Grúsk – Síða 3

Súkkulaðifrauð

27. desember 2025

Hnýtingar

Upp

Forsíða

Fluga er ekki bara fluga, ekki frekar en súkkulaði er bara súkkulaði. Súkkulaði er til í ýmsum styrkleikum, því hreinna sem það er því dekkra og hreinast er það næstum því svart. Viðbætt efni, eins og t.d. mjólk eða rjómi, lýsa súkkulaðið eins og við þekkjum. Ég er svolítið af gamla skólanum og tel ‚hvítt‘ kakólaust súkkulaði ekki með. En hvað kemur þetta flugum og fluguveiði við?

Jú, það er til fluga sem flestir áhugamenn um flugur þekkja og hún er kennd við súkkulaði. Þetta er einföld fluga, en þar með er líka allt sem getur talist einfalt búið, því það getur reynst þrautinn þyngri að finna hana á vefnum, því hún getur heitið óteljandi mörgum nöfnum. Sem tæmi um þau eru Chocolate Emerger, Chocolate Foam Wing, Chocolate Foam Wing Emerger, Chocolate Foam Wing Midge Emerger, Chocolate Foamback Emerger, Chocolate Thunder, Chocolate Thunder Foam Back Emerger o.fl.

Allt eru þetta nöfn sem veraldarvefurinn geymir yfir flugur sem eru ákaflega keimlíkar í útliti og að efnisvali og gera má ráð fyrir að lesendur kannist við enn fleiri nöfn á flugum sem líkjast einhverri af þeim sem sjá má á myndinni hér að neðan. Litbrigði þessara flugna eru alveg eins og súkkulaðisins, allt frá dökk, dökk brúnum lit yfir í rjómakenndan, brúnleitan blæ.

Ég veit ekkert um uppruna þeirra flugna sem eru á myndinni. Í fæstum tilfella er skráður höfundur og þeir fáu sem hafa verið tilgreindir eru yngri en elstu myndir af viðkomandi flugu eru þannig að það fellur svolítið um sig sjálft að þeir hafi fundið upp á að hnýta hana. Kannski fer bara best á því að segja að þessi fluga sé, eins og svo ótal margar aðrar, upprunninn í náttúrunni sem fjöldi veiðimanna hefur apað eftir, þar á meðal ég án þess að taka það í mál að teljast hönnuðir eða höfundar hennar.

Í anda þeirrar sérstöku hefðar okkar að íslenska heiti á ýmsu mismerkilegu, eins og til dæmis erlendum borgum; Lundúni, Kaupmannahöfn, Jórvík o.fl. þá ætla ég ætla að laumast til að kalla þá flugu sem ég hef átt í mínu boxi í nokkuð mörg ár, Súkkulaðifrauð. Fyrir þá sem vilja berja hana augum, þá má finna uppskriftina að henni eins og ég hnýti hana hérna og frænku hennar, Lakkrísfrauð hérna.

Höfundur:

Kristján Friðriksson
Sextán sortir eða vanilluhringi?

21. desember 2025

Hnýtingar

Upp

Forsíða

Eins skemmtilegt og það nú er að prófa nýjar flugur, hvort sem það er í hnýtingum eða í veiði, þá eru líka gallar við það að vera sífellt að prófa eitthvað nýtt. Þó það sé vissulega minna mál að prófa einhverja nýja flugu í veiði, þá er alltaf eitthvað öðruvísi við allar flugur. Ég í það minnsta, hef ákveðinn takt í því hvernig ég veiði hverja flugur. Það var reyndar ekki fyrr en mér var bent á að það væri næstum hægt að spá fyrir um fluguna sem ég var að nota með því að lesa í hreyfingar mínar, inndrátt og viðbragð, jafnvel lengd kasta.

En hvað þá með nýjungagirni í fluguhnýtingum? Jú, það er skemmtilegt, en fyrir byrjendur er almennt mælt með því að byrja á fáum, vel völdum flugum í fyrstu. Ná góðum tökum á hverri og einni, áður en næsta er tekin fyrir og umfram allt, ekki velja einhverja rosalega flókna flugu með samsettum væng úr fimm fjöðrum eða þurrflugu með þyrlupalli og CDC kraga. Ég hef fylgst með góðum dreng í nokkur ár sem er vitringur mikill, hann veit nánast allt um flugur og fluguhnýtingar, er hreintrúarmaður á heila ritningu hverrar flugu, þ.e. upprunalegu uppskrift hennar og fylgir henni út í hörgul. En, hann hefur aldrei haft nennuna í sér að nostra við eigin hnýtingar og því eru flugurnar hans bara eins og þær eru.

Við kynntumst fyrst á hnýtingarkvöldi þar sem heiðursgestur kvöldsins var einn okkar færustu hnýtara og þar með heimsins alls, því hnýtarar á Íslandi hafa það orð á sér að vera mjög góðir á heimsvísu. Umræddur hnýtari sat við þvinguna, spjallaði og hnýtti alveg í gríð og erg. Og hvað hnýtti hann? Jú, hann raðaði þverhausum á hvern krókinn á fætur öðrum, hnýttir og límdi, tók síðan næsta krók og endurtók leikinn, allt kvöldið. Kunningja mínum þótti lítið til þessa koma, bölsótaðist yfir þessum leiðindum, hann vildi hnýta heimsfrægu fluguna sem heiðursgesturinn átti heiðurinn að, ekki horfa á 16 þverhausa raðasta upp á króka allt kvöldið. Ég benti honum á að svona færu nú margir að því að hnýta, undirbyggðu 12 – 16, jafnvel fleiri flugur, tækju þær svona í áföngum, skref fyrir skref. Alltaf sama handbragð og á endanum væru þær tilbúnar á einu bretti, allar eins, allar afskaplega vel hnýttar.

Það sama á í raun við þegar menn byrja á að hnýta. Það er ekki verra að vera með uppskrift, en lykillinn að góðri hnýtingu er að endurtaka sömu fluguna ótal sinnum þar til maður er búinn að ná tökum á henni. Þá fyrst snýr maður sér að annarri flugu, kannski sömu tegundar en með öðrum hráefnum eða allt öðruvísi flugu. Mikilvægast er að flýta sér ekkert of mikið, leyfa vöðvunum að sjúga í sig handbragðið, byggja vöðvaminnið þannig að þegar þú hnýtir fluguna næst, þá rifjast aðferðin fyrr upp og þær verða hver annarri líkar. Þetta er svolítið eins og baka góðar jólasmákökur. Það getur tekið nokkrar atrennur að baka góða vanilluhringi, en ég er nokkuð viss um að þeir njóta á endanum meiri hylli heldur en 16 sortir sem allar eru eitthvað einkennilegar á að líta eða bragða.

Sextán sortir

Höfundur:

Kristján Friðriksson
Hver var þessi Kelly Green?

14. desember 2025

Hnýtingarefni

Upp

Forsíða

Þessi spurning rifjaðist upp fyrir mér um daginn þegar ég fékk orðsendingu um að tiltekið hnýtingarefni væri nú aftur fáanlegt í verslunum hér heima. Kelly Green? Það eru alveg líkur á að einhver beri þetta nafn vegna þess að ættarnafnið Green á sér saxneskar og norrænar rætur og finnst í ensku og keltnesku, einna helst írsku. Eiginnafnið Kelly er líka til og það á sér svipaðar rætur því það er enska útgáfa írska karlmannsnafnsins Ceallach eða yfirfærð merking ættarnafnsins O’Ceallaigh. Og þannig að ég velti út fleiri ónauðsynlegum upplýsingum, þá stendur O’-ið í ættarnöfnum fyrir afkomandi og Mac stendur fyrir sonur.

En, auðvitað var þetta ekki svarið sem ég gaf viðkomandi, heldur að þetta væri heiti á ákveðnum lit sem væri vinsæll í augum fiska og því töluvert notaður í fluguhnýtingum. Rétt eins og ættar- og eiginnöfnin hér að ofan, þá á þessi litur ættir að rekja til Írlands og á að minna á græna haga þess, sem getur einmitt verið ástæðan fyrir því að hann er einkennislitur dags heilags Patreks og írskra búálfa (leprechauns).

Kelly green er bjartur og orkumikill litur, nánast yfirþyrmandi og er því oft paraður saman með svörtu eða skógargrænu til að milda áhrif hans. Á myndinni hér að ofan er litrófið frá hreinum Kelly green yfir í skógargrænan og á þessu rófi er flest hnýtingarefni sem merkt er Kelly Green. Eitt það vinsælasta hér á landi, Wapsi Tinsel Chenille – Kelly Green er nánast á miðju þessa rófs og notað í vinsælar Veiðivatnaflugur eins og Öldu, Helga V. Úlfssonar og Kelly Green, Olgeirs Andréssonar.

Vinsamlegast athugið að mismunandi stillingar tölvuskjáa geta haft töluverð áhrif á hvernig tilteknir litir birtast hjá hverjum og einum. Litirnir hér að ofan eru skv. RGB litastillingu sem notast við rauðan (R), grænan (G) og bláan (B) lit en það er ekki sjálfgefið að allir tölvuskjáir séu stilltir þannig.

Höfundur:

Kristján Friðriksson
Sú var (ó)tíðin

5. desember 2025

Greinaskrif

Upp

Forsíða

Sá siður FOS að kveðja á árið með því að birta grein ársins sem er að finna í bæklingi Veiðikortsins fær að halda sér hér á síðunni. Þetta er ekki aðeins kveðja til ársins, heldur og fögnuður þess að nýtt Veiðikort er komið í sölu. Frá því að bæklingurinn kom síðast út, hefur fjölgað um eitt veiðisvæði á kortinu, Hagavík í Þingvallavatni og því eru nú 38 veiðisvæði innan vébanda Veiðikortsins.

Hvað FOS.IS hefur til málanna að leggja í nýjasta bæklingi Veiðikortsins má finna með því að renna í gegnum hann, á pappír eða rafrænt með því að smella hérna.

Um fá önnur áhugamál hefur verið fjallað á jafn rómantískum nótum í gegnum tíðina eins og stangveiði. Það í sjálfu sér ætti ekkert að koma á óvart, því hver sá sem er nýlega kominn úr veiði hefur væntanlega losað sig við vænan skammt af stressi hins daglega lífs og er það sem i daglegu tali er nefnt sultuslakur. Þetta er ekki aðeins einhver mýta eða goðsögn því rannsóknir hafa sannað að stangveiði bíður upp á allt það sem fær okkur til að losa um streitu. Hæfilega spennu, tekur hann eða ekki, útiveru og nánd við náttúruna.

Meira að segja síðasta sumar, sumarið sem aldrei kom eins og sumir segja, bauð upp á allt þetta, þó vissulega hafi aflabrögð verið svona upp og ofan. Eitt verður þó ekki af síðasta sumri tekið, það er liðið og við þurfum ekki að hafa neinar áhyggjur af því frekar. Nú erum við komin með nýtt Veiðikort I vasann eða veskið í símanum okkar og við kíkjum á vötnin sem í boði eru sumarið Hvert á að fara, hvenær og hve lengi á að staldra við hvert þeirra 37 vatna sem eru á kortinu. Raunar grunar mig að flest okkar sem nýta kortið reglulega heimsæki þau vötn sem næst okkur eru, skreppum eftir vinnu til að hreinsa vinnudaginn úr kollinum. Það má samt setja nokkur þeirra á óskalistann fyrir sumarfríið, elta góða veðrið því það verður örugglega sól við eitthvert vatnanna, kannski, vonandi. Það er nefnilega aldrei á vísan að róa með veðrið, rétt eins og veiðina.

Um daginn rakst ég á rykfallið fjölvítamínglas i eldhússkápnum. Í leit minni að best fyrir dagsetningunni sá ég að ráðlagður dagskammtur af D-vítamíni fyrir markhóp Veiðikortsins, 10 ára til 70 ára, er 15 míkrógrömm. Eins og allir vita þá er helsta uppspretta D-vítamíns sólarljósið okkar og meira að segja á skýjuðum degi myndum við D-vítamín, þó það taki aðeins lengri tíma. Mér fannst þetta stórmerkileg uppgötvun. Ef einhver fer að amast yfir of miklum tíma í veiði, þá getur maður alltaf borið því við að það hafi verið skýjað og því hafi maður þurft lengri tíma til að ná ráðlögðum dagskammti.

Ég er fyrir löngu kominn á það skeið þar sem ýmsir partar af mér eru komnir á tíma og þarfnast meira viðhalds heldur en áður. Ég sprett ekkert lengur fram úr á morgnanna (nema ég sé að fara í veiði) og stundum man ég ekki stundinni lengur það sem ég á að muna. Svo er það þetta með sjónina. Annað hvort hafa framleiðendur króka tekið upp á því að spara vírinn í þá og minnkað augun á þeim eða ég þarf að heimsækja augnlækninn minn og fjárfesta í gleraugum. Það gladdi mig því óumræðanlega þegar ég las merkilega grein um daginn sem sagði að stangveiði tefði fyrir öldrunareinkennum, skerpti heilastarfsemina og bætti einbeitingu, ynni jafnvel gegn vit- og minnisglöpum.

Því miður var hvergi minnst á að stangveiði ynni gegn þyngdaraflinu, þessu sem hefur gert það að verkum að brjóstvöðvarnir hafa látið undan síga og fært sig neðar á líkama minn með árunum. Eiginlega safnast saman rétt fyrir ofan beltisstað. Aftur á móti skilst mér að miðlungs virkur veiðimaður brenni 150 – 550 hitaeiningum á klukkustund í veiði, sem mér þóttu góðar fréttir. Ég fékk því ekkert samviskubit þegar ég settist niður með kaffi og kleinu(r) til að skrifa þennan pistill í Veiðikortabæklinginn, ég veiði bara kleinurnar af mér næsta sumar á meðan ég fylli á D-vítamín birgðirnar og … já, alveg rétt, vinn gegn minnisglöpunum.

Höfundur:

Kristján Friðriksson
Matseðill með augunum

9. mars 2025

Lífríkið

Upp

Forsíða

Ég sá einhverja frétt um daginn að matseðlar á einhverjum hluta veitingahúsa hér á landi væru aðeins á ensku og fengu veitingahúsin bágt fyrir. Matseðlar eru mikilvægir, þeir segja manni hvað er á boðstólum og (oftast) hvað máltíðin heggur stórt skarð í heimilisbókhaldið. Í lauslegri könnun sem ég gerði, þá kom í ljós að matseðlar eru misvel úr garði gerðir, óháð tungumáli:

Steiktur fiskur í raspi með lauk, smjöri og remúlaði

Ég veit alveg hvað laukur er, smjör og remúlaði, en fiskur segir mér lítið sem ekkert hvers er að vænta. Ef ég væri togaraskipstjóri, þá væri ég að renna blint í sjóinn að henda út trollinu, ég gæti allt eins veitt fisk sem ég ætti engan kvóta fyrir og fengi þar af leiðandi á mig sekt.

Fiorentina steak, kemur með með steiktum kartöflum, bernaise eða piparsósu

Óveraldarvanur einstaklingurinn sem ég er, veit ekkert hvað Firorentina steak er og það þýðir ekkert fyrir mig að nota Google translate því þýðingin er Firorentina steik. Google sýndi mér myndir af einhverju kjöti á beini og sagði réttin ættaðan frá Toscana á Ítalíu, oftast úr steer eða heifer. Google translate vildi meina að þetta væri stýri eða kvíga. Ég hefði pantað kvígu, stýri er allt of hart undir tönn.

Ef þú hefur nennt að lesa þetta, þá er alveg eins líklegt að orð myndi setningar í hausnum á þér; Þetta er búið – Nú er hann búinn að tapa sér endanlega.

Það er eldgömul saga, en virðist alltaf vera ný af nálinni þegar maður vekur máls á henni við bakkann, að veiðimenn ættu að gefa sér smá tíma til að lesa matseðil fiskanna. Sem betur fer er sá matseðill settur fram í myndum og því þarf engar áhyggjur að hafa þó veiðimaðurinn þekki ekki latnesk tegundarheiti vorflugu, mýflugu eða toppflugu. Það nægir alveg að opna augun, skima umhverfið og velja agn í samræmi við það sem fyrir augu ber. Auðvitað er alltaf eitthvað sem ekki sést, eins og t.d. vatnabobbar og hornsíli, en með því að skima vatnsbakkana má alltaf sjá einhverjar vísbendingar um það sem vatnið geymir. Lestu matseðilinn með augunum, það gerir fiskurinn áður en hann fær sér bita.

Höfundur:

Kristján Friðriksson
Sjálfstraust á sterum

26. janúar 2025

Hnýtingar

Upp

Forsíða

Kannast einhver við að vera staddur á veiðislóð, standa innan seilingar við næsta mann, vera með sömu fluguna, sömu línuna og jafn langan taum og horfa upp á veiðifélagann setja í hvern fiskinn á fætur öðrum á meðan ekkert, sko ekkert er að gerast við fluguna þína? Ég get tékkað í boxið við svona lýsingu. En hvað með það þegar einhver gaukar að þér hinni einu sönnu flugu, þeirri sem virkar og gefur langmest af öllum sem hafa blotnað á ákveðnum veiðistað, en gefur þér ekki eitt einasta nart?

Ég hef þá trú að veiðimaður verður að vera trúaður; trúa á fluguna sem hann beitir og trúa á sjálfan sig ef hann ætlar að veiða. Það sem meira er, veiðimaður verður að standa með sjálfum sér og hafa til að bera vænan skammt af sjálfstrausti. Nú kann eitthvert hörkutólið að spyrja hvað í andsk…… sjálfstraust hafi með veiði að gera og þá gæti ég sagt honum smá sögu frá því í fyrra sumar. Þannig var að ég fékk beiðni um að hnýta nokkrar laxaflugur fyrir erlendan veiðimann sem ætlaði að heimsækja Ísland. Það er afar langt því frá að ég hafi lagt mikla stund á að hnýta laxaflugur og það hvarflaði að mér svíkjast um og einfaldlega kaupa flugur. En, svo kíkti ég á nokkrar af þeim flugum sem helst voru að gefa í viðkomandi á. Sem áhugamanni um silungsveiðar fannst mér lítið til þeirra koma, svo það sé nú bara sagt. Í flestar þeirra vantaði allt glimmer, búkurinn lítill og mjór, allir vængirnir steyptir í sama mót og stærðin var nú ekki til að tala um. Ég lét slag standa, settist niður og hnýtti nokkrar flugur sem ég festi á korttappa. Sumar voru næstum alveg eins og fyrirmyndirnar, aðrar voru eitthvert klastur og … ég var hreint ekki trúaður á að nokkur fiskur liti við þeim. Ég fyllti þó á eitt box fyrir útlendinginn. Sumar flugnanna voru það sem hörkutólinn mundu kalla misþyrmingar þekktra flugna, þeir umburðarlyndustu hefðu sagt þær afbrigði en þeir jákvæðustu hefðu kallað þær nýjar flugur, en glott út í annað. Þegar til kom, þá harðneitaði ég að taka greiðslu fyrir þessar flugur, þetta væri bara eitthvað suðusúkkulaði, ekkert konfekt sem hægt væri að rukka fyrir. Hvort það hafi verið sama kvöld eða hið næsta, hlotnaðist mér sú ánægja að halda ræðu yfir þessum ágæta veiðimanni og næla í hann viðurkenningu fyrir maríulaxinn sem hann tók á eina af flugunum mínum. Hann hafði fulla trú á þessum flugum mínum og var afar sáttur við þær og maríulaxinn sinn.

Þetta var svolítið eins og steraskammtur fyrir sjálfstraustið, það óx um nokkur númer og ég fór að velta því fyrir mér hvernig hægt væri að plata fiskinn til að taka flugu sem væri allt öðruvísi en þessar svörtu + blá/grænu/rauðu. Hvernig var þetta fyrir 30+ árum síðan, var ekki verið að næla í fisk á maðk? Svarið fæddist í þvingunni, frekar óásjálega fluga sem ég faldi í lófa mér og lét ekki nokkurn mann sjá. Hnýtt á tvíkrækju #14, svört, brún og koparlituð.

Þegar færi gafst setti ég þessa flugu undir, renndi henni niður fyrir brot í ánni þar sem mér þótti líklegast að ánamaðkur hægði svo á sér að hann yrði fiski sýnilegur. Tvö rennsli og sjálfstraustið fékk búst af sterum, það voru ekki aðeins þessar nafntoguðu, svörtu og grænu sem gáfu hugsaði ég með mér þegar ég losaði fluguna úr og sleppti vænum hængnum.

Nú er febrúar alveg á næsta leyti, Febrúarflugur að hefjast og þá er um að gera að setja sitt mark á flugnaúrvalið, leyfa sjálfstraustinu að njóta sín og hnýta eitthvað eftir eigin höfði, nýtt eða breytt. Ef engar hefðu nýjungarnar orðið í gegnum aldirnar, þá værum við enn að veiða flugurnar sem Makedónumenn notuðu u.þ.b. árið 200 e.Kr.

„Þeir vefja krókinn skarlatsrauðri ull, áfestri tveimur fjöðrum sem vaxa neðan háls hanans og eru vaxlitar. Stöngin er sex feta löng, sem og línan. Leggja þeir tálbeitu þessa niður sem fiskurinn laðast æstur að lit hennar, kemur til móts og glepst af fegurð ásýndar veislunnar, opnar munninn og festist á króknum, kynnist biturð veislunnar, því hann er veiddur.“

Claudius Aelianus, De Natura Animalium

Höfundur:

Kristján Friðriksson