Eftir nokkur skipti af góðum dögum við hnýtingarþvinguna er ýmislegt sem fellur til af afklippum, hálfnýttu hráefni og fleiru. Það eru mörg ár síðan ég kom mér upp ruslafötu við hnýtingarborðið og sú góða fata hefur gengið í gegnum einhverja endurnýjun (stækkun) á þeim árum sem liðið hafa síðan. Það var svo fljótlega að ég tók upp á því að hafa box á borðinu hjá mér fyrir það sem ég mögulega gæti notað síðar.
Ekki alls fyrir löngu rakst ég á einhverjar pappaöskjur undir borðinu mínu og viti menn, þetta voru þessi box sem ég hef alltaf ætlað að mögulega nota síðar. Það hljóp í mig einhver kergja og ég ákvað að hnýta upp úr þessum boxum, bætti aðeins við þráð og krók eftir því sem passaði.
Upphaflega ráðgerði ég að hnýta þekktar flugur, þ.e. einhverjar með nafni og eftir uppskrift, en fljótlega varð ljóst að ég yrði annað hvort að laumast í nýtt efni eða bregða verulega út frá uppskriftinni, þannig að ég hnýtti bara eitthvað.
Það verður að viðurkennast að þær flugur sem ég hnýtti úr þessum afgöngum voru ekkert ósvipaðar þeim sem ég er vísvitandi hnýtti úr nýju hráefni með það eitt fyrir augum að fá útrás fyrir nýjungagirnina eða sköpunargáfuna. Hver um sig verður bara að dæma hvernig tókst til hjá mér, en það leynist ýmislegt nothæft í ruslinu og kannski rétt að kíkja oftar í það.
Allt frá því kúluhausar í yfirþyngd komu fram á sjónarsviðið, þá hefur maður ekkert endilega viljað snerta mikið á þungum taumum, kúlurnar hafa eiginlega séð um að koma flugunni niður fyrir mann. En með tíð og tíma hafa farið að renna á mann tvær, ef ekki þrjár grímur og maður fer að velta fyrir sér hvort þungar púpur séu endilega rétta svarið. Ég hef ekkert endilega komist að ákveðinni niðurstöðu um þetta, en það er ýmislegt sem ég hef velt fyrir mér um kosti og galla þyngri flugna.
Eigum við ekki að byrja á því augljósa; þungar flugur eiga stundum erfitt með að hefja sig til flugs. Þó randaflugan sé sögð brjóta öll lögmál loftfræðinnar, á hreint og beint ekki að gera flogið með þennan bústna, loðna búk og litlu vængi, þá ná önnur lögmál yfir þungar flugur sem við framleiðum. Við beitum tækjum og tólum til að láta fluguna fljúga, hnýtum hana á taum sem tengdur er línu sem fær afl sitt úr stönginni sem við höldum á. Þannig komum við, með mis miklu átaki, þungum flugum út á vatnið þar sem þær sökkva. Auðvitað er þetta svolítið ýkt, það þarf sjaldnast mjög mikið afl til að koma þyngdri púpu út á vatnið. En þegar í vatnið er komið, þá tekur annað lögmál við. Hreyfing þungrar flugu er stirðbusalegri heldur en léttrar flugu, það gefur augaleið. Jafnvel þótt flugan sé tengd við flotlínu, þá er eigin þyngd hennar alltaf sú sama og sú þyngd dregur úr hreyfanleika hennar.
Ef við setjum okkur í spor fisksins, þá horfir hann á skordýr sem svamlar um eða rís upp að yfirborðinu nokkuð átakalaust, svona yfirleitt. Mikið af þessum skordýrum sem hann á að venjast að séu á ferðinni, hafa safnað í smá loftbólu til að hjálpa sér við að rísa upp að yfirborðinu og þar af leiðandi er hreyfing dýrsins létt og leikandi, ekki þung og silaleg. Einfaldasta lausnin á þessum stirðbusahætti þungu flugunnar er að hafa hana léttari og hnýta hana á léttan taumaenda sem festur er á þungan eða þyngdan taum. Þetta er í raun þrautreynd aðferð sem fluguveiðimenn masteruðu hér á árum áður, áður en ofurþyngdar púpur tóku völdin, þ.e. að veiða með þungum taum eða taum sem hefur verið þyngdur með s.k. höglum til að koma honum niður. 10 – 20 sm taumaendi á slíkum taum nægir oftast til að leyfa flugunni að líða fram og til baka, upp og niður, létt og áreynslulaust.
Þessar vangaveltur mínar eiga kannski helst við í vatnaveiði þar sem straumur er hvorki til trafala eða aðstoðar við hreyfingu púpunnar. Eftir sem áður eru þyngdar púpur eflaust besti kosturinn til að koma flugunni niður, fljótt og örugglega fyrir fiskinn í rennandi vatni.
Eins og gjarnan var sagt í útvarpinu hér í (eld) gamladaga; Kannast hlustendur við … að myndir af stórum fiskum laði frekar að heldur en myndir af litlum fiskum? Því hefur verið haldið fram að það sé eðlishvöt að sækjast í að ná stærri fisk heldur en lítinn. Jú, trúlega er ennþá grunnt á eðlishvötinni sem árhundruð eða þúsundir mótuðu meðal veiðimanna. Stærri fiskur er jú meiri matur heldur en lítill og því eftirsóttari.
Þessi frumkvöt hefur aðeins þynnst út, því nú þarf fiskunnandi ekki lengur að veiða sér til matar, hann getur farið út í næstu búð og keypt snyrtilegt flak, roðflett og jafnvel beinlaust og smellt því á pönnuna. Að vísu veit viðkomandi ekkert endilega alla söguna á bak við flakið, hvaðan það kemur eða hvernig og á hverju fiskurinn var alinn. Umbúðirnar geta meira að segja verið villandi og á þær prentað Viltur urriði úr Fáránleikafirði – framleiðandi Langt nef ehf. Bæði Fáránleikafjörður og Langt nef ehf ættu að vekja einhverjar efasemdir, er það ekki? Mestar líkur eru á að þetta fyrirtæki sé að gefa kaupandanum og náttúrunni langt nef og sjálfur mundi ég seint trúa því að viltur urriði veiðist í Fáranleikafirði. En nú er ég kominn langt út fyrir efnið.
Hin síðari ár hafa samfélagsmiðlar orðið til þess að fleiri og fleiri veiðimenn kvitta fyrir frábærum degi í veiði með mynd af einum, helst mörgum, stórum fiskum í fallegu umhverfi. Það hefur meira að segja gengið svo langt að áheyrendur íkjukenndra veiðisagna krefjast sönnunargagna í formi mynda í miðri frásögn og skemma þannig góða veiðisögu og vilja tengja hana sannleikanum. Þetta er dapurleg þróun á sagnahefð veiðimanna, sjálfur vil ég frekar heyra góða veiðisögu einu sinni heldur en sjá sama fiskinn á mörgum myndum, í margra manna höndum, jafnvel ár eftir ár. Jú, samfélagsmiðlar eru ákveðinn hvati að myndatökum veiðimanna, ekki nokkur vafi.
Svo er það metnaðurinn, hann dregur veiðimenn oft á stórfiskaslóðir. Ég held að hann blundi nú alltaf einhvers staðar, metnaðurinn til að gera betur. Ekkert endilega í keppni við næsta mann, heldur fremur að gera betur en maður sjálfur, bæta metið og þá kemur stærð fiska sterk inn. Að ná stærri fisk á land krefst yfirleitt meiri reynslu og færni. Að ná sífellt stærri og stærri fiski er þá nokkurs konar próf í hvoru tveggja, kvittun fyrir því að þú hefur æft þig nóg og ert veiðimaður með veiðimönnum.
Neikvæður fylgifiskur allra stóru fiskanna er að þeir sem aldrei ná stórum fiskum eða verða ekki varir við fisk þar sem skrímslið kom á land í síðustu viku, brotna smátt og smátt niður ef þeir eru í einhverjum vafa um eigin færni. Það er öllum holt að efast, en það má ekki verða að einhverjum kvíðahnút sem hamlar veiðiferðum að fá aldrei stóran fisk. Þá er gott að hafa það á bak við eyrað að fyrir hvern einn stóran fisk á samfélagsmiðli, þá hafa veiðst hundruðir titta, þeir eru bara sjaldnast myndefni, jafnvel þótt þeir hafi fært veiðimönnum ánægju og umbun.
Þetta er spurning sem ég hef fengið í nokkur skipti, sérstaklega eftir að einhver hefur fengið að gægjast í fluguboxin mín. Tvímælalaust getur það verið ódýrara að hnýta sínar flugur sjálfur. Hérna er lykilorðið getur því þegar allt er talið og áhuginn á fluguhnýtingum kominn á fullt, þá er örugglega ódýrara að kaupa flugurnar sínar úti í næstu búð eða taka sjensinn og panta þær á netinu frá einhverju fjarlægu heimshorni.
Flestir byrja sínar fluguhnýtingar til að spara aurinn og það er alveg hægt ef þú notar tiltölulega fáar tegundir flugna sem kalla ekki á mikið úrval hnýtingarefnis. Ég þekki marga slíka veiðimenn og þeir hafa masterað fáar og pottþéttar flugur sem þeir hnýta og nýta. Ef þá langar að prófa einhverja nýja flugu, þá kaupa þeir nokkur eintök og sjá svo til hvor þeir bæti því hnýtingarefni við í safnið ef það er þá ekki þegar til.
En hjá þeim sem hnýtingarnar eru komnar út í hreint og beint áhugamál og afþreyingu, þá getur kostnaðurinn á hverja flugu orðið verulegur, ef kaupa þarf sérstakt efni í hverja eina og einustu sem mönnum dettur í hug að prófa. Þegar allt kemur þó til alls, þá stendur það eftir að áhugamálið fluguhnýtingar er langt því frá að vera dýrt áhugamál, því með tímanum eignast menn efni í nær allar flugur sem hugsast getur. Verst er þetta framboð af nýju hnýtingarefni sem er alltaf hreint að koma fram.
Sem áhugamál eru fluguhnýtingar náttúrulega bara hrein og bein skemmtun sem nær langt út fyrir hnýtingarþvinguna, fljótlega eru hnýtarar orðnir meðlimir í hinum og þessum hópum á samfélagsmiðlum, lagstir í Pinterest vafr í tíma og ótíma og þar fram eftir götunum. Það er náttúrulega þekkt að forfallnir veiðimenn eyði töluverðum tíma utan hefðbundins veiðitíma í að hnýta flugur, æsa þannig sjálfa sig upp í eftirvæntingu og margir hverjir standa upp frá hnýtingum að vori með fullt, fullt af flugum sem á að prófa yfir sumarið. Þessi frómu áform eiga ekkert endilega eitthvað sammerkt með efndum, því margar þessara flugna týnast í glatkistu fluguboxanna og eru aldrei prófaðar.
Hnýtarar geta þó í það minnsta huggað sig við einn stærsta ávinning eigin hnýtinga, þeir eiga flugu sem er nákvæmlega eins og þá langaði í, svona yfirleitt.
Hin síðari ár hef ég lítið farið í sjóbirting nema þá helst til að prófa einn og einn veiðistað og athuga hvort ég hafi eitthvað skipt um skoðun á því að láta niðurgöngufisk í friði. En á árum áður þótti það sjálfsögð björg að hausti að veiða spikfeitan urriða, hvort heldur staðbundinn fisk eða þann sem var að skila sér upp í árnar eftir sumardvöl í saltinu. Áður en einhver fer að missa sig, fussa og sveia og predika um veiða og sleppa, vernda birtinginn o.s.frv. þá skulum við hafa það á hreinu að á þessum tíma dagaði fiskur ekki uppi í frystikistum þorpsbúa og það var sá fiskur í ánni sem hún bar og það var nóg handa öllum. Veiðimenn þá, rétt eins og obbi veiðimanna í dag, voru ábyrgir og veiddu það eitt til matar sem fjölskyldan gat torgað. Veiða og sleppa var óþekkt, menn einfaldlega slepptu því að veiða ef fiskurinn var of smár eða lítið af honum.
Fyrir einhverjum árum síðan varð mér hugsað til þessa tíma og orðað það í framhjá hlaupi við ágætan veiðimann hvaða flugur hann notaði í sjóbirtinginn. Jú, ég fékk greið svör um lit og lögun ýmissa straumflugna en svo gerði ég mig sekan um eitt allsherjar bull sem setti allt samtalið í hnút. Bullið kom fram í spurningunni um það hvort birtingurinn tæki ekki þurrflugu rétt eins og annar urriði. Ég sleppi því alveg að lýsa viðbrögðum viðmælanda míns, en það var nokkuð ljóst að ég var á einhverjum stórkostlegum villigötum, ef ekki hraðbraut til helvítis; Sjóbirtingur tekur ekki þurrflugu!
Seinna komast ég að því að þessi álitsgjafi minn hafði hreint ekki rétt fyrir sér, sjóbirtingur tekur þurrflugu ef hún er í boði. Það eru nokkrar kenningar uppi um það hvers vegna sjóbirtingur tekur þurrflugu rétt eftir að hann er kominn úr saltinu. Ein þeirra snýr að því að á meðan birtingurinn er í útvötnun, þ.e. að aðlaga sig ferskvatninu, þá sé fluga auðmelt miðað við margt annað æti og því sækir fiskurinn í hana. Önnur kenning sem ég heyrði snýr einfaldlega að því að ferskvatnið kveikir ákveðnar æskuminningar sjóbirtingsins þegar hann kemur til baka úr sjó. Sjóbirtingur er jú einfaldlega urriði sem eytt hefur fyrstu tveimur til fimm árum ævi sinnar í ferskvatni og þar étur hann jú flugu þegar hún er á boðstólum.
Því miður virðist það vera sem svo að veiðimenn setji þurrfluguna allt of sjaldan undir þegar þeir eru í birtingi. Helst gerist þetta þegar ekkert hefur gefið, öll boxin prófuð og aðeins þurrfluguboxið eftir. Þær eru nokkrar sögurnar sem ég hef heyrt af slíkum tilfellum og margur maðurinn hefur gert glimrandi góða veiði í birtingi á þurrflugu, jafnvel í köldu veðri eða skoluðu vatni.
Eins og annað flugnaval veiðimanna, þá eru þurrflugurnar misjafnar sem veiðimenn mæla með. Sumir telja klassískar flugur úr ranni Wulff vera þær bestu á meðan aðrir leita í framandi froðuflugur með lappir í allar áttir. Aðrir hafa nefnt til sögunnar klassískar þurrflugur eins og Muddler, en væntanlega snýst þetta töluvert um tilfinningu veiðimanna fyrir því sem gefur, trú þeirra á flugunni.
Fyrir mörgum er það að tala um hnýtingarþvingur svipað og að tala um barnið sitt eða bílinn, svo ég tali nú ekki um veiðistangir. Það er fátt betra í heiminum og sumir hverjir skilja bara alls ekki hvers vegna allir eiga ekki jafn dásamlegt barn, pottþéttan bíl eða frábæra hnýtingarþvingu eins og þeir sjálfir.
Um daginn fékk ég mjög skemmtilega spurningu frá fluguhnýtara sem var að spá í að endurnýja hnýtingarþvinguna sína. Mér skildist að hann hefði um árabil notað sömu þvinguna og verið afar sáttur, en nú langaði hann í eða þyrfti nýja þvingu og hafði augastað á eins þvingu og ég nota lang oftast. Spurninginn byrjaði á orðunum; getur þú sagt mér gallana við þvinguna þína? Mér fannst þetta frábær byrjun og sagði honum hreinskilningslega af þeim eina galla sem ég varð var við í upphafi, sem ég reyndar lagfærði með einni skinnu undir skrúfu og málið var dautt.
Hefði hann byrjað á að spyrja mig um alla kosti þvingunnar, þá hefði ég trúlega fallið í sömu gryfju og margir aðrir sem spurðir eru álits á dótinu sínu. Þess í stað naut ég þess að standa með báða fæturna á barmi gryfjunnar sem svo margir hafa fallið í sem eiga bestu og flottustu þvingu sem framleidd hefur verið og þóttist geta svarað af fullri hreinskilni.
Þvingan hans Lefty
En það hafa ekki allir verið jafn ánægðir með sínar þvingur. Einhverju sinni varð Lefty Kreh svo pirraður á lélegum kjöftum hnýtingarþvinga, að hann beinlínis sauð saman sína eigin þvingu til að geta hnýtt stærri flugur en einhverjar títlur á krók #14. Ég hef stundum sagt að það séu forréttindi að hafa greinst jákvæður af veiði- og flugubakteríunni því það er svo margt misjafnt sem er fullkomlega rétt og eiginlega ekkert rangt í þessari dellu. Veiðimenn njóta þess að þurfa ekki að vera sammála um allt milli himins og jarðar, síst af öllu það sem á við veiði og flugur. Ég vona að umsögn mín um daginn standist og eigi jafn vel við kunningja minn eins og þvingan á við mig, allt snýst þetta jú um að finna það sem manni hentar best.
FOS 