Rísandi flugur

Þetta er ekki sú fyrirsögn sem ég hefði viljað setja á þessa grein, en því miður var alveg sama hvað ég velti mér upp úr merkingu enska orðsins emerging, þá fann ég ekkert skárra en þetta. Ég hef verið að veltast með þetta í kollinum í einhver ár eða alveg síðan ég varð vitni að urmul flugna sem risu upp af botni Vatnsviks við Þingvallavatn hér um árið og bleikjan fór gjörsamlega hamförum og veltist í ætinu.

Þegar svo ber undir að fluga klekst út og rís upp að yfirborðinu, þá er oft ekki minni hamagangur rétt undir yfirborðinu heldur en á ofan þess. Það er ekki auðvelt að lýsa þessum þungu undiröldum sem myndast í vatninu, fiskurinn kemur jafnvel aldrei upp í yfirborðið, heldur veltist um í vatninu á þetta 15 – 50 sm. dýpi og úðar í sig nýklöktum flugum sem rísa upp að yfirborðinu.

Stundum er mjög erfitt að greina að það sé veisla í gangi undir yfirborðinu og oftar en ekki sér maður krökkt af flugu á yfirborðinu en engar uppitökur. Undir niðri ólgar samt allt og kraumar og einstaka sinnum sér maður kúf myndast á yfirborðinu, stöku ugga uppúr en aldrei beinlínis einhverja töku. Það voru einmitt tveir svona kúfar sem mynduðust á vatninu sem vöktu athygli mína, þeir komu fram á nákvæmalega sama stað, með nákvæmlega sama hætti og þá var ekki um að villast, það var klak í gangi og bleikjunni þótti fyrirhöfnin ekki svara kostnaði að eltast við þær flugur sem náðu yfirborðinu.

Ég hafði verið með votflugu á flotlínu þegar þetta var og datt þá í hug að setja þyngda flugu undir, ekki hefðbundna Þingvallafluguþyngd, heldur venjulegt Héraeyra. Fyrst það var eitthvað í gangi þarna, var alveg eins gott að taka þátt í veislunni en ég viðurkenni það fúslega að mér varð nú hugsað til þeirra hundruða af flugum sem ég sá á vatninu, margfaldaði með óræðri tölu og hugsaði þá sem svo að ein fluga frá mér væri þá ekki til mikils líkleg innan um allt það sem væntanlega var á ferðinni í vatninu.

Lengi vel gerðist ekkert, ég dró hægt inn, miðlungs, með hléum og með rykkjum, ekkert gerðist. Þá var það að ég fór að hugsa, flugurnar voru jú að rísa og hví ekki að reisa stöngina lítið eitt í stað þess að draga inn. Það var eins og við manninn mælt, flugan var negld og væn bleikja var óhress á hinum endanum að vera trufluð svona illa á matmálstímanum. Ég þóttist nú vera nokkuð góður með mig þegar mér tókst síðar að taka aðra með þessari aðferð, því samkeppnin við náttúrulegu fæðuna var hreint út sagt gríðarleg.

Háll sem áll

Ég trúi að það sé aðeins einn annar iðnaður sem hefur framleitt jafn margar tegundir af sleipiefni eins og línuframleiðendur, fer ekki nánar út í það. Ég á nokkra kunningja sem hafa spáð töluvert í mismunandi tegundir af undraefnum sem eiga að lengja köstin þín um allan helming, gera lífið léttara á allan máta og nánast veiða fiskinn fyrir þig.

Einn þessara kunningja minna hefur haldið á lofti óþarfa vörumerkja í þessum bransa og notar bara ákveðna tegund af mælaborðahreinsi og ekkert annað á sínar línur á meðan annar segist ekki treystan öðru en því sem hannað er sérstaklega til línuþrifa og smurnings. Þetta er nú það dásamlega við stangveiðina, menn hafa sína skoðun á öllu mögulegu og halda sig við það sem þeim hentar best og hefur reynst þeim vel.

Brass lykkja

Ég hef svo sem mína skoðun á þessu og hef getið hennar hér á vefnum, en þegar ég var að taka myndir af stöngunum mínum um daginn vegna annarrar greinar, þá veitti ég því fyrst alvöru athygli að sumar stanganna minna voru með keramik lykkjum og aðrar ekki. Ég er ekki stangasnobbari og er reyndar yfirleitt nokkuð á skjön við aðra þegar kemur að því að velja stöng, því hef ég svo sem líka sagt frá hérna.

Keramik lykkja

En varðandi keramik eða ekki, þá komst ég að því að þær stangir sem mér hefur alltaf þótt fara best með línu, leyft henni að njóta sín og stutt við gott rennsli, þær eru með neðstu lykkjuna úr keramik. Það skildi þó aldrei vera að þær hafi eitthvað marktækt að segja um gott rennsli? Annars get ég ekki stillt mig um að minnast á að mitt ráð til að halda rennsli í línunni er einfaldlega að halda henni hreinni, strjúka af henni með t.d. gleraugnaklút annað slagið.

Niðurbrotin fluga

Eitt er að vera óheppinn, annað er að vera svo nískur að tíma ekki að kaupa góða króka til fluguhnýtinga. Þegar ég segi góða króka, þá er ég alls ekki endilega að tala um einhver ákveðin vörumerki þó ákveðin merki séu oft trygging ákveðinna gæða, þó ekki algilt. Ég hef alveg prófað óþekkta króka frá honum Ali frænda í Kína sem hafa reynst mér alveg ágætlega, en ég hef líka lent í því að kaupa króka sem segja ekki ping þegar ég prófa þá í hnýtingarþvingunni minni, þeir segja plonk og brotna eða stein halda kjafti og svigna bara við minnsta átak.

Ef krókurinn hefur aftur á móti staðist ping prófið mitt í þvingunni og ég klætt hann í allt það sem forskriftin segir til um til að verða að flugu, þá fer hann með mér í veiði. Ef krókur svíkur mig í veiði, þá skoða ég hvar hann brotna. Hafi hann brotnað við augað, þ.e. taumurinn er enn fastur í auganu en ekkert er lengur þar fyrir aftan, þá eru mestar líkur á að ekki sé við krókinn að sakast, sökin liggur hjá mér og lélegu bakkasti. En ef krókur brotnar á miðjum bug eða legg eru meiri líkur á að um galla eða lélegan krók sé að ræða. Nú er ég ekki að tala um ef ég hef fest fluguna í botni og náð henni upp með átaki, því þá getur krókurinn jú laskast.

Síðastliðið sumar lenti ég ótrúlega oft í því að flugur brotnuðu hjá mér í veiði og vitaskuld voru það alltaf stórir, jafnvel risastóri fiskar sem sluppu þegar svo bar undir. Eins og kunnugt er, þá eru það aðeins stórir fiskar sem sleppa. Helst voru það krókar í stærri stærðum, í það minnsta á minn mælikvarða, sem brotnuðu og yfirgnæfandi meirihluti þeirra brotnuðu á miðjum bug eða mótum bugs og leggjar. Eins og gefur að skilja var ég ekki kátur og fór vandlega yfir ástand þeirra króka sem eftir voru í boxinu hjá mér á hnýtingarborðinu og viti menn.

Ef ég festi krókinn í þvinguna skv. forskrift, þá stóðust nær allir venjulegt ping próf, en þegar ég færði krókinn til í þvingunni, festi hann í raun rangt þannig að pingið mitt víbraði ekki niður í buginn, aðeins í leggnum, þá kvað við annan tón. Án þess að beita átaki að ráði, þá tókst mér að brjóta helming þeirra króka sem ég prófaði. Til að sannreyna þessar prófanir mínar, tók ég á krókunum á mismunandi stöðum með venjulegum spóakjafti og niðurstaðan var því miður sú sama, þeir brotnuðu flestir nokkuð auðveldlega ef þeir nutu ekki fjöðrunarinnar í bugnum. Það er augljóst mál að áður en ég nota þær flugur sem hnýttar voru á þessa króka, þá verð ég að boða alla stórvaxna urriða á námskeið í tökum og kenna þeim hvar og hvernig má bíta á þannig að krókurinn brotni ekki.

Að öllu gríni slepptu, þá prófa ég krókana mína aðeins betur núna og umfram allt, kaupi aðeins þær gerðir sem ég hef góða reynslu af og standast prófanir, bæði hefðbundnar og óhefðbundnar.

Risvandamál

Þegar maður er á veiðislóð og lítið er að gerast, gónir maður á hitt og þetta og þá ekki síst á þann veiðimann sem stendur manni næst, sérstaklega ef hann er í fiski. Þannig var það þegar ég varð vitni að risvandamáli veiðimanns. Sjálfur hafði ég ekkert orðið var við fisk þegar ég sá skyndilega út undan mér að þessi veiðimaður brást við, reisti stöngina snarlega og það var greinilega fiskur á, gott hjá honum hugsaði ég með mér, en skipti síðan um skoðun.

Það sem stakk mig í augun var það sem fylgi á eftir viðbragðinu. Þessi annars ágæti veiðimaður hætti bara ekki að reisa stöngina eftir að hafa tryggt fluguna í bleikjunni og reist stöngina upp í 45° frá mitti. Hann bara hélt áfram og lyfti báðum höndum upp, upp og ég hélt svei mér þá að hann ætlaði aldrei að hætta. Þegar armlengdin var fullnýtt var hjólið komið vel yfir hausamótin á honum og stóð stöngin beinstíf upp í loftið. Fram úr topplykkjunni lafði flugulínan og veiðimaðurinn hamaðist við að taka slakann af línunni. Það var nokkuð greinilegt að þetta Viagra-ris stangarinnar hafði dregið bleikjugreyið alveg upp á yfirborðið og hún bara flaut sem lömuð að fótum hans og slaki myndaðist á línunni.

Þegar við reisum stöng við töku, þá ætti 45° ris auk þéttingstaki í línuna að vera nægjanlegt til að tryggja fluguna. Fiskar eru næstum óútreiknanlegir og því er ágætt að eiga eitthvað upp á að hlaupa ef hann tekur upp á því að synda á móti okkur eða taka stökkið út til hliðar. Ef við látum 45° nægja í fyrstu atrennu þá eigum við nokkra tugi gráða uppá að hlaupa og það sem meira er, það er auðveldara að færa stöngina til sitt hvorrar hliðar ef bregðast þarf sérstaklega við stökki fisksins út og suður.

Þumall á lykkju

Þegar ég lenti í því eitt sinn að stöng bilaði hjá mér og ég fór með hana í viðgerð þá lenti hún í höndum kunnáttumanns sem velti stangarpartinum vel og lengi fyrir sér og sagði svo; Hvers vegna ætli þeir hafi valið einfætta lykkju í stað tvífættrar? Nú verð ég að játa það að ég hafði bara ekkert spáð í það hvort lykkjurnar á stönginni væru festar á einum eða tveimur fótum. Það sem ég spáði helst í var hvort lykkjurnar væru fastar á stönginni eða ekki og einu sinni til tvisvar á sumri þá spáði ég í að þurrka innan úr þeim. Þetta var nú allt og sumt sem ég hugsaði um lykkjurnar á þessari stöng.

Einfætt lykkja

Reyndar fór þessi stöng einmitt í viðgerð vegna þess að lykkja rétt ofan við samskeyti losnaði, trúlega vegna þess að ég studdi oft þumlinum við lykkjuna þegar ég var að losa stöngina sundur. Ekki smart move, það lærði ég af þessu. Þetta er einhver ávani sem ég hef áunnið mér og hann er ekki góður þegar lykkjurnar standa aðeins á öðrum fæti. Sama hvað ég reyni að temja mér að taka um stöngina sjálfa, þá laumast þumallinn alltaf í átt að lykkjunni og ég styð við þegar ér sný stönginni. Annað tveggja, þá verð ég bara að hætta þessari vitleysu eða þá nota aðeins stangirnar sem eru útbúnar tvífættum lykkjum.

Tvífætt lykkja

Þegar ég fór að skoða stangirnar mínar þá var það nú svo að allar hinar voru búnar lykkju sem stóð á tveimur fótum og satt best að segja hafði ég aldrei lent í vandræðum með neina þeirra. Ég er greinilega tveggja fóta maður.

Við rekkana

Í hreinskilni sagt þá fer ég stundum í veiðivöruverslanir til að kaupa ekki neitt. Stundum slæðist reyndar eitthvað með mér út úr búðinni, en oftar en ekki þá er ég bara að forvitnast og hitta mennina. Afsakið að ég segi mennina, en ég hitti því miður mjög fáar konur í þessum verslunum, hverju sem það nú sætir.

Trúlega eru tveir staðir í hverri verslun einna skemmtilegastir; stangarekkinn og flugubarinn. Þarna safnast menn saman, skoða og spekúlera, láta sig dreyma og stundum halda menn höndunum fast niðri í vösunum, bara svona til vonar og vara þannig að þeir óvart fari ekki út með eitthvað sem þeir ætluðu ekki að kaupa.

Græjugaurinn hittir maður í veiðivöruverslunum, rétt eins og á veiðistöðum. Hann spáir helst í allt sem er nýtt og oftar en ekki lætur hann blekkjast af því sem er stærst og mest. Þetta er gaurinn sem kaupir tvíhenduna sem fékk verðlaunin í vor sem leið sem besta, öflugasta og hraðasta stöngin, en hefur síðan ekki efni á að kaupa veiðileyfi í ám sem krefjast þannig græju, en hann á stöngina. Þennan er eiginlega hægt að plata til að kaupa hvað sem er, svo lengi sem það er hlaðið lofi.

Læðupúkinn er sá sem læðist aftan að manni og hálf hvíslar að manni gáfulegu kommenti um stöngina sem maður er að skoða eða fluguna sem maður virðir fyrir sér. Hann virkar alveg eins og starfsmaður verslunarinnar, svo mjög að lítt kunnugir viðskiptavinir snúa sér gjarnan að honum og spyrja hvor þetta eða hitt sé ekki til. Það dásamlega er að læðupúkinn lætur það alveg vera að benda á starfsfólkið, leiðbeinir viðskiptavinum og gefur þeim góð ráð sem starfsmennirnir eiga síðan stundum erfitt með að uppfylla. Hann er svolítið eins og ólaunaðar starfsmaður á plani og er skilgetið afkvæmi heimilislegs andrúmslofts veiðiverslana.

Svo er það sá sem er persónulega kunnugur öllum betri veiðimönnum landsins og þótt víðar væri leitað. Hann hefur eftir ummæli þeirra frægu eins og hann hafi verið viðstaddur tímamóta veiðiferð aldarinnar og fer með heilu fyrirlestrana eins og hann hafi sjálfur skrifað þá. En þegar kemur að því að hann er spurður hvernig græjan eða flugan hafi reynst þá kemur eitthvað eins og; Tja, ég hef nú aldrei prófað hana, en ég þekki Sr. Jón Jónsson sem hefur veitt mikið á hana.

Gullmolar veiðiverslananna eru aftur á móti þeir sem segja afskaplega fátt að fyrra bragði, standa hjá og vega og meta það sem fyrir augu ber. Varfærnislega handleika þessi menn það sem er á boðstólum, spyrja afgreiðslumanninn stöku spurningar og gaumgæfa svarið. Mér hefur fundist þessi lýsing vera sammerk með þeim veiðimönnum sem af guðs náð hafa aflað sér reynslu, þekkingar og færni í stangveiði. Þeir berast lítt á en eru hafsjór upplýsingar og góðra ráða, ef manni tekst að ná þeim á spjall.