mislitt eða ljómandi taumaefni sem tökuvara þótti snilld því tökuvarar höfðu jú áhrif á drag en það losnuðu menn við með þessari aðferð. Taumurinn og sú aðferð að láta flugulínuna sjálfa nær aldrei snerta vatnið gerir það að verkum að Pólska aðferðin hentar sérstaklega vel í straumhörðum ám og lækjum sem eru tiltölulega grunnir.

Flugurnar sem Pólverjar notuðu voru töluvert þyngdar og gjarnan vafðar ull. Upprunalega ekki eins straumlínulagaðar og þær sem við sjáum í Euro Nymphing í dag, en mjóslegnar þó. Sú mýta varð fljótlega til að Pólsku flugurnar væru allar ofnar eða heklaðar listaverk, en mér skilst að Pólverjar glotti nú aðeins að því og segi þær flugur hafi meira verið ætlaðar til að selja ferðamönnum heldur en til daglegs brúks.

Evrópska aðferðin

Eins og fram hefur komið hér á síðunni, þá er Euro Nymphing samheiti yfir nokkrar aðferðir við stuttlínu veiði sem eiga það sammerkt að eiga ættir að rekja til Póllands, ég kem að því síðar. Flestar þessar aðferðir eiga það sameiginlegt að þurfa afskaplega lítið á flugulínunni að halda, en það er betra að hafa eitthvað uppá að hlaupa ef fiskurinn tekur og tekur á rás. Hvort það er undir- eða flugulína sem veiðimaðurinn hefur í bakhöndina skiptir að margra mati ekki höfuð máli, því um eiginlegt flugukast er ekki að ræða.

Kastið er sjaldnast lengra en 10 – 15 fet og að því leitinu til og hvað aðferðina varðar, þá minnir hún glettilega mikið á Tenkara. Já, bara svo ég gleymi því ekki, þá er taumaendinn yfirleitt hafður úr fluorocarbon þannig að ekkert hægi á ferð flugunnar niður í vatnsbolinn. Með rennandi vatni og ekki meira úti en 12 – 15 fet gefst ekki langur tími til að koma flugunni niður og því skal öllum brögðum beitt.

Þegar kemur að því að kasta flugunni, þá getur málið vandast örlítið þar sem þú ert ekki með neina flugulínu úti til að hlaða stöngina. Þú þarft fyrst og fremst að beita meiri kröftum en í venjulegu flugukasti til að ná flugunni út. Ekki skemmir að flippa úlnliðnum snaggaralega í kastinu til að auka á hröðunina í framkastinu. Vitaskuld hjálpar það til að flugurnar eru nokkuð þyngdar og ekki mikið vigt í tauminum, þannig að flestir eru snöggir að komast upp á lagið með kastið.

Þegar flugan er komin í vatnið, þá er stöngin haldið tiltölulega hátt og beint út og notuð til að stilla dýptina sem veiða á. Stangartoppurinn er síðan færður yfir vatnsborðinu með sama hraða og straumurinn þannig að flugan hreyfist með eðlilegum hraða. Það getur tekið nokkrar tilraunir að ná nákvæmlega réttum hraða á fluguna m.v. straum því toppurinn ætti alltaf að vera beint yfir flugunni. Ef hann er á undan henni, þá ertu að draga fluguna of hratt. Ef þú ert á eftir flugunni þá missir þú trúlega af fiskinum.

Ef ég man nú allt sem mér var sagt á Euro námskeiðinu s.l. vor, þá á maður að bregðast við minnsta grun um töku. Málið er að með svona beinni tengingu við fluguna þá eru miklu meiri líkur á að finna fyrir þessum 80% af narti fisksins sem maður annars missir af í hefðbundinni fluguveiði.

Þá er bara spurningin hvort ég sé að gleyma einhverju sem var dælt í mig s.l. vor? Eflaust, en þá gæti alveg verið að næstu greinar fylli þar inn í.

Euro

Nei, mér dettur ekki í hug að blanda mér í umræðu um upptöku evrunnar, einhliða, tvíhliða eða á nokkurn annan máta. Ég hef ekki hundsvita á þessum málum, ekkert frekar en meirihluti þjóðarinnar og held mig því alveg til hlés. Því er ekkert mjög ólíkt farið um efnið sem mig langar þó aðeins að fjalla um; Euro Nymphing, en þar er ég ekki einu sinni byrjandi, bara rétt aðeins kynnt mér og smakkað á.

Þegar ég fór að lesa mér til um Euro Nymphing þá fór mig strax að gruna að þetta væri eitthvert bandalag á milli Czech-, Polish-, Spanish- og French nymphing þannig að ég bakkaði aðeins og las mér til um þær aðferðir. Í rauninni hætti ég að skrifa þessa grein og setti hana á salt, en nú hef ég tekið hana úr salti, skolaði af henni eigin misskilning og skrifað upp á nýtt.

Það var alveg eins og mig grunaði, þessi frasi Euro Nymphing er ekkert annað en tilraun til að sjóða saman í eina krukku helstu aðferðum Evrópubúa til að veiða mjög þungar púpur sem festar eru á langan, grannan einþátta taum. Þessar aðferðir komu fyrst fram á sjónarsviðið upp úr 1980 í fluguveiðikeppnum sem mótleikur við hömlur sem settar voru við notkun ýmissa hjálpartækja s.s. tökuvara o.fl. Koll af kolli tóku landsliðin sig til og betrumbættu og aðlöguðu útfærslur vinningsliðs síðasta árs á þessari aðferð og á endanum varð úr það sem Ameríkanar kölluðu einu nafni; European Nymphing eða Modern Nymphing.

Kosturinn við allar þessar aðferðir er að það má í raun nota hefðbundna flugustöng og hjól, en vissulega má ná sér í sérstakar græjur ef áhuginn er brennandi. Einfaldasta útgáfan af græjunum gæti verið hefðbundin, frekar toppmjúka flugustöng #3, 10 fet eða lengri með viðeigandi large arbor hjóli. Í þessari einföldustu uppsetningu er ekki notuð flugulína heldur fyllir þú hjólið næstum því af undirlínu og setur fasta lykkju á endann.

Ef þú vilt alveg endilega nota flugulínu, þá spólar þú einfaldlega minna af undirlínu inn og getur þá valið um tvær útfærslur;

Gömul rennslislína: notast má við rennslislínu af gamalli flotlínu, helst léttri línu #3 eða #4. Þar sem rennslislína er jafn sver alla leið (e: level) skiptir ekki máli hvernig henni er spólað inn á hjólið. Á enda línunnar er gott að setja fasta lykkju ef hún er ekki til staðar.

Euro Nymphing lína: þú getur líka keypt sérhannaða Euro Nymphing línu fyrir þá stöng sem þú hyggst nota, en í fyrstu atrennu er það e.t.v. óþarfi.

Fremst á línuna eða undirlínuna setur þú sérhannaðan Euro taum sem getur verið allt frá 12 fetum og upp í rúmlega 30 fet að lengd eins og sá sem ég lærði að hnýta á námskeiði sem ég fór í s.l. vor.

eru 20 fet af 0X taumaefni sem tengt er flugu- eða undirlínu.

eru 3 fet af 2X taumefni.

eru 3 fet af 3X taumaefni.

eru 3 fet af 4X ljómandi / marglitu fluorocarbon taumaefni, tökuvarinn (e: sighter). Parturinn er tekinn í tvennt og hnýttur saman þannig að tveir góðir stubbar af efni standa út úr hnútinum til að auka sýnileika tökuvarans.

eru 3 fet 5X glæru fluorocarbon taumaefni, taumaendi.

Á milli hluta og er hafður tippahringur (e: tippet ring) þannig að tökuvarinn styttist ekki þegar skipt er um taumaendann.

Uppbygging taums og mögulega aðrir fylgihlutir taka annars mið af því hvaða afbrigði, eða öllu heldur rót Euro Nymphing þú ætlar að nota. Ég fer nánar í ræturnar á næstum vikum og það hvernig maður ber sig að við þessa aðferð sem kölluð hefur verið stuttlínu veiði.

Tenkara – Ameríska leiðin

Ég á svolítið erfitt með að skrifa um Amerískt Tenkara og það hvarflar að mér að þetta sé álíka gáfulegt eins og að ég mundi taka mig til og skrifa um Amerískan fótbolta. Amerískur fótbolti er náttúrulega ekki fótbolti heldur sambland af ruðningi og fótbolta, segi ég sem Evrópubúi. Það sama má segja um Amerískt Tenkara, ég hef takmarkaða þekkingu á þessu afbrigði, en þar kemur á móti að það er jú samsuða af Tenkara og þekktum fluguveiðiaðferðum frá Evrópu, segi ég aftur sem Evrópubúi.

Að öllu gamni slepptu, þá var Tenkara nánast óþekkt utan Japans allt fram til ársins 2009 þegar Daniel Galhardo stofnaði fyrirtækið Tenkara USA og tók til við að aðlaga aðferðina og búnaðinn að því sem hann taldi vestrænan markað móttækilegan fyrir. Svo vel tókst honum til að þeir sem tala um Tenkara í dag eru flestir að vísa til þess sem honum og fylgjendum hans tókst að markaðssetja sem er nokkuð fjarri Japönsku Tenkara.

Amerískar Tenkara stangir eru að öllu jöfnu töluvert lengri en þær Japönsku, algengast að þær séu 12 fet en finnast allt að 16 fetum. Stangirnar eru framleiddar úr sambærilegum efnum og flugustangir í dag, hátæknilegu trefjaplasti og eru yfirleitt telescopic eða samsettar með stálhólkum. Línan er að sama skapi yfirleitt framleidd úr fjölliðuplasti og er að jafnaði höfð 1.5 x stangarlengd + 4 feta taumaenda. Þó eru til ofnar línur, að vísu úr gerviefnum en áþekkar upprunalegu Japönsku línunum.

Tenkara USA stöng

Eftir því sem ég kemst næst eru Tenkara stangir ekki númeraðar eins og hefðbundnar flugustangir, þess í stað flokka framleiðendur þeirra þær í mjúkar, miðlungs og stífar eða eitthvað í þá áttina. Sumir hafa komið sér upp númerakerfi sem inniheldur upplýsingar um lengd og stífleika, en það er ekki samræmt milli framleiðenda. Talandi um stífleika, það getur verið svolítið vandasamt að landa fiski sem er t.d. 2 pund með Tenkara stöng og mér vitandi hafa veiðimenn einfaldlega brugðið á það ráð að handtaka bæði línu og fisk til að ljúka viðureigninni á sómasamlegan máta.

E.t.v. var það ákveðinn bræðingur sem kallaði á þennan mismunandi stífleika stanganna því upp úr 2015 fór að bera á því að veiðimenn prófuðu Euro Nymphing með Tenkara stöngum. Þyngri flugur kölluðu þá á stífari stangir, sérstaklega þegar menn fóru að nota allt upp í þrjár púpur á taumi með Tenkara stöng. Flestir framleiðendur hafa svarað þessum bræðingi með línum í mismunandi þyngdum og nú er svo komið að algengt er að veiðimenn eigi Tenkara línur í stærðum #2.5 #3.5 og #4.5. Þess ber að geta að hér er ekki um AFTM línuþyngdir að ræða sem kalla á mismunandi stangir, heldur má nota allar þessar línuþyngdir á sömu stöngina.

Þessi bræðingur sem orðið hefur á milli Tenkara og Euro Nymphing að viðbættri aukinni lengd stanganna hefur eiginlega orðið til þess að veiðimenn geta notað þær í vatnaveiði en hefðbundið Tenkara hentar hreint ekki til slíks. Það getur þó verið vandasamt að stilla dýpt flugunnar með Tenkara stöng með fastri línu og því hefur sést til veiðimanna sem bæta einum góðum tökuvara á línuna. Þá er nú lykilkostur Tenkara horfinn endanlega, þ.e. nándin og nákvæmnin sem fellst í því að vera beintengdur við nart fisksins.

Flestar þessara stanga eiga það sameiginlegt með upprunalegu Tenkara stöngunum að línan er fest í topp stangarinnar og línan líkist meira taum heldur en hefðbundinni flugulínu. Þó hefur það borið við að einn og einn framleiðandi selur línur sem eru áþekkar hefðbundinni L (level) flugulínu, lituð og það er undir hverjum og einum veiðimanni að velja lengdina því þær eru seldar á spólum sem klippa má niður í æskilega lengd. Þegar út í þessar L línur er komið þá eru veiðimenn farnir að kasta flugu með línu, svipað eins og um hefðbundna flugustöng væri að ræða og eru þá nærri hættir að veiða Tenkara, eiginlega komnir út í hreina og klára fluguveiði með græjum sem ekki eru hannaðar til þess en telja sér trú um að þeir séu að Euro Nympha, en um þann bræðing verður fjallað í öðrum greinum hér á síðunni.

Tenkara – upprunalegt

Það er nú ekkert nýtt að eitthvað á samfélagsmiðlum verði hvati að því að ég setji eitthvað niður í grein sem ég hef verið að grúska í. Að þessu sinni voru það hugleiðingar veiðimanns um það hvort hann ætti að kaupa sér Tenkara stöng eða ekki. Að vísu þekki ég veiðimann sem á Tenkara stöng, en ég þykist vita að hún er ekki oft tekin fram og þá meira til gamans heldur en í alvöru.

Fyrir nokkrum árum síðan, gæti best trúað að þau séu orðin 10, þá var mér bent á Tenkara og ég varð mér úti um töluvert efni um þessa veiðiaðferð. Þetta grúsk mitt tengdist í raun ekki Tenkara sem slíku heldur s.k. North Country Spiders, veiðiflugum frá norður Englandi. En nú er ég kominn töluvert út fyrir efnið, í það minnsta svona til að byrja með.

Einfalda skýringin á Tenkara er væntanlega; Hefðbundin Japönsk fluguveiðiaðferð. En þegar þetta er skoðað nánar, þá er nú ýmislegt fleira sem hangir á spýtunni heldur en bara lína og agn. Þessi aðferð hefur verið að þróast í yfir 400 ár meðal almennings til að veiða í fjallalækjum og hafði í upphafi ekkert með sportveiði að gera. Þetta snérist hreint og klárt um að veiða sér til matar með einföldum og áhrifaríkum hætti. Það er til nóg af seinni tíma útskýringum á Tenkara í bókum og á netinu sem standast ekki skoðun og margt af því sem skrifað hefur verið er runnið undan rifjum framleiðenda nýtísku búnaðar sem er mjög fjarlægur upprunalegum búnaði og aðferð.

Tenkara stangir

Margur maðurinn hefur tekið stórt upp í sig og sagt Tenkara vera hreint bull sem á ekkert sameiginlegt með fluguveiði. Þetta er satt og rétt, að mestu leiti. Tenkara veiðimenn notuðu bæði lífræna sem ólífræna beitu, allt eftir aðstæðum. Rúmlega síðustu 100 árin hefur sú lífræna vikið fyrir einföldum og léttum flugum. Síðustu 100 árin á Tenkara því töluvert sameiginlegt með nútíma fluguveiði og er eiginlega sú aðferð sem kemst næst því sem Dame Juliana Berners lýsti á sínum tíma (árið 1496) sem fluguveiði í A Treatyse of Fysshynge wyth an Angle.

Útbúnaður Tenkara er afar einfaldur. Sérlega létt stöng sem gjarnan er samsett úr tveimur eða fleiri bambuspörtum þannig að auðveldara sé að ferðast með hana. Lengd stangarinnar getur verið allt frá 6 fetum og upp í tæp 9 fet. Það er algengur misskilningur að Tenkara stöng sé allt að 14 fetum og á væntanlega rætur að rekja til þess þegar nútímastangir voru hannaðar til að ráða samhliða við Tenkara veiði og þyngdar nútíma púpur (Euro Nymphing). Í topp stangarinnar er fest nokkuð sver en stutt ofin lína sem kallast lilian. Á enda hennar er hnýttur einfaldur hnútur sem virkar eins og stoppari þegar hin eiginlega lína er lykkjuð utan um hana ofan við hnútinn.

Rétt eins og misskilningurinn um lengd Tenkara stanga, þá er sambærilegur misskilningur í gangi varðandi lengd línunnar og hann á sér trúlega sama uppruna. Lengd línunnar, sem er ofin úr hrosshári, er yfirleitt rétt innan við lengd stangarinnar. Framan á línuna er hnýttur grennri taumur, u.þ.b. 1 fet og í hann agnið (flugan).

Japanskar Tenkara flugur

Það er í raun fátt hægt að segja um nútíma Japanskar Tenkara flugur, nema þá helst að oft eru þetta þekktar vestrænar votflugur, óþyngdar og líkjast fyrirmyndunum mjög að einu undanskildu, hringvöf þeirra eru látin vísa fram á við þannig að straumurinn í fjallalækjunum eigi auðveldara með að grípa þær og mynda þannig mótstöðu, toga í frekar grófan tauminn.

Fyrstu Tenkara flugurnar voru víst hreint ekki svona skrautlegar, frekar hnýttar af vanefnum fjallabúa úr því efni sem hendi var næst og það sem meira er, líktust í raun engu skordýri. Ástæða þess var afar einföld, þessir fjallalækir voru víst ekkert sérlega líflegir og lítið um skordýr þannig að fiskurinn einfaldlega tók allt sem sem mögulega gat verið ætt. Hver veiðimaður þurfti því ekkert að vera að skipta um flugur í tíma og ótíma, ein dugði og hver um sig átti sér sína flugu og veiddi aðeins á hana. Svo segir sagan í það minnsta og er góð og á ekki að gjalda sannleikans ef hann er annar.

En hvaðan kemur þá þessi misskilningur um hitt og þetta um Tenkara? Það skýrist vonandi í næstu viku þegar ég stikla á nokkru sem gerðist árið 2009. Kannski þó eitt að lokum, Tenkara sem næst sinni upprunalegu mynd er langt því frá útdautt, þó ekki sé aðferðin útbreidd í Japan. Trúlega eru fleiri Tékkar sem stunda Tenkara í dag heldur en Japanir því þar hrifust menn af einfaldleika Tenkara löngu áður en þeir fóru að fínpússa Czech Nymphing sem fjallað verður um síðar hér á vefnum.

Hvaða krók

Það er ýmislegt sem lærist með tímanum en það getur vafist töluvert fyrir byrjandanum í fluguhnýtingum í hvaða flugur hvaða krókar eru ætlaðir, þó ekki væri nema svona rétt um það bil. Ef maður dregur nú þessa eldgömlu sögu af mismun lengdar og sverleika vírs með öllum hliðarskrefum sem einhverjum datt í hug að taka þegar krókar voru hannaðir, þá má með þokkalegri nálgun staðsetja ákveðnar tegundir flugna á skalanum LEGGUR vs. VÍR:

Til glöggvunar á tegundum króka, þá eru númerin á myndinni skv. töflu frá Tiemco (TMC) en vert er að taka það fram að þessi númer eru alls ekki tæmandi yfir þeirra gerðir.

Fólk er misjafnt

Það kemur alveg fyrir að ég skil bara hvorki upp né niður í fólki sem er ekki eins og ég, en það er náttúrulega bara hið besta mál, þ.e. að fólk sé ekki eins og ég. Ég til dæmis verð oft svolítið hissa, í smá stund, þegar ég rekst á veiðimann sem vill ekki segja frá flugu, veiðistað eða veiðiaðferð berum orðum, en kemur þess í stað með einhverjar dulspekilegar tilvitnanir. Svo rifjast það upp fyrir mér að fólk er misjafnt og þá legg ég bara árar í bát, dreg í land og leyfi þeim að eiga allan sinn vísdóm út af fyrir sig. Kannski set ég viðkomandi í flokkinn dulvitringar en þá þarf hann líka að vera sérlega afundinn.

Það getur vissulega verið viðkvæmt mál að gefa upp góða veiðistað eða aðferð, en minnugur þess að ef það liggur fiskur í netinu mínu þegar ég tölti frá veiðistað, þá er nánast enginn möguleiki á að einhver annar veiði hann og mér er bara þægð í því að segja frá ef einhver spyr mig.

Eitt er það þó sem fer alveg ósjálfrátt í  pirrurnar hjá mér og það eru dulvitringar sem halda til á dulnetinu. Auðvitað á maður ekki að láta svona nokkuð pirra sig, en það gerir það nú samt. Dulvitringar á dulnetinu eru þeir sem svara saklausum fyrirspurnum á samfélagsmiðlunum með því að senda einkaskilaboð á þann sem spyr; Þú átt PM og við hin sitjum bara eftir og vitum ekki neitt. Blessunarlega eru til þeir aðilar sem láta eins og ekkert sé og svara hreint út og það þarf ekki gráðu í Tarotlestri til að ná innihaldinu.

Kannski eru fleiri en ég pirraðir á svona dulvitringum og þá mæli ég eindregið með því að menn leggist bara í sína eigin Google leit, leiti að veiðisögum og veiðitölum, kortum og loftmyndum og einfaldlega læri af því sem fyrir augu ber. Hver veit nema þú getir komist að einhverju sem dulvitringarnir hafa ekki hugmynd um og þú getir sjálfur, eftir að hafa prófað, gefið einhverjum öðrum góð ráð um flugu, veiðistað eða aðferð, opinskátt.

Aldrei hnýtt fleiri en tvær

Hver kannast ekki við að finna frábæra flugu, hnýta eina eða tvær og snúa sér síðan að einhverri allt annarri? Ef einhver kannast hreint ekkert við þetta, þá bara gott hjá þér. Athugið, þeir sem aldrei hafa hnýtt flugu hafa ekki atkvæðarétt.

Fluguhnýtingar eru rétt eins og flest annað í lífinu, æfingin skapar meistarann, ef það er á annað borð markmiðið. Ég held raunar að ég sé ekki einn um að vera fullsáttur við að ná sæmilegum flugum og ber gjarnan fyrir mig að fiskurinn hefur aldrei séð uppskrift að flugu og veit því ekkert hvernig rétt fluga lítur út.

En, það er samt eitthvað til í því hjá hnýtingarsnillingunum þegar þeir gefa nýliðum í föndrinu það ráð að velja sér flugu sem þeir hafi veitt á, setjast niður með öll nauðsynleg hráefni og hnýta kvikindið í 5 – 10 eintökum, jafnvel fleirum. Það að hnýta sömu fluguna aftur og aftur verður til þess að flugan verður einsleit, nokkurn veginn alltaf eins og af góðum gæðum. Þegar færninni er síðan náð, þá er aldrei að vita nema þú komir auga á eitthvað sem betur má fara í upprunalegu uppskriftinni eða þér hentar betur að gera með öðrum hætti heldur en höfundur flugunnar setti upprunalega niður á blað.

Að finna upp hjólið

Heiðurinn af því að finna upp hjólið er almennt eignaður Súmerum sem voru uppi fyrir 5.500 árum þannig að það er eiginlega óþarfi að finna það upp aftur. Hjólið hefur þróast frá því að vera einfaldur trjábolur og til þess sem við þekkjum í dag. Á einhverjum tímapunkti sagði einhver, einhversstaðar, að nú væri komið nóg, kerruhjólið með leguhúsi, pílárum og gjörð væri endapunkturinn, ekki væri þörf á að betrumbæta það. En samt datt einhverjum í hug að losa sig við pílárana og fóðra gjörðina með mýkra efni, meira að segja loftfylltri blöðru.

Það er eiginlega alveg sömu söguna að segja af fluguhnýtingum. Það er töluverður fjöldi ára síðan að t.d. mjög góð fluga var fundin upp, segjum að hún hafi verið nefnd Black Gost og höfundur hennar hafi verið Herbert L. Welch. Það veit enginn hve margar lagfærðar útgáfur þessarar flugu hafa litið dagsins ljós frá því hún var fyrst hnýtt á Boston Sportsman‘s sýningunni árið 1927.

Eftir því sem ég kemst næst, þá var Herbert hin mestu öðlingur og umburðalyndur gagnvart tilraunum hnýtara til þess að finna Black Ghost hjólið upp, aftur og aftur og aftur. Hvort hann hafi samþykkt mína tilraun er svo aftur allt annað mál. Flugan virðist vera óskilgetið afkvæmi Dog Nobbler og Black Ghost og hafi eitt klukkustundum fyrir framan spegilinn og reynt að stæla Cat‘s Wisker.

Sumar flugur bera lagfæringarnar afskaplega vel og eru engum til ama. En aðrar flugur verða einfaldlega aldrei betri en fyrirmyndin eða eins og einn æringinn sagði; Láttu þetta bara eiga sig, þessari flugu verður ekki viðbjargað.

Ruglandi

Yfirleitt er allt við fluguveiði eðlilegt, hvað leiðir af öðru og flest af þessu öllu fylgir náttúrulögmálum. Það eru þó til undantekningar frá þessari reglu og það eru sverleiki tauma og króka. Undir öllum eðlilegum kringumstæðum þá er lægri tala minni heldur en hærri, er það ekki náttúrulega virknin í þessum arabísku tölum sem við styðjumst við? Jú, en því er öfugt farið þegar einhver merkir tauma og króka og til að bæta gráu ofan á svart, þá er annarri hverri tölu sleppt þegar þær eru hengdar við króka, yfirleitt.

Upprunalega var stærð króka ákvörðuð út frá öngulbilinu og leggurinn var tvöfalt öngulbilið að lengd. Þetta var í þá gömlu góðu daga þegar hlutirnir voru einfaldlega einfaldir. Ef þörf var á lengri öngli var lengd augans bætt við legginn og þá voru þeir merktir 1XL. Næsta lengd þar fyrir ofan var 2XL (tvö augu) og þannig koll af kolli. Í þessu samhengi er X-ið ekki eitthvað Extra eins og við þekkjum í fatastærðum, heldur einfaldlega sinnum og talan fyrir framan hve mörgum sinnum auganum var bætt við staðlaða lengd. Sama formúla var notuð fyrir styttri öngla en þá var ein lengd augans eða fleiri dregin frá leggnum og þeir einkenndir 1XS, 2XS o.s.frv. þar sem S-ið stendur fyrir shorter. Öngulbilið og bugdýptin hélst alltaf hin sama, það var aðeins leggurinn sem var lengdur eða styttur.

Hvað öngulbilið var upprunalega sem ákvarðaði stærð króka veit ég ekki fyrir víst en eitt sinn heyrði ég að það var eignað honum Mathias Topp frá Gjøvik (Mustad) en það sel ég ekki dýrar en ég keypti það. Ég hef aldrei fundið upprunalega stærðartöflu (málsetningu) króka þannig að þetta er óstaðfestur orðrómur af götunni.

Með tíð og tíma viku framleiðendur frá upprunalegu reglunni og lengdir króka hættu að vera samkvæmt ofangreindu. Sumir framleiðendur tóku meira að segja upp á því að vera með eina staðlaða lengd fyrir votflugukróka, aðra fyrir púpukróka og enn aðra fyrir straumflugukróka, en allir hættu þeir að taka mið af öngulbilinu og hver um sig setti sér öngulbil króks eins og hann vildi. Þegar svo einhverjum datt í hug að búa til Wide Gap (WG) króka fór nú málið fyrst að flækjast. Í sjálfu sér er WG krókur #6 jafn langur og staðlaður #6 krókur en öngulbilið svipað og á krók #4. Það væri nánast hægt að merkja viðkomandi krók sem #4 2XS í stað þess að merkja hann #6 WG. Ætli sami krókur í Extra Wide Gape (EWG) væri þá ekki u.þ.b. #2 4XS.

Allt væri þetta bara í góðu lagi ef maður notaði alltaf sömu tegund króka í flugurnar, en það geri ég ekki alltaf. Oftast verður þó ein ákveðin tegund fyrir valinu sem fer skemmtilegan milliveg gæða og verðs, en það er allt önnur saga. Í þeim tilfellum sem ákveðin krókur er ekki til hjá mínum venjulega birgja og ég þarf að fara á stúfana, þá tek ég fyrirmyndina með mér og ber saman við þá sem ég finn. Þannig þarf ég ekki að stóla á upplýsingarnar sem eru prentaðar á umbúðirnar, hvorki varðandi stærð eða lengd. Það hefur oftar en ekki komið fyrir að ég enda með allt of stuttan eða allt of langar krók í höndunum og meira að segja munar stundum nær heilu númeri þegar ég ber þá saman.

Ekki láta fjúka í þig

Einhvern daginn sem ég beið eftir að réttist úr veiðispánni s.l. sumar, rambaði ég inn á skemmtilega síðu með lítt þekktum málsháttum. Það kom vel á vondan þegar ég rakst á; Oft fýkur í menn sem gera veður útaf öllu.

Allt of oft vilja veiðimenn bíða af sér veðrið í veiði, en eins og alþekkt er, þá þarf maður yfirleitt ekki að bíða lengi eftir því að veðrið breytist hér á landi. Og jafnvel þótt það breytist ekki snarlega, þá er rétt að hafa það í huga að veðrið nær sáralítið niður í vatnið. Jú, vissulega kólnar vatnið eitthvað þegar rigningin lemur það og vindurinn ýfir upp yfirborðið, en sú bábilja að fiskurinn leggist niður á botn og hreyfi sig ekkert á ekki við rök að styðjast. Ef veiðimaður hættir að veiða í einhverju veðri, þ.e. veiðir ekkert þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir, þá er nú trúlega meira við hann að sakast heldur en að fiskurinn sé ekki að taka.

Jafnvel í 1m ölduhæð er urriðinn í tökustuði, einfaldlega vegna þess að aldan rífur upp og sópar saman æti sem annars héldi sig til hlés eða væri svo dreift að það svarar ekki kostnaði að elta það yfir stærra svæði. Og það er ekki bara urriðinn sem kætist í öldunni, bleikjan kann alveg eins að meta hressilegt öldurót þar sem kennir ýmissa grasa í fæðu.

Það er algengur misskilningur að aldan herði á sér þegar hún nálgast land, því er raunar þveröfugt farið. Þegar dýpi minnkar þá rís aldan og hægir mjög mikið á sér. Þeir sem reynt hafa vita að ef flugu eða öðru agni er kastað út fyrir ölduna þá berst það mun hraðar að landi en þegar inn fyrir ölduna er komið. Það er því parturinn frá öldu og að landi þar sem fiskurinn kann einna best við sig, ekki bara vegna þess að vatnið hreyfist hægar heldur líka vegna þess að ætið sem aldan ber með sér (á miklum hraða utan af vatni) lendir eins og á vegg og þéttist um leið og fyrstu öldurnar rísa við landið, svo lekur ætið í rólegheitum upp að ströndinni og fiskurinn hefur nægan tíma til að úða í sig.

En hvað á þá veiðimaðurinn að gera sem nær ekki neinum fiski þegar aldan tekur að rísa? Jú, náðu agninu upp af botninum og veiddu það ofar í vatnsbolnum, skiptu langa tauminum eða sökklínunni út og hættu að nota botnlægar flugur. Færðu þig í léttari línu, intermediate til að skera yfirborðið og byrjaðu bara að draga strax inn, fæðan rótast mest upp að yfirborðinu og þar er fiskurinn.