Í þeirri góðu bók, Veldu flugu segir Pétur Steingrímsson að “Allar flugur sem synda undir yfirborði heita einu nafni votflugur. Þær spanna allt bilið frá alklæddum fjaðraflugum til vænglausra flugna á lirfu- eða púpustigi.“

Á þessum vef og í því efni sem hér er ritað er öllu þrengri merking lögð í orðið votfluga og aðeins átt við þær hefðbundnu flugur sem eiga ættir að rekja beint til fyrstu veiðiflugnanna. Sagnfræðinga greinir raunar aðeins á um það hvort þeim elstu sé lýst í Kínverskum ritum frá einhverjum árþúsundum fyrir Krist, riti Marcusar Valerius Martialis sem fæddist árið 40 eftir Krist í Róm eða þá Claudius Aelianus sem fæddist einhverjum 120 árum síðar á svipuðum slóðum. Hvað sem rétt reynist í þessu þá hafa flugur verið hnýttar samkvæmt lýsingum rómverjanna og þær eiga sér merkilega samsvörun við þær flugur sem við köllum klassískar votflugur.

Flugur í líkingu við þessa hafa gengið í reglulega endurnýjun lífdaga hjá veiðimönnum og ég er enginn undantekning þar frá. Fyrstu flugurnar sem ég hnýtti sjálfur voru að vísu púpur, en fljótlega hreifst ég af þessum nettu, vængjuðu flugum sem svo auðveldlega fanga athygli bæði veiðimanna og fiska.

En hvernig veiðir maður þessar flugur? Ég veit ekki hvort það sé til einhver ein rétt aðferð að veiða votflugu, en mín reynsla er sú að þessar flugur má veiða á hvern þann máta sem þykir henta hverju sinni. Með hægsökkvandi línu eða sökkenda er leikur einn að sökkva flugunni þannig að hún nái nánast til botns, draga hana síðan með löngum hægum togum þannig að hún líkist púpu eða gyðlu einhvers skordýrs. Með intermediate línu og töluvert minni þolinmæði, má alveg draga fluguna snaggaralega á 15 til 20 sm. dýpi, gjarnan meðfram bakka og þá er hún ekkert ósvipuð hornsíli.

Smávaxinn votfluga á flotlínu er ekkert síður áhugaverð fæða fyrir stóra fiska heldur en litla. Meira að segja urriðar í Veiðivötnum hafa látið glepjast af Dentist sem hnýttur er í líki klassískrar votflugu, hnýtt við flotlínu og dreginn töluvert hratt inn um leið og hún lendir á vatninu. Væntanlega sökk sú fluga aldrei neðar en 10 sm. undir yfirborð vatnsins. Gæti það ekki hafa verið eitthvað í líkingu við hegðun hornsílis á spretti undan ránfiski?

Ég hef jafnvel tekið votflugu og roðið hana þurrflugukremi og leyft henni að skauta á vatninu, en þá heitir hún örugglega ekki lengur votfluga ef strangt er tiltekið. Það var nú samt hin besta skemmtun að sjá bleikjurnar eltast við þessa hallæris-þurrflugu mína og þær voru nokkra sem létu glepjast af henni.

Þrátt fyrir háan aldur, þá hafa votflugur elst nokkuð vel og ekki síst eftir að afbrigði þeirra, s.k. soft hackle flugur komu fram á sjónarsviðið. Eflaust hafa gallharðir unnendur fjaðurvængja fussað og sveiað þegar þeim fyrsta datt í hug að sleppa vængnum og hringvefja fjöður um háls flugunnar, leyfa henni að leggjast aftur með búk hennar og mynda þannig nokkurs konar búk fyrir utan búkinn. Klassíski vængurinn vék og skeggið breyttist úr hökutopp í alskegg.

Flugur sem þessar hef ég veitt á kyrru vatni á flotlínu, dregið hana inn með rykkjum þannig að hringvöfin hafa lagst alveg aftur og sprottið síðan út þegar flugan staðnæmdist og þannig hleypt töluverðu lífi í fluguna. Kannski eitthvað í líkingu við flugu að berjast um í yfirborðinu? Hver veit, en hún gekk í það minnsta í augun á fiskinum.

Þegar skordýr rísa upp að yfirborðinu nýta þau sér oft loftbólur til hjálpar. Annað hvort hafa þau falið eina slíka undir skel eða vængstæði eða gripið um eina með framfótunum. Ég heyrði einhverju sinni að þegar hnýtarar setja stálkúla á flugu, þá væru þeir að líkja eftir þessari loftbólu. Hvað er satt í þessu, veit ég ekki en sjálfur hef ég sett glerperlur á nokkrar flugur og ímynda mér að þær líkist loftbólunni meira en stálið. En hvað veit ég, ekki er ég fiskur.

Eftir stendur að þær flugur sem ég hef hnýtt með glerperlu hafa verið mér gjöfular og þá sérstaklega þar sem eitthvert klak er í gangi. Púpurnar geta verið með ýmsu lagi og af mismunandi litum, því ekki eru allar pöddur eins á litin. Ég þykist raunar hafa séð að sama paddan getur verið af nokkuð mismunandi lit eftir því hvar hún óx úr grasi, bæði hvað varðar landshluta og jafnvel í sama vatni eftir því hvað hún lagði sér til munns. Það er því um að gera að leyfa sér að hnýta púpur í nokkrum litum eða afbrigðum og ekki gleyma því að lagið á pöddunum er alls ekki það sama. Stundum eru þær nokkuð beinar, en stundum eru þær bognar, jafnvel alveg krepptar.

Tíminn flýgur hratt og mér finnst eins og það séu aðeins örfáir dagar síðan ég lagði í smá hrekk og setti inn á Febrúarflugur. Þannig var að ég var að dunda eitthvað við hnýtingarþvinguna og ég var kominn með einhverja byrjun að flugu að því ég hélt eftir eigin höfði. Hvort ég hafi staðið upp til að ná mér í kaffibolla eða svara símanum, þá atvikast það þannig að þegar ég kem aftur að þvingunni þá sé ég að flugan er í raun ljót útgáfa af þekktri laxaflugu sem ég ætlaði hreint ekkert að hnýta, Undertaker.

Ég lét slag standa og kláraði að setja einhvern ólögulegan væng á fluguna, tók mynd af henni og smellti inn í Febrúarflugur með þeim orðum að trúlega þekkti urriðinn ekki haus né sporð á muni laxaflugu og silungaflugu. Kerskni mín náði víst ekki alveg í gegn, því þekktir veiðimenn og hnýtarar vottuðu að þeir hefðu tekið bæði urriða og bleikju á Undertaker. Mér fannst eiginlega að brandarinn hefði snúist í höndunum á mér og rekið mér hressilegan löðrung.

Núna er ég búinn að hnýta nokkra Undertaker í smærri stærðum og setja í boxið mitt fyrir sumarið. Þetta er falleg fluga og það væri synd og skömm að reyna hana ekki í silunginn fyrst hún hefur gefið.

Þegar ég fór yfir hvaða flugur gáfu mér best á síðasta ári, þá stóðu marabou flugur upp úr, nokkuð sem kom ekki neitt sérstaklega á óvart. Ég átti alveg eins von á að púpur væru í öðru sæti, en svo var nú ekki. Það voru votflugur, nánar tiltekið soft hackle flugur sem voru í öðru sæti, svona mitt á milli marabou flugna og púpa.

Mér fannst þetta svolítið skemmtilegt, því fyrir ári síðan gat ég þess einhvers staðar að ég mér þætti þetta elsta form veiðiflugna ekki njóta sannmælis og ég ætlaði að leggja meiri áherslu á að nota þær. Algjörlega óháð því að þessar flugur hafa alltaf höfðar mikið til mín.

Einmitt um þessar mundir er lífríkið að vakna af vetrardvalanum og einhver kann að segja að þá styttist í að votflugurnar fari aftur undir. Já, og þær ættu reyndar að vera farnar undir nú þegar, því soft hackle flugur eru ekkert síður góðar til síns brúks snemma vors, rétt áður en lífríkið smellur alveg í gang. Hvort sem það er hegðan hringvöfðu fjaðrarinnar í vatni eða eitthvað annað, þá virðast þessar flugur glepja fisk ekkert síður rétt áður en lirfur og púpur taka til við að umbreytast í fullvaxta skortdýr.

Hringvafin fjöður um búk sem líkir að einhverju leiti eftir púpu getur líkt eftir hýði hennar þegar fluga er dregin. Að sama skapi getur þessi fjöður líkt eftir fálmurum eða fótum lirfunnar þegar hlé er gert á inndrætti og fjaðrirnar rétta úr sér. En hvers vegna virkar þetta jafnvel þótt engin skordýr eru komin á kreik? Mér skilst á þeim greinum votflugufræðinga sem ég hef lesið, og trúið mér að þær eru nokkrir á alnetinu, að silungurinn hugsi ekki endilega rökrétt. Svo lengi sem þeir hafi yfir höfuð vaxið úr grasi við skordýraát, þá sé það greypt í kvarnir þeirra að u.þ.b. svona eða svona lítið skorkvikindið út. Ekki það að ég telji fiska hugsa mikið, en þetta er eitthvað í líkingu við að ef dýrið lítur út eins og önd, gaggar eins og önd, vaggar eins og önd, þá hlítur það að vera önd. Ef flugan lítur út eins skordýr, hreyfir sig eins og skordýr, þá hlítur það að vera skordýr og þá er eins gott að smella skoltunum utan um það.

Eins skemmtilegar og mér finnast púpur vera, þá fer því fjarri að mínar sverji sig í ætt við frænkur sínar frá Tékklandi, þessar sem eru í yfirvigt. Þegar ég byrjaði að hnýta flugur við eldhúsborðið hérna um árið, þá var ég alls ekki viss hve þungar, þungar púpur ættu að vera. Ég hafði til hliðsjónar einhvern bækling sem hét Euro Nymphing og í þeim bæklingi voru þær allar með kúlu í yfirstærð og öngulinn vandlega vafinn með blýþræði. Ég á einhverjar af þessum fyrstu púpum mínum ennþá, flestar hafa þó orðið steinum að bráð í gegnum tíðina, ef ekki úti í vatni, þá fyrir aftan mig á bakkanum.

Þar sem ég bjó ekki svo vel að hafa aðgang að leiðbeinanda sem gat frætt mig um undirstöðuatriði púpuhnýtingar, kosti og galla og þá sér í lagi til hverra nota viðkomandi púpa væri ætluð, þá framleiddi ég einhvern ógjörning af púpum sem sverja sig meira í ætt við byssukúlur heldur en skordýr. Flestar af þessum púpum voru víst ætlaðar til veiða í stríðum straumi lækja og smááa þar sem það gilti umfram allt að koma þeim niður, fljótt og örugglega. Þessi misskilningur minn leiðréttist fljótlega og með tíð og tíma hafa púpurnar mínar tekið sig á og lést allverulega án þess að verða óþarflega horaðar.

Hin síðari ár hef ég meira að segja verið að föndra flugur sem eru aðeins lítillega þyngdar ef þá eitthvað. Ég er kannski mjög smitaður af áhuga mínum á votflugum, þessum klassísku vængjuðu aflaklóm sem komu fram á sjónarsviðið löngu áður en elstu núlifandi menn urðu svo mikið sem blik í auga.

Meira að segja blóðormurinn minn er ekki lengur þyngdur, ef undan er skilin glerperlan sem ég nota í hann. Öll lögmál um blóðorm sögðu mér í upphafi að gleyma þessari tilraun, blóðormurinn væri fastur á botninum og þar ætti ég að veiða hann, sérstaklega fyrripart sumars. En, viti menn þetta mótív að flugu hefur gefið mér ágætlega og smátt og smátt hefur hún farið oftar undir og því sífellt gefið betur. Flugur sem þessa veiði ég á intermediate línu í ekkert of löngum taumi. Kosturinn við þetta er að ég næ henni niður í vatnaveiðinni (á endanum), flugan verður síður viðskila við tauminn og tekur sjaldan upp ástríðufullt ástarsamband við botnfast grjót. Svo skemmir ekki að það er lítið mál að fá hana til að rísa alveg upp að yfirborðinu og veiða hana þar.