Flokkur: Flugur

Ýmis fróðleikur um flugur, hnýtingarefni og fleira sem tengist veiðiflugum.

Undertaker

Saga þessarar flugu er hreint ekki eins gömul og margir telja. Það var árið 1979 að höfundur hennar, Warren Duncan hljóp undir bagga með félaga sínum, Chris Russell sem kom til hans með snjáða og slitna flugu sem hann hafði hirt upp eftir fengsælan veiðimann við Nashwaakána í Kanada. Þrátt fyrir mikla leit í hnýtingarbókum, fundu þeir félagar ekki út hvaða fluga þetta var, þannig að Warren settist niður og hnýtti flugu sem líktist fyrirmyndinni með nokkrum breytingum þó.

Nafn flugunnar var löngu ákveðið í huga Warren, hann hafði einsett sér mörgum árum áður að ef hann hnýtti einhvern tímann flugu, þá skildi hún heita Undertaker.

Þessi fluga var upphaflega hnýtt sem laxafluga og hún sannaði sig sem slík þegar Warren tók 24 punda lax á hana í Hammond ánni og skömmu síðar bætti Chris um betur og tók 38 punda lax á hana í Kedgwick ánni. Hér kemur flugan fyrir sjónir í öllu minni útgáfu, ætluð í urriða og bleikju sem hún hefur að sögn lokkað til töku, ekkert síður en lax. Uppskriftin hér að neðan er ekki upprunaleg uppskrift, heldur sú sem ég studdist við fyrir þessa minni útgáfu.

Höfundur: Warren Duncan
Öngull: Votflugukrókur #8
Þráður: Svartur 70  den
Broddur: Golden Mylar Tinsel
Búkur – aftast: Danville Plus Fluor 3/0 grænt
Búkur – miðja: Danville Plus Fluor 3/0 rautt
Búkur – fremst: Peacock herl
Vöf: Gyltur vír
Hringvaf: Svört hænufjöður

Til gamans er hér myndband af hnýtingu hefðbundins Undertaker:

Gunkel’s Radiation Baetis

 

Það sem einum dettur í hug, hefur annar örugglega prófað. Þessa flugu sá ég í tímariti í vetur þar sem hún var rómuð af veiðimönnum vestan hafs, þ.e. í Kanada og Bandaríkjunum. Höfundur hennar er Shea Gunkel og hún heitir einfaldlega Gunkel’s Radiation Baetis. Það skemmtilega við þessa flugu er að ég hnýtti hana óséða fyrir ári síðan þegar ég gerði tilraun til að einfalda Higa‘s SOS.

Flugan hefur reynst einstaklega vestan Atlantsála og þessi einfaldaða útgáfa Higa‘s sem ég hnýtti hefur gert það alveg áhætt hérna heima líka. Sjálfur hnýti ég þetta afbrigði yfirleitt einlitt og á hana í nokkrum litum. Fyrir vestan hafa hnýtarar spreytt sig á því að hnýta hana mjög mikið útfærða, bætt á hana tinsel og ýmsu glimmeri til að gera hana eftirsóknarverðari.

Höfundur: Shea Gunkel
Öngull: Grubber #14 – #20
Þráður: Aðallitur flugunnar 8/0
Skott: Hænufjöður í stíl
Vöf: Vír eða ávalt tinsel
Vængstæði: Ice dub í stíl
Glit: Flashabou
Bak: UV litað lím, gjarnan svart eða glært

Dunnigan’s Clearwater Emerger

 

Það þarf ekki alltaf reynda fluguhnýtara til að setja saman flugu sem slær rækilega í gegn. Casey Dunnigan, höfundur þessarar flugu, hóf ekki fluguveiðar fyrr en árið 2007 en varð samstundis heltekinn af sportinu. 2010 var hann við veiðar í Colorado og varð vitni að töluverðu klaki grárra mýflugna og var í stökustu vandræðum með að velja flugu sem líktist þeim nægjanlega. Þegar heim var komið, settist hann niður og hnýtti þessa flugu.

Hvernig flugan rataði síðan á markaðinn fylgir ekki sögunni, en hún komast fljótlega í hóp söluhæstu flugna vestanhafs. Þetta er tiltölulega einföld fluga að hnýta og litur hennar sker sig skemmtilega úr þeim svörtu og brúnu mýflugueftirlíkingum sem hafa verið ráðandi.

Höfundur: Casey Dunnigan
Öngull: Grubber #14 – #22
Þráður: Grár 8/0
Skott: Brún hænufjöður
Vöf: Koparvír eða gyltur
Vængstæði: Grátt dub
Glit: Krystal Flash
Bak: Pheasant tail

Top Secret Midge

Þessi litla snotra mýfluga Pat Dorsey hefur verið sérlega vinsæl meðal veiðimanna í Klettafjöllunum Bandaríkjanna á liðnum árum og ætti engan að undra. Þessari flugu svipa vitaskuld til margra annarra flugna, en einfaldleiki hennar er nægur til að allir geta hnýtt hana og það sem meira er, hún virkar.

Rétt eins og um aðrar flugur sem líkja eiga eftir mýflugu, þá er hún yfirleitt hnýtt á krók #18 eða smærri, en sjálfur hef ég hnýtt hana töluvert stærri, alveg niður í #12 og hún virkar þannig líka. Um hæfni höfundar flugunnar þarf ekki að fjölyrða, frá honum hafa komið margar snyrtilegar flugur í gegnum tíðina. Pat er einn eigenda Blue Quill Angler í Colorado og hefur sent frá sér fjölda bóka um veiði og fluguhnýtingar.

Höfundur: Pat Dorsey
Öngull: Hefðbundinn- eða grubber #18 – #24 (t.d. Kamasan 100 eða B110)
Þráður: Dökk brúnn 8/0
Vöf: Hvítur þráður 6/0 (má jafnvel nota UNI GloThread 3/0) eða silfraður vír
Vængur: Hvítir fluor þræðir
Vængstæði: Brúnt fíngert dub

Þannig að því sé haldið til haga, þá er flugan á myndinni að ofan ekki skv. upprunalegri uppskrift Pat en sú í myndbandinu hér að neðan er það:

Diawl Bach

Þegar það kemur að flugum sem bitist hefur verið um, þá dettur mér ósjálfrátt hin velska Diawl Bach í hug. Þýðing úr velsku yfir á íslensku gæti verið Skolli litli, en á enska tungu hafa menn snarað heiti hennar yfir í Welsh Devil, Little Devil eða þá jafnvel Red Devil og vísa þá til upphaflega haussins sem hún skartaði, sem var jú rauður.

Þegar höfundar þessarar flugu er getið, þá koma margir til greina, en einn þeirra hefur þó oftast komið fyrir í hnýtingarbókum og það er Wyndham Davies frá Wales. Ég læt það liggja á milli hluta hvort það sé rétt eða ekki, það hefur ekki þurft höfund flugunnar til að skapa álitamál um hana hingað til, flugan sjálf hefur verið fullfær um það.

Eftir því sem ég kemst næst, þá var aðeins haus flugunnar rauður í upphafi og Peacock búkurinn styrktur með koparvír. Síðari útgáfur hafa orðið snöggtum skrautlegri á að líta; búkvöf út rauðu holographic eða hefðbundu tinsel, marglitir kúluhausar og í sparifötunum skartar hún Jungle Cock kinnum. Allt eru þetta skemmtileg afbrigði og væntanlega alls ekki til tjóns, en eftir stendur að upprunalega var flugan heldur rengluleg og hógvær á að líta, ef undan er skilinn rauði hausinn.

Höfundur: Wyndham Davies
Öngull: Hefðbundin eða þyngdur votfluguöngull #10 – #14
Þráður: Rauður 8/0
Stél: Brún hanafjöður
Vöf: Koparvír
Búkur: Peacock
Skegg: Brún hanafjöður
Haus: Rauður

Hér gefur að líta David Cammiss hnýta (nánast) upprunalega útgáfu flugunnar:

Síðari tíma útgáfur og öllu skrautlegri má sjá hér þegar Davie McPhail fer höndum um stílfærðar uppskriftir:

Hardy’s Favorite

Hardy’s Favourite er hugsarsmíð J.J. Hardy sem stofnaði Hardy’s Tackle Shop of Pall Mall. Hvenær honum datt þessi fluga í koll, veit ég ekki, en sagan segir að hún hafi upprunalega verið til sem bæði þurrfluga og votfluga.

Í gegnum tíðina hafa ótal afbrigði þessarar flugu komið fram á sjónarsviðið, sumar með þessu einkennandi rauða flosi í búk, aðrar ekki og svo hefur val á fjöðrum í væng og skott eitthvað verið á reiki. Miðað við upprunalega lýsingu flugunnar, þá tel ég myndina hér að ofan vera nokkuð nálægt frumútgáfunni.

Höfundur: J.J. Hardy
Öngull: Hefðbundin votfluguöngull #10 – #14
Þráður: Svartur 8/0
Stél: Kalkúnafjöður
Vöf: Rautt floss
Búkur: Peacock
Skegg: Fanir úr kalkúnafjöður
Vængur: Kalkúnafjöður
Haus: Svartur

Þó nokkuð frábrugðin uppskrift á ferðinni hér hjá Davie McPhail hér, en engu að síður mjög falleg fluga:

Damsel

Þær eru nánast óendalega margar flugurnar sem líkjast Woolly Bugger eða einhverri allt annarri flugu sem heitir eitthvað allt annað. Ein þessara flugna er Damsel straumflugan.

Erfitt er að segja nákvæmlega til um hvenær þessi fluga kom fram á sjónarsviðið og þess þá heldur erfitt að segja hver sé höfundur hennar. Flugunni svipar vissulega til nokkurra annarra marabou flugna, t.d. Woolly Bugger. Efnisvalið og bygging flugunnar getur nánast verið sú sama, en helsti munurinn er sá að hún er yfirleitt hnýtt á minni króka þannig oft svipar henni meira til gyðlu (e: nymph) heldur en straumflugu. Þessi munur á e.t.v. ættir að rekja til þess að flugan, að því ég best kemst næst, fékk uppfærslu úr flugu sem hnýtt var skv. hefðbundum lögmálum púpu og gyðlu, yfir í það að vera smávaxið afbrigði straumflugu. Í dag má finna þessa flugu til sölu í öllum mögulegum litum og litasamsetningum, en hún var upphaflega aðeins hnýtt í litum sem má finna á Damsel flugum og nymphum, helst ólívu grænum eða fölbrúnum.

Höfundur: ókunnur
Öngull: Hefðbundin 10
Þráður: Ólívugrænn 8/0
Skott: Marabou og flash þræðir í stíl
Búkur: Ólívugrænt chenille
Haus: Gylt kúla eða keila
Vöf: Hnakkafjöður, tinsel og vír í stíl við kúlu

Bleikja Sjóbleikja Urriði Sjóbirtingur
10,12,14 10,12,14

Hér að neðan má sjá meistara Davie McPail fara höndum um Damsel. Það vekur vissulega athygli að hann hefur kosið að tilgreina Woolly Bugger sem undirheiti flugunnar.

Woolly Bugger

Einhver svipur hefur alltaf verið með Woolly Bugger og Dog Nobbler. Hvor varð til á undan veit ég ekki, en Woolly Bugger kom fram á sjónarsviðið 1967 þegar Russell Blessing útfærði fyrirmyndina Woolly Worm, setti á heilmikið marabou skott á orminn þannig að úr varð straumfluguna sem Buggerinn er í dag.

Nú er svo komið að Woolly Bugger er til í óteljandi afbrigðum lita og samsetninga þannig að Bandaríkjamenn hafa freistast til að nota heiti hennar sem almennt samheiti allra marabou straumfluga sem komið hafa fram á sjónarsviðið síðustu áratugi. Kannski ekki ósvipað því sem við hér heima höfum nefnt ótal flugur í höfuðið á Nobbler þótt því fari víðsfjarri að þær samræmis upprunalegu uppskriftinni.

Upprunaleg uppskrift Woolly Bugger er á þessa leið:

Höfundur: Russell Blessing
Öngull: Straumflugu 8 – 12
Þráður: Svartur 8/0
Þynging: 10 – 12 vafningar af blý- eða tungstenþræði
Skott: Svart marabou með glitþráðum að eigin vali
Búkur: Svart chenille hringvafið hanafjöður
Vöf: Silfur- eða koparvír

Bleikja Sjóbleikja Urriði Sjóbirtingur
10,12,14 10,12,14 8,10,12 8,10,12

Hér gefur að líta myndband af Woolly Bugger, að vísu olívu grænum með kúluhaus:

Woolly Worm

Woolly Worm er fluga sem er komin nokkuð til ára sinna og af henni hafa sprottið nokkrar lítið þekktar flugur en einnig ótrúlegur fjöldi flugna sem við þekkjum vel í dag. Flugan er upprunnin í Ozark fjöllum Arkansas í Bandaríkjunum fyrir margt löngu síðan, en almennri útbreiðslu náði hún þegar Don Martinez, veiðimaður og hnýtari, kom henni á framfæri upp úr 1950.

Við fyrstu sýn svipar þessari flugu nokkuð til hinnar Skosku Black Zulu, en yfirleitt er Woolly Worm hnýtt á öllu lengri krók, allt upp í 3XL og höfð nokkuð sverari um sig heldur en Black Zulu. Með tíð og tíma hefur litaval í þessa flugu aukist verulega og finnst hún víða með brúnu eða grænu búkefni, meira að segja í skærum litum eins og UV gulu, appelsínugulu og hárauðu. Allt samsetningar sem ganga í augu silungsins.

Uppskriftin hér að neðan miðast við þá uppskrift sem Don Martinez setti fram.

Höfundur: Don Martinez
Öngull: Legglangur 8 – 12
Þráður: Svartur 8/0
Þynging: 6 – 10 vafningar af blý- eða tungsten þræði
Skott: Rauð ull eða marabou vöndull
Búkur: Svart chenille, hringvafið með hanafjöður
Vöf: Silfur-, kopar- eða gyltur vír

Bleikja Sjóbleikja Urriði Sjóbirtingur
10,12,14 12,14 8,10,12,14 8,10

Hér gefur síðan að líta alveg ágætis leiðbeiningar að því hvernig hnýta skal fluguna:

Rektor

fos_rektor_big

Laxá í Mývatnssveit hefur óbeint getið af sér fjölda flugna, Rektor er ein þeirra. Fluguna hnýtti Kolbeinn Grímsson og lét Bjarna Kristjánsson, rektor Tækniskólans hafa hana ónefnda til reynslu við Laxá. Í lok dags hafði flugan fært Bjarna fjölda fiska og þegar Kolbeinn var inntur eftir nafni hennar, skýrði hann hana umsvifalaust Rektor.

Krókur: legglangur straumfluguöngull, #8 – #6
Hnýtingarþráður: gulur 6/0
Undirlag: gul ull vafin í vindillaga búk (sérviska undirritaðs)
Skott og búkur: Gul-litaðar söðulfjaðrir hana
Vængur: Gulur íkorni
Kinnar: Jungle Cock
Kragi: Gul-lituð söðulfjöður hana
Haus: hot orange / rauður hnýtingarþráður eða lakkaður rauður

Hér að neðan má sjá höfund flugunnar, Kolbein Grímsson hnýta hana undir spjalli við þáttargerðamenn Sporðakasta árið 1993.

Mrs. Simpson

fos_mrssimpson_big

Þessi fluga er kennd við hertogaynjuna af Windsor, Mrs. Wallis Simpson sem, enn það dag í dag, er eina konan sem hefur þótt meira spennandi en allt Breska heimsveldið.

Að sögn eru fleiri konungar en þeir Bresku sem láta glepast af Mrs. Simpson. Sagt er að máttur þessarar flugu sé svo mikill að konungar Nýsjálensku vatnanna, urriðarnir, afsali sér konungsríki sínu og gangi flugunni sjálfviljugir á hönd. Flugan er óhemju vinsæl þarna hinu megin á jarðkúlunni og er hún fyrir löngu orðinn ein allra vinsælasta straumflugan í urriða þar um slóðir.

Höfundur: ókunnur
Öngull: Legglangur straumfluguöngull #2 – #10
Þráður: Svartur 6/0
Stél: Svartur íkorni
Búkur: Rauð ull
Skegg: Svartur íkorni (ef vill)
Vængir: Heilar fjaðrir hringfasana
Haus: Svartur

Alda

fos_alda_big

Alda er ein af ótal marabou flugum sem hafa fest sig í sessi í Veiðivötnum og hróður hennar hefur borist víða. Margur veiðimaðurinn á þessa flugu í stærðum #10, #8 og #6. Þótt hún sé óumdeilanlega í hópi marabou flugna, þá sker hún sig nokkuð frá öðrum vegna staðsetningar kragans, hann er ekki fremst heldur u.þ.b. 1/3 frá haus. Nokkuð sem maður sér ekki á mörgum flugum.

Ég hef það eftir öruggum heimildum að Jón Ingi Kristjánsson, Veiðivatnaveiðimaður með meiru, hafi vígt þessa flugu og tekið á hana 6,3 kg. fisk í fyrstu veiðiferð hennar. Væntanlega hefur þessa flugu aldrei vantað í hans box eftir þá ferð.

Eins og með fleiri gjöfular flugur hafa menn gert nokkrar útgáfur af henni, breytt litum og efnisvali eftir eigin höfði, en eftir stendur að flugan er einstaklega gjöful í urriða og jafnvel lax.

Höfundur: Helgi V. Úlfsson
Öngull: Legglangur straumfluguöngull #10 – #6
Þráður: Svartur 6/0
Skott: Rautt marabou, rautt krystal flash, silfur flashabou
Búkur: Kelly Green Kristal dub
Kragi: Svart Schlappen
Haus: gullkúla

Uppskriftina hér að ofan hef ég lagfært skv. ábendingu og mér er tjáð að svona sé hún eins og höfundur flugunnar hafi lagt hart að mönnum að hafa hana.

Afbrigði þessarar flugu eru, eins og áður segir, nokkur og eitt þeirra er að nota svarta eða brúna fjöður í kragann og blöndu af rauðu og svörtu marabou í skotti. Hef það fyrir satt að þannig sé hún líka bráðdrepandi.

Humungus

fos_humungus_big

Þessi fluga var upprunalega hnýtt fyrir urriðaveiði í Loch Leven í Skotlandi, en barst fljótlega eins og eldur í sinu til annarra landa, þar á meðal Íslands og hefur gert góða veiði. Hér heima hefur þessi fluga gengið undir ýmsum nöfnum, en mér vitandi aldrei sínu upprunalega.

Það er vissulega ekki margt sem skilur þessa flugu frá frænda sínum frá Ameríku, Dog Nobbler, en eitthvað samt og virðist hafa dugað til að hún fékk að halda sínu eigin nafni sem höfundur hennar, David (Dave) Downie f.1970 gaf henni.

Þegar maður rekst á svona flugu, þá veltir maður enn og aftur fyrir sér, hvað er það sem þarf til að gera gamla flugu nýja, gera hana að sinni og skýra hana upp á nýtt.

Krókur: Stuttur votflugu eða púpuöngull #8
Augu: Par úr vaskakeðju u.þ.b. 4mm þvermál
Þráður: Svartur 6/0
Skott: silfur eða gull flash undir svörtu marabou
Búkur: Gull eða silfur 6mm tinsel chenille / ísl.afbrigði hefur verið hnýtt með kopar tinsel fyrir Veiðivötn
Vöf: Grissly Cock hackle, læst niður með gull eða silfur vír

Hér að neðan má sjá höfund flugunnar, Dave Downie hnýta fluguna með smá innslagi um sögu hennar:

Viðsnúningur

Í fyrravetur gerði ég tilraun með að snúa litunum í einni af mínum uppáhalds flugum við. Í þessu tilfelli var það nú ekki erfitt því litirnir í Higa‘s SOS eru aðeins svartur, rauður og silfraður vír. Að vísu tók ég skrefið örlítið lengra vegna þess að mér finnst yfirleitt að gylt fari betur með rauðu heldur en silfrað. Sem sagt; allt sem er original svart á flugunni varð rautt, allt sem er svart varð rautt og gyllt leysti silfrað af hólmi.

Svartur og rauður Higa's SOS
Svartur og rauður Higa’s SOS

Það kom síðan í hlut Hlíðarvatns í Selvogi að sanna að rauður Higa‘s SOS virkar bara nokkuð vel. Eftir að hafa spænt mig án árangur í gegnum þekktar Hlíðarvatnsflugur, þar á meðal Blóðorm, brá ég á það ráð að setja þennan viðsnúning undir og viti menn. Tvær bleikjur létu glepjast og björguðu þessum annars mjög rólega degi mínum um miðjan júní. Þessa flugu prófaði ég síðan í tveimur öðrum vötnum s.l. sumar með alveg prýðilegum árangri og urriðanum þykir hún líka spennandi. Hér eftir verður báðar að finna í mínu boxi í stærðum #10, #12 og #14.