Skip to content
FOS
  • Febrúarflugur
  • Færslur
  • Flugur
  • Grúsk
    • FiskurinnNokkrir punktar um hegðun fisksins sem við erum að eltast við.
    • GreinaskrifGreinar og fréttir sem komið hafa fram á hinum og þessum miðlum á liðnum árum.
    • GræjurNokkrar greinar um veiðistangir, hönnun þeirra og eiginleika.
    • HnútarNokkrir góðir hnútar
    • HnýtingarÝmislegt sem tengist veiðiflugum, hnýtingu þeirra og hönnun.
    • Hnýtingarefni
    • KannanirÝmsar kannanir sem FOS.IS hefur gert meðal lesenda sinna, niðurstöður þeirra og hugleiðingar út frá þeim.
    • KasttækniAlltaf gott að rifja upp kasttæknina.
    • Lífríkið
    • Línur og taumarÝmislegt gagnlegt sem lýtur að flugulínum og taumum.
    • MaturNokkrar uppskriftir og umfjöllun um þann mat sem má gera sér úr aflanum.
    • Veiðiferðir
    • Veiðitækni
    • ÞankarÝmsir þankar og hugleiðingar
    • ÆtiðAllt sem fiskurinn leggur sér til munns.
  • Vötnin
  • Myndir
  • Töflur
    • AFTM
    • Alfræði
    • Byrjendur
    • Festingar
    • Fiskurinn
    • Flóðatafla
    • Hlutföll
    • Krókar
    • Kúlur & keilur
    • Lög og reglur
    • Taumar og flugur
    • Þráður
  • Tenglar

  • Dulin veiði

    11. maí 2021
    Veiðitækni

    Upp

    Forsíða

    Í haust sem leið var ég að viða að mér efni til að byggja undir grein sem þegar hefur birst hér á síðunni. Leit mín að ummælum frægra veiðimanna á kostum bestu veiðimanna sem viðkomandi hafði hitt leiddi mig að nokkrum greinum um þann goðumlíka eiginleika veiðimanna að láta lítið fyrir sér fara. Ég viðurkenni að ég var orðinn svolítið pirraður á öllum þessum hæglátu veiðimönnum sem voru dásamaðir í annarri hvorri grein sem ég náði mér í. Hvað er þetta eiginlega? Hafa þessir menn aldrei hnerrað um ævina, kveðið drundrímur með hvelli eða losað önnur búkhljóð eftir staðgóðan hádegisverð?

    Þegar mesta pirringinn tók að brá af mér, þá fór ég að meðtaka eitthvað af því sem þessir menn voru dásamaðir fyrir. Það var sem sagt verið að mæra þá fyrir að eiga við fisk í návígi, fara dult á bakkanum og stunda sjónveiði (e: sight fishing) sem ku vera mikil kúnst sem ég hef sjálfur ekki lært ennþá. Ég kippti nokkrum greinum yfir í ‚lesa síðar‘ möppuna mína fyrst þessir menn voru svona frábærir, þá væri e.t.v. ekki út úr korti að tileinka sér einhverja kosti þeirra.

    Ég er ekki þungstígur, þó ég segi sjálfur frá, en mér skilst að þessir menn hafi nánast liðið áreynslulaust yfir móa og mýrar. Kjarr og annar skógargróður hafi nánast vikið úr vegi fyrir þeim og svo hafi þeir beinlínis tekið á sig lit umhverfisins þannig að það var ekki nokkur leið fyrir fiskinn að koma auga á þá. Til að bæta um betur, þá hafi þeir aðeins þurft að hvísla að stönginni að setja fluguna niður einmitt 20 sm fyrir framan nefið á fiskinum. Grínlaust, þá er mikið lagt upp úr því að ná good presentation þegar á hólminn er komið þannig að öllum huliðshæfileikum veiðimannsins væri ekki sóað fyrir eitthvað klessukast. Þessi hæfileiki er ekki meðfæddur hjá veiðimönnum, hann verður að æfa og rækta eins og flest allt annað í stangveiðinni.

    Það gráa ofan á svart var síðan þetta með litinn á línunni. Ég pældi mig í gegnum fjölda greina þar sem hvít lína var lykillinn, aðrar þar sem kremuð lína var málið og svo enn aðrar þar sem fölgræna línan var eina sem virkaði. Mikið var mér létt þegar ég rakst á eina þar sem höfundur tefldi fram sannfæringu í stað ákveðins litar á línu. Ef veiðimaður er nægjanlega sannfærður um að hann sé með rétta litinn á línunni, þá virkar hún, alveg sama hvernig hún er á litinn. Bingó, ég ætla að sannfæra sjálfan mig að gamla góða orange flotlínan mín sé sú eina rétta.

    Þegar hingað var komið í lestri spekingaspjalla, þá var komið að þyngd línunnar. Já, einmitt, átti nú að rústa þessu öllu með því að halda því fram að þyngd línunnar yrði að vera á sléttri tölu, ég sem veiði alltaf á oddatölum. Nei, viti menn, þarna voru flestir sammála mér, oddatölur eru málið. Lína #2 er of létt fyrir spegilinn á litla stöðuvatninu, er svona meira fyrir lygna læki. Lína #4 er of þung þannig að þeir mæltu með #3. Ef það er ekki alveg jafn stillt veður, þá væri málið að færa sig upp í #5 og skrúfa kraftinn aðeins niður í kastinu, leyfa línunni að renna. Ég féll alveg fyrir því þegar einn spekingurinn viðurkenndi að hann notaði reyndar helst línu #5 af því hún hefði nægjanlegan burð til að veiða nettar straum- og votflugur, en ekki of þung fyrir örsmáar þurrflugur.

    Einhverra hluta vegna, ég veit reyndar alveg hvers vegna, voru þeir nær allir sammála um að nota fluorcarbon taumaefni í stað poly. Ég ætla nú samt að halda mig við poly, skipti bara oftar um taum þannig að hann haldi nærri því sama gegnsæi og fluorcarbon. Við erum samt sammála um að nota hnútalausan frammjókkandi taum.

    Þegar hér var komið lestrinum var klukkan einfaldlega orðin of margt og ég ákvað að loka tölvunni og skreiðast í bólið. Þessa nótt dreymdi mig að ég læddist í veiði á fallegum sumardegi á Íslandi. Ég hef sjaldan sofið jafn vært, rumskaði ekki einu sinni þótt fyrsta haustlægðin hamaðist í gluggatjöldunum alla nóttina.

    Höfundur:

    Kristján Friðriksson
  • Lífsferill sjóbirtings

    6. maí 2021
    Fiskurinn

    Upp

    Forsíða

    Í raun má segja að lífsferill sjóbirtings og sjóbleikju sé ekkert mjög frábrugðinn, ef undan er skilin valkvæð hegðun bleikjunnar að taka upp sjógönguhegðun eða ekki. Urriði af sjóbirtingsstofni virðist alltaf hafa þá hvöt / þörf að ganga til sjávar. Hér að neðan gefur að líta lífsferil urriða sem elst upp í ferskvatni en gengur til sjávar um leið og líkamsburðir og aðstæður leyfa.

    Fyrstu ár sjóbirtings í ferskvatni eru í nær engu frábrugðin venjulegum vatnaurriða. Algengast er að birtingurinn hrygni í ám eða lækjum, en við heppileg skilyrði getur hann hrygnt í stöðuvötnum. Oftast er hrygningartímabil hans frá því í byrjun september og fram undir lok október.

    Hrogn urriðans klekjast út í mars og fram í maí, allt eftir hitastigi vatnsins. Kviðpokaseiði urriðans hafa skamma viðdvöl í hrygningarmölinni, aðeins tvo mánuði að jafnaði og halda þá út í vatnsbolinn, stöðuvatn eða straumvatn. Smærri seiðinn halda þó til í lygnara vatni að jafnaði, en með auknum vexti eykst fæðuþörfin og seiðin færa sig út í straumþyngra vatn eða út í stöðuvötn þar sem fæðuframboð er meira.

    Þegar birtingurinn hefur náð tveggja til fimm ára aldri, þá gengur hann til sjávar í apríl til maí og dvelur allt að átta vikum í sjó áður en hann gengur aftur upp í ferskvatnið. Bæði geldfiskur og hrygningarfiskur gengur til sjávar, en dvelja veturinn í ferskvatni.

    Helstu heimildir: Nokkur atriði varðandi lífsferil laxfiska, Árni Ísaksson Veiðimálastofnun 1980.

    Höfundur:

    Kristján Friðriksson
  • Biðröð eða kássa

    4. maí 2021
    Veiðitækni

    Upp

    Forsíða

    Það hefur verið sagt um íslendinga að þeir viti ekki hvað biðraðamenning sé. Það kemur ekki oft fyrir að það myndist biðröð á tiltekinn veiðistað í vatnaveiðinni, ástæðan ætti að vera augljós, það er yfirleitt nægt pláss fyrir alla við vötnin og engin ástæða til þess að tveir eða fleiri bítist um að vera á einum ákveðnum stað. Að vísu eru til þeir veiðistaðir sem eru svo vinsælir að menn standa nánast öxl við öxl, bak í bak og telja í kastið þannig að næstu menn taki ekki upp á sama tíma og allar línur fari í flækju. Mér dettur ákveðin staður við Þingvallavatn og góð saga úr Veiðivötnum í hug þegar ég set þetta niður á lyklaborðið. Þetta er sjaldnast vandmál þegar samstilltir veiðifélagar eru á ferð, en auðvitað kemur fyrir að einhver sker sig úr hópinum og gerir bara það sem honum sýnist, það er þó undantekning.

    Undantekningarnar eru veiðimenn sem stendur á sama. Þeim stendur á sama um svigrúm næstu manna til veiða og ef þeir sjá smugu, þá troða þeir sér í hana. Ef smugan er ekki til staðar, þá einfaldlega planta þeir sér við hlið ysta manns, helst mjög nærri honum og taka gjarnan hálft hliðarskref nær honum í hverju kasti.

    Ráðið við þessu er í raun svo einfalt að það tekur því ekki að nefna það; skiptast á. Það eru síðan til ýmsar útfærslur og viðbætur sem má koma sér saman um; skipta þegar einn hefur fengið fisk, ½ klst. á kjaft eða eitthvað annað viðmið. Lykillinn fellst í samkomulaginu, ef það skortir þá er eins víst að biðröðin breytist í kássu.

    Höfundur:

    Kristján Friðriksson
  • Lífsferill urriða

    29. apríl 2021
    Fiskurinn

    Upp

    Forsíða

    Urriða- og laxaseiði eru oft samkeppnisaðilar um æti í vistkerfum sem þessar tvær tegundir laxfiska deila. Skyndileg fjölgun af annarri tegundinni getur haft afdrifaríkar afleiðingar fyrir afkomu hinnar tegundarinnar. Hér að neðan gefur að líta lífsferil urriða sem elst upp í lokuðu vistkerfi, stöðuvatni, og tekur ekki upp sjógönguhegðun.

    Algengast er að urriði hrygni í ám eða lækjum, en við heppileg skilyrði getur hann hrygnt í stöðuvötnum. Oftast er hrygningartímabil urriðans frá því í byrjun september og fram undir lok október. Dæmi eru þó til um að urriði hrygni alveg fram í janúar.

    Hrogn urriðans klekjast út í mars og fram í maí, allt eftir hitastigi vatnsins. Kviðpokaseiði urriðans hafa skamma viðdvöl í hrygningarmölinni, aðeins tvo mánuði að jafnaði og halda þá út í vatnsbolinn, stöðuvatn eða straumvatn. Smærri seiðinn halda þó til í lygnara vatni að jafnaði, en með auknum vexti eykst fæðuþörfin og seiðin færa sig út í straumþyngra vatn eða út í stöðuvötn þar sem fæðuframboð er meira.

    Almennt verður urriðinn kynþroska á fimm til sjö árum, en fjölmörg dæmi eru um afar seinþroska urriða sem verða ekki kynþroska fyrr en sjö til átta ára.

    Helstu heimildir: Nokkur atriði varðandi lífsferil laxfiska, Árni Ísaksson Veiðimálastofnun 1980.

    Höfundur:

    Kristján Friðriksson
  • Í heimsókn

    27. apríl 2021
    Græjur

    Upp

    Forsíða

    Fyrir einhverju síðan þá setti ég hér inn smá pistil um þær mismunandi týpur veiðimanna sem maður hittir í veiðivöruverslunum (sjá hér). Sá pistill var nú meira í gamni gerður, en þó með smá alvarlegum undirtóni. Sjálfur fer ég eins oft og þurfa þykir á mínu heimili í veiðivöruverslanir og stundum oftar. Sumar verslanir eru hálfgerðar félagsmiðstöðvar, þar koma menn saman og skeggræða landsins gagn og nauðsynjar, kannski eitthvað í ætt við heitu pottana í laugunum.

    Ég er alinn upp úti á landi þar sem aðeins voru tvær verslanir. Önnur seldi allt milli himins og jarðar, hin seldir allt milli himins og jarðar og ABU. Á þessum árum vissi ég lítið annað en að Jói Jóns, strákurinn vestur í þorpi fékk eina ABU-MATIC 80 sem til var í búðinni og mig langaði í svona veiðihjól líka. Þar sem ég þekkti Jóa ekkert, þá náði þetta ekkert lengra og ég lá á aurunum mínum þangað til annað hjól kom í búðina.

    Það var ekki fyrr en ég var dreginn í borgarferð sem gutti að ég lagðist á glugga í ónefndri veiðibúð niðri í bæ og sá að til var búð sem bauð upp á margar gerðir veiðihjóla og áttu ekki bara eitt stykki á lager. Þvílíkt og annað eins úrval.

    Töluvert mörgum árum síðar að ég fór að venja komur mínar í veiðivöruverslanir af einhverri alvöru. Smátt og smátt fór maður að kannast við einhver andlit, þeim hafði brugðið fyrir í einhverju blaðinu með stórveiði úr einhverjum ám hingað og þangað, aflaklær. Enn sat við það saman, ég þekkti þessa menn ekkert og var því ekkert að kássast upp á þá í einhverri verslun úti í bæ.

    Tímarnir breytast og auglýsingarnar með, nú er Jói Jóns ekkert endilega bara einhver strákur vestur í þorpi, hann er þessi á auglýsingunni frá Beitubúðinni og notar ekkert nema Lorem Ipsum græjur, hann er eiginlega orðinn almannaeign og sést oft í Beitubúðinni. En inn í Beitubúðina koma líka óþekktir veiðimenn, byrjendur í mjög ákveðnum erindagjörðum. Sumir þeirra eru kannski ekki alveg vissir um það hvernig koma eigi orðum að erindinu, ráfa um og skoða hitt og þetta en finna ekki endilega það sem þá vantar. Svo eru þeir sem koma inn með brennandi spurningar, fá svar við henni og fara aftur út með ótal fleiri spurningum ósvarað.

    Eitt gott ráð fyrir þá sem koma inn í veiðivöruverslanir og eru ekki alveg vissir hvað það er eða hvernig er best að nota það sem þeim hefur verið ráðlagt að kaupa; verið umfram allt heiðarlegir við sjálfa ykkur og alla aðra. Verið heiðarlegir og segist ekki vera vissir, þið hafið aldrei prófað þetta og þið þurfið aðeins meiri þjónustu heldur en fá vöruna í hendurnar. Sjálfur er ég ekki alveg byrjandi í þessu stússi, en ég er líka byrjandi þegar eitthvað nýtt kemur fram og þá spyr ég; Hvað er þetta? Hvernig virkar þetta? Hvernig notar maður þetta? Þetta kann að hljóma heimskulega, en málið er að einu heimskulegu spurningarnar eru þær sem aldrei eru spurðar.

    Góður afgreiðslumaður er fljótur að fatta þegar spyrjandinn veit ekki alveg hvað um ræðir og bætir þá oft upp á það sem þú spyrð ekki um. Hann gæti jafnvel komið með góða sögu af Jóa Jóns þegar hann veiddi 20 punda fiskinn, einmitt með þessu sem þú spurðir um. Lykillinn er að spyrja nægjanlega almennrar, en þó hnitmiðaðrar spurningar. Ef svo skemmtilega vill nú til að Jói Jóns er staddur í búðinni og afgreiðslumaðurinn kallar á hann, ekki falla í stafi og renna lásnum fyrir talfærin á þér. Jói Jóns er nefnilega bara maður af holdi og blóði, rétt eins og þú, ekkert meira en það. Jú, kannski, ef hann er alvöru veiðimaður þá er hann búinn að verða sér úti um reynslu og alvöru veiðimenn eru alltaf til í að segja frá reynslu sinni. Nýttu þér tækifærið og dragðu garnirnar úr Jóa.

    Passaðu þig bara á einu, ekki fara út úr búðinni fyrr en þú ert örugglega kominn með það sem þú ætlaðir upphaflega að kaupa. Hvort þú farir út með eitthvað meira, eitthvað sem þú vissir ekki einu sinni að væri til, það skiptir minna máli svo lengi sem þú hefur efni á því.

    Höfundur:

    Kristján Friðriksson
  • Lífsferill sjóbleikju

    22. apríl 2021
    Fiskurinn

    Upp

    Forsíða

    Hin síðari ár hafa ýmsar rannsóknir farið fram á lífsferli heimskautableikjunnar. Þessi sérstaki stofn lifir aðeins á norðurhveli jarðar og er sú ferskvatnstegund sem hefur nyrsta útbreiðslu. Síðustu áratugi hefur áberandi breyting orðið á vistkerfi norðurhvels jarðar og sterkar vísbendingar eru um að bleikjan sé sífellt að færa sig norðar og norðar á hvelið eftir því hvernig hlýnun jarðar vindur fram. Fyrstu sterku vísbendingarnar um þessar breytingar má merkja í atferli sjóbleikju. Hér gefur að líta lífsferill bleikju sem elst upp í ferskvatni en tekur upp flökkueðli sjóbleikju um tíma eða öll sín fullorðinsár.

    Frumbernska sjóbleikjunnar er í engu frábrugðin þeirrar staðbundnu þar til göngumunstur gerir var við sig hjá hluta stofnsins. Eins og áður hefur verið getið, þá getur bleikja sem á staðbundna foreldra tekið upp á því að ganga til sjávar hvenær sem er á lífsleiðinni, svo fremi hún hafi vöxt og tækifæri til sjógöngu. Það eru fyrst og fremst líkamlegir burðir bleikjunnar sem ráða því hvenær á lífsleiðinni hún gengur fyrst til sjávar.

    Frá náttúrunnar hendi er bleikjan þó undir það sett að geta aðeins lifað í nokkrar vikur í senn í fullsöltum sjó, yfirleitt fjórar til sex vikur, að hámarki átta vikur. Það vekur þó athygli að þessi eiginleiki hverfur ekki hjá bleikjunni þótt kynslóðir ákveðins stofns hafi eingöngu alið aldur sinn í ferskvatni. Opnist leið til sjávar úr einöngruðu lífkerfi getur bleikjan, líffræðilega séð, tekið upp á því að ganga til sjávar og það sem meira er, hún gerir það.

    Sjógönguhegðun bleikju er ekki bundinn við kynþroska fisk, geldfiskur gengur einnig til sjávar, en almennt hefur bleikjan ekki sjógöngu fyrr en hún nær 18 – 26 sm lengd. Kynþroska fiskur gengur til sjávar um leið og fyrstu ísa leysir og geldfiskurinn fylgir fast á eftir. Að sama skapi hverfur kynþroska fiskur fyrst til uppruna síns til þess að hrygna, geldfiskurinn nokkru síðar. Dæmi eru raunar um ákveðin vatnasvæði þar sem mjög óljós skil eru á milli sjávar og ferskvatns og þar virðist bleikjan vera á sífelldu rápi á milli svæða, að öllum líkindum lætur hún æti stjórna för. Yfirleitt heldur sjóreiður sig í innan við 50 km fjarlægð frá heimahögunum, en einhver dæmi eru um tvö eða fjórfalda þá vegalengd sem hún fer í sjó. Að vori étur bleikjan helst rauðátu (krabbadýr sem er 2 -3 sm að lengd) en þegar líður á sumarið fækkar rauðátu og þá færir bleikjan sig yfir í önnur krabbadýr, marflær og aðra hryggleysingja, jafnvel smáfisk (síli). Vöxtur bleikju í sjó er mjög hraður eða um 70% á hverju sumri, mestur hjá geldfiski og getur numið 6 – 10 sm. Hratt dregur úr vaxtarhraða bleikju við kynþroska og er hann þá ekki nema 0,5 – 6 sm.

    Sjóganga bleikjunnar er nokkuð regluleg eftir að hún hefst, en kynþroska fiskur á það þó til að sleppa stöku ári úr og halda sig eingöngu í ferskvatni það árið. Flækingar sjóbleikju eru þekktir og eru það geldfiskar sem ganga ekki endilega upp í heimaá sína úr sjó, en þegar kynþroska er náð þá ganga þær nær undantekningalaust aftur upp í sína heimahaga og hrygna þar.

    Helstu heimildir: Nokkur atriði varðandi lífsferil laxfiska, Árni Ísaksson Veiðimálastofnun 1980.

    Höfundur:

    Kristján Friðriksson
«Fyrri síða
1 … 25 26 27 28 29 … 155
Næsta síða»

FOS

Allur réttur áskilinn – © 2025 – Kristján Friðriksson

  • Facebook
  • Vimeo
  • Issuu
  • YouTube
  • Instagram
  • Senda skilaboð
  • Áskrift í tölvupósti

    • Gerast áskrifandi Subscribed
      • FOS
      • Join 178 other subscribers
      • Already have a WordPress.com account? Log in now.
      • FOS
      • Gerast áskrifandi Subscribed
      • Skrá mig
      • Innskráning
      • Report this content
      • Skoða vef í lesara
      • Manage subscriptions
      • Collapse this bar