Ef einhver er í vafa um mitt álit á fluguveiðimönnum, þá skal þeim vafa útrýmt hér og nú. Fluguveiðimenn eru mjög fyndinn hópur fólks. Það eru ekki aðeins athafnir þeirra á veiðistað sem eru mjög sérstakar, þ.e. að veifa þessu priki fram og til baka með torkennilegum spotta á endanum, áföstu safni af torkennilegu dóti sem glitrar eða ekki. Þetta endalausa takmark þeirra að ná að plata einhverja lífveru sem er aðeins með brot af heila þeirra sjálfra og stæra sig síðan af því, er líka sérstaklega áhugavert.

Að öllu gríni slepptu, þá þekki ég fáa hópa fólks sem eru jafn fastheldnir á skoðanir og athafnir eins og fluguveiðimenn. Á sama tíma eru þeir ótrúlega ginkeyptir fyrir nýjungum eða í það minnsta nýjum hlutum. Auðvitað er þetta alhæfing, en þegar öllu er á botninn hvolft, þá á þetta við um mjög stóran hóp fluguveiðimanna.

Ætli flugur séu ekki ódýrasta birtingarmynd nýjungagirndar fluguveiðimanna. Ég er t.d. þannig að þegar ég sé mynd af nýrri flugu, þá vaknar strax hjá mér spurningin: Hvar ætli þessi virki? Síðan vakna ýmsar aðrar spurningar um efnið, krókinn og fleira. Það er yfirleitt nokkuð langt í að ég velti fyrir mér hvort viðkomandi fluga passi inn í fánuna hér á Íslandi, sé virkilega eins og eitthvað kvikindi sem silungurinn þekkir hér og étur.

Framboð á flugum er óendanlegt og eykst sífellt. Ný efni, nýjar hugmyndir hnýtara og útfærslur virðast ekki eiga sér nein takmörk. Samt sem áður er það nú þannig að flestar flugur eiga sér ákveðna forfeður sem þær líkjast á einn eða annan hátt. Þótt það komi ný fluga fram á sjónarsviðið sem byggir á þekktri formúlu, þá hættir forfaðirinn ekkert að veiða, sú fluga stendur alltaf fyrir sínu. Fyrsti afli nýrrar flugu er auðvitað veiðimaðurinn, hún krækir í mann og lætur mann ekki í friði þar til maður hefur keypt eða hnýtt hana.

Ég er einn þeirra sem tek með mér allt of margar flugur í veiðiferðir. Það er nú betra að hafa vaðið fyrir neðan sig ef fiskurinn vill bara alls ekki þær sem eru í fluguboxinu mínu og þá er gott að geta kíkt í geymsluboxin. Trúlega er því samt þannig farið að mér væri nær að taka með mér gott safn af klassískum flugum sem hafa sannað sig síðustu áratugina, eiga þær í mismunandi stærðum, útfærslum og litbrigðum. Það er trúlega algjör óþarfi að flækja málið svona mikið.

Auðvitað er gaman að prófa sig áfram með nýjar flugur, en þegar öllu er á botninn hvolft þá er það kannski óþarfi að eyða heilu sumri í að prófa eitthvað nýtt þegar það gamla einfaldlega virkar.

Þessi grein var ein af mínum sjálfshjálpar greinum þessa vetrar og er ætlað að hvetja mig til að sýna gömlum flugum meiri athygli og láta þessar nýju aðeins bíða þar til einhver annar hefur prófað þær í þaula. Framundan er febrúar með sýnum Febrúarflugum, þannig að ég lofa alls ekki að fara eftir þessu.

Það er mjög misjafnt hve löngum tíma skordýr verja sem lirfur við botninn. Að öllu jöfnu eyðir stærsta rykmýstegundin á Íslandi, stundum kölluð stóra toppflugan 1 – 2 árum á botninum og gengur í gegnum fjögur lirfustig á þeim tíma. Púpustig flugunnar er töluvert skemmra, aðeins talið í sólarhringum og síðasta lífsskeið hennar sem fluga, er enn skemmra.

Púpa stóru toppflugunnar á það til að vera nokkuð mikið á ferðinni þegar hún stefnir upp á við og því er alveg óhætt að vera nokkur duglegur á inndrættinum með pásum. Helst er að verða var við stóru toppfluguna frá því í maí og fram í júní, breytilegt þó eftir tíðarfari.

Slæðumý, sem stundum er kölluð litla toppflugan, á sér að öllu jöfnu skemmra lífsskeið á botninum og er nokkuð síðar á ferðinni, síðla júní mánaðar og í ágúst. Púpa slæðumýs er ekki stór og lætur sig að mestu fljóta áreynslulaust upp á yfirborðið þannig að hægur inndráttur ætti að vera við hæfi.

Hér að ofan eru myndir tveggja flugna sem hafa gefist mér vel þegar klekjur mýflugunnar eru á sveimi, en vitaskuld eru þær miklu fleiri, flugurnar sem passa undir þessum kringumstæðum. Ein fluga er í sérstöku uppáhaldi hjá mér þegar stóra toppflugan er á ferðinni og það er svört mjóna (e: buzzer) með orange eða rauðum kinnum.

Þegar stóra toppflugan er á ferðinni og bleikjan er að úða í sig, þá er hamagangur og það er mín reynsla að það borgar sig að gleyma öllu sem ritað hefur verið um mjónur og hvernig á að veiða þær. Ég hef alveg leyft mér að smitast af hamaganginum og nota frekar hraðan inndrátt, staldra nánast ekkert við, æsi bleikjuna bara meira og meira, þangað til hún tekur með látum.

Þeim sem ekki hugnast þessi æsingur er bent á að prófa klassíska votflugur, eins og t.d. Black Pennell og þá endilega sem soft hackel. Þessi fluga hefur verið óhemju vinsæl t.d. í Hlíðarvatni í Selvogi að vori til, einmitt þegar stóra toppflugan er að fara að klekjast út. Flotlína, 9 feta taumur og hægur inndráttur ætti að vera þokkaleg uppskrift, svo fer það bara eftir kokkinum hvernig útkoman verður.

Þegar maður gengur frá þræðinum eftir að hálfbragðið (e: half hitch) eða whip hnút (afsakið að ég man ekki í svipinn hvað þessir hnútur heita á því ylhýra) þá vill stundum smá spotti verða eftir af hnýtingarþræðinum sem stendur út í loftið ef maður klippir.

Þá getur maður notað aðra eggina á skærunum, borið hana þétt upp að hnútinn og slitið þráðinn í stað þess að klippa eða notað svona gluggasköfu- eða rakvélablað. Afraksturinn verður yfirleitt mun hreinni og enginn spotti út í loftið sem þvælist fyrir þegar hausinn er lakkaður.

Þetta er eitthvað sem flestir hafa fengið að heyra í einhvern tíma á ævinni. Þegar sitja skal við hnýtingar í lengri tíma, þá er mikilvægt að koma sér þannig fyrir að þreytuverkir taki ekki löngunina yfir og eyðileggi góðan ásetning um fjölda flugna.

Venjuleg borðhæð til dæmis eldhúsborðs er í fæstum tilfellum heppileg upp á rétta líkamsstöðu að gera, ekki nema maður búi svo vel að eiga hækkanlegan skrifborðsstól. Yfirleitt eru borðhæð of mikil fyrir hnýtingar og þá þarf bæði að hækka stól og setja fætur upp á skemil þannig að ekki komi til óþarfa þreytu í hálsi og hnakka.

Byrjum á því að útskýra þetta orð; klekjur. Orðið varð ofaná þegar ég skaut hjálparbeiðni út á veraldarvefinn yfir smellna þýðingu á enska orðinu emerger. Ég hef afskaplega lítið íslenskubit yfir því að notast við þetta smellna orð, því það er þá jafnt á komið með því og enska orðinu; hvorugt finnst í orðabókum. Merking orðsins vísar til skordýra sem eru alveg við það að klekjast út sem fullvaxta skordýr.

Klekjur eru hvorki ákveðin tegund skordýra né skilgreint lífsstig þeirra í líffræðilegum skilningi. Í þeim skilningi sem mig langar að leggja í orðið nær það yfir þetta stutta skeið og atferli þegar púpur ýmissa skordýra rísa upp að yfirborði vatnsins til að taka á sig síðustu myndbreytinguna, þ.e. að verða að fullvaxta einstaklingi. Veiðiflugur sem líkja eftir þessu atferli geta verið af öllum mögulegum tegundum; straumflugur, votflugur, púpur og þurrflugur. Allar flugur sem hægt er að veiða á eða rétt undir yfirborði vatnsins geta sem sagt talist vera klekjur.

Það að setja hér niður nokkur orð um klekjur eru engin stórkostleg vísindi, þetta fyrirbrigði hafa veiðimenn þekkt frá því fyrstu veiðiflugurnar komu fram. Klassískar votflugur eru t.d. alveg tilvaldar klekjur, ekki síst þegar þær eru s.k. soft hackle þar sem mjúkt hringvafið leggst aftur með búkinum og tifar í vatninu, rétt eins og púpa skordýrs sem er að brjótast upp að yfirborðinu.

Reyndar eru alls ekki allar púpur sem brjótast eitthvað um á leið sinni upp að yfirborðinu. Sumar þeirra eru ósköp rólegar á leiðinni, líða bara áreynslulaust upp að yfirborðinu og reyna að láta sem minnst fyrir sér fara. Þegar þannig ber undir getur verið óhætt að eiga léttar púpur í boxinu, t.d. óþyngt Héraeyra eða Killer Bug.

En hvaða skordýr eru það sem haga sér svona? Jú, það má eiginlega segja að öll skordýr sem taka fullkominni myndbreytingu taki sig til á púpustiginu og rísi upp að yfirborðinu til að taka síðustu myndbreytingunni. Þeirra á meðal eru algengasta silungafæðan hér á landi, vorflugur og mýflugur. Fæst skordýr sem taka ófullkominni myndbreytingu staldra svona við á leið sinni upp á yfirborðið því þau breytast beint úr gyðlu í fullvaxta flugu. Þeirra á meðal eru steinflugur og dægurflugur.

Klekjur halda sig mest á innan við 15 cm dýpi í vatninu og það er því um að gera að veiða þessar flugur með flotlínu, taum í góðu meðallagi ( 9 fet ) og stilla inndráttinn af miðað við þær púpur sem eru á ferðinni. Meira um það síðar.