Ég hef í gegnum tíðina séð ýmsar aðferðir veiðimanna við að tengja línu við undirlínu. Sumir hverjir nota einhverja samsuðu af hnútum, ég notaði alltaf Albright hnútinn og var alveg sáttur, þangað til eitthvað fór úrskeiðis sem ég raunar skrifað á minn reikning. Þannig er að ef Albright er ekki rétt gerður og vandað til verksins, þá getur hann auðveldlega sært línuna þannig að hann strippar kápuna af og skilur kjarna línunnar eftir berann. Í verstu tilfellunum getur hann tekið upp á því að renna niður af línunni þannig að allt leiki laust þegar á reynir.
Eftir eigin aulaskap minn fór ég að útbúa fasta lykkju á undirlínuna sem var nægjanlega stór þannig að ég gæti smeygt henni yfir fluguhjólið. Að sama skapi setti ég lykkju, mun nettari, á flugulínuna ef hún var þá ekki soðinn á frá framleiðanda. Þegar lína og undirlína eru tengdar saman með þessum hætti, þá er auðvelt að skipta um línu eða undirlínu þegar önnur hvort hefur runnið sitt skeið. Sumir hverjir húkka línunni meira að segja af undirlínunni þegar þeir baða hana í volgu vatni áður en þeir ganga frá í lok tímabilsins, sem er einmitt núna um þessar mundir. Það er e.t.v. góður tími núna til að gera hvort tveggja; þrífa línuna og tengja hana með lykkju í lykkju við undirlínuna?
Hugrenningartengsl er merkilegt fyrirbæri, eitt leiðir að öðru og áður en varir er maður kominn órafjarri því sem kveikti hugrenningar. Ég hlustaði nýlega á umfjöllun um sölu veiðileyfa á Íslandi í sumar sem leið. Gott sumar, erlendir veiðimenn og traustir íslenskir aðilar var svolítið viðkvæðið hjá þeim sem ræddi við fréttamanninn, ekki eitt orð um íslenska veiðimenn. Þegar ég heyrði þetta, rifjuðust upp fyrir mér orð sem kunningi minn lét falla í vor sem leið þegar honum hafði verið boðið í veiði af fyrirtæki sem hann átti í smávægilegum viðskiptum við.
Þaðan skaust hausinn á mér til bankanna sem áttu sínar vikur í ákveðnum ám hér um árið og hefur að sögn verið að lifna við eftir nokkur ár í dvala. Frá þessu leitaði hugurinn aftur til þess dags er ég lagði smájeppanum mínum á milli u.þ.b. 10 sérútbúinna jeppa á hlaðinu við ákveðið veiðihús hér um árið. Raunar bar hlaðið meiri keim að sumarhátíð ákveðins bílaumboðs heldur en veiðihúss austur á landi, stífbónaðir stálfákar skreyttir veiðistöngum með plastinu enn á korkinum. Hva, ertu ekki á Cruiser? var ég spurður og ég hafði rænu á að segja sem minnst, þarna var ég greinilega kominn töluvert langt út fyrir mína kreðsu. Sjálfan tel ég mig vera hálfgerðan sveitastrák í stangveiði þó að ég hafi með tíð og tíma eignast vandaðar veiðigræjur og þykir gaman að aka um á góðum bíl. Ég fer í veiði, veiðinnar vegna og þá skipti mig ekki máli hvort það er margréttað í matinn eða bara lifrarpylsa og rúgbrauð.
Síðustu tengslin sem kviknuðu vegna þessarar fréttar voru við æviágrip Alexanders nokkurs Wanless sem ég las fyrir nokkrum árum og hafa oft verið mér hugleikinn.
Þó ég geti samsvarað mig töluvert með Wanless, þá er langt því frá að ég nái að narta í hæla hans enda hafa mér aldrei dottið önnur eins snjallræði í hug og hann lét sér til hugar koma löngu fyrir miðja síðustu öld. Honum datt til að mynda í hug, mitt í Mekka fluguveiðinnar á Bretlandseyjum, að nota létt kasthjól og nælon línu í fluguveiði í stað hefðbundinna flugustanga og flugulínu. Fyrir þetta var hann umsvifalaust stimplaður villutrúarmaður og útskúfað úr nærsamfélagi veiðimanna á heimaslóð. Það hefur nokkrum sinnum komið fyrir að mér hefur orðið hugsað til Wanless í gegnum tíðina, sérstaklega þegar þeir sem vit hafa á taka sig til og fordæma ákveðnar flugur eða veiðiaðferðir, minnugur fordæmingu Squirmito af sömu mönnum sem kepptust við að hlaða gúmmílöppum á Nobbler.
Alexander Wanless gekk gott eitt til með þessum hugmyndum sínum um fluguveiði með kaststöng, nettu hjóli og línu. Á þeim tíma sem hann var einna atkvæðamestur var það ekki á hvers manns færi að fjárfesta í flugustöng og tilheyrandi til að stunda lax- eða silungsveiði. Sem innfæddum Skota rann honum það til rifja að innfædda veiðimenn var nánast ekki að finna við skoskar ár á árunum 1920 – 1950. Bæði var það að ‚eigendur‘ ánna voru aðkomupakk sem vildu ekkert með sveitalubba hafa og svo var það þessi óheyrilega dýra umgjörð sem hafði skapast um veiðina.
Það er hægt að segja ýmislegt um Wanless, en villutrúarmaður var hann ekki. Kannski uppreisnargjarn, en að sama skapi sanngjarn, því honum datt aldrei í hug að snúast gegn hefðbundinni fluguveiði. Hann vildi aftur á móti gera fleirum kleift að njóta hennar án tillits til stöðu, uppruna eða efna. Hann var einlægur and-elítusinni í eðli sínu og varð þar af leiðandi fyrir miklu aðkasti þurrfluguelítunnar bresku sem réð lögum og lofun í stangveiðinni. Guð forði okkur frá þungum flugum var boðorð þeirra og því var fylgt hart eftir, sem og öllum afbrigðum frá hefðbundum fluguveiðigræjum.
Eftir stendur nú samt að rannsóknir og prófanir Wanless höfðu meiri áhrif á þróun fluguveiðinnar heldur en margir vilja viðurkenna enn þann dag í dag. Í sífelldri leit sinni að hentugu efni í stangir og línur, kom Wanless sér upp stöðluðum prófunum til að meta sveigju og brotstyrk stanga, slitstyrk lína og kynnti til sögunnar þetta dásamlega samspili á milli sverleika línu, þyngdar agns og þess sem veitt er.
Grundvallarkenningar hans og eðlislægur skilningur á eðli góðra veiðistanga varð til þess að þekktir framleiðendur eins og t.d. Hardy tóku til við að hanna sveigjanlegri stangir sem gátu tekið við og temprað snöggt átak og viðbragð fisks þannig að veiðimenn slitu síður línur og tauma, sem aftur hafði það í för með sér að unnt var að nota grennri og léttari línur. Þeir sem hafa prófað stangir frá fyrri hluta 20. aldar vita hvað við er átt því kústasköft svignuðu trúlega betur en stóru laxaprikinn, styrkur þeirra var fyrst og fremst metinn af sver- og stífleika þeirra.
Sem veiðimaður var Wanless athugull og eftirtektarsamur. Hann þreyttist seint á því að leiða mönnum fyrir sjónir að laxfiskar bregðast við átaki með krafti í gagnstæða átt. Til þess að landa fiski þarf stöðugt en létt átak án þess að fá fiskinn upp á móti sér í reiptog. Laxfiskur sem dreginn er inn á aflinu einu saman veitir miklu meira viðnám en sá sem þreyttur er hæfilega. Það liðu reyndar áratugir þar til vísindamönnum tókst að sanna þessa eðlislægu athugun Wanless með gríðarlega kostnaðarsamri atferlisathugun, sem þegar var viðurkennd og þekkt af fjölda veiðimanna.
Wanless skrifaði fjölda bóka og var meðal þeirra fyrstu sem skrifaði um stangveiði á mannamáli fyrir almenning. Bækur hans nutu mikillar hylli þar sem þær báru með sér að þar færu saman orð og athafnir manns sem þekkti efnið af eigin raun og hafði getu til að draga skynsamlegar ályktanir út frá eigin reynslu. Hans verður þó fyrst og fremst minnst sem málssvara þeirra sem ekki hafa kost á að taka þátt í elítuveiði þröngs hóps þeirra sem ráða för.
Og þar með er ég kominn að því sem kveikti þessar hugrenningar, afkomu stangveiðinnar eftir sumarið. Það skyldi þó aldrei vera að tími nýs málssvara Meðal Veiði-Jóns sé runninn upp á Íslandi? Í gegnum árin hefur Meðal Jón verið akkeri stangveiðinnar svo fremi hann hefur haft efni á að kaupa sér veiðileyfi, ekki uppábúið með egypskri bómull og fimm rétta kvöldverði í sprænu sem varla gefur fisk á dagsstöngina.
Það er farið að kólna á norðurhveli jarðar og erlendir veiðimenn verða nú að punga út nokkrum aukakrónum í orkureikninga ef þeir ætla ekki að krókna í vetur. Það er alls óvíst að þeir hafi efni á að standa við sínar pantanir næsta sumar, kannski þurfa þeir bara að gera sér heimaveiði að góðu og þá væri nú gott að hafa íslenska veiðimenn í bakhöndinni eða eru þeir búnir að fá nóg af því að kaupa forfallastangir á uppsprengdu verði?
Ég veit ekki hvort allir þekkja hugtakið dálkasentímetrar úr heimi blaðamanna en það er það pláss sem fylla þarf á blaðsíðu í tímariti eða dagblaði þannig að úr verði samfella. Oft vilja ónýttir dálkasentímetrar safnast saman á síðustu blaðsíðum tímarita eða blaða og þá er gott að eiga nokkrar minna mikilvægar greinar, myndir eða auglýsingar til að grípa í.
Hjá þeim sem halda úti veiðibloggi eða fréttasíðum verður þrettándinn stundum þunnur þegar líða fer að lokum tímabils og ónýttir dálkasentímetrar fara að dúkka upp. Þetta er ekki eins áberandi á vefjum eins og á pappír, en þegar aðilar hafa skuldbundið sig til birta ákveðin fjölda greina á viku eða mánuði en hafa úr litlu að moða, þá sér maður uppfyllingaefnið koma fyrir.
Þegar ég renndi yfir ólesnar greinar í lok sumars, þá datt ég um nokkrar sem voru augljóslega uppfyllingarefni í lok veiðitímabils hérna megin á hnettinum eða í upphafi tímabils hinu megin á kúlunni. Toppurinn á þessu uppfyllingarefni sem ég rakst á var listi yfir 10 bestu listana yfir 10 bestu listana … um eitt og annað.
Ein útgáfa vakti sérstaka athygli mína því hún innihélt lista yfir samtals nærri 100 bestu flugurnar í urriða að hausti. Listarnir áttu allir ættir að rekja vestan Atlantshafs þannig að ég átti von á að finna sömu fluguna á nokkrum listum og renndi því í gegnum þessa lista til að finna hina einu sönnu bestu flugu. Mér til furðu reyndust sömu flugurnar teljandi á fingrum annarrar handar. Ein og ein tískufluga skaut upp kollinum á nokkrum listum og klassískar, þrautreyndar og þekktar flugur komu líka fyrir á fleiri en einum lista, en flest fluguheiti voru einstök og gáfu til kynna sérstaka flugu.
Þarna datt ég til að byrja með í gryfju afbrigða sem hinir og þessir aðilar gáfu ný nöfn án þess að vísa til fyrirmyndarinnar. Fjálgleg heiti eða vísan til nafns hnýtara voru afar algengar, en þegar betur var að gáð, þá voru afbrigðin oft aðeins lítillega frábrugðin áberandi fyrirmynd. Flestar þessara fyrirmynda voru oftar en ekki þekktar flugur með góðu og gildu nafni, sem hefði að ósekju mátt tilgreina. Ég var svo sem ekkert að láta þetta fara í taugarnar á mér, en eftir á að hyggja, þá þóttu mér þessar nafnabreytingar óþarfur dónaskapur við fyrirmyndina og höfund hennar.
Á móti kemur að sumum hnýturum er ekkert um það gefið að afbrigði flugna þeirra sé teflt fram með vísan til fyrirmyndarinnar og vilja lítið sem ekkert af þessum afbrigðum vita. Það getur því verið tvíbent að setja sig í dómarasætið um nafnagiftir flugna og mögulega á maður ekkert að vera skipta sér af eða agnúast út í öll þessi heiti flugna sem í raun eru beinir afkomendur flugu eins og Damsel sem áttu ótrúlega marga afkomendur á þessum listum. Það sem yfirferð þessara lista vakti þó helst hjá mér var uggur yfir því hve margir veiðimenn og hnýtarar mundu mögulega rjúka upp til handa og fóta, kaupa sér efni og hnýta flugur sem væru nákvæmlega eins og einhverjar þessara nærri 100 bestu flugna, jafnvel þótt þeir eigi nú þegar í boxum sínum flugur sem væru 99% eins en hétu einhverjum öðrum eða þá upprunalegum heitum. Ætla nú samt að viðurkenna að ég tók niður nokkrar flugur (afbrigði) sem ég mun trúlega hnýta í vetur, bara svona til vonar og vara ef þær verða nú einfaldlega miklu betri en þær sem ég á þegar í boxunum mínum.
Það veltur allt á haustinu hvenær FOS.IS lifnar við eftir sumarfrí. Hvað sem segja má um sumarið, þá hefur haustið leikið við okkur hérna sunnan heiða en núna er það trúlega gengið í garð, þó stöku dagar séu enn með þeim betri sem komið hafa síðan í vor sem leið.
Um árabil hefur það verið siður FOS.IS að halda sig til hlés á meðan veiðimenn sinna meira áríðandi verkefnum heldur en lesa einhverjar hugleiðingar eða vangaveltur, en nú er friðurinn úti. Áætlun vetrarins tekur nú við á FOS.IS og greinar fara að birtast hér samkvæmt venju, tvær til þrjár í viku hverri fram til næsta vors.
Hver veit nema greinarnar verði fleiri í vetur en oft áður því töluverður efniviður hefur safnast saman í sumar sem eins gott er að koma í orð áður en hann rykfellur í hugarfylgsnum höfundar.
Þrátt fyrir að FOS.IS hafi ekki birt fréttir af veiðiferðum í sumar, þá eru þær nokkrar sem liggja eftir og fáein flök af fiski eru í frystinum sem bíða þess að verða bragðlaukum tryllir í haust og í vetur. Óhjákvæmilegur fylgifiskur veiðiferða, í það minnsta hjá höfundinum, eru mistökin, agnúarnir og vandamálin sem hann hefur upplifað í sumar. Þegar allt þetta safnast saman, þá verða til vangaveltur og uppástungur að lausnum sem lesendur vefsins fá að gæða sér á í vetur.
Fram að áramótum verður hér á ferðinni eitthvert bland í poka, héðan og þaðan um hitt og þetta, en skömmu eftir áramót förum við að hita upp fyrir Febrúarflugur 2023 og bætum nokkrum flugum í sarpinn sem hafa fengið að slíta barnskónum í sumar. Hver veit nema einu eða tveimur ráðum verði laumað inn fyrir hnýtara sem eru að fikra sig áfram eða rifja upp gamla takta.
Eftir sem áður er aldrei að vita hvað höfundi dettur í hug að bæta við í hefðbundin efnistök FOS.IS, svona þegar líða fer á veturinn. Eitt er víst að það er af nógu að taka, aldrei skortur á hugmyndum og eini hömlupinninn sem er til staðar eru þessir örfáu klukkutímar sem tilheyra hverjum sólarhring, fjöldi sólarhringa, vikna og mánuða til næsta vors þegar við drögum okkur aftur aðeins til hlés. Þessi vetur sem er framundan verður ekki nema örskotsstund að líða, vitiði bara til.
Vefurinn tekur nokkrum hamskiptum um þessar mundir og rétt eins og önnur hamskipti, þá taka þau sinn tíma enda þarf að yfirfara 125 síður og rúmlega 2000 greinar og aðlaga nýju útliti. Það getur því verið að einhverjar síður og greinar aflagist lítillega eða komi einkennilega fyrir sjónir á meðan ég vinn mig í gegnum þennan stabba.
Allt efni verður áfram á sínum stað og leitast var við að halda hönnun vefsins í stíl við það sem verið hefur síðustu 10 árin. Gömlu góðu hnapparnir fá andlitslyftingu til samræmis við nýtt einkennismerki FOS.IS sem hér eftir verður ríkjandi í öllu efni síðunnar og samfélagsmiðlum sem henni tengjast. Merkið á ættir að rekja til Febrúarflugna 2022 þar sem útfærsla þess kom almenningi fyrst fyrir sjónir.
Með nýju útliti tekst FOS.IS að auka hraða síðunnar og öryggi hennar, ásamt því að stuðningur við snjalltæki og stærri skjái eykst verulega. Myndfletir verða almennt stærri þannig að ljósmyndir, kort og skýringarmyndir fái betur notið sín.
Það er ein spurning sem stendur upp úr þeim sem FOS.IS hafa fengið í sumar og hún er Er engin veiði þetta sumarið? Svarið er margþætt þó það felist aðeins í einu orði; Jú.
Jú, þrátt fyrir að sumarið hafi eiginlega varla komið fyrir utan stöku dag og dag.
Jú, og mér hefur bara gengið ágætlega í þeim ferðum sem ég hef farið.
Jú, það er slatti af fiski sem liggur í kistunni og ég skammast mín ekkert fyrir það.
Jú, en ég ákvað orðið í fyrra að halda veiðiferðum mínum út af fyrir mig og hætta að birta þær hér á vefnum.
Það hefur lengi loðað við FOS.IS að tíðni pistla fellur nokkuð hratt yfir sumarmánuðina, svo er einnig þetta árið. Með haustinu gefst mér vonandi tími til að setjast niður og setja nokkrar greinar á blað, en fram að því safna ég í reynslu- og mistakabankann sem ég vinn síðan úr þegar fyrstu frost ganga í garð.
Að tala um fyrstu frost er vitaskuld kaldhæðnisleg, þar sem ég er þegar búinn að upplifa fyrsta frostið í veiði eða var það síðasta frost síðasta vetrar? Eins og sumarið kom undan vetri (ef það gerði það þá) þá er ómögulegt að segja til um hvaða frost tilheyrði hvorum vetri. Blessunarlega hafa einhverjir dagar verið með eindæmum góðir og nú styttist í nýtt tungl sem oft færir okkur veðrabreytingar. Það væri óskandi að mánuðirnir til hausts verði langir, mildir og gjöfulir. Þar til það kemur í ljós, þá eru hér nokkrar svipmyndir úr ferðum mínum það sem af er.
FOS 