Grúsk – Síða 98

Hinn straumurinn

21. janúar 2014

Veiðitækni

Upp

Forsíða

Lestu 100 greinar um silungsveiði í straumvatni og 95 þeirra segja þér að veiða andstreymis, þannig veiðir þú flesta silunga. Já, einmitt. Merkilegt hve silungur veiddist nú samt oft hér á Íslandi áður en menn kynntust andstreymisveiði. Það sem vantar e.t.v. inn í þessar 95 greinar er orðið ‚oftast‘ því þær aðstæður eru ekki óalgengar í straumvatni að veiðimaður getur ekki nálgast silunginn nema ofan straums.

Veiðifélagi minn s.l. sumar sýndi mér heldur betur að veiði með straumi getur borgað sig. Rétt ofan flúðar í lítilli á hafði ég tekið eftir skemmtilegum bolla sem vel gat leynt fiski en mér tókst ekki með nokkru móti að veiða þennan bolla andstreymis vegna straumþunga í flúðinni neðan hans. Svo fastur var ég í einhverri þessara 95 greina að mér kom ekki til hugar að laumast upp fyrir flúðina og renna í bollann. Eftir nokkur árangurslaus köst gafst ég upp og staulaðist upp á bakkann og hélt áfram upp með ánni. Nokkru síðar sá ég félaga minn á bakkanum þar sem hann rölti upp fyrir flúðina, langt upp fyrir flúðina. Með þurrflugu í nokkuð löngum taumi sá ég hvar hann renndi flugunni rétt í útjaðar aðal straumsins þannig að hún flaut niður eftir ánni, beint út á bollan sem ég hafði reynt við áður og …. BANG, flottur urriði hrifsaði fluguna af miklu offorsi. Eftir glaðhlakkalega löndun renndi félaginn flugunni aftur í útjaðar straumsins og fleytti henni þannig niður eftir ánni út á sama bollan …. BANG og annar urriði hrifsaði fluguna. Eftir þetta dettur mér ekki til hugar að halda því fram að andstreymisveiði eigi alltaf vinninginn. Það er alls ekki óalgengt að urriði sem er á leið upp á, hvíli sig eftir flúðasund einmitt í bollum sem verða oft til fyrir ofan flúðir og mjög erfitt er að nálgast andstreymis.

Hinn straumurinn

Ummæli

05.02.2014 – Urriði: Ég sé að það er greinilega þörf á því að ég haldi áfram að minna þig og aðra á að straumfluguveiði er málið! Ég hætti ekki fyrr en þú hefur séð ljósið og birtir pistil um dásemdir straumflugunnar 😉

Svar: Kannski ég grafi niður í minningabrunninn eftir straumflugu-augnabliki, þangað til treysti ég á komment frá þér, Svævarr Örn 🙂

Höfundur:

Kristján Friðriksson
Aðgát við gróður

18. janúar 2014

Lífríkið

Upp

Forsíða

Eins pirrandi eins og gróðurinn getur verið þegar maður er byrjaður að veiða, þá er hann nú samt einn besti vinur veiðimannsins. Þar sem er gróður, þar er líf. Það er nú þannig að flest skordýr sem fiskurinn étur lifa á eða í gróðri, þannig að mestar líkur eru á að fiskurinn sé ekki langt undan. Síðan má ekki gleyma því að gróðurinn veitir fiskinum skjól og fyllir á súrefnisbirgðir vatnsins.

Gróðurinn í vatninu þarf sólarljós til geta stundað ljóstillífum, þ.e. framleitt súrefni. Þess vegna er það að gróðurinn er oft líflegastur og mestur á grynnri svæðum vatnsins, þetta niður á 7-9 m. dýpi. Flestum þykir það víst alveg nóg dýpi, en gróður finnst nú samt miklu neðan en það. Á grynnstu svæðum vatnsins vex gras og stör sem teygir sig hátt upp fyrir vatnsborðið. Hrein og bein ávísun á bölvað vesen ef maður smellir flugunni út í miðjan vöndulinn. Þar sem dýpið hefur náð rétt um 2 m breytist gróðurinn yfirleitt aðeins. Þar finnum við rótfastan gróður með löngum stilkum sem teygja sig í átt að yfirborðinu þar sem stönglarnir greinast gjarnan í strá eða blöð sem leggjast út yfir vatnsflötinn. Enn neðar í vatnsbolnum finnum við síðan rótfastan gróður og lágvaxnari þörungar. Ef einhver heldur að þetta sé lífvana svæði, þá er það mikill misskilningur. Hér leita skjóls og þrífast minni skordýr í þúsundatali á hverjum fermetra, nærri óþrjótandi uppspretta fæðu verði umhverfið ekki fyrir raski. Það þarf ekki mikið rask frá okkur mönnunum til þurrka gróðurinn út af stórum svæðum í vötnum.

Hin síðari ár hafa vísindamenn beint auknum sjónum að þessu mikilvæga svæði íslenskra vatna, m.a. Þingvallavatns þar sem tærleiki vatnsins þverr með hverju árinu sem líður, hvort sem mönnum líkar það betur eða verr. Áhrifavaldar þar eru væntanlega svipaðir þeim sem þekktir eru erlendis; aukin notkun tilbúins áburðar á grenndarsvæðum og almenn og tilfallandi mengun frá umferð og mannabústöðum. Minnkandi tærleiki hefur síðan letjandi áhrif á vöxt plantna, skordýra og þannig fiskistofna í vatninu. Góður er ekki sjálfgefinn í því umhverfi sem við höfum hve mest áhrif á.

Eyja eða gras?

Höfundur:

Kristján Friðriksson
Útsýnið yfir lækinn

15. janúar 2014

Ætið

Upp

Forsíða

Tweed

Þær eru næstum ljóðrænar, lýsingarnar af yfirvegaða veiðimanninum sem nálgast lækinn hægum, varfærnum skrefum rétt áður en hann tyllir sér niður í öruggri fjarlægð og gjóir augum eftir vatnsborðinu. Ef við bætum nú tweed jakka, hnébuxum og sixpensara við, þá er komin mynd úr handbók hins heiðarlega veiðimanns frá fyrrihluta 20. aldar. Þetta er einhver elsti veiðimaður sögunnar, hann er nefnilega enn í fullu fjöri rúmlega 100 árum síðar. Að vísu er hann komin í önnur föt en háttarlagið er enn það sama. Hann er að skima eftir ummerkjum fiskjar í læknum. Fyrstu merkin eru auðvitað uppitökur. Ef engar uppitökur er að sjá, þá má alltaf skima eftir skordýrum; tegund, stærð og háttalagi, því þau eru fæða fisksins.

Þegar veiðimaðurinn hefur náð að kortleggja lækinn hvað varðar lífið og gróður þá er stór partur eftir; straumurinn. Eins og nærri má geta er straumurinn ekki eins um allan læk og ekki er allur straumur fiskinum þóknanlegur. Annars erum við svolítið heft að því leiti til að við sjáum bara yfirborðið. Það sem getur virkað sem ólgandi straumur í okkar augum er hreint og beint stöðuvatn þar sem fiskurinn liggur. Svo má ekki gleyma þeim stöðum þar sem straumurinn á yfirborðinu verður að engu eða þar sem ekkert verður að straum. Dýpið í læknum hefur mikil áhrif á það hversu hratt vatnið rennur eins og nærri má geta. Sama má segja um breidd lækjarins. Allur fiskur vill súrefni og umfram allt fæðu án þess að þurfa að djöflast of mikið til að ná henni.

Gömul vísa verður aldrei of oft kveðin, skimaðu eftir því sem ekki að sjá við fyrstu sýn. Fæðan berst með strauminum og stundum er meira að segja hægt að veiða andstreymis undan straumi. Ha? Jú, þar sem straumurinn fer fyrir nes eða tá, snýst straumurinn stundum við og þar safnast oft fiskur saman í æti sem hefur þjappast saman.

Ummæli

12.01.2014 – Veiði-Eiður: Góður pistill Kristján! Það sem stendur hvað mest upp úr frá s.l sumri er þegar ég fór í litla bleikjuá á norðurlandi. Var búinn að skima eftir veiðilegum stað en fann engan. Stoppaði svo við litla “breiðu” sem var nú ekki beint veiðileg. En úti í henni miðri var spegill, svona einskonar “læna”. Ég starði lengi á hana og ákvað að lokum að prófa að kasta andstreymis og viti menn, 26 gleyptu púpuna áður en ég fékk nóg. Það var merkilegt að ef ég kastaði til hliðar við spegilinn þá gerðist ekkert, en ef ég hitti akkúrat í hann þá var nánast alltaf fiskur á.

Svar: Já, þeir lifa lengi í minningunni þessir staðir og augnablik þegar maður hittir akkúrat á. Stundum eru það aðeins örfáar tommur sem skilja að veiðistaðina og ‘dauðahafið’.

Höfundur:

Kristján Friðriksson
Þurrt, blautt eða dautt

12. janúar 2014

Hnýtingar

Upp

Forsíða

Ég þekki engan, en hef heyrt að þeir séu til sem halda því fram að það sé aðeins til ein fluga og hún sé þurr. Ég get alveg unnt veiðimönnum að hafa sínar skoðanir og í laumi dáist ég að þeim sem halda fast við sitt og sjá í einlægni ekki neinn tilgang í að prófa eitthvað annað. Dáist er e.t.v. ekki alveg rétta orðið, ég hef frekar lúmskt gaman að þeim. Það sem einum þykir sjálfsagt, þykir öðrum dyntir. Ég á t.d. kunningja sem veiðir aldrei bleikju á Nobbler, hann bara bíður henni ekki upp á svoleiðis, segir hann. Ég veit svo sem að hann veiðir ýmislegt annað á Nobbler og kann flestum öðrum að hnýta hann fallega, en bleikjunni bíður hann ekki Nobbler.

Aftur á móti hef ég aldrei heyrt af veiðimanni sem harðneitar að veiða á þurrflugu, nema þá þeir sem bara treysta sér ekki í hana. Ég treysti mér alveg í hana, á bara svolítið erfitt með að ná tökum á henni. Það er trúlega ástæðan fyrir því að mér finnst ennþá skemmtilegast að veiða púpur og straumflugur, en mikið langar mig að ná tökum á þeirri þurru. Það eru trúlega allt of litlir fordómar í mér til að ég geti tekið einarða afstöðu til einhverrar einnar flugu.

Ég þekki aftur á móti veiðimenn sem snerta helst ekki á púpum, veiða bara straumflugu, geta alveg spreytt sig á þurrflugunni en sleppa því jafnvel þótt allt sé í gangi á yfirborðinu. Ég hef líka lúmskt gaman að þessum gaurum. Ætli þeir séu ekki líka til sem veiða bara á þurrflugu eða púpu. Flóra okkar er næstum endalaus. Við höfum misjafnar ástæður fyrir sérvisku okkar en væntanlega skipar vanin okkur oftast til sætis eða dregur okkur í dilka.

Eina sögu heyrði ég þó af veiðimanni sem aldrei veiddi á neitt annað en þurrflugu. Sá þótti reyndar sérlega lunkinn og fær með þá þurru. Einhverju sinni uppskar hann þó tóma ördeyðu á meðan félagi hans reif upp hvern fiskinn á fætur öðrum á púpu. ‚Þú verður að fara niður‘ sagði félaginn ítrekað en fékk engar undirtektir. Að lokum virti sá þurri félaga sinn viðlits og svaraði ‚Nei, vinur minn. Sjáðu til, þá gæti ég tapað flugunni‘. Þær geta verið ýmsar ástæðurnar fyrir vali manna á eftirlæti.

Misheppnir félagar

Ummæli

12.01.2014 – Veiði-Eiður: Ætli ég sjái nú ekki sjálfan mig þarna. Ég nota helst ekki straumflugur. Það er allra síðasta úrræði hjá mér, ef ekkert annað hefur virkað.

Ástæðan fyrir því er þó einungis sú að ég hef aldrei náð almennilegum árangri með straumflugu og hef þ.a.l. mun meiri trú á púpunum eða votflugunum.

15.01.2014 – Urriði: Ég skora á þig að nota straumflugu. Ég fullyrði að það er ekkert meira sexy en að sjá stóran urriða koma á fullri ferð upp úr dýpinu og velta sér yfir straumflugu sem er strippuð í yfirboðinu. Eða þá að sjá þá elta straumfluguna þvert yfir hylinn áður en þeir ákveða hvort þeir taki hana eða ekki, og allan tímann ertu með hjartað í buxunum. Ég næ oft betri árangri með púpum, en ég veiði örugglega jafn mikið á straumflugu af því að það er bara svo gaman og spennandi.
Þess vegna er örugglega mest notaða flugan mín millistig milli nobblers og púpu, get bæði veitt hana andstreymis sem púpu og sem straumflugu.

05.02.2014 – Siggi Kr.: Nú er ég aldeilis sammála félaga Urriða! Straumflugur eru lang mest notaða vopnið í mínu vopnabúri en ætli það sé ekki líka að hluta til því mér finnst svo svaðalega gaman að hnýta þær. Svo er takan líka oft svo svakaleg, liggur við að maður segi ofbeldishneigð. Reyndar fannst mér nokkuð gaman að nota þurrflugu síðasta sumar í Elliðavatni og ég hef alltaf notað púpurnar eitthvað líka og kem líklega til með að nota þær í meira mæli eftir að ég fór að fikra mig áfram í evrópsku púpuveiði-aðferðunum en samt er strímerinn enn í mestu uppáhaldi hjá mér.

Höfundur:

Kristján Friðriksson
Full af kátínu

9. janúar 2014

Kast

Upp

Forsíða

Kátína

Því hefur svo sem brugðið við að kaststíl veiðimanna sé lýst með orðum eins og ‚hann veifaði prikinu þarna fram og til baka, upp og niður‘. Í rituðu máli er óskaplega erfitt að gera sér grein fyrir hljómfalli orða og því auðvelt að yfirsjást galsi eða góðlátlegt grín í orðum sem þessum. Sjálfur hef ég notað öfgafullar lýsingar á eigin kaststíl og ekki legið á því að lýsa aðferðum mínum sem einhverju káfi út í loftið með flugustönginni. En, viti menn, það er alveg til í dæminu að veiða fluguna eins og maður viti bara ekkert hvernig eigi að halda á stönginni. Þetta snýst nánast um að hrista fluguna fram af toppinum og láta hana skoppa í loftinu, skittering upp á enska tungu. Aðferðin er helst notuð þegar menn veiða undan vindi eða léttri golu og felst í því að veiðimaðurinn heldur stönginni, aldrei þessu vant, töluvert hátt á lofti, nánast beint upp í loftið og leyfir flugunni að dansa til og frá í vindinum. Annars lagið er slakað á stönginni þannig að flugan sest á yfirborðið, rétt tyllir niður fótunum en tekur sig síða upp aftur og byrjar að flögra rétt við yfirborðið á ný. Auðvitað hafa menn hér í huga athafnir ýmissa flugna þegar þær verpa í yfirborð vatna eða eru ný klaktar og flögra heldur máttvana af stað eftir að hafa þurrkað vængina á yfirborðinu. Ætli ég gæti ekki betur að mér í framtíðinni þegar ég útmála eigin aulaskap, einhver gæti tekið upp á því að halda að ég sé einhver kátínu snillingur.

Höfundur:

Kristján Friðriksson
Yaris eða rúta?

6. janúar 2014

Veiðitækni

Upp

Forsíða

Aftur til fortíðar

Er mikill mismunur á því að veiða í litlum læk og stórri á? Sumir segja að það sé svona álíka og að leita að Yaris eða rútu á bílastæði. Ég er alin upp við eina af stærri ám landsins, Ölfusá. Nánar tiltekið við ósinn í landi Eyrarbakka. Austan þorpsins er síðan önnur á, Hraunsá. Ölfusá er ekkert smáræði þarna við ströndina, ósinn svo breiður að ekki sér bakkanna á milli og vatnsmagnið gríðarlegt og því e.t.v. ekkert óeðlilegt við það að spræna eins og Hraunsá skildi hverfa algjörlega í skugga Ölfusár. Ef ég á að vera fullkomlega hreinskilinn þá leit ég bara aldrei á Hraunsá sem á, þetta var í besta falli einhver skítugur skurður sem rann úr dælum ofan Stokkseyrar. Fyrir þá sem ekki þekkja orðið dæla, þá er rétt að taka það fram að orðið í þessu samhengi á ekkert skylt við áhald notað til að færa vatn úr stað, helst ná því úr iðrum jarðar. Dæla er vatn, oft kyrrstöðuvatn sem safnast saman í jaðri mýrar, oft skolað eða leirugt.

Ég stundaði Ölfusánna reglulega sem stráklingur og fram á unglingsárin, lítið eftir það. Algengast var að veiða með pungsökku og ánamaðk sem dúndrað var út í ósinn, eins langt og mögulegt var og þar var einfaldlega látið liggja þar til einhver urriðinn, já eða smálaxinn ánetjaðist agninu og tók hressilega í. Ég held bara að ég hafi aldrei séð nokkurn mann með flugu á þessum árum en því fleiri með stórar kaststangir sem voru jafnvel notaðar í sjónum vestan þorpsins og vestur að ósi. Þar var ekki verið að eltast við neinn urriða.

En hvers vegna er ég að rifja þetta upp? Jú, í sumar sem leið smakkaði ég svolítið aftur á veiði í straumvatni. Ég fór í litlar ár, sem alveg eins hefðu getað heitið lækir og ég fór í stærri á sem minnti um margt á ós Ölfusár. Án þess að ég sé að gera eitthvað upp á milli, þá verð ég nú að játa að mér líkaði miklu betur við litlu lækina/árnar heldur en þessar breiður af rennandi vatni þar sem ég gat ómögulega gert mér grein fyrir hvar fiskurinn héldi sig. Ætti ég svona ‚Back to the future‘ græju, myndir ég trúlega veiða í Hraunsánni í dag.

Ummæli

07.01.2014 – Þorvarður Árni: Spennandi varðandi Hraunsá, en hvar kaupir maður veiðileyfi og hvað kostar það. Sá umræðu að búið væri að skemma svæðið svo það henti betur kajakfólki, er eitthvað til í því?

Svar: Nú þori ég ekki alveg að fullyrða um leyfi. Í gamla daga var nú ekkert spurt um leyfi í Hraunsá, ekki frekar en Ölfusá Eyrarbakka-megin, en það er nú breytt. Ef til vill væri best að spyrjast fyrir á skrifstofu Árborgar. Ég heyrði af þessari umræðu árið 2010 um stíflugerð ofan við þjóðveg en hef ekki skoðað áhrif hennar sjálfur. Stefán F. B. Nielsen (Stefán Freyr Barðason) á Selfossi þekkti vel til árinnar á sínum tíma og e.t.v. ráð að setja sig í samband við hann.

Höfundur:

Kristján Friðriksson