Flokkur: Grúsk

Grúskið er safn af ýmsu sem ég hef safnað saman og útbúið, mest til eigin nota.

Fjórleikur mýflugunnar 2:4

Í fyrsta þætti fjórleiks mýflugunnar var fjallað um blóðorminn og honum lauk með þeim orðum að fáir fiskar aðrir en ungviði eltast við staka blóðorma.

Allt öðru máli gegnir víst með næsta lífsform mýflugunnar sem verður til í nokkrum skrefum þegar lirfan púpar sig húsinu (pípunni) sem hún hefur byggt sér á botninum. Púpur mýflugunnar geta komið fram í ýmsum litum, yfirleitt fölleitar eða brúnar á búkinn en með dekkra höfuð. Ekki má þó gleyma gulleitum og grænum púpum og sumar hverjar eru rauðleitar, jafnvel hárauðar. Litavalinu eru nánast lítil takmörk sett og fer eftir tegundum mýflugna sem eru um og yfir 80 hér á landi. Þegar púpan hefur tekið fullum breytingum, losar hún sig upp og syndir, svamlar eða einfaldlega rís upp að yfirborðinu. Það ku víst vera æði misjafnt hvernig púpan hreyfir sig, sumar hlykkjast áfram í vatninu á meðan aðrar líða um að því er virðist án nokkurrar hreyfingar.

Klikkaður kragi

Það hefur færst í aukana að hnýtarar setji gúmmílappir á allar mögulegar flugur til að gera þær líflegri og þar með meira áberandi í vatninu. Ég hef séð marabou flugur eins og Nobbler og Damsel með gúmmílöppum, nokkrar þekktar púpur eins og Prince Nymph og Copper John og meira að segja klassískar straumflugur eins og Black Ghoast. Kunnugir segja mér að þessa lappir virki og fiskurinn sé hreint og klárt brjálaður í þetta.

Í svipuðum anda hafa margir hnýtarar tekið hefðbundnar púpur og yfirkeyrt kraga á þær til að gera þær meira áberandir í vatni. Upp á ensku hafa menn kallað þessa kraga Crazy Collar og liggur þá beinast við að þýða þetta sem klikkaða kraga á íslensku.

Red Tag

Upphaflega byrjuðu menn að hnýta þessa bústnu kraga eingöngu úr hnakkafjöðrum þannig að þegar þeir blotnuðu og lögðust aftur með búk flugunnar, þá líktu þeir t.d. eftir húsi vorflugunnar eða þá vængjum hennar þegar hún hafði brotist út úr því. Það má eiginlega segja að þessi öfgafullu kragar eigi rætur að rekja til flugu sem kom fram á sjónarsviðið um 1850 og nefnist Red Tag, flugu sem enn það dag í dag er með þeim vinsælli og hefur eignast fjölda óskilgetinna afkvæma.

Á síðari árum hafa menn farið að bæta glitþráðum og ýmiskonar dub efnum í kragana og þannig aukið enn við klikkunina og þeir sem reynt hafa sverja að þessar púpur gefi enn betur en upprunalegu flugurnar.

Fjórleikur mýflugunnar 1:4

Lífsferill mýflugunnar skiptist í fjögur stig; egg, lirfa (blóðormur), púpa og fullvaxta fluga. Þótt útilokað sé að veiðimönnum nýtist fyrsti lífsferill flugunnar, þá má samt segja að fluguveiðimenn geti átt fluguna í fórum sínum í fjórum mismunandi útgáfum og eiginlega nauðsynlegt ef þeir ætla að nýta sér þessa mjög svo vinsælu fæðu fisksins.

Fyrstan skal telja blóðorminn, lirfu mýflugunnar sem verður til úr eggi og grefur sig gjarnan í botn vatna eða festir sig við klappir og steina í ám og vötnum. Þetta er það stig lífsferils mýflugunnar sem varir lengst, þó misjafnlega langt hjá hverri tegund, allt frá örfáum vikum og upp í 1 – 2 ár. Blóðormurinn er orkurík fæða sem silungurinn sækir í hvar sem hann nær til hennar. Þar sem skilyrði eru heppileg getur fjöldi lirfa verið um 200.000 pr.m2 jafnvel meiri. Það er því af nógu að taka fyrir fiskinn og við liggur að manni hrís hugur við að keppa með einn blóðorm við alla þessa mergð. Það getur því borgað sig að leggja smá vinnu í fluguna þannig að hún skeri sig úr, standi framan öllum hinum og gangi í augu fisksins til átu. Raunar er það víst svo að fiskurinn eltir sjaldnast staka blóðorma, veislan fellst í því að úða sem flestum í sig með minnstri fyrirhöfn og því nánast ryksugar hann botninn á ákveðnum stöðum og tekur fjölda upp í sig í einu, aðeins seiði fiska eltast við stakar lirfur.

Samheitið Nobbler

Það ber í bakkafullan lækinn að ég kvarti yfir offramboði á flugum og að ég fyllist stundum valkvíða þegar kemur að því að velja flugu, sérstaklega þegar haft er í huga að á þessari síðu eru upplýsingar og uppskriftir að tæplega 100 tegundum og þær er flestar að finna í geymsluboxunum mínum. Einhverjum kann að detta sjálfskaparvíti í hug og það má til nokkurs sannsvegar færa.

Sú fluga sem fer einna oftast undir hjá mér er trúlega Nobbler. Þetta kvikindi er til í einstaklega mörgum útgáfum og stærðum í mínum boxum og alls ekki alveg ljóst hvert þeirra getur talist til alvöru Nobblers og hvert ekki. Eflaust firrist einhver við mig núna, en ég hef leyft mér að nálgast Nobbler á svipaðan máta og margir aðrir nálgast Woolly Bugger eða Damsel, ég nota Nobbler sem samheiti yfir nær allar marabou flugur sem ég hnýti. Ég hnýti fluguna úr því efni sem mér finnst laða það fram sem ég sækist eftir og hvort ég set vaskakeðju á hann, eina kúlu, keilu eða jafnvel hauskúpu (e: skull head) rænir mig ekki svefni. Búkefnið er eins misjafnt og útgáfurnar mínar eru margar, stundum nota ég chenille, stundum bara venjulegt ullarband eða bara marabou í þá ör-mjóu. Hin síðari ár hef ég líka verið að leika mér að UV chenille, bústnu efni og sleppi meira að segja hringvafinni fjöður um búkinn, en eftir sem áður kalla ég fluguna Nobbler.

Orange Nobbler með UV ívafi

Á stuttum, litlum krók er Nobbler ekkert frábrugðinn hverri annarri gyðlu (e: nymph) og þegar ég leik mér að litum og efnisvali, þá getur hann auðveldlega komið í stað fjölda flugna sem fall í þann flokk. Á hefðbundnum votflugukrók #8, sem ég tel Stefán Hjaltested Nobbler fóstra nota, er hann skæður þar sem hornsíli eru á ferð, þ.e. Nobblerinn.

Í vötnum þar sem stærri fiskur heldur til og hefur vanist á að éta nánast allt sem syndir kringum hann leyfi ég mér að skipta hefðbundnu chenille alfarið út og nota tinsel chenille í staðinn. Strangt til tekið skiptir Nobbler þá um nafn og heitir Humungus upp á útlensku eða Veiðivatnagull eða þá eitthvað enn annað upp á Íslensku. Fyrir mér er þetta nú eftir sem áður Nobbler, hvort sem hann er gylltur, koparlitaður eða silfraður.

Rísandi flugur

Þetta er ekki sú fyrirsögn sem ég hefði viljað setja á þessa grein, en því miður var alveg sama hvað ég velti mér upp úr merkingu enska orðsins emerging, þá fann ég ekkert skárra en þetta. Ég hef verið að veltast með þetta í kollinum í einhver ár eða alveg síðan ég varð vitni að urmul flugna sem risu upp af botni Vatnsviks við Þingvallavatn hér um árið og bleikjan fór gjörsamlega hamförum og veltist í ætinu.

Þegar svo ber undir að fluga klekst út og rís upp að yfirborðinu, þá er oft ekki minni hamagangur rétt undir yfirborðinu heldur en á ofan þess. Það er ekki auðvelt að lýsa þessum þungu undiröldum sem myndast í vatninu, fiskurinn kemur jafnvel aldrei upp í yfirborðið, heldur veltist um í vatninu á þetta 15 – 50 sm. dýpi og úðar í sig nýklöktum flugum sem rísa upp að yfirborðinu.

Stundum er mjög erfitt að greina að það sé veisla í gangi undir yfirborðinu og oftar en ekki sér maður krökkt af flugu á yfirborðinu en engar uppitökur. Undir niðri ólgar samt allt og kraumar og einstaka sinnum sér maður kúf myndast á yfirborðinu, stöku ugga uppúr en aldrei beinlínis einhverja töku. Það voru einmitt tveir svona kúfar sem mynduðust á vatninu sem vöktu athygli mína, þeir komu fram á nákvæmalega sama stað, með nákvæmlega sama hætti og þá var ekki um að villast, það var klak í gangi og bleikjunni þótti fyrirhöfnin ekki svara kostnaði að eltast við þær flugur sem náðu yfirborðinu.

Ég hafði verið með votflugu á flotlínu þegar þetta var og datt þá í hug að setja þyngda flugu undir, ekki hefðbundna Þingvallafluguþyngd, heldur venjulegt Héraeyra. Fyrst það var eitthvað í gangi þarna, var alveg eins gott að taka þátt í veislunni en ég viðurkenni það fúslega að mér varð nú hugsað til þeirra hundruða af flugum sem ég sá á vatninu, margfaldaði með óræðri tölu og hugsaði þá sem svo að ein fluga frá mér væri þá ekki til mikils líkleg innan um allt það sem væntanlega var á ferðinni í vatninu.

Lengi vel gerðist ekkert, ég dró hægt inn, miðlungs, með hléum og með rykkjum, ekkert gerðist. Þá var það að ég fór að hugsa, flugurnar voru jú að rísa og hví ekki að reisa stöngina lítið eitt í stað þess að draga inn. Það var eins og við manninn mælt, flugan var negld og væn bleikja var óhress á hinum endanum að vera trufluð svona illa á matmálstímanum. Ég þóttist nú vera nokkuð góður með mig þegar mér tókst síðar að taka aðra með þessari aðferð, því samkeppnin við náttúrulegu fæðuna var hreint út sagt gríðarleg.

Háll sem áll

Ég trúi að það sé aðeins einn annar iðnaður sem hefur framleitt jafn margar tegundir af sleipiefni eins og línuframleiðendur, fer ekki nánar út í það. Ég á nokkra kunningja sem hafa spáð töluvert í mismunandi tegundir af undraefnum sem eiga að lengja köstin þín um allan helming, gera lífið léttara á allan máta og nánast veiða fiskinn fyrir þig.

Einn þessara kunningja minna hefur haldið á lofti óþarfa vörumerkja í þessum bransa og notar bara ákveðna tegund af mælaborðahreinsi og ekkert annað á sínar línur á meðan annar segist ekki treystan öðru en því sem hannað er sérstaklega til línuþrifa og smurnings. Þetta er nú það dásamlega við stangveiðina, menn hafa sína skoðun á öllu mögulegu og halda sig við það sem þeim hentar best og hefur reynst þeim vel.

Brass lykkja

Ég hef svo sem mína skoðun á þessu og hef getið hennar hér á vefnum, en þegar ég var að taka myndir af stöngunum mínum um daginn vegna annarrar greinar, þá veitti ég því fyrst alvöru athygli að sumar stanganna minna voru með keramik lykkjum og aðrar ekki. Ég er ekki stangasnobbari og er reyndar yfirleitt nokkuð á skjön við aðra þegar kemur að því að velja stöng, því hef ég svo sem líka sagt frá hérna.

Keramik lykkja

En varðandi keramik eða ekki, þá komst ég að því að þær stangir sem mér hefur alltaf þótt fara best með línu, leyft henni að njóta sín og stutt við gott rennsli, þær eru með neðstu lykkjuna úr keramik. Það skildi þó aldrei vera að þær hafi eitthvað marktækt að segja um gott rennsli? Annars get ég ekki stillt mig um að minnast á að mitt ráð til að halda rennsli í línunni er einfaldlega að halda henni hreinni, strjúka af henni með t.d. gleraugnaklút annað slagið.

Niðurbrotin fluga

Eitt er að vera óheppinn, annað er að vera svo nískur að tíma ekki að kaupa góða króka til fluguhnýtinga. Þegar ég segi góða króka, þá er ég alls ekki endilega að tala um einhver ákveðin vörumerki þó ákveðin merki séu oft trygging ákveðinna gæða, þó ekki algilt. Ég hef alveg prófað óþekkta króka frá honum Ali frænda í Kína sem hafa reynst mér alveg ágætlega, en ég hef líka lent í því að kaupa króka sem segja ekki ping þegar ég prófa þá í hnýtingarþvingunni minni, þeir segja plonk og brotna eða stein halda kjafti og svigna bara við minnsta átak.

Ef krókurinn hefur aftur á móti staðist ping prófið mitt í þvingunni og ég klætt hann í allt það sem forskriftin segir til um til að verða að flugu, þá fer hann með mér í veiði. Ef krókur svíkur mig í veiði, þá skoða ég hvar hann brotna. Hafi hann brotnað við augað, þ.e. taumurinn er enn fastur í auganu en ekkert er lengur þar fyrir aftan, þá eru mestar líkur á að ekki sé við krókinn að sakast, sökin liggur hjá mér og lélegu bakkasti. En ef krókur brotnar á miðjum bug eða legg eru meiri líkur á að um galla eða lélegan krók sé að ræða. Nú er ég ekki að tala um ef ég hef fest fluguna í botni og náð henni upp með átaki, því þá getur krókurinn jú laskast.

Síðastliðið sumar lenti ég ótrúlega oft í því að flugur brotnuðu hjá mér í veiði og vitaskuld voru það alltaf stórir, jafnvel risastóri fiskar sem sluppu þegar svo bar undir. Eins og kunnugt er, þá eru það aðeins stórir fiskar sem sleppa. Helst voru það krókar í stærri stærðum, í það minnsta á minn mælikvarða, sem brotnuðu og yfirgnæfandi meirihluti þeirra brotnuðu á miðjum bug eða mótum bugs og leggjar. Eins og gefur að skilja var ég ekki kátur og fór vandlega yfir ástand þeirra króka sem eftir voru í boxinu hjá mér á hnýtingarborðinu og viti menn.

Ef ég festi krókinn í þvinguna skv. forskrift, þá stóðust nær allir venjulegt ping próf, en þegar ég færði krókinn til í þvingunni, festi hann í raun rangt þannig að pingið mitt víbraði ekki niður í buginn, aðeins í leggnum, þá kvað við annan tón. Án þess að beita átaki að ráði, þá tókst mér að brjóta helming þeirra króka sem ég prófaði. Til að sannreyna þessar prófanir mínar, tók ég á krókunum á mismunandi stöðum með venjulegum spóakjafti og niðurstaðan var því miður sú sama, þeir brotnuðu flestir nokkuð auðveldlega ef þeir nutu ekki fjöðrunarinnar í bugnum. Það er augljóst mál að áður en ég nota þær flugur sem hnýttar voru á þessa króka, þá verð ég að boða alla stórvaxna urriða á námskeið í tökum og kenna þeim hvar og hvernig má bíta á þannig að krókurinn brotni ekki.

Að öllu gríni slepptu, þá prófa ég krókana mína aðeins betur núna og umfram allt, kaupi aðeins þær gerðir sem ég hef góða reynslu af og standast prófanir, bæði hefðbundnar og óhefðbundnar.

Risvandamál

Þegar maður er á veiðislóð og lítið er að gerast, gónir maður á hitt og þetta og þá ekki síst á þann veiðimann sem stendur manni næst, sérstaklega ef hann er í fiski. Þannig var það þegar ég varð vitni að risvandamáli veiðimanns. Sjálfur hafði ég ekkert orðið var við fisk þegar ég sá skyndilega út undan mér að þessi veiðimaður brást við, reisti stöngina snarlega og það var greinilega fiskur á, gott hjá honum hugsaði ég með mér, en skipti síðan um skoðun.

Það sem stakk mig í augun var það sem fylgi á eftir viðbragðinu. Þessi annars ágæti veiðimaður hætti bara ekki að reisa stöngina eftir að hafa tryggt fluguna í bleikjunni og reist stöngina upp í 45° frá mitti. Hann bara hélt áfram og lyfti báðum höndum upp, upp og ég hélt svei mér þá að hann ætlaði aldrei að hætta. Þegar armlengdin var fullnýtt var hjólið komið vel yfir hausamótin á honum og stóð stöngin beinstíf upp í loftið. Fram úr topplykkjunni lafði flugulínan og veiðimaðurinn hamaðist við að taka slakann af línunni. Það var nokkuð greinilegt að þetta Viagra-ris stangarinnar hafði dregið bleikjugreyið alveg upp á yfirborðið og hún bara flaut sem lömuð að fótum hans og slaki myndaðist á línunni.

Þegar við reisum stöng við töku, þá ætti 45° ris auk þéttingstaki í línuna að vera nægjanlegt til að tryggja fluguna. Fiskar eru næstum óútreiknanlegir og því er ágætt að eiga eitthvað upp á að hlaupa ef hann tekur upp á því að synda á móti okkur eða taka stökkið út til hliðar. Ef við látum 45° nægja í fyrstu atrennu þá eigum við nokkra tugi gráða uppá að hlaupa og það sem meira er, það er auðveldara að færa stöngina til sitt hvorrar hliðar ef bregðast þarf sérstaklega við stökki fisksins út og suður.

Nýflugur

Þeir sem hnýta sínar flugur sjálfir eiga vanda til þess að hnýta mun fleiri gerðir heldur en þeir í nokkurn tíma nota. Ég í það minnsta verð stundum bara að prófa að hýta einhverja áhugaverða flugu sem ég hrasa yfir á rápi mínu um veraldarvefinn og þá verða yfirleitt til þrjár til fimm slíkar sem fara í geymsluboxið mitt. Eins og ég hef áður sagt frá, þá er ég með nokkur stór box sem ég safna í og úr þeim fylli ég á vestisboxin mín. Eftir öll þessi ár er ég enn að velkjast með forskriftina að því hvernig ég vel í þessi vestisbox.

Ég hef yfirleitt reynt að rifja upp og fletti þá gjarna í veiðisögum hér á síðunni hvaða flugur voru að gefa hverju sinni. Þetta verður því miður oft til þess að ég rek augun í flugur á hnýtingartímanum sem aldrei fengu far með mér í vestinu og eins líklegt að þær komi til með að eyða ævinni í geymsluboxinu.

Sú veiði sem ég stunda er alls ekki alltaf í næsta nágrenni við fararskjóta minn og ekki alltaf ljóst í upphafi gönguferðar hvernig aðstæður eru á veiðistað, í hvaða æti fiskurinn er hverju sinni o.s.frv. Því var ég lengi vel með fern box í vestinu, en hin síðari ár hef ég sameinað vot- og þurrflugur í eitt box og er þá að auki með eitt undir púpur og annað undir straumflugur. Nú er ég alvarlega að spá í að fjölga boxunum aftur, vera með eitt á hnýtingarborðinu mínu í vetur og setja eina og eina af nýju flugunum í það ef mér sýnist kvikindið vera líklegt til afreka. Næsta vor get ég síðan sett þetta box í vestið mitt og stefni á að opna það box fyrst þegar á veiðistað er komið næsta sumar og auka þannig líkurnar á að prófa þær nýju.

Ofmetið gáfnafar

Í gegnum tíðina hefur virðing mín fyrir silunginum aukist jafnt og þétt. Ekki svo að skilja að hún hafi verið eitthvað sérstaklega lítil á einhverjum tímapunkti, þvert á móti. Ég er alinn upp við að virða allt sem lifandi er, hvort heldur það tilheyri fánu eða flóru. En með árunum hefur það bankað ítrekað í kollinn á mér að silungurinn geti bara ekki verið jafn heimskur og af er látið. Það er að vísu tilhneigð okkar mannanna að tengja gáfur við allt það sem tekst að leika á okkur, en það á trúlega meira skylt við það að við viljum halda reisn okkar og gerum því ráð fyrir að andstæðingurinn, bráðin í þessu tilfelli, sé skynigædd lífvera.

Ein af eilífðarspurningum fluguveiðinnar er sú hvað geri flugu að góðri flugu. Þessi spurning á ekkert skylt við það hvort fluga sé falleg eða ekki, segi ég því stundum eru flugurnar mínar einfaldlega mjög ljótar, en þær veiða. Við sjáum hvað er falleg fluga, hún höfðar til fegurðarmats okkar, við greinum smáatriði hennar, handbragð hnýtarans og hvernig efninu hefur verið raðað niður á krókinn, frágang o.s.frv. Samkvæmt sprenglærðum líffræðingum, þá hefur silungurinn mjög takmarkaða hæfileika að greina smáatriði í umhverfinu og þar skilur á milli okkar. Það eru oft á tíðum smáatriðin sem fá okkur til að dást að flugu. Fiskurinn aftur á móti greinir stóru myndina og samþykkir eða ekki þá flugu sem við setjum fyrir hana.

Flest okkar sjá t.d. orðið FLUGA á myndinni hér að ofan. Burtséð frá því að fiskar kunna ekki að lesa, þá mundi silungurinn ekki líta við þessu sem æti, þetta eru bara punktar á stangli þótt við náum að geta í eyðurnar og sjáum að þetta er FLUGA.

Til þess að ná athygli fisksins þarf eitthvað meira til, t.d. skott, frambúk eða einfaldlega vöndul af einhverju sem glitrar og laðar hann að. Það þarf ekkert endilega að vera flókið, það þarf bara að líkjast einhverju æti eða æsa fiskinn nægjanlega upp til að taka.

Við getum ennþá lesið FLUGA út úr þessu en í þetta skiptið er komið glimmer og eggjandi áferð á hana og líkurnar hafa aukist verulega á að silungurinn sýni henni áhuga. Fiskar hafa ekki þær gáfur sem þarf til að draga ályktanir. Það sem kemur þeim fyrir sjónir er það sem þeir sjá og þeir eru algjörlega sneyddir þeim hæfileika að geta í eyðurnar. Góð fluga þarf einfaldlega að koma þeim rétt fyrir sjónir; líkjast sköpulagi fæðunnar, hreyfast líkt og fæðan og vera af passlegri stærð. Ef það næst, þá erum við að tala um góða flugu.

Þumall á lykkju

Þegar ég lenti í því eitt sinn að stöng bilaði hjá mér og ég fór með hana í viðgerð þá lenti hún í höndum kunnáttumanns sem velti stangarpartinum vel og lengi fyrir sér og sagði svo; Hvers vegna ætli þeir hafi valið einfætta lykkju í stað tvífættrar? Nú verð ég að játa það að ég hafði bara ekkert spáð í það hvort lykkjurnar á stönginni væru festar á einum eða tveimur fótum. Það sem ég spáði helst í var hvort lykkjurnar væru fastar á stönginni eða ekki og einu sinni til tvisvar á sumri þá spáði ég í að þurrka innan úr þeim. Þetta var nú allt og sumt sem ég hugsaði um lykkjurnar á þessari stöng.

Einfætt lykkja

Reyndar fór þessi stöng einmitt í viðgerð vegna þess að lykkja rétt ofan við samskeyti losnaði, trúlega vegna þess að ég studdi oft þumlinum við lykkjuna þegar ég var að losa stöngina sundur. Ekki smart move, það lærði ég af þessu. Þetta er einhver ávani sem ég hef áunnið mér og hann er ekki góður þegar lykkjurnar standa aðeins á öðrum fæti. Sama hvað ég reyni að temja mér að taka um stöngina sjálfa, þá laumast þumallinn alltaf í átt að lykkjunni og ég styð við þegar ér sný stönginni. Annað tveggja, þá verð ég bara að hætta þessari vitleysu eða þá nota aðeins stangirnar sem eru útbúnar tvífættum lykkjum.

Tvífætt lykkja

Þegar ég fór að skoða stangirnar mínar þá var það nú svo að allar hinar voru búnar lykkju sem stóð á tveimur fótum og satt best að segja hafði ég aldrei lent í vandræðum með neina þeirra. Ég er greinilega tveggja fóta maður.

Við rekkana

Í hreinskilni sagt þá fer ég stundum í veiðivöruverslanir til að kaupa ekki neitt. Stundum slæðist reyndar eitthvað með mér út úr búðinni, en oftar en ekki þá er ég bara að forvitnast og hitta mennina. Afsakið að ég segi mennina, en ég hitti því miður mjög fáar konur í þessum verslunum, hverju sem það nú sætir.

Trúlega eru tveir staðir í hverri verslun einna skemmtilegastir; stangarekkinn og flugubarinn. Þarna safnast menn saman, skoða og spekúlera, láta sig dreyma og stundum halda menn höndunum fast niðri í vösunum, bara svona til vonar og vara þannig að þeir óvart fari ekki út með eitthvað sem þeir ætluðu ekki að kaupa.

Græjugaurinn hittir maður í veiðivöruverslunum, rétt eins og á veiðistöðum. Hann spáir helst í allt sem er nýtt og oftar en ekki lætur hann blekkjast af því sem er stærst og mest. Þetta er gaurinn sem kaupir tvíhenduna sem fékk verðlaunin í vor sem leið sem besta, öflugasta og hraðasta stöngin, en hefur síðan ekki efni á að kaupa veiðileyfi í ám sem krefjast þannig græju, en hann á stöngina. Þennan er eiginlega hægt að plata til að kaupa hvað sem er, svo lengi sem það er hlaðið lofi.

Læðupúkinn er sá sem læðist aftan að manni og hálf hvíslar að manni gáfulegu kommenti um stöngina sem maður er að skoða eða fluguna sem maður virðir fyrir sér. Hann virkar alveg eins og starfsmaður verslunarinnar, svo mjög að lítt kunnugir viðskiptavinir snúa sér gjarnan að honum og spyrja hvor þetta eða hitt sé ekki til. Það dásamlega er að læðupúkinn lætur það alveg vera að benda á starfsfólkið, leiðbeinir viðskiptavinum og gefur þeim góð ráð sem starfsmennirnir eiga síðan stundum erfitt með að uppfylla. Hann er svolítið eins og ólaunaðar starfsmaður á plani og er skilgetið afkvæmi heimilislegs andrúmslofts veiðiverslana.

Svo er það sá sem er persónulega kunnugur öllum betri veiðimönnum landsins og þótt víðar væri leitað. Hann hefur eftir ummæli þeirra frægu eins og hann hafi verið viðstaddur tímamóta veiðiferð aldarinnar og fer með heilu fyrirlestrana eins og hann hafi sjálfur skrifað þá. En þegar kemur að því að hann er spurður hvernig græjan eða flugan hafi reynst þá kemur eitthvað eins og; Tja, ég hef nú aldrei prófað hana, en ég þekki Sr. Jón Jónsson sem hefur veitt mikið á hana.

Gullmolar veiðiverslananna eru aftur á móti þeir sem segja afskaplega fátt að fyrra bragði, standa hjá og vega og meta það sem fyrir augu ber. Varfærnislega handleika þessi menn það sem er á boðstólum, spyrja afgreiðslumanninn stöku spurningar og gaumgæfa svarið. Mér hefur fundist þessi lýsing vera sammerk með þeim veiðimönnum sem af guðs náð hafa aflað sér reynslu, þekkingar og færni í stangveiði. Þeir berast lítt á en eru hafsjór upplýsingar og góðra ráða, ef manni tekst að ná þeim á spjall.

Ferillinn í stuttu máli

Ef kastinu þínu lýkur eðlilega, þ.e. ekkert kippir í línuna rétt áður en hún hefur náð að teygja úr sér, þá ætti taumurinn að fylgja línubugnum og leggjast fram í beinu framhaldi af línunni. Ef hann gerir það ekki gæti vel verið að ferill stangarinnar í kastinu hafi verið of langur.

Áður en þú ferð að auka við aflið í kastinu, prófaðu að stytta kastferilinn. Það er langalgengast að kastfeill veiðimanna sé of langur í bakkastinu, þ.e. stöngin fer of langt aftur miðað við fremra stopp. Með því að stytta ferilinn, eykur maður aflið í kastinu án þess þó að setja meira afl í það og því eru mestar líkur á að línan, og þar með taumurinn, leggist betur fram og hætti að kuðlast og beyglast þetta niður á vatnið.

Vindköst í stuttu máli

Þegar maður kastar upp í vindinn, þá skiptir miklu máli að byrja með stuttan kastferil áður en maður lengir í kastinu. Ef þú byrjar með of langan kastferil á móti vindi, þá réttir línan einfaldlega aldrei alveg úr sér og því hættir þú að kasta og ferð að hnýta vindhnúta, bæði í fram- og bakkastinu.

Byrjaðu á stuttu ferli, stoppa fyrr í bæði fram- og bakkastinu þar til þú nærð fullum tökum á línunni og hún réttir eðlilega úr sér. Þá fyrst er kominn tími til að lengja í ferlinum og auka aflið í kastinu sem þá lengist. Ekki gleyma því samt að lengri ferill, lengra kast gerir kröfu um lengri pásu í fram- og bakkastinu.

Bakslag

Eins ótrúlegt og það nú hljómar þá kom örlítið bakslag í veiðina hjá mér eitthvert sumarið hér um árið þegar vindur var með mesta móti og töluvert viðvarandi. Í minningunni var vindur eiginlega úr öllum áttum, alltaf og því nær ómögulegt fyrir mig að veiða eitthvað af viti. Það var eiginlega alveg sama hvernig ég snéri, mér fannst vindurinn alltaf koma á kasthöndina. Neyðin kennir naktri konu að spinna segir máltækið, þannig að ég tók mig til og æfði mig í að láta fluguna fara út í bakkastinu.

Ég gleymi því aldrei þegar ég prófaði þetta fyrst, snéri mér við og falskastaði upp á bakkann og gerði svo heiðarlega tilraun til að sleppa línunni í bakkastinu. Á meðan ég falskastaði var kallað til mín; Þú snýrð vitlaust og þegar flugan loksins fór út á vatnið þá heyrðist; Þetta var ljótt. Helmingurinn af þessu var satt, þetta var ljótt en ég snéri ekkert endilega vitlaust. Með tíð og tíma og ekki má gleyma endalausum tilraunum, þá náði ég þokkalegum tökum á því að snúa mér við og næ núna orðið 2/3 af vegalengd venjulegs kasts með því að sleppa í bakkastinu.

Það eru nokkur atriði sem vert er að hafa í huga ef maður snýr sér öfugt og sum þeirra lærði ég the hard way svo ekki sé meira sagt.

Eftir fyrstu tilraunir mínar var sjálfstraustið eiginlega komið alveg niður fyrir frostmark og mér lá við að hætta þessu alveg. Trúlega hefur það verið fullvissa um fisk sem fékk mig síðan til að reyna þetta aftur. Ég stappaði í mig stálinu og taldi sjálfum mér trú um að þetta gæti bara ekki verið svona flókið og því einblíndi ég á eina muninn á þessu kasti og því venjulega; ekki klára kastið í framkastinu, klára það í bakkastinu. Þá fóru þetta aðeins að ganga.

Þegar ég hafði náð örlitlum tökum á þessu, fór ég ósjálfrátt að ofhugsa dæmið og gerði fáránlegar tilraunir til að snúa kastinu við. Þannig er að hjá flestum er smá munur á fram- og bakkastinu og þessu reyndi ég að snúa við. Slæm ávörðun. Það borgar sig ekki að reyna að snúa kastinu við, hugsa bakkast upp á bakkann og framkast út á vatnið. Það verður bara til þess að kastið fer í döðlu. Muna bara eftir markmiði kastsins, þ.e. að koma flugunni út á vatnið og stoppa því endanlega í bakkastinu, ekki framkastinu.

Vindur frá vinstri, sleppt til hægri

Ég er ekki alveg viss um að allir séu sammála mér, en þegar ég sný örlítið upp á líkamann í kastinu, þ.e. sný ekki endilega nefinu í framkastið heldur vinstra eyranu (ég er rétthentur) þá gengur kastið betur fyrir sig. Með þessu móti næ ég að fylgjast betur með ferli línunnar í framkastinu, sem er mér þá á vinstri hönd og í bakkastinu sem er mér þá á hægri hönd. Undir þessum kringumstæðum verð ég samt að hemja mig að snúa ekki upp á kastferil stangarinnar, hann verður eftir sem áður að vera 180° frá hægri til vinstri. Já, og svo muna að stoppa endanlega í bakkastinu, ekki framkastinu.

Einhvers staðar rakst ég á, man því miður ekki hvar það var, að lyfta vinstri hendinni upp í lokakastinu, leyfa línunni þannig að fá frítt spil til að renna út þegar ég sleppi henni. Með þessu móti þarf línan ekki að taka óþarfa sveigju framhjá fótunum á mér þegar hún rennur út. Svei mér ef þetta breytti ekki alveg bakkastinu mínu.

Eitt er ég enn að glíma við í þessu kasti og það er að ég á það mjög gjarnan til að reyna að hjálpa lokakastinu til að ná örlítið lengra út. Með öðrum orðum, ég set of mikinn kraft í síðasta kastið og þá ferð kastbugurinn náttúrulega í hnút, bókstaflega. Þetta er svo sem ekkert öðruvísi í þessu kasti heldur en öðrum, ég hef þessa tilhneigingu hvort sem ég ætla að sleppa flugunni í fram- eða bakkastinu.

Stoppið í stuttu máli

Ég hef stundum kallað hann ‚púkann‘ minn. Hann er stærri en svo að hann geti setið á öxlinni á mér, miklu stærri en það. Þetta er ekki heldur góður félagi minn sem sem stundum stendur álengdar og fylgist með mér æfa kastið og lætur mig heyra það ótæpilega ef ég geri einhverja vitleysu. Þessi púki hefur grafið um sig í kollinum á mér og fer meira að segja oftar með mér í veiði heldur en raunverulegur veiðifélagi minn.

Nú síðast kallaði hann á mig í hita leiksins þegar uppitökur voru úti um allt, fiskur í stuði og ég gerði mig sekan um að stoppa ekki nógu ákveðið í framkastinu. Stöngin lak einfaldlega niður að vatnsborðinu í lok kastsins og niðurstaðan varð auðvitað að ég náði ekki til fisksins.

Það er óskaplega dapurlegt að vera búinn að máta kastið með nokkrum falsköstum, finna rétta fjarlægð og stefnu, og missa það síðan niður við fætur sér í eina krullu og hreint ekki í þá stefnu sem lagt var af stað með í upphafi.

Það sem gerist þegar við gleymum ákveðna stoppinu í framkastinu er að stöngin dregur línuna niður að vatnsborðinu, löngu áður en fremsti partur línunnar hefur lagst niður. Útkoman verða hlykkir og snúningar sem eiga ekkert í raun ekkert skylt við annars ágætt falskastið sem veiðimaðurinn byggði upp áður en hann lagði línuna niður í framkastinu.

Vatnssöfnun

Eins og kunnugt er þá hef ég ákveðna tilhneigingu til að safna vötnum, þá helst hérna á síðuna. Aðrir safna vötnum í atvinnuskyni og þá helst með því að stífla allar mögulegar og ómögulegar sprænur og bein þeim í risavaxin forðabúr til orkuframleiðslu. Hvaða álit sem menn kunna að hafa á forðabúrum þessum þá er ekki óalgengt að við tilbúning þeirra lokast göngu leið fisks eða íbúar náttúrlegra vatna sem hverfa undir forðabúrin verði að leita nýrra búsvæða.

 

Það er í eðli þessara forðabúra að vatnshæð þar sveiflast nokkuð á milli árstíða. Frá hausti og fram á vor er tappað af þeim með tilheyrandi lækkun og tærir hlutar þeirra sem í rennur allt árið um kring verða meira áberandi. Verður þá oft heilmikill handagangur í öskjunni hjá veiðimönnum og þeir flykkjast upp á heiðar og nýta tækifærið að egna fyrir fisk í þessum lónum. Þegar síðan snjó- og jökulbráð tekur að streyma aftur inn í lónin hverfa þessir góðu veiðistaðir undir litað jökulvatnið, en eins víst er að þar heldur fiskurinn þó enn til.

Þegar kemur að því að velja flugu í vötnum sem tekið hafa að skolast aftur, þá eru nokkrar flugur sem að sögn standa uppúr. Flugur sem nefndar hafa verið eru; Flæðarmús, Black Ghost Sunburst, Bleik og blá og mosagrænn Nobbler. Þessar flugur má síðan poppa enn frekar upp með því að nota UV efni í þær og þá helst rautt, appelsínugult og gult, því þeir litir ku vera mest áberandi UV lita í skoluðu vatni.

Tog í stuttu máli

Sumir fluguveiðimenn virðast gleyma þeirri einföldu staðreynd að við getum ekki ýtt flugulínunni út úr topplykkjunni til að lengja í kastinu. Við verðum að draga hana út eða þá fá hana dregna út fyrir okkur. Flugukast byggist á samspili þriggja; veiðimanns, stangar og línunnar. Eitthvað eitt af þessu eða samspil þessa alls verður að sjá um að draga línuna út.

Veiðimaðurinn getur vitaskuld dregið línuna fram úr topplykkjunni, en þá ef vandinn eftir að koma henni út á vatnið. Veiðimaðurinn getur vitaskuld böðlast með stöngina fram og til baka með sífellt auknum krafti, en það er áhrifameira að auka hraða línunnar í kasti sem stutt er stigvaxandi krafti. Einfaldasta leiðin er að nota tog í framkastinu eða tví-tog í fram- og bakkastinu. Með toginu aukum við hraða línunnar og fremsti partur hennar á auðveldra með að draga línuna út úr topplykkjunni.

Hvað var í fréttum helst?

Þessi greinarstúfur hefur verið að velkjast í hausnum á mér frá því í sumar, allt haustið og það sem af er vetrar. Það er nú alls ekki svo að ég birti hér allt sem mér dettur í hug, en í þetta skiptið var ég staðráðinn í að koma varfærnum orðum að því sem var að veltast í kollinum á mér, hugrenningar um orðaval og orðfæri.

Þannig er mál með vexti að mér fannst nokkuð áberandi í sumar sem leið að veiðimenn og þeir sem um veiði fjalla á opinberum vettvangi fóru að mínu mati nokkru offari í ræðu og rit. Í tímabili einkenndust frásagnir af sleggjudómum og dómhörku, nokkuð sem hefur aldrei kunnað góðri lukku að stýra, fyrir utan kannski eitt skipti sem mér er sérlega minnisstætt. Það var þegar dauðdómur var kveðinn upp yfir vatni einu hér sunnan heiða. Skömmu eftir þessa ótímabæru andlátsfregn varð ég vitni að því þegar Dauðahafsdómarinn setti í og landaði einni stærstu bleikju sem veiðst hefur í umræddu vatni. Bleikjan sú arna er nú uppstoppuð uppi á vegg og ber bæði vatni og veiðimanni fagurt vitni. Síðan þá hefur hver stórfiskurinn veiðst í þessu vatni og ástundun þess verið með ágætum. Það er ekki að illum hug að ég rifja þessa sögu hér upp, þvert á móti. Bæði bleikjan og umræddur veiðimaður eru mér sérstaklega kær, svo ekki sé nú talað um vatnið.

Miðnætti við Hlíðarvatn í Selvogi

Síðasta sumar var með eindæmum óskemmtilegt hér sunnan heiða og uppi á hálendi hvað veðráttu snertir. Margir veiðimenn létu þetta fara í taugarnar á sér eins og vonlegt var. Verst þótti mér þó þegar umræðan snérist úr gæftaleysi á veiðislóð í að vötnin væru tóm, allt svik og prettir og menn fóru að efast um nafngiftir eins og t.d. Veiðivötn, þar veiddist aldrei neitt. Ekki kemur mér til hugar að mótmæla því að sumir dagar gáfu lítið sem ekkert uppi í Vötnum, en það er nú kannski ekki von á öðru þegar vindstyrkur fer vel yfir 10 m/sek. svo dögum skiptir og hitastig dettur á sama tíma niður fyrir 7°C. Kannski er þörf á orðskýringum hér, því orðið gæftaleysi á við um það þegar ekki gefur til veiða og hefur ekkert með ástand fiskistofna að gera. Jú, það var gæftaleysi stöku daga en Vötnin voru ekki fisklaus, á þessu er stór munur.

Miðnætti í Veiðivötnum

Talandi um vatnaklasa og nú einn sem stendur mér töluvert nærri. Um árabil hef ég fylgst með og stundað vötnin sunnan Tungnaár, Framvötnin. Þar hef ég átt óteljandi góðar stundir en mér kemur ekki til hugar að mótmæla því að bleikjunni þar hefur hnignað undanfarin ár. Þetta vita allir sem hafa stundað vötnin, en því má heldur ekki gleyma að á svæðinu eru fleiri vötn en bleikjuvötn sem vissulega þarfnast aðhlynningar og þó fyrst of fremst meiri nýtingar við. Á svæðinu eru einnig vötn sem í áratugi hafa verið þekkt fyrir góð vaxtarskilyrði urriða sem í þau er sleppt. Veiði í þessum vötnum sveiflast í takti við sleppingar, það tekur nefnilega alltaf smá tíma fyrir fisk að vaxa. Já, FOS.IS er oft fyrst með fréttirnar.

Vera má að ég hafi sérstaklega orðið var við neikvæða umræðu um Framvötnin þar sem í mig hefur verið hnippt vegna skrifa minna um þau hér á vefnum gegnum tíðina. Vera má að ég sé sérstaklega útsettur fyrir því þegar gífuryrði eru höfð um þessi vötn, hvort heldur einhverjum þykir úrræði til úrbóta ekki ómaksins verð eða ekki nægjanlega mikil. Sérkennilegast er þó þegar sami aðilinn hefur þau uppi við sitthvort tækifærið, en svona er það nú þegar besservisserar setjast við lyklaborðið. Ég er ekki eini unnandi t.d. Frostastaðavatns sem hef dregið úr viðveru minni þar, en þar með er ekki sagt að öll vötnin á svæðinu séu undir það sama sett. Þegar ástundun dregst saman í einu vatni, þá leita menn oft annað og greinilegt af aflatölum að það gerðu menn í sumar sem leið. Kýlingavatn og Blautaver komu sterk inn í aflatölum síðasta sumar eftir margra ára fjarveru af veiðiskýrslum. Mestu skiptir að þau vötn og fiskistofnar sem þess þurfa, fái aðhlynningu og það er ekkert leyndarmál að fjöldi unnenda Framvatna hafa lýst sig reiðubúna til verka þegar aðgerðaráætlun liggur fyrir. Það er vonandi að stórkostlega ýktar andlátsfregnir Framvatna verði ekki til þess að menn þrjóti örendið til verka þegar til kemur.

Miðnætti í Framvötnum

Og ef offjölgun bleikju var ekki fréttaefni, þá mátti alltaf grípa til þess að drepa eins og einn eða fleiri stofna af sjóbleikju. Það var að heyra í fyrrasumar að sjóreiður hefði þurrkast út fyrir vestan og norðan, ekki væri branda eftir, hvorki til matar né misþyrmingar. Og þetta var einmitt sumarið sem færði veiðimönnum í Hraunsfirði þessa líka býsn af sjóbleikju að mörgum þótti nóg um. Þetta var einmitt það sumarið sem þekktar sjóbleikjuár á Norðurlandi tóku upp á því að sýna veiðimönnum stórar og fallegar bleikjur sem aldrei fyrr. Sumarið sem ég endurnýjaði kynni mín af Hópinu í Húnaþingi og gerði frábæra sjóbleikjuveiði. Samfélagsmiðlar loguðu í andlátsfréttum og stöku veiðimenn lögðust í skrif minningagreina um sjóbleikjuna upp á heilu og hálfu skjáfyllirnar. Þeir sem nýlega höfðu snætt hnossgætið, urðu miður sín; Getur verið að ég hafi verið að éta síðustu sjóbleikjuna? Einn og einn veiðimaður reyndi að benda á eðlilegar sveiflur milli ára, en því miður voru það helst háværir besservisserar sem lesið höfðu þessar andlátsfréttir, þannig að eftir sumarið stendur að sjóbleikjan er útdauð, amen.

Miðnætti við Hóp

Ég er með töluverðan fjölda fjölmiðla í vöktun í tölvunni minni, hef eiginlega komið mér upp minni eigin fjölmiðlavakt þar sem lykilorðin eru m.a. stangveiði, urriði, bleikja og ýmislegt í þeim dúr. Sé hin fræga höfðatala Íslendinga tekin með í reikninginn, þá erum við bara nokkuð vel settir með fréttaflutning af veiði hér á landi, þótt veiðifréttamenn séu e.t.v. ekki margir. Mér er enn í fersku minni umræða sem fór af stað hér um árið þegar veiðimenn kvörtuðu hávært undan skorti á veiðifréttum. Þeir voru ekkert sérstaklega margir sem kvörtuðu, en þeir höfðu hátt og fréttamenn svöruðu þeim til baka; Sendið okkur þá fréttir þannig að við þurfum ekki að sækja allt. Það er mín tilfinning að veiðimenn hafi brugðist vel við og látið vita af sér og sinni veiði í auknu mæli, fréttirnar báru þess merki.

En það er ekki laust við að inni á milli hafi einhverjir argir veiðimenn séð sér leik á borði að ausa úr skálum reiði sinnar í gegnum aðsendar veiðifréttir. Þá helst þegar lítið hafði verið við að vera. Vönduð fréttamennska nær að sía ergelsið út, sannreyna sögurnar og milda gífuryrði sem mögulega hafa fokið. Heilt yfir held ég að þetta hafi alveg tekist bærilega og trúlega ekki allt birt sem berst, en stundum sleppur eitthvað í gegn, þá helst í gúrkutíð þegar lítið er að frétta og dálksentímetrarnir standa auðir þegar komið er að prentun. Það veit almættið að ég veit að það er ekki alltaf auðvelt að standa við fyrirheit eða skuldbindingar um greinar, en stundum er betra að segja ekki neitt heldur en eitthvað þreytt, sérstaklega þegar maður getur ekki sannreynt gildi þess.

Þá hefur mér loksins tekist að koma þessum hugrenningum mínum í orð og setningar. Mikið hef ég mildað af því sem upphaflega skaut niður í kollinn á mér og þessi grein hefur tekið miklum og mörgum breytingum með tímanum. Stundum er nefnilega betra að leggja hlutina frá sér, lesa þá yfir eftir nokkra daga, því fyrstu drög, rétt eins og fyrstu fréttir, eru ekki alltaf þær bestu.

Kvóti

Ég þreytist seint á því að endurtaka rulluna um að stangveiði sé alls ekki eins flókið mál og margur vill meina. Á sama tíma geri ég mér grein fyrir því að ákveðnir veiðistaðir útheimta töluverða reynslu ef þokkalegur árangur á að nást. Ég til dæmis er frekar slakur veiðimaður í miklum straumi og það stóð alltaf til að fá tilsögn mér reyndari veiðimanna í sumar í slíkum aðstæðum. Það stóð ekkert á því að mér stæði aðstoð til boða, en mér tókst að humma þetta fram af mér í allt sumar. Alltaf fann ég einhverja afsökun fyrir því að drífa mig af stað, ef það var ekki veðrið þá var það einhver önnur veiði eða viðburðir. Þessi vankunnátta mín hverfur ekkert og það er vonandi nægur tími til stefnu til að ráð bót á henni, ég er ekkert stressaður yfir þessu.

Raunar er það nú svo að bónusar stangveiðinnar eru alltaf að stimpla sig meira og meira inn hjá mér, útiveran og bara það að vera. Það vill nefnilega svo skemmtilega til að fiskurinn sem ég hef mestan áhuga á heldur sig aðeins á fallegum stöðum. Eða er það öfugt, verða staðir fallegir við það að fiskurinn staldrar þar við? Sama hvort er, þá snýst stangveiðin mín sífellt meira og meira um það að njóta.

Höfundurinn einn með sjálfum sér, næstum því

Kannski er þetta helsta ástæða þess að í sumar sem leið drap ég lítið niður fæti þar sem fjöldi veiðimanna safnaðist saman, mér tekst bara ósköp illa að bara vera í margmenni, hvað þá í samkeppni um hvern einasta fermetra sem unnt er að nýta á vatnsbakkanum. Auðvitað fagna ég því einlæglega að fleiri og fleiri virðast leggja stund á stangveiði hér á landi, í það minnsta ef eitthvað er að marka aðsókn að þekktum veiðistöðum í nágrenni höfuðborgarsvæðisins. En mér er einnig umhugað um þá upplifun sem veiðimenn hafa af veiði og hvernig veiðistaðirnir líta út í lok dags.

Ég er lítið hrifinn af því að veiða á klukkunni og vera úthlutað ákveðnu veiðisvæði eins og víða þekkist. Mér varð nú samt hugsað jákvætt til þessa fyrirkomulags þegar ég sá urmul veiðimanna á einum og sama bleðlinum í sumar. Svo margir voru veiðimennirnir að ég þóttist heyra kvein gróðursins undan fótum þeirra og það voru satt best að segja fleiri á staðnum heldur ég sá í nokkurn tíma í hverfisbúðinni minni þegar hún var og hét. Þetta var einfaldlega ekkert fyrir mig og því hélt ég áfram og fann mér afvikinn stað fyrir mig og mínar hugsanir þar sem aðeins mín spor mörkuðu slóðina.