Skip to content
FOS
  • Febrúarflugur
  • Færslur
  • Flugur
  • Grúsk
    • FiskurinnNokkrir punktar um hegðun fisksins sem við erum að eltast við.
    • GreinaskrifGreinar og fréttir sem komið hafa fram á hinum og þessum miðlum á liðnum árum.
    • GræjurNokkrar greinar um veiðistangir, hönnun þeirra og eiginleika.
    • HnútarNokkrir góðir hnútar
    • HnýtingarÝmislegt sem tengist veiðiflugum, hnýtingu þeirra og hönnun.
    • Hnýtingarefni
    • KannanirÝmsar kannanir sem FOS.IS hefur gert meðal lesenda sinna, niðurstöður þeirra og hugleiðingar út frá þeim.
    • KasttækniAlltaf gott að rifja upp kasttæknina.
    • Lífríkið
    • Línur og taumarÝmislegt gagnlegt sem lýtur að flugulínum og taumum.
    • MaturNokkrar uppskriftir og umfjöllun um þann mat sem má gera sér úr aflanum.
    • Veiðiferðir
    • Veiðitækni
    • ÞankarÝmsir þankar og hugleiðingar
    • ÆtiðAllt sem fiskurinn leggur sér til munns.
  • Vötnin
  • Myndir
  • Töflur
    • AFTM
    • Alfræði
    • Byrjendur
    • Festingar
    • Fiskurinn
    • Flóðatafla
    • Hlutföll
    • Krókar
    • Kúlur & keilur
    • Lög og reglur
    • Taumar og flugur
    • Þráður
  • Tenglar

  • Bob Wyatt og mýturnar

    25. apríl 2026
    Fiskurinn

    Upp

    Forsíða

    Ég get verið svolítið seinn til, ekki alltaf með á nótunum, en hver þarf þess svo sem? Þarf maður alltaf að vera alveg á útopnu, fylgjast með og kynna sér allt um leið og það kemur fram?

    Það er engin ástæða til að svara þessu upphátt eða á lyklaborðinu, en ég vaknaði upp við það í lok síðasta árs að ég átti ólesna veiðibók. Ekki einhverja nýja heldur 12 ára gamla bók Bob Wyatt, What Trout Want:The Educated Trout and Other Myths. Ég setti hana því á náttborðið mitt (svona eins og hægt er með rafbók) og ætlaði að hafa þar til að glugga í á meðan augnlokin sigu og slökktu á deginum. Í sem styðstu máli, þá kostaði þessi bók mig andvökunótt og nokkra kaffibolla þar til ég hafði klárað hana, mæli eindregið með henni.

    Bob þessum Wyatt er margt til listanna lagt. Hann er fæddur vestur í Kanada, byrjaði að veiða upp úr 1956 í Albertafylki og Bresku Kólumbíu, hefur varið töluverðum tíma sínum á Nýja Sjálandi við Taieri-ána, en er opinberlega búsettur í Skotlandi, rétt utan við Glasgow þar sem hann kennir við Glasgow School of Art.

    Í þessari bók sinni reifar Bob reynslu sína og leggur hana til grundvallar ýmsum athugasemdum sínum, m.a. kenningum samtíðarinnar um hinn sjálfsmeðvitaða urriða (en. self-conscious). Hann segir að flest allt það sem skrifað hefur verið um urriðann vera á þá leið að fiskurinn sé greindur, tortrygginn og óútreiknanlegur í plotti sínu til að leika á okkur veiðimenn. Með þessu greip Bob mig og ég hélt áfram að lesa þar sem hann víkur máli sínu að áhyggjum veiðimanna af tilfinningalífi urriðans, líkamlegu og sálrænu. Það var minn skilningur að Bob þætt um og ó hvað sakbitnir veiðimenn veigruðu sér við að taka sér fisk til matar, það væri orðin skylda að sleppa öllum fiski, ekki aðeins vegna verndarsjónarmiða, heldur vegna samfélagslegs þrýstings, normalíseringar þess að veiða og sleppa. Ég verð alveg að viðurkenna að þessar hugrenningar Bob höfðuðu svolítið til mín, en svo hélt hann áfram á nótum sem ég hef lítið gefið gaum að hingað til, skömm veiðimanna á eigin atferli. Jú, ég hef alveg skammast mín á vorin þegar ég finn frosinn, gleymdan fisk í kistunni undir einhverju ómerkilegu grænmeti, ónýtan af frostbruna, en það var ekki sú skömm sem Bob meinti.

    Bob vildi meina að normalísering veiða og sleppa hefði fært sig á hærra plan þar sem fjöldi silungsveiðimanna hefði orðið áhyggjur af því hvernig silungnum líður með það að vera fangaður. Fiskurinn sé ekki aðeins lifandi vera sem við eigum að bera virðingu fyrir, heldur standi margir veiðimenn í þeirri trú að silungurinn hafi næga sjálfsvitund til að hafa tilfinningar (en.feelings). Þessir sömu veiðimenn rækti með sér skömm á þeirri grimmd sem veiði þeirra felur í sér. Þegar þangað var komið, sigu ekki augnlokin á mér, heldur hakan alveg niður á bringu. Eru virkilega til þeir veiðimenn sem þjást, sakbitnir og niðurbrotnir af skömm á eigin atferli? Bob segir svo vera, sérstaklega í Evrópu þar sem dýravelferðarstefna hefur alið á áhyggjum sem þessum. Ég sjálfur get aðeins svarað fyrir mig, ef ég fer einhvern tímann að þjást af skömm eða vera sakbitinn af stangveiði, þá hætti ég einfaldlega að veiða og sný mér að … afsakið, mér dettur bara ekkert í hug.

    Eins langt og vit mitt nær, þá er ég sammála Bob þegar hann efast um að fiskar lifi tilfinningalífi, held mig samt við rökstuddan grun minn að fiskar muni ýmislegt fleira heldur en hingað til hefur verið haldið. Einmitt það að þeir muna gæti verið skýringin á því sem Bob orðar svo „—virðist sem því meira sem við reynum og því fleiri flugur sem við köstum á þá, því erfiðara er að ná þeim. Fyrir marga okkar er þetta einmitt ástæðan fyrir því að okkur finnst íþróttin svona heillandi.“

    Höfundur:

    Kristján Friðriksson
  • Hentistefna

    11. apríl 2026
    Fiskurinn

    Upp

    Forsíða

    Silungur er haldin hentistefnu. Eins og hér hefur verið tuggið ítrekað, þá hugsar fiskurinn í kalóríum og prótein einingum fyrst og fremst. Hann vill mikið af hvoru tveggja í skiptum fyrir sem minnst, jákvæð orkuskipti. Ef hann kæmist upp með að liggja fyrir bráð sinni í stað þess að leita hennar eða elta, þá mundi hann gera það 24 klst. á sólarhring. En því er alls ekki þannig farið, stundum verður hann að fórna nokkrum kalóríum til að bæta á sig. En hvar kemst hann næst því að fá fæðuna fyrirhafnarlaust upp í sig?

    Í upphafi skyldi endinn skoða. Stöðuvötn, manngerð eða náttúruleg, enda flest þar sem úr þeim rennur og þar er einmitt góður staður fyrir jákvæð orkuskipti. Vötnin sjálf ala og geyma fæðu sem fiskinum er þóknanleg og reglulega eða tilfallandi rekur þessa fæðu að útfalli þeirra. Þar er því tilvalin staður til fyrirhafnalítillar fæðuöflunar, liggja í útfallinu, snúa hausum upp í rennslið og grípa það sem berst. Mín persónulega reynsla er sú að fiskurinn virðist sækja í að liggja í útrennslinu sjálfu, helst sem næst upptökunum þannig að hann sé fyrstur í röðinni að grípa fæðuna þegar hún berst. Ekki skemmir fyrir ef hylur er í afrennslinu þar sem fiskurinn nýtur hvoru tveggja, fæðu og öryggis. Því fjær vatninu sem dregur, því færri fiska hef ég yfirleitt séð og smærri. Hvort þetta sé tilviljun eða einhver regla, þori ég ekki að segja til um, en mig grunar að stærri, feitari og frekari fiskarnir tryggja sér besta staðinn.

    Hin staðurinn sem fiskurinn elskar er þar sem rennur til vatnsins. Oftar en ekki renna fleiri lækir eða ár til vatna heldur en frá þeim og þeir bera ekki aðeins með sér fæðu heldur einnig ferskt, jafnvel kaldara og súrefnisríkara vatn sem fiskurinn sækir gjarnan í. Mín reynsla er að þar liggur fiskur oftar en ekki í vatninu sjálfu, helst þar sem öryggi er í dýpra vatni eins og við neðra aðrennslið á myndinni, en vitaskuld sækir hann líka í aðrennslið fyrir ofan því á grunninu fyrir framan það er oft ansi auðugt skordýralíf sem fyrirhafnarlítið er að ná.

    Hver þessara staða er veiðilegastur er afar mismunandi eftir vötnum, en miðað við myndina hér að ofan, þá mundi ég trúlega leggja leið mína til að byrja með að neðra aðrennslinu.

    Höfundur:

    Kristján Friðriksson
  • Tunglstaða

    28. mars 2026
    Fiskurinn

    Upp

    Forsíða

    FOS barst nýlega fyrirspurn hvers vegna tunglstaða væri höfð með í flóðatöflunni á FOS. Við þessari spurningu er stutta svarið: Tunglið hefur töluverð áhrif á möguleika okkar til að veiða fisk. Aðeins ítarlegra svarið er eitthvað í átt við eftirfarandi.

    Þegar tunglið, sólin og jörðin raða sér í beina línu, þá er stórstreymt á jörðu. Það gerist þegar tungl er nýtt  og þegar það er fullt . Aðdráttarafl tungls og sólar er sterkast á þessum tíma og því rís yfirborð sjávar sjáanlega. Þessarar breytingar verður einnig vart í ferskvatni þó við sjáum þær ekki eins áberandi eins og í sjávarföllum. Fiskurinn aftur á móti finnur sannanlega fyrir þeim, leitar upp í vatnsbolinn og verður virkari í fæðuöflun. Það er þessi aukna virkni í fæðuöflun sem veiðimenn sækjast eftir og hún nær hámarki í þrjá til fjóra daga sem falla saman við fullt tungl og nýtt tungl.

    Að sama skapi er aðdráttarafl sólar og tungl minnst þegar tungl er hálft í kringum fyrra kvartil og síðara kvartil Á þeim tíma er fiskurinn ekki eins léttur á sér og því daufari í fæðuöflun sem minnkar líkur okkar á veiði.

    Einu atriði sleppti ég hér og það er endurkast ljóss frá fullu tungli. Það er trú manna að fiskur leiti upp í birtuna frá fullu tungli, en það hefur væntanlega lítil áhrif á björtum sumrum þegar við erum helst í veiði, þá ræður aðdráttaraflið eitt og sér trúlega meiru.

    Höfundur:

    Kristján Friðriksson
  • Sorrý, ég sá hana bara ekki

    21. mars 2026
    Veiðitækni

    Upp

    Forsíða

    Veiðisagnahöfundar hafa tilhneigingu til að einblína á velgengni í veiði og vel heppnaðar flugur, það þekkjum við öll því endalausar harmsögur um áhugaleysi fiska eða mislukkað flugnaval eru ekki meðal vinsælasta lesefnis veiðimanna, það þekki ég af eigin raun og hef tölulegar upplýsingar því til staðfestingar. En það breytir því ekki að það geta legið ýmsar ástæður að baki þess að við lendum í því að baða flugurnar, viðra græjurnar, berja vatnið eða hvað það heitir sem við köllum það þegar fiskurinn sýnir því engan áhuga sem við bjóðum honum.

    Eitt af því sem er stundum að hrjá mig í veiði er skilningsleysi á aðstæðum og endalaus framsetning flugu sem lendir í þessum 60% tilfella þar sem fiskurinn einfaldlega sér hana ekki. Ég verð að viðurkenna að ég man ekki hvar ég las að í 60% tilfella þegar við verðum ekki vör við áhuga, þá er það einfaldlega vegna þess að fiskurinn sér ekki fluguna, sorrý. Í mínu tilfelli og væntanlega einhverra fleiri, felst áskorunin í að koma flugunni inn í sjónsvið fisksins.

    Bleikja og urriði sjá tiltölulega vel upp fyrir sig sem er einmitt ástæða fyrir því hve mikilvægt það er að útlínur (skuggamynd) flugunnar sé eitthvað sem kveikir matarást fisksins, árásargirnd hans. Fluguna ber jú við yfirborð vatnsins, ljósari bakgrunn þess glugga sem fiskurinn sér upp fyrir sig. Það er hægt að áætla stærð þessa glugga með því að draga ca. 10% frá áætluðu dýpi niður á fiskinn, sjá myndina hér að ofan. Við þetta verður þó að hafa í huga að glugginn er ekki hringlaga keila, hún er frekar dropalaga séð að ofan, breiðust í þá stefnu sem fiskurinn snýr sem helgast af því að fiskurinn sér ekki eins vel aftur fyrir sig eins og fram.

    Þetta er allt ákveðin líkindareikningur, rétt eins og veðurspáin, það er bara spurningin hvort maður áætlar dýpið rétt og veit í hvaða átt fiskurinn snýr sér. Það síðastnefnda er yfirleitt auðvelt í rennandi vatni, hann snýr sér oftast upp í strauminn þannig að hann taki á móti fæðunni sem straumurinn ber með sér. Það er aðeins (mikið) erfiðara að segja til um hvernig fiskurinn snýr sér í kyrrstæðu vatni, ekki nema vindurinn blási hressilega, þá má ætla að hann snúi sé á móti því sem aldan ber með sér.

    Höfundur:

    Kristján Friðriksson
  • Black Palmer

    8. febrúar 2026
    Flugur

    Upp

    Forsíða

    Sumarið 2024 sýndi ég erlendum veiðimanni í boxin mín af silungaflugum og rak hann þá augun í votflugur sem ég hafði týnt saman í stakt box til að hafa í vasanum. Það gladdi mitt litla hjarta sem alltaf hefur verið svolítið veikt fyrir klassískum votflugum að hann þekkti þær vel flestar með nafni. Þegar kom að mjög einfaldri svartri flugu sem ég nota gjarnan, þá kvað við; Nei, sko. Þarna ertu með Black Palmer eins og á að hnýta hana. Ég varð eitt spurningamerki í framan, því ég hafði nú bara hnýtt þessa flugu þegar mig langaði í einlita, palmeraða votflugu og hafði ekki hugmynd um að hún héti eitthvað. Líklegast hef ég einhvern tímann rekið augu í mynd af þessari flugu, þótt hún álitleg og hnýtt hana eftir minni þegar þannig stóð á, án þess að muna eftir nafni eða mynd.

    Um síðustu áramót lagðist ég í smá grúsk, fann myndina sem væntanlega gróf um sig í kollinum á mér á síðunni hans Håvard Eide, flyfisher.org þar sem hann getur þess að fluguna megi finna í bók William Blacker, Art of Angling.

    Ég leitaði í safninu mínu og viti menn, ég átti þessa bók og þar var flugunni lýst og teiknuð. Mig rak eiginlega í rogastans þegar ég sá uppskriftina í bókinni:

    No. 9. The Black Palmer, or Hackle.—The body is made of yellow floss silk, ribbed with silver tinsel, and two short fibred black hackles struck on from the tail to the shoulder. Hook No. 8.—Vary the body of this fly with peacock harl without the silver, and it will be a capital one for light clear water on No. 12 hook. Use the cow-dung fly on windy days, with the above-named one.

    Þar sem þessi uppskrift kom engan veginn heim og saman við fluguna eins og Håvard Eide hafði hnýtt hana, fletti ég í ofboði upp á teikningu flugunnar. Flugan er nr. 9 á myndinni hægra megin hér að neðan og ég þóttist vera nokkuð viss um að búkur flugunnar væri ekki gulur og ekki vafinn með silfur tinsel.

    Sú bók sem ég átti rafrænt í mínum fórum var gefin út litprentuð árið 1855 og ég fór því á stúfana og leitaði að eldri útgáfum hennar. Það er nefnilega reynsla mín af þessum gömlu bókum að ef þær voru endurútgefnar, þá var oft aukið við uppskriftir en sömu prentplötur notaðar af teikningum þannig að númer flugna stemmdu ekki endilega við númerin á myndunum.

    Ég fann eldri útgáfu þessarar bókar frá árinu 1842 og þar er sama prentplatan notuð fyrir myndirnar, sjá hægra megin á myndinni hér að ofan. Í þeirri bók var uppskrift Black Palmer eftirfarandi og athugið að númer flugunnar er hið sama og í bókinni frá 1855:

    Nr. 9. The Black Palmer (May.)

    Hook flf. —Body, Black mohair or silk, gold tip. Legs, Two black hackles, rolled on from the tail.

    Það er greinilegt að William Blacker hefur skipt um skoðun á flugunni, því hér er alls ekki sama flugan á ferðinni og vitaskuld hnýtti Håvard Eide hana eftir frumútgáfunni. Þetta vakti samt forvitni mína og ég leitaði því að Black Palmer í öllum þeim 100 gömlu hnýtinga- og veiðibókum sem ég á í fórum mínum. Flugu með þessu heiti fann ég í nokkrum bókum:

    John Turton Angler’s Manual (1836)

    58. HACKLE. Black Palmer Fly. July to September : made with dark orange silk ; wing, black hen’s hackle feather ; body, copper-coloured peacock’s feather ; after rains, ribbed with silver twist.

    Alfred Ronalds The Fly-Fisher’s Entomology (1836)

    No. 47. BLACK PALMER. This is tlie caterpillar of the Laciocampa ruloi,or Fox Moth.

    It is used at the same times as the BrownPalmer. IMITATION.

    Black ostrich herl ribbed with gold twist, anda red cock’s hackle wrapped over it.

    Edward Fitzgibbon Handbook of Angling (1847)

    Black palmer-hackle. Body, black ostrich harl, ribbed with gold twist. Black cock’s hackle wound over the whole. Hook, No. 4, 5, 6, or 7. When palmers are dressed large they may betied on two hooks whipped lengthways on the gut.

    John Jackson The Practical Fly Fisher (1853)

    NO. 64. BLACK PALMER

    Body. Dark Peacock’s, or Ostrich’s herl, ribbed with gold tinsel, green silk.

    Black, brown, or dark red Cock’s hackle over all.

    This is an excellent bait when the water is clearing off after a flood; especially in warm weather.

    It may be made on a large hook, but two smaller ones as in the pattern are preferable.

    A good Palmer for Spring is made-body, green herl of Peacock, gold tinsel, green silk, with a greenish stained or grizzled Cook’s hackle over all. It may be made about the size of No. 68.

    A good general fly is a mottled hackle, from a Hen Grouse’s neck, wrapped on a body of brown Peacock’s herl and yellow silk.

    N.B. Our local Anglers use a Golden Plover’s hackle, and Tom Tit’s tail for the same purpose.

    Ef einhver hefur áhuga á að sjá hvernig mín útgáfa er og hefur verið í gegnum árin, lengst af nafnlaus, þá má skoða uppskriftina að henni hér á síðunni eða smella á myndina hér að neðan.

    Höfundur:

    Kristján Friðriksson
  • Teppahreinsarinn

    2. júní 2025
    Fréttir

    Upp

    Forsíða

    Í gegnum tíðina hafa lesendur FOS verið duglegir að skjóta fyrirspurnum og beiðnum um ákveðið efni á undirritaðann sem reynt hefur verið að verða við. Í skilaboðum hefur tvær flugur borið nokkuð oft á góma og hér verður, þó seint sé, orðið við uppskrift að annarri þeirra; Teppahreinsarinn eftir Örn Hjálmarsson.

    Smelltu hér eða á myndina að neðan til að skoða uppskriftina að flugunni eins og Örn lét FOS í té ásamt eintökum flugunnar til myndatöku.

    Höfundur:

    Kristján Friðriksson
1 2 3 … 87
Næsta síða»

FOS

Allur réttur áskilinn – © 2025 – Kristján Friðriksson

  • Facebook
  • Vimeo
  • Issuu
  • YouTube
  • Instagram
  • Senda skilaboð
  • Áskrift í tölvupósti

    • Gerast áskrifandi Subscribed
      • FOS
      • Join 180 other subscribers
      • Already have a WordPress.com account? Log in now.
      • FOS
      • Gerast áskrifandi Subscribed
      • Skrá mig
      • Innskráning
      • Report this content
      • Skoða vef í lesara
      • Manage subscriptions
      • Collapse this bar