Að veiða djúpt

Að öllu jöfnu er fengsælast að veiða stutt frá bakkanum þar sem fiskurinn heldur sig en ýmsar ástæður valda því að fiskurinn leitar út í dýpið. Í miklum hita þegar vatnshitinn rís einna hraðast á grynningum, leitar fiskurinn þangað sem hitastigið er jafnara, kaldara. Mikil sól hefur sömu áhrif, þ.e. birtufælinn fiskur eins og urriðinn sækir út í dýpið. Síðan er það kuldinn á veturna sem hrekur fiskinn smátt og smátt út í dýpið þegar grynningarnar leggjast í auðn og frjósa að lokum.

Það er ekki fyrr en grynningarnar hitna og lífríkið tekur aftur við sér að silungurinn hreyfir sig upp á við aftur. Fram að þeim tíma, sem getur verið nokkuð frameftir vori, verðum við að egna fyrir hann í dýpinu. Til að veiða dýpið getum við þurft að beita einni eða samspili fleiri eftirfarandi aðferða:

  • Nota þyngdar flugur
  • Nota sökklínu
  • Nota sökktaum
Pheasant Tail

Þyngdar flugur eru væntanlega algengasta leiðin til að ná botninum. Við þekkjum kúluhausa af ýmsum gerðum og blý-þyngdar flugur, sumar hnýttar á mjög þyngda öngla. Eitt er það sem margir láta hjá leiðast að huga að og það er lögun flugunnar. Það eru engin ný vísindi, eins og Pheasant Tail sannar, að grannar, rennilegar flugur sökkva alveg eins vel og þær sem eru bústnar og í yfirþyngd. Þynging PT er í raun sáralítil samanborin við miklar blý- eða tungsten þyngingar stærri flugna.

Að kasta bústnum, þungum flugum getur kallað á nokkuð stórtækar breytingar á kaststíl og hefur því oft vafist nokkuð fyrir byrjendum, já og lengra komnum. Algengustu silungastangir eru gerðar fyrir línur 5-7 og sem slíkar eru þær ekkert sérstaklega heppilegar fyrir þungar flugur. Til að ráða við þyngri flugur þarf að kasta hægar, lengja kastferilinn og umfram allt hemja sig í kröftugum köstum og fjölda falskasta. Slíkt eykur aðeins á flækjustigið og þá meina ég raunverulegar flækjur.

Að veiða djúpt

Þegar við veiðum á miklu dýpi, njótum við þess að geta farið nær fiskinum heldur en ella. Þetta  helgast af því að við fjarlægð okkar frá fiskinum í láréttu plani bætist dýpið niður á hann. Óhefðbundnari leið, í það minnsta hér á Íslandi, er síðan Tékkneska leiðin þar sem þyngd flugunnar og togkraftur vatnsins er notaður til að hlaða stöngina fyrir mjög stutt köst, ef þá nokkur. Oft líkist þessi aðferð dorgveiðum með föstum spotta á priki.

Buzzer

Sjálfur hef ég skoðað rækileg hnýtingar á hóflega þyngdum „fyrirsætuflugum“ þ.e. mjónum sem kljúfa vatnið vel og sökkva því auðveldlega án þess að íþyngja köstunum. Ég á í fórum mínum nokkrar slíkar eftir veturinn og vorið verður látið ráða hvort þeim fjölgar í sumar.

Vorveiði

Þegar ísa leysir þá fara að skapast fyrstu skilyrðin fyrir umbreytingu skordýra í vötnum. En það getur liðið langur tími þar til hitastig vatnsins rís að einhverju marki. Lífríkið fer hægt af stað, gyðlur og púpur fara yfirleitt á stjá, rólega þó, u.þ.b. viku áður en þær klekjast að því gefnu að vatnið hafi náð ákveðnum þroska, hitastigi.

Buzzer Silver Orange

Á meðan ég var að velta þessu fyrir mér um daginn, spurði ég unglinginn á heimilinu hvað hann teldi að fiskurinn æti á þessum árstíma, rétt áður og um það bil sem ísa leysir. Eitthvað hefur matseðill vikunnar verið rýr á heimilinu því það stóð ekki á svarinu; „Afganga“. Ekki þótti honum líklegt að mikið ferskmeti væri á boðstólum og því líklegast að afgangar væru á borðum. Kannski var hann ekki svo langt frá því sanna, en það er ekki þar með sagt að við getum ekki engt fyrir fiskinn með einhverju spennandi.

Blóðormur

Blóðormur eða brúnar pöddur hafa oft gefið vel strax og ísa leysir, löngu áður en hitastig vatnsins nær því að kveikja á klaki. Þetta helgast auðvitað af því að viðlíka líf er að finna í vatninu allan ársins hring, jafnvel um miðjan vetur og því ekkert fráleitt að bjóða silungnum upp á slíkt, afganga. Fyrstu staðirnir þar sem fiskjar verður vart er oft á tíðum grynningarnar þar sem vorsólin nær að hita vatnið og laða til sín langsoltinn silunginn upp úr djúpinu þar sem hann hefur haft hægt um sig yfir veturinn. Þrátt fyrir að tökur að vori geta verið líflegar, þá fer fiskurinn sér engu að síður hægt, vill ekki brenna of mikilli orku í að kanna vorið.

Bitch Creek Nymph

Stórar púpur eins og t.d. Bitch Creek Nymph, Red Tag og Héraeyrað. Litlar, dökkar og rennilegar eins og t.d. Toppflugan og Pheasant Tail, renglulegir Peacock eða þá Blóðormur og brúnir Buzzerar niður á botninn.

Straumflugur sem hafa orð á sér að gera það gott að vori eru t.d. orange, svartir og hvítir Nobblerar, Gulur Köttur og auðvitað Black Ghost. Veiða þær djúpt, láta þær „sleikja botninn“ eins og einhver orðaði það.

Red Tag

Flestar veiðiaðferðir að vori eiga það sameiginlegt að vera rólegar, jafnvel „rólegri“. Dautt rek undan léttri golu með þungum púpum eða lúshægur inndráttur straumflugu er það sem silungurinn kannast við. Sum vötn, eins og Þingvallavatn virðast kalla á stórar og bústnar púpur (nr.8) sem komið er vel niður í dýpið fyrir kuðungableikjuna.

 

Black Ghost

Önnur vötn fóstra ekkert annað en lítil og nett afbrigði mýpúpunnar, eins og Vífilsstaðarvatn. Engilbert Jensen beitti skemmtilegri aðferð rétt um það bil er ísa leysti á Vífó. Hann kastaði litlum flugum upp á ísskörina og dró þær síðan framaf þar sem silungurinn beið þeirra og líkti þannig eftir því þegar frosnar mýlirfur losna úr ísnum. Meðalfellsvatnið hefur gefið mönnum vel á þyngdar púpur síðla vetrar, mars – apríl, en um leið og hornsílin fara á kreik hafa litlir klassíkerar eins og Black Ghost og Nobbler gefið ágætlega á grynningunum.

UNI – Skýringarmynd

UNI hnúturinn er nánast eins og Hangman’s Knot, nema að hann er vafinn réttsælis í lykkjuna í stað rangsælis.

Fyrirtaks hnútur til að festa flugu á taumenda ef hann er rétt gerður og vættur vel áður en hann er hertur.

Það að væta hnút vel fyrir herslu kemur í veg fyrir tvennt:

a. Traumurinn hitnar síður, þ.e. hann veikist ekki þegar hann rennur í gegnum hnútinn.

b. Taumurinn krullast ekki eins og oft vill gerast þegar hann rennur í gegnum hnút.

Hangman’s Knot – Skýringarmynd

Hangman’s Knot er annar uppáhalds hnúturinn minn þegar kemur að því að festa flugu á taum. Einfaldur, öruggur og auðvelt að eiga við, jafnvel þegar fingurnir eru orðnir loppnir og rökkrið farið að síga að.

Það er með þennan hnút, eins og flesta aðra, það borgar sig ekkert að flana að honum. Haltu góðum rythma, passaðu að vafningarnir krossist ekki, vættu hann vel og hertu með jöfnu átaki, þá klikkar hann ekki.

Ná-frændi þessa hnúts er UNI hnúturinn, hinn uppáhalds.

Blood knot – Skýringarmynd

Blóðhnúturinn er ágætis hnútur til að tengja saman taum og taumefni. Endarnir eru lagðir saman og vafðir uppá í gagnstæðar áttir.  Þá er endunum stungið í gegnum lykkjuna sem myndast á samskeytunum, einnig í gagnstæðar áttir. Hnúturinn vættur vel og dreginn saman.

Ef annar endinn, helst sá af taumaefninu er hafður vel langur má vel nota hann fyrir afleggjara (dropper). Við það sparast að hnýta sérstakan hnút.

Hlutföll votflugu

Hlutföll í klassískri, vængjaðri votflugu verður nánast ekki lýst með öðru en að birta mynd af einni slíkri. Hvort sem þær heita Dunkeld, Blae and Black, Butcher eða Peter Ross, þá eru þær upphaflega allar í sömu hlutföllum og eins byggðar. Eitthvað sem hefur alltaf virkað og engin ástæða til að breyta. Þetta er einmitt það sem gerir þær að klassískum flugum.

Hlutföll flóar / rækju

Rækjur og vatnaflær fylgja stíft hlutföllunum 2/3 + 1/3. Þeir sem eru að huga að veiðum á sjógöngufiski ættu að huga að kvikindum sem þessum, nýgenginn fiskur er vanur fæðu sem þessari og lætur oft glepjast þótt genginn sé upp í ár. Ágætt að vera með nokkrar svona til mótvægis við Hvítan Nobbler eða Sílið.

E.S. Geir Birgir Guðmundsson benti mér á að álíka flugu hefði hann notað töluvert á Þingvöllum, sjá nánar á gbg.is Takk fyrir innleggið Geir.

Hlutföll púpu

Fullkomin púpa lítur ákveðnum lögmálum. Hlutföllin eru nokkuð ákveðin frá náttúrunnar hendi. Takist okkur í besta falli að apa eftir náttúrunni þá erum við í góðum málum eins og Frank Sawyer með Pheasant Tail. Hlutföllin eru nánast 2/3 búkur, 1/3 thorax, hausinn nettur og skottið jafn langt búkinum. Ef við bregðum langt frá þessu, þá er nánast öruggt að við endum með óraunverulega púpu í höndunum.

Púpur í silunginn

Prince Nymph, Héraeyra, Zug Bug, Copper John, Pheasant Tail

Púpur eru væntanlega besta agn sem veiðimaður getur notað þegar fiskurinn er ekki að leita fæðu við yfirborðið. Bestu púpurnar eru einfaldar og líkja eftir fæðu silungsins hverju sinni, hér er engin sýndarmennska í gangi.

Margir telja The Prince Nymph einhverja bestu púpu sem fram hefur komið í silunginn. Nú geta lesendur verið alveg rólegir, ég á eftir að nefna uppáhaldið mitt, Pheasant Tail. Prince á að líkja eftir gyðlu dægurflugunnar og tekst það alveg ágætlega. Eins má nota Prinsinn þar sem steinflugan gerir vart við sig snemma vors. Kúluhaus á Prinsinn kemur sér vel þar sem veitt er í straum eða á miklu dýpi. Uppskriftina má sjá hér.

Héraeyrað er ótvírætt ein af klassísku silungapúpunum. Líkir eftir púpu vorflugunnar og má einnig nota þar sem dægurflugur göslast í vatninu eða krabbadýr eru á ferðinni. Úfið yfirborð Héraeyrans gerir hana einhvern veginn eðlilega í útliti og sumir vilja meina að því úfnari, því betri. Þessi fluga er hnýtt á langan öngul, alveg frá 8 og niður í 22. Uppskriftina má nálgast hér.

Zug Bug er enn ein klassísk silungapúpa, ekki ólík Prince, enda á hún að einnig að líkja eftir dægurflugunni. Líkt og með Prince er hún tilvalin í dautt rek eða með kúluhaus á meira dýpi. Auðvitað fylgir svo uppskriftin hérna.

Copper John, sem heitir í höfuðið á höfundi sínum, John Barr verður einnig að teljast til klassískra silungapúpa. Þyngd hennar gerir það að verkum að hana er tilvalið að nota þar sem gyðlur dægurflugunnar liggja við botninn eða sem afleggjara aftan við stóra þurrflugu. Því minni, því betri. Sumir segja að hún virki best á öngli 14 eða 16. Skemmtileg fluga að hnýta eins og sjá má hérna.

Engin fluga hefur komist í hálfkvisti við uppáhaldið mitt; Pheasant Tail. Hún er fyrst allra þyngdra flugna og best þeirra allra í einfaldleik sínum. Hún líkir nánast fullkomlega eftir grönnum gyðlum dægurflugunnar sem eru ein vinsælasta fæða silungsins. Þessa flugu má einfaldlega aldrei vanta í boxið hjá neinum veiðimanni og allir verða að prófa að hnýta nokkur eintök. Kíktu á uppskriftina hérna.

Half Hitch ‘áhald’

Það kemur stundum fyrir að maður hefur verið svolítið grófur á fremstu fjöðrunum á flugu og lendir því í vandræðum með að koma loka hnútinum fyrir, t.d. half hitch. Þá getur verið gott að hafa fremsta hluta venjulegs kúlupenna við hendina, bregða hnút yfir hann, renna honum upp á augað og herða hnútinn niður á öngulinn. Með þessu móti er maður ekkert að flækja puttum, þræði og fjöðrum í eina bendu.

Að festa öngul

Það getur skipt verulegu máli hvernig öngull er festur í klemmuna (vise) þegar við byrjum á nýrri flugu. Rangt festur öngull getur skemmst ef við erum of tæp á festingunni, hann marist eða jafnvel brotnað. Eins er önnur hætta því samfara að festa hann of tæpt í gripið, hann getur skotist upp og jafnvel í andlit þess sem hnýtir.

Röng staðsetning
Rétt staðsetning
Röng staðsetning

Mistök í hnýtingum – Hausinn

Of stór haus
Nettur haus

Hún verður bara öruggari ef ég vef aðeins meira í hausinn á henni, eða hvað?  Ef þú þú vilt vera viss um að hausinn á flugunni sé nægjanlega sterkur, þá skaltu frekar nota fínni hnýtingarþráð heldur en grófari.  Þú getur frekar leyft þér að bæta við hnútum (Whip finish) ef þú ert með fínan þráð heldur en grófan. Að öðrum kosti áttu á hættu að hausinn verði of stór og í engu samræmi við aðra hluta flugunnar. Auðvitað skiljum við síðan aldrei við hausinn án þess að lakka hann vel og vandlega.

Mistök í hnýtingum – Vængurinn

Ofhnýttur vængur
Hæfilega hnýttur

Þegar við byggjum væng úr fjöðrum notum við í langflestum tilfellum fanir úr gagnstæðum hlutum fjaðrar og leggjum þær þannig saman að þær myndi () mynstur séð ofan frá. Fjaðurvæng er best að festa beint á öngulinn, það hjálpar flugunni að synda á réttum kili og umfram allt, ekki festa fjöðrina niður með of mörgum vafningum aftur eftir önglinum. Undantekningar eru auðvitað til eins og t.d. Matuka flugur þar sem vængurinn er oftar en ekki festur niður með vafningum aftur eftir öllum öngulleggnum.

Mistök í hnýtingum – Búkurinn

Of langur búkur
Hæfilegur búkur

Fallegur búkur er vistaskuld í fullu samræmi við aðra hluta flugunnar og umfram allt áferðarfallegur, sléttur og nær ekki of langt fram eftir önglinum. Hvort heldur við erum að byggja straumflugu eða púpu þá á búkurinn ekki að ná lengra heldur en fram að skegg- eða vængstæðinu á flugunni.

Of langur búkur skilur of lítið svæði eftir til að festa niður væng eða byggja vængstæði púpu. Eins er hættara við að hausinn á flugunni verður of stór groddi sem er í engu samræmi við aðra hluta flugunnar ef við neyðumst til að byggja hann ofan á hluta búksins.

Mistök í hnýtingum – Skottið

Langt og niðursveigt
Uppsveigt og bústið

Þegar við hnýtum skottið á fluguna okkar verðum við að hafa nokkra hluti í huga áður en lagt er af stað. Fyrst af öllu verður lengd þess að vera í samræmi við aðra hluta flugunnar, þ.e.a.s. ef við erum að hnýta hefðbundna flugu, ekki ‘long tail’ eða langhala. Heppilegt viðmið er að skottið sé eilítið styttra heldur en vængurinn. Efnið í skottinu, hvort heldur það er hár eða fjaðrir, skal vera jafnt í endana og liggja samsíða. Annars er hætta á að við endum með grisjótt og úfið skott.  Ef það er sveigja í efninu skal umfram allt láta sveigjuna vísa upp, ekki niður. Niðurdregnar flugur er síst til þess fallnar að glepja fisk. Þegar við festum skottið niður er rétt að gæta þess að ekki snúist upp á það eða lognist útaf til hliðanna.  Best er að halda við efnið með því að klemma það ofan á öngulinn á milli þumals og vísifingurs, læsa efninu niður með þremur vafningum og jafnvel nota einn half-hitch til öryggis.