FOS
  • Febrúarflugur
  • Færslur
  • Flugur
  • Grúsk
    • FiskurinnNokkrir punktar um hegðun fisksins sem við erum að eltast við.
    • GreinaskrifGreinar og fréttir sem komið hafa fram á hinum og þessum miðlum á liðnum árum.
    • GræjurNokkrar greinar um veiðistangir, hönnun þeirra og eiginleika.
    • HnútarNokkrir góðir hnútar
    • HnýtingarÝmislegt sem tengist veiðiflugum, hnýtingu þeirra og hönnun.
    • Hnýtingarefni
    • KannanirÝmsar kannanir sem FOS.IS hefur gert meðal lesenda sinna, niðurstöður þeirra og hugleiðingar út frá þeim.
    • KasttækniAlltaf gott að rifja upp kasttæknina.
    • Lífríkið
    • Línur og taumarÝmislegt gagnlegt sem lýtur að flugulínum og taumum.
    • MaturNokkrar uppskriftir og umfjöllun um þann mat sem má gera sér úr aflanum.
    • Veiðiferðir
    • Veiðitækni
    • ÞankarÝmsir þankar og hugleiðingar
    • ÆtiðAllt sem fiskurinn leggur sér til munns.
  • Vötnin
  • Myndir
  • Töflur
    • AFTM
    • Alfræði
    • Byrjendur
    • Festingar
    • Fiskurinn
    • Flóðatafla
    • Hlutföll
    • Krókar
    • Kúlur & keilur
    • Lög og reglur
    • Taumar og flugur
    • Þráður
  • Tenglar

  • Hvar er háfurinn?

    25. maí 2021
    Græjur

    Upp

    Forsíða

    Hér áður fyrr voru háfar stórir, mjög stórir og festir á langt skaft þannig að það væri auðvelt að ná stórum, stórum löxum í þá, helst án þess að bleyta gúmmískóna. Hvenær það gerðist að silungsveiðimenn fóru að bera á sér háf til að ná fiski, veit ég bara ekki, sumir segja að það séu aldir síðan, aðrir aðeins nokkrir áratugir.

    Þeir eru nokkrir silungaháfarnir sem maður hefur séð hingað og þangað, munaðarlausir og trúlega sárt saknað. Mér skilst að það séu alltaf einhverjir sem þjóðgarðsverðir á Þingvöllum pikki út úr runnum á hausti hverju þar sem birkið þrengir að göngustígum við vatnið. Verður maður ekki að fara með rulluna 7, 9, 13 og banka í tré áður en maður segir; ég hef aldrei glatað mínum háfum alveg, þeir hafa stundum brugðið sér frá örskamma stund, en alltaf skilað sér aftur.

    Ég er svolítið gamaldags og kýs að nota tréháf sem er eðlilega nokkuð þyngri heldur en léttmálmsháfur og því tók það mig nokkurn tíma að finna segulfestingu sem heldur honum tryggilega án þess þó að vera of stíf þegar til á að taka. Ég er raunar með tvöfalt kerfi; segulfestingu með mótstykkið fast í hnakkastykkinu á veiðijakkanum mínum og lás sem ég get ég get smellt í slyngupokann (e: slingbag) minn þegar þannig ber undir.

    Segulfestingin er á enda handfangsins á mínum háfi, þannig vil ég hafa hana en þetta er alls ekki algilt. Margir kjósa að hafa festinguna á gjörðinni þannig að handfangið lafi niður, telja að þannig séu minni lýkur á að netið festist í gróðri og háfurinn missi festuna. Ég kaupi þessi rök og líka þau að með þessu móti er auðveldara að ná til handfangsins þegar losa á háfinn. Mótrökin eru afskaplega einföld, þegar ég er búinn að nota háfinn og hann er blautur, þá kýs ég að láta netið dingla því þannig drýpur betur úr því í stað þess að það liggi blautt við bakið á mér.

    Eins og ég nefndi hér fyrr, þá er ég líka með smellutengi í teygju við háfinn minn þannig að ég get húkkað hann í beltið á vöðlunum þegar ég er úti í vatni og gripið til hans þegar minnst varir. Þannig þarf ég ekki að fálma eftir segulfestingunni á bakinu í hvert skipti sem ég þarf að grípa til hans. Þess á milli flýtur hann bara við hlið mér og bíður þess að næsti fiskur lætur glepjast af flugunni minni.

    Höfundur:

    Kristján Friðriksson
  • Snúningur

    20. maí 2021
    Línur og taumar

    Upp

    Forsíða

    Stundum kemur það fyrir að flugulínurnar mínar og ég erum ekki alveg sammála. Þær liggja bara þarna fyrir fótum mér en þegar ég ‚þarf‘ að lyfta tánum örlítið í kastinu, þá þurfa þær endilega að smeygja sér undir vöðluskóinn og húkka sig þannig fastar að ekkert verður úr kastinu. Sumar línur eru líka í eðli sínu illkvittnar og finna sér hvern einasta stein, trjágrein eða gróður til að vefja sig utan um þegar minnst varir og virðast segja „Hingað, og ekki lengra. Ég nenni þessu ekki lengur.“

    Svo kemur það fyrir að línan verður beinlínis andsetinn, snýr upp á sig og er bara með yfirgengilega almenna stæla. Í þeim tilfellum er víst ekki við línuna að sakast, þessir snúningar eru mér að kenna og þá þarf ég að gera eitthvað í mínum málum, jafnvel að strjúka línunni aðeins og fá hana aftur til fylgilags við mig.

    Það geta verið nokkrar ástæður fyrir því að það snýst upp á flugulínuna. Ein ástæða þess að flugulína vindur upp á sig er falinn í kastinu mínu. Við breytingar á kastferlinum, þ.e. einhver frávik frá því að línan ferðast í beinni línu frá öftustu stöðu og í fremra stopp, þá snýst upp á línuna. Stundum er þetta með vilja gert, þ.e. maður tekur línuna upp í bakkast og breytir stefnu hennar til að leggja hana niður á nýjan stað, en stundum er þetta óviljandi frávik í framkastinu.

    Notkun á stórum flugum, þeim sem taka á sig vind eða búa yfir mikilli loftmótstöðu, geta einnig framkallað smávægilegan snúning á línuna. Smá ábending; ef þessi snúningur hleðst ört upp, þá er það vísbending um að verið sé að nota of létta stöng / línu miðað við flugu og reynandi væri að hækka sig um eitt til tvö númer í stöng.

    Annars er það þannig að öll þessi smávægilegu frávik hlaðast upp í línunni og ef ekkert er að gert, þá er kominn svo mikill snúningur á línuna að jafnvel lítill stubbur af henni sem lafir niður úr hjólinu er farinn að snúa upp á sig, flækjast. Í verstu tilfellum dregur maður þessa flækju inn á hjólið og skyndilega stendur allt fast. En áður en að þessu kemur, þá eru nokkur atriði sem má nýta sér til að snúa ofan af vandamálinu.

    Það fyrsta sem maður getur gripið til er að taka minna af línunni út af hjólinu fyrir kastið og láta það nýta alla línuna sem leikur laus, alveg að hjólinu. Taka síðan aðeins meira út fyrir næsta kast og láta það nýta viðbótina líka. Það er glettilegt hvað nokkur góð köst geta undið ofan af snúningi.

    Ef allt um þrýtur, þá þarf einfaldlega að draga alla línuna út af hjólinu og spóla rólega inn á það aftur og gæta þess að það étist ofan af snúninginum jafnt og þétt. Það væri meira að segja heppilegt að nýta tækifærið og bregða gleraugnaklút eða hreinsitusku á línuna þegar henni er spólað inn á hjólið, slá tvær flugur í einu höggi.

    Algeng mistök þessu tengt er að fara að strengja á línunni til að losna við snúninginn, ekki gera það. Við strengjum aðeins á línunni ef hún herpir sig saman vegna hitabreytinga eða vegna þess að hún myndar gorm þegar hún kemur út af spólunni sem er allt annað vandamál og tengist mynni hennar, ekki snúningi.

    Höfundur:

    Kristján Friðriksson
  • Strekkingur

    18. maí 2021
    Línur og taumar

    Upp

    Forsíða

    Allt frá þeim tíma sem byrjað var að framleiða flugulínur úr gerviefnum hafa veiðimenn glímt við minnisvandamál. Ég til dæmis gleymi oft hvaða lína er á hvaða spólu; er þetta heilsökkvandi línan eða er þetta intermediate línan? Nei, auðvitað veit ég alveg hvaða lína er á hvaða spólu. En ég, rétt eins og aðrir, glími stundum við þetta minnisvandamál í línunum mínum. Þó ein ákveðin lína sé í miklu uppáhaldi hjá mér, þá á ég línur frá fleiri en einum framleiðanda og þær eru allar því marki brenndar að muna óþægilega oft hvernig þær hafa legið á spólunum í einhverjar vikur eða mánuði.

    Flestar flugulínur í dag eru framleiddar úr PVC, PU eða PE plastefnum og það liggur í eðli þessara efna að það bítur í sig ákveðna lögun ef það liggur kyrrt í langan tíma. Meira að segja venjulegar gosflöskur geta orðið flatbotna ef flöskurnar standa óhreyfðar svolítið fram yfir síðasta söludag innihaldsins. Flugulínurnar verða að vísu ekki flatbotna, en þær verða stundum eins og gormur þegar þær eru dregnar út af veiðihjólinu. Það sem við erum að sjá þarna er svo kallað langtímaminni plastefna. Línurnar muna nefnilega eftir því þegar þeim var spólað ilvolgum inn á stórar tromlur í verksmiðjunni. Þessari minningu línunnar bregður stundum fyrir þegar henni verður kalt, þá herpist hún saman einmitt í sömu áttina og hún fór inn á tromluna. Ef þið trúið mér ekki, þá skulið þið bara spyrja hann Air Rio von Cortland, hann hefur glímt við þetta vandamál í nokkuð mörg ár.

    Þegar flugulínan tekur upp á þessum skolla, þ.e. að rifja um þessar gömlu minningar, þá er í raun aðeins eitt til ráða. Vera hæfilega ákveðinn, svona eins og við óþekkan krakka, ekkert ruddalegur, vera mjúkhentur en ákveðinn. Framkvæmdin er í raun afskaplega einföld; takið 3 – 4 fet af línunni út af hjólinu, togið þéttingsfast í þennan spotta, en umfram allt reynið að forðast að setja hlykk á línuna í öðrum hvorum lófanum eða báðum. Það á ekki að vefja línuna um aðra höndina eða báðar, slíkt átak er einfaldlega of mikið og gerir meira ógagn en gagn. Þegar þú hefur farið svona yfir alla línu, þá er tilvalið að spóla henni aftur inn á hjólið með því að halda þéttingsfast um hana með gleraugnaklút, mögulega vættum í smá línubóni eða hreinsiefni, það sakar ekki að hafa línuna hreina inni á hjólinu.

    Því miður kemur það alveg fyrir að menn strekkja of harkalega á línunni og þá er hætt við að kápan (sá hluti línunnar sem er gerður úr plasti) losni frá kjarnanum. Það er raunar óþarfi að óttast að slíta venjulega flugulínu, þær eru yfirleitt framleiddar með 18 – 25 punda slitstyrk að lágmarki og sveigjuþol þeirra er oft vel yfir 20%. Eftir sem áður þá eru þær ekki gerðar fyrir fruntalegt átak, þá getur kápan losnað frá kjarnanum og hætt er við að línan virki þá verr eftir strekkinginn, rétt eins og hún sé brotinn eða kjarninn leiki laus inni í henni.

    Örlítil varnaðarorð í lokinn, ekki strekkja á línu sem er snúin. Það er nefnilega ekki það saman að lína sé snúinn eða hafi krullað sig upp í gorm eða rétti ekki alveg úr sér. Ef þú þekkir ekki muninn á snúinni línu og krullaðri, þá skaltu bíða í nokkra daga og lesa þér til um það hvernig eigi að snúa ofan af línu áður en þú ferð að strekkja á línunni þinni.

    Höfundur:

    Kristján Friðriksson
  • Ný lína

    13. maí 2021
    Línur og taumar

    Upp

    Forsíða

    Þessa dagana upplifa margir veiðimenn eða finna bara hjá sér óstöðvandi þörf að kaupa sér nýja flugulínu, því ekki endast flugulínur til eilífðar. Vissulega má framlengja líf flugulínunnar með ýmsum ráðum, helst ilvolgu baði og almennum þrifum, en það kemur alltaf að því að þær einfaldlega virka ekki sem skyldi lengur.

    Það er að mörgu að hyggja þegar ný lína verður fyrir valinu, burtséð frá framleiðanda og gerð línunnar. Þegar allt hefur verið ákveðið og menn tilbúnir að taka upp veskið, þá er aðeins ein ákvörðun eftir; á maður að þiggja það að starfsmaður í veiðiversluninni setji línuna á hjólið eða ætlar maður að gera það sjálfur?

    Ef maður er nú með hjólið með sér í búðarferðinni eða það sem enn skemmtilegra er, maður hefur keypt sér nýtt hjól í leiðinni, þá er ekkert því til fyrirstöðu að þiggja þetta boð og láta setja nýju línuna á hjólið. En svo eru það þeir sem eiga eftir að færa línur á milli hjóla eða spóla og verða því að segja nei, takk ég geri það sjálfur.

    Það þarf væntanlega ekki að segja reyndum veiðimönnum að það er ekki saman hvernig línu er spólað inn á veiðihjól, en það eru mögulega einhverjir óvanir sem reka augun í þessa grein og þá gætu eftirfarandi leiðbeiningar gagnast. Fyrir utan hið augljósa, þ.e. að réttur endi línunnar eigi að fara fyrst inn á hjólið, oft með áföstum miða sem segir this end to reel eða eitthvað álíka, þá er alls ekki sama hvernig línan er tekin út af spólunni í pakkanum.

    Stillið nýju línuna alltaf þannig af að hún spólist úr af geymsluspólunni að neðan og inn á fluguhjólið að neðan. Ef ekki er gætt að þessu, þá er hætt við að línan fari að vinda upp á sig í fyrstu köstunum því framleiðsluminni hennar er snúið við á fluguhjólinu.

    Alls ekki taka nýju línuna út af geymsluspólunni í gormi, þá er hætt við að fyrstu köstin endi einmitt þannig.

    Því miður hef ég nokkrum sinnum séð nýjar línur eyðilagðar vegna þess að þær eru settar rangt yfir á fluguhjólið og veiðimenn fara að strekkja línurnar í tíma og ótíma til að leiðrétta þessa skekkju, en það dugar skammt og gerir oft meira ógagn heldur en gagn ef öll línan er ekki tekin út af hjólinu og henni spólað inn aftur.

    Höfundur:

    Kristján Friðriksson
  • Dulin veiði

    11. maí 2021
    Veiðitækni

    Upp

    Forsíða

    Í haust sem leið var ég að viða að mér efni til að byggja undir grein sem þegar hefur birst hér á síðunni. Leit mín að ummælum frægra veiðimanna á kostum bestu veiðimanna sem viðkomandi hafði hitt leiddi mig að nokkrum greinum um þann goðumlíka eiginleika veiðimanna að láta lítið fyrir sér fara. Ég viðurkenni að ég var orðinn svolítið pirraður á öllum þessum hæglátu veiðimönnum sem voru dásamaðir í annarri hvorri grein sem ég náði mér í. Hvað er þetta eiginlega? Hafa þessir menn aldrei hnerrað um ævina, kveðið drundrímur með hvelli eða losað önnur búkhljóð eftir staðgóðan hádegisverð?

    Þegar mesta pirringinn tók að brá af mér, þá fór ég að meðtaka eitthvað af því sem þessir menn voru dásamaðir fyrir. Það var sem sagt verið að mæra þá fyrir að eiga við fisk í návígi, fara dult á bakkanum og stunda sjónveiði (e: sight fishing) sem ku vera mikil kúnst sem ég hef sjálfur ekki lært ennþá. Ég kippti nokkrum greinum yfir í ‚lesa síðar‘ möppuna mína fyrst þessir menn voru svona frábærir, þá væri e.t.v. ekki út úr korti að tileinka sér einhverja kosti þeirra.

    Ég er ekki þungstígur, þó ég segi sjálfur frá, en mér skilst að þessir menn hafi nánast liðið áreynslulaust yfir móa og mýrar. Kjarr og annar skógargróður hafi nánast vikið úr vegi fyrir þeim og svo hafi þeir beinlínis tekið á sig lit umhverfisins þannig að það var ekki nokkur leið fyrir fiskinn að koma auga á þá. Til að bæta um betur, þá hafi þeir aðeins þurft að hvísla að stönginni að setja fluguna niður einmitt 20 sm fyrir framan nefið á fiskinum. Grínlaust, þá er mikið lagt upp úr því að ná good presentation þegar á hólminn er komið þannig að öllum huliðshæfileikum veiðimannsins væri ekki sóað fyrir eitthvað klessukast. Þessi hæfileiki er ekki meðfæddur hjá veiðimönnum, hann verður að æfa og rækta eins og flest allt annað í stangveiðinni.

    Það gráa ofan á svart var síðan þetta með litinn á línunni. Ég pældi mig í gegnum fjölda greina þar sem hvít lína var lykillinn, aðrar þar sem kremuð lína var málið og svo enn aðrar þar sem fölgræna línan var eina sem virkaði. Mikið var mér létt þegar ég rakst á eina þar sem höfundur tefldi fram sannfæringu í stað ákveðins litar á línu. Ef veiðimaður er nægjanlega sannfærður um að hann sé með rétta litinn á línunni, þá virkar hún, alveg sama hvernig hún er á litinn. Bingó, ég ætla að sannfæra sjálfan mig að gamla góða orange flotlínan mín sé sú eina rétta.

    Þegar hingað var komið í lestri spekingaspjalla, þá var komið að þyngd línunnar. Já, einmitt, átti nú að rústa þessu öllu með því að halda því fram að þyngd línunnar yrði að vera á sléttri tölu, ég sem veiði alltaf á oddatölum. Nei, viti menn, þarna voru flestir sammála mér, oddatölur eru málið. Lína #2 er of létt fyrir spegilinn á litla stöðuvatninu, er svona meira fyrir lygna læki. Lína #4 er of þung þannig að þeir mæltu með #3. Ef það er ekki alveg jafn stillt veður, þá væri málið að færa sig upp í #5 og skrúfa kraftinn aðeins niður í kastinu, leyfa línunni að renna. Ég féll alveg fyrir því þegar einn spekingurinn viðurkenndi að hann notaði reyndar helst línu #5 af því hún hefði nægjanlegan burð til að veiða nettar straum- og votflugur, en ekki of þung fyrir örsmáar þurrflugur.

    Einhverra hluta vegna, ég veit reyndar alveg hvers vegna, voru þeir nær allir sammála um að nota fluorcarbon taumaefni í stað poly. Ég ætla nú samt að halda mig við poly, skipti bara oftar um taum þannig að hann haldi nærri því sama gegnsæi og fluorcarbon. Við erum samt sammála um að nota hnútalausan frammjókkandi taum.

    Þegar hér var komið lestrinum var klukkan einfaldlega orðin of margt og ég ákvað að loka tölvunni og skreiðast í bólið. Þessa nótt dreymdi mig að ég læddist í veiði á fallegum sumardegi á Íslandi. Ég hef sjaldan sofið jafn vært, rumskaði ekki einu sinni þótt fyrsta haustlægðin hamaðist í gluggatjöldunum alla nóttina.

    Höfundur:

    Kristján Friðriksson
  • Lífsferill sjóbirtings

    6. maí 2021
    Fiskurinn

    Upp

    Forsíða

    Í raun má segja að lífsferill sjóbirtings og sjóbleikju sé ekkert mjög frábrugðinn, ef undan er skilin valkvæð hegðun bleikjunnar að taka upp sjógönguhegðun eða ekki. Urriði af sjóbirtingsstofni virðist alltaf hafa þá hvöt / þörf að ganga til sjávar. Hér að neðan gefur að líta lífsferil urriða sem elst upp í ferskvatni en gengur til sjávar um leið og líkamsburðir og aðstæður leyfa.

    Fyrstu ár sjóbirtings í ferskvatni eru í nær engu frábrugðin venjulegum vatnaurriða. Algengast er að birtingurinn hrygni í ám eða lækjum, en við heppileg skilyrði getur hann hrygnt í stöðuvötnum. Oftast er hrygningartímabil hans frá því í byrjun september og fram undir lok október.

    Hrogn urriðans klekjast út í mars og fram í maí, allt eftir hitastigi vatnsins. Kviðpokaseiði urriðans hafa skamma viðdvöl í hrygningarmölinni, aðeins tvo mánuði að jafnaði og halda þá út í vatnsbolinn, stöðuvatn eða straumvatn. Smærri seiðinn halda þó til í lygnara vatni að jafnaði, en með auknum vexti eykst fæðuþörfin og seiðin færa sig út í straumþyngra vatn eða út í stöðuvötn þar sem fæðuframboð er meira.

    Þegar birtingurinn hefur náð tveggja til fimm ára aldri, þá gengur hann til sjávar í apríl til maí og dvelur allt að átta vikum í sjó áður en hann gengur aftur upp í ferskvatnið. Bæði geldfiskur og hrygningarfiskur gengur til sjávar, en dvelja veturinn í ferskvatni.

    Helstu heimildir: Nokkur atriði varðandi lífsferil laxfiska, Árni Ísaksson Veiðimálastofnun 1980.

    Höfundur:

    Kristján Friðriksson
«Fyrri síða
1 … 23 24 25 26 27 … 154
Næsta síða»

FOS

Allur réttur áskilinn – © 2025 – Kristján Friðriksson

  • Facebook
  • Vimeo
  • Issuu
  • YouTube
  • Instagram
  • Senda skilaboð
  • Áskrift í tölvupósti
 

    • Gerast áskrifandi Subscribed
      • FOS
      • Join 176 other subscribers
      • Already have a WordPress.com account? Log in now.
      • FOS
      • Gerast áskrifandi Subscribed
      • Skrá mig
      • Innskráning
      • Report this content
      • Skoða vef í lesara
      • Manage subscriptions
      • Collapse this bar