Ég hef orðið vitni að því þegar kast mislukkast, oftast hjá sjálfum mér en líka hjá öðrum. Mér er það ekkert launungamál að stundum finn ég blóðið spretta fram í kinnarnar þegar kastið klúðrast algjörlega, sérstaklega þegar ég hef grun um áhorfendur á staðnum. Og hvað geri ég þá? Jú, ég reyni bara að gera gott úr þessu öllu saman, bölva hressilega eða tek fram fyrir hendurnar á áhorfendunum og hlæ hæðnislega að sjálfum mér. Ég gæti auðvitað smellt á mig hauspoka af skömm, en þannig er ég nú bara ekki. Það er ekkert óeðlilegt við það að klúðra kasti, en það er algjör óþarfi að bregðast við í einhverju ofboði og draga alla línuna inn og byrja upp á nýtt eins og maður eigi lífið að leysa. Það er ekki til það lélegt kast að það batni við að raska yfirborðinu meira en orðið er með því að böðlast á línunni. Láttu kyrrt liggja, náðu pirringinum úr kasthendinni og leyfði þurrflugunni að fljóta rólega frá fiskinum eða dragðu púpuna inn eins og um besta kast lífs þíns hafi verið að ræða. Fyrir utan það að ég hef oft orðið fyrir því að mislukkað kast hefur einmitt fært fluguna fyrir fiskinn sem ég sá aldrei, þá er aldrei að vita nema fiskurinn sem þú sást færi sig einmitt úr stað eftir mislukkað kast og komi þá auga á fluguna þína. Með því að rífa þurrfluguna af yfirborðinu eða rykkja púpunni af stað, þá eru miklu meiri líkur á að fiskurinn fari einmitt í hina áttina heldur en að hann haldi sig bara á sama stað. Annars sagði góður maður við mig ekki alls fyrir löngu að 9 af hverjum 10 fiskum víkja sér undan flugunni þegar þér tekst akkúrat að láta hana lenda þar sem hann liggur.
Það er alltaf matsatriði hver sé góður veiðimaður. Mér finnst t.d. góður veiðimaður ekki endilega vera sá sem veiðir mest, frekar sá sem veiðir af virðingu fyrir bráðinni og umhverfinu. Ég las í ágætu tímariti um daginn að góður veiðimaður væri sá sem hefur náð að sættast við eigin getu, réði þokkalega við stöngina sína þannig að köstin virðast auðveld og nákvæm. Að sama skapi hefur hann náð að velja flugu sem hentar aðstæðum hverju sinni og getur brugðist við breyttum aðstæðum af yfirvegun án öfga í framkomu eða atferli. Að ná öllu þessu er endalaus skóli og kostar þrotlausar æfingar. Þetta hljómaði ekkert illa í mín eyru, en svo kom þessi dásamlegi 10 atriða töfralisti sem átti að redda hvaða veiðimanni sem er inn í hóp ‚góðra‘ veiðimanna.
Það eru til ýmsir gátlistar til að ná þessu öllu á sem skemmstum tíma með sem minnstri fyrirhöfn. Vandamálið er bara að fæstir þeirra virka ef eljuna eða staðfestuna vantar. Atriði númer eitt á umræddum gátlista var að nota ákveðið grip á stönginni, allt annað væri tóm steypa. Þetta eitt og sér kveikti ákveðið viðvörunarljós hjá mér og ég fletti upp á grein Kirk Deeter og Charlie Meyers í gagnabanka Field and Stream þar sem þeir félagar tókust einmitt á um mismunandi grip. Niðurstaða þeirra félaga var einföld; ef þú ert ánægður með þumalinn ofan á, haltu þig við hann eins og Joan Wulff gerði alla tíð. Ef þú ert ánægður með vísifingur ofan á, haltu þig við hann eins og eiginmaður hennar, Lee Wulff gerði alla tíð. Svo getur maður bætt við frá eigin brjósti að flugan ferðast með línunni, línan fylgir stangarendanum og það sem meira er, stangarendinn fylgir fingrinum sem þú leggur ofan á gripið. Niðurstaða; haltu gripinu sem þú ert ánægður með og náðu tökum á því. Ef þú gerir það af einurð sést það fljótlega í kastinu, ferli línunnar og framsetningu flugunnar.
Hver kannast ekki við ávarpið ‚Ertu að fá‘ann?‘ Ef svo ólíklega vildi nú til, í mínu tilfelli, að ég svaraði ‚Já‘ þá væri líklegast að maður fengi næstu spurningu ‚Hvað tók hann hjá þér?‘ og þar með hæfist fyrirlesturinn, jafnvel bera saman boxin, bjóða upp á konfekt eins og einn góður kunningi minn kallar það þegar hann gefur af flugunum sínum. En hefur einhver orðið fyrir því að fá spurninguna ‚Hvernig veiddir þú þennan?‘
Ég er hræddur um að helst kæmi eitthvert fát á mig við slíka spurningu, en svo er nú aldrei að vita nema ég rankaði við mér og færi að segja frá. Þetta er jú miklu skemmtilegri spurning og snöggt um gáfulegri. Hvernig við veiðum fluguna skiptir oft ekkert minna máli heldur en nákvæmlega hvaða flugu við notuðum. Oft skiptir aðferðin, inndrátturinn, dýpið o.s.frv. ekki minna málið heldur en flugan. Svo skemmir ekki að mörgum þykir miklu meira gaman að segja frá einhverju sem tengist þeim beint heldur en því hvaða afkvæmi þekkts fluguhnýtara þeir notuðu við verkið.
Ummæli
09.12.2013 – Siggi Kr.: Þetta er skemmtileg pæling og kemur inn á umræðuna um eftirlíkingu eða framsetningu (Imitation vs. presentation). Þetta er eitthvað sem ég hef verið að pæla heilmikið í undanfarið og lesið urmul af efni um þetta á netinu. Það sem flestir sérfræðingarnir virðast vera sammál um þar er að framsetning flugunnar, þ.e. hvernig hún er veidd, skiptir í raun miklu meira máli en hvað flugu nákvæmlega maður er með bundna á tauminn. Þeir sem vilja setja tölu á mikilvægi framsetningar virðast vera nokkuð sammála um að skiptingin sé sirka 80% framsetning á móti 20% eftirlíkingu. Sem sagt að þó að flugan sé góð eftirlíking af æti fisksins þá verður hún líka að haga sér eins og ætið til að hann vilji hana. Það er til mikið af upplýsingum um hvernig æti silungsing hegðar sér ef fólk nennir að kynna sér það á netinu og ég ætla hér að deila slóð á vefsíðu sem inniheldur til að mynda góðar greinar um mýlirfuna sem er eitt aðal æti silungs allstaðar: FlyCraftAngling
Asnaleg spurning, auðvitað á engin heima í Bónus. Meira að segja starfsmennirnir fara oftast heim til sín, nema þá helst rétt fyrir verslanahelgina sem sumir kalla jól. En hvað er ég eiginlega að fara með þessu bulli? Jú, ég er að velta fyrir mér stórum muni á mönnum og fiskum.
Búseta mannfólksins ræðst oft af fjölskylduhögum. Á barneignaraldri viljum við vera sem næst leikskólanum, svo grunnskólanum en færum okkur síðan aðeins til í hverfinu þegar börnin vaxa úr grasi og nándin við uppeldisstofnanirnar skiptir minna máli. Síðan hefur það orðið tilhneiging okkar að hópast saman á stofnunum fyrir heldriborgara þegar aldurinn færist yfir. En sama hver búsetan er, þá höfum við haldið í þann sið forfeðra okkar að draga fæðuna í náttstað okkar og neyta hennar þar, svona að mestu leiti.
Laxfiskar velja sér aftur á móti búsvæði á allt öðrum forsendum. Þeir búa sjaldnast nálægt leikskólanum, raunar stinga þeir ungviðið snemma af á lífsleiðinni og vitja þess aldrei aftur. Laxinn ferðast síðan langar leiðir frá fæðu til leikskóla, eru meira að segja sagðir ekki éta neitt á leið sinni á milli staða. Samt sem áður heldur hann til á ákveðnum stöðum í ánum. Hann velur straumharða staði á meðan frænka hans, bleikjan velur sér lygnustu staðina og urriðinn svamlar þarna einhvers staðar á milli. Nú er ég auðvitað að bera saman atferli laxfiska í ám og lækjum, ekki vötnum.
Einfalda myndin er þannig að laxinn velur sér strauminn og hreyfir sig afskaplega lítið, bleikja hreyfir sig mest og enn og aftur er Meðal-Jónin okkar, urriðinn. Fræðingar sem fylgjast með atferli laxfiska skipta þessum tíma gjarnan í tvo fasa; fæðuleit þegar hann bara bíður eftir því að geta étið og fæðunám þegar hann er að éta. Þegar hlutfall tegunda innan hvors fasa er skoðaður, þá hafa rannsóknir sýnt að 11,7% laxa hreyfa sig í fæðuleit, 12,7% urriða og 27,1% bleikju. Þegar fiskurinn er síðan komin í fæðuna þá hreyfa aðeins um 3,3% laxa sig, 8,8% urriða og 14,9% bleikju. Heimild: Fæðuatferli og búsvæðaval laxfiska í ám, Stefán Ó. Steingrímsson & Tyler D. Tunney, Fiskeldis- og fiskalíffræðideild Háskólanum á Hólum.
En hvernig hjálpar þetta okkur við veiðarnar? Tja, þegar stórt er spurt verður oft lítið um svör, ekki nema þá fyrir það eitt að ef við finnum ekki nákvæmlega staðinn þar sem fiskurinn er að éta (fæðunám) þá er helst að finna bleikjuna á flakki þegar hún er að leita (fæðuleit). Ef við finnum aftur á móti þeirra Bónus, þá er eins gott að við getum lagt fluguna nokkuð nákvæmlega fyrir fiskinn því hann hreyfir sig miklu minna í æti heldur en þegar hann leitar.
Ummæli
06.12.2013 – Valdimar Sæmundsson: Vill þetta segja að laxinn sé að éta í ánum og sé þessvegna að hreyfa sig í fæðuleit?
Svar: Já, ekki get ég lesið annað út úr þessari rannsókn. Að vísu gæti rannsóknin tekið til fiska á s.k. ‘niðurgöngu’ tímabili þó þess sé ekki sérstaklega getið. Svo má alltaf velta því fyrir sér hve fjarskyldur Atlantshafslaxinn sé Kyrrahafslaxinum sbr. grein á Deneki frá því í fyrra sem má skoða hér. Hvað sem því líður, þá vitum við að lax bregst við agni í ám á Íslandi rétt eins og annars staðar í heiminum. Hvort það sé eingöngu af eðlislægri grimmd eða því að hann éti nú bara þrátt fyrir allt í ám einhvern hluta uppgöngu, læt ég ósagt. Það hafa sagt mér veiðimenn að lax éti örugglega ekkert á hrygningartímanum, meltingarfæri hans séu hreint ekki neitt, neitt á þessum tíma. Síðan hafa aðrir sagt mér, í hálfum hljóðum að þeir hafi nú fundið ýmislegt í maga laxa úr Íslenskum ám og í meira magni en svo að það hafi ‘slæðst’ upp í hann á leiðinni.
Hér áður fyrr beittu menn höglum á tauma til að sökkva flugum niður á æskilegt dýpi en þessi aðferð hefur vikið fyrir misþyngdum flugum í boxum veiðimanna hin síðari ár. Ég hef reyndar aldrei orðið þeirrar upplifunar aðnjótandi að sjá veiðimann beita höglum ‚live‘ en lesið því meira um þetta síðustu vikur og mánuði.
Það er með þetta eins og flest annað að skoðanir manna eru töluvert skipta á ágæti og aðferðum við að veiða með höglum á taumi. Veikir tauminn, segja sumir og hnýta þá flugulausan afleggjara (droppper) á tauminn þar sem þeir raða höglum á eftir því sem þeir vilja sökkva betur. Þá rísa aðrir upp og segja að það henti illa því kastið verður þá að vera svo ávalt að nákvæmnin sé fyrir bí. Nei, nei segja enn aðrir og benda á að veltikastið sé tilvalið fyrir haglaköst á afleggjara, þá sé minni hætta á flækjum.
Enn aðrir láta sig hafa það að nota sverari taum og smella höglunum beint á hann en gæta þess þá bara enn betur að hann særi ekki tauminn og þvertaka alveg fyrir að nota högl með rifflaðri rifu. Já, einmitt. Högl og högl eru ekki það sama. Sum eru með beinni skoru, önnur eru með rifflaðri og svo er það þetta með þyngdina. Fleiri og léttari eða færri og þyngri? Ég hef svo sem ekki hugmynd um hvað sé best en einhvern veginn segir fyrri reynsla mér að fjöldi hagla skiptir ekki svo rosalega miklu máli.
Ég á svona skammtara með nokkrum þyngdum í, arfur frá því ég veiddi á flot og maðk, og mér sýnist í fljótu bragði að minnstu höglin hafi orðið svolítið afgangs eftir maðkaveiðina. Kannski maður prófi þetta næsta sumar með flugu, en hvar þá helst? Andstreymis, eins vel og mér hefur nú gengið þannig? Eða einfaldlega í vatnaveiðinni þar sem maður stillir fluguna af miðað við fæðudýpið? Ef maður kemst á annað borð upp á lagið með þetta, þá skilst mér að þetta virki alls staðar.
Einn helsti kostur meðstreymisveiði er að það fyrsta sem silungurinn sér er flugan þín, hvorki taumurinn, línan né skuggi hennar. Annar kostur meðstreymis er að þú hefur miklu meira vald á hraða flugunnar heldur en andstreymis.
Ókostir? Já, margir og þar á meðal að til þess að forðast að fiskurinn sjái þig verður þú að standa töluvert langt ofan hans og því ert þú með nokkuð langa línu á milli þín og fisksins. Ef hann skildi nú glepjast af flugunni og þú þarft að bregðast við, geta viðbrögðin orðið heldur silalegri því straumurinn tekur nokkuð vel í línuna og hægir á öllum viðbrögðum þínum.
Svo er nú ekki auðvelt að stjórna því hvert flugan/línan fer þegar straumurinn hefur náð taki á henni, en þar kemur á móti að straumurinn ber nú yfirleitt eitthvað annað með sér heldur en flugulínu, nefnilega ætið sem fiskurinn er á eftir. Og til þess að flugan þín skeri sig eitthvað úr öllu öðru sem flýtur niður ánna getur verið gott að eiga nokkur trikk uppi í erminni. T.d. að hreyfa stangarendann til sitt hvorrar hliðar við strauminn. Vitandi það að fluga fylgir hreyfingum stangarinnar, ekki bara í lofti, þá færir flugan sig til sömu áttar og þú færir stangarendann og þannig fer flugan þín að skera sig aðeins úr öllu öðru sem flýtur þarna niður. Að vísu á þetta mest við um straum- og þurrflugur, síður um púpur og þyngdar flugur þar sem straumurinn hefur mikil áhrif á tauminn.
Ef þú ert síðan komin með fluguna vel niður eftir strauminum, e.t.v. alveg niður í lygnu eða á breiðu þá getur verið ráð að draga aðeins inn, færa stöngina til gagnstæðrar áttar og gefa aftur laust. Flugan færir sig þannig á aðeins til á breiðunni. Umfram allt, leyfðu flugunni að fara lygnuna alveg á enda, fiskurinn leynist oft þar sem hún endar undan straumi, hann hefur þá allan þann tíma í heiminum sem þarf til að koma auga á ætið áður en hann lætur til skarar skríða. Svo má ekki gleyma því að urriðinn heldur sig oft í grennd við stóra steina á botninum og við gætum þurft að leggja fluguna beggja vegna við hann áður en fiskurinn tekur.
FOS 