Grein sem birtist í fréttablaði VEIDA.IS árið 2012. Eitthvað hafa áherslur og upplifun breyst á þeim árum sem liðið hafa, en flest stenst þetta tímanns tönn.
Þegar gjólan færist svo mikið í fang að hún verður að roki, leggja flestir veiðimenn árar í bát. Þeir hörðustu láta sig hafa rokið og fylgifisk þess, rigninguna. Miðað við Íslenskar aðstæður er kannski eins gott hve mér finnst yfirleitt gaman að eiga við mótvind.
Til að koma flugunni út á móti vindi þrengi ég kasthornið og nota sneggra tvítog til að hraða línunni. Undir svona kringumstæðum er um að gera að halda kasthjólinu kröppu (litlu) þannig að línan skjótist fram og verði fyrir sem minnstum áhrifum af vindinum. Fyrir þá sem styðjast við kastklukkuna, aftara stopp kl.13, fremra stopp kl.11 og síðan lagt niður til kl.8:30 þá getur verið ágætt að ímynda sér að flýta kastklukkunni aðeins þegar maður glímir við vindinn. Aftara stopp kl.12, fremra stopp kl.10:30. Með því að láta stöngina færast aðeins um 1 ½ klst. í stað 2 klst. í kastklukkunni, þá þrengist kasthjólið og línan verður ekki fyrir eins miklum áhrifum vindsins.
Eins er gott að hafa í huga þegar maður veiðir á móti vindi, hann er ekki eins sterkur niðri við vatnið eins og hann er í 1 – 2 metra hæð. Það fer ótrúlega mikið púður úr honum rétt við yfirborðið og þangað geta þeir sem ráða við undirhandarkast komið línunni.
Þegar allt um þrýtur er hægt að skipta yfir í kaststöngina og nota maðk eða spún. Ég reyni ýmislegt áður en ég gefst upp fyrir rokinu því veiði á móti vindi hefur oft gefið okkur veiðifélögunum flesta og flottustu fiskana. Að koma agninu rétt útfyrir ölduna þar sem hún brotnar á grynningunum er næstum ávísun á fisk. Hann beinlínis veður í æti þarna og um að gera að prófa.
Á síðustu og verstu tímum er beinlínis orðið hættulegt að nýta ákveðin hugtök í léttvægu spjalli eða riti. Eignarhald á ákveðnum orðum er orðið slíkt að hætt er við að maður gjaldfelli ákveðin hugtök með því að nota það. Ég ætla nú samt að láta slag standa og held því fram að grúskið mitt sem tengist stangveiði sé samheiti yfir áráttur og fýsnir. Fyrst og fremst er þetta fróðleiksfýsn með sterku ívafi söfnunaráráttu. Þegar síðan við bætist sú árátta mín að vilja ekki aðeins njóta veiðinnar heldur líka þess sem ég veiði, þá er eflaust um eitthvert afbrigði morð- og matarfýsnar að ræða. Í einhvern tíma hét þetta nú bara að bjarga sér og var talin til hvata sbr. sjálfsbjargarhvöt, frekar en fýsnar. En nóg um þetta.
Um daginn var ég að taka til í greinasafninu mínu og fann tímaritsgrein sem ég náði mér í fyrir fjölda ára og var hálfpartinn búinn að gleyma að hafa lesið. Greinin hafði á sínum tíma mikil áhrif á mig, kannski helst vegna þess að hún féll mjög vel að mínu háttarlagi og ég fann mig svolítið í henni. Greinina skrifaði Steve Culton, veiðimaður, hnýtari og sjálfstætt starfandi greinahöfundur, sjá vefsíðu.
Í þessari grein tók Steve fyrir og mælti með ákveðinni þráhyggju sem snýst fyrst og fremst um að leggja ákveðið vatn eða veiðistað í slíkt einelti að maður nái að þekkja staðinn, fiskana og breytileika umhverfis alveg út í gegn. Það fellst alveg heilmikill lærdómur í því að vita hvar fiskurinn heldur sig á hverjum árstíma, á mismunandi tímum dags og undir mismunandi kringumstæðum. Það að taka einn ákveðinn veiðistað fyrir lágmarkar áhrif mismunandi veiðistaða á skoðun á atferli og hegðan fisks. Það er ekki þar með sagt að maður eigi bara að veiða þennan eina veiðistað en það sem maður lærir á þessu er breytileiki vatna eftir árstíma og jafnvel innan dagsins. Fiskurinn, ætið og vitaskuld vatnið sjálft er alls ekki eins á mismunandi tímum, það sem maður lærir af einu vatni má síðan heimfæra á önnur þegar heildarmyndin næst.
Sjálfur átti ég svona vatn sem ég stúderaði nokkuð lengi og þar lærði ég heilmikið sem ég gat síðan nýtt mér í ferðum í önnur vötn og vatnasvæði.
Tilhlökkun nær aðeins ákveðið langt þegar kemur að veiðiferðum. Að þessu sinni stillti ég væntingarnar niður um nokkur prósent, svona til samræmis við það sem ég hafi frétt frá félögum mínum síðustu vikur. Hvort þessi lækkun væntingavísitölunnar hafi verið nóg er ég enn að gera upp við mig núna þegar heim er komið.
Klassísk upphafsmynd frá Veiðivötnum
Það var í það minnsta einmuna blíða og fallegt veður þegar hópurinn okkar renndi í hlað upp úr hádegi á miðvikudaginn. Einn var skipaður í sóttkví, þ.e. að vera fulltrúi okkar og sækja þrjár veiðiskýrslur, lykil og tilbehör til hennar Bryndísar og það leið ekki á löngu þar til komið var að úrslitastundinni; Hvert á að halda?
Fyrir valinu hjá okkur hjónum var að fara inn í Botn, þ.e. Norðurbotn við Litlasjó. Ástæðan var hávísindaleg íhugun um hlýnun vatnsins á svörtum sandi í bland við sögur af (ágætri) veiði við Strigaskó og á Lönguströnd dagana á undan. Veðrið var með eindæmum dásamlegt, hálfskýjað og suðvestanátt sem passaði kasthönd ágætlega.
Kvöldkyrrð í Norðurbotni
Alveg frá því við byrjuðum og þar til rúmlega kl.23 vorum við og fleiri kunningjar okkar á því að nú færi hann alveg að fara að koma upp að, en það bara gerðist ekki. Að vísu setti veiðifélagi minn í fisk en sleppti, svo setti hún í annan og hirti. Það voru nú allar aflatölur kvöldsins hjá okkur hjónum.
Eftir miklar vangaveltur og marga kaffibolla á fimmtudagsmorguninn var ákveðið að byrja daginn í Hellavatni sem ég hef sterkar taugar til. Í þessu stórkostlega umhverfi tók ég minn fyrsta Veiðivatnaurriða um árið og því hef ég alltaf sætt lagi að kíkja í vatnið. Að þessu sinni var einmuna blíða og það sem meira var, við sáum til fiskjar í Hellavatni, ólíkt því sem segja má um flest önnur vötn í þessari ferð, ef Arnarpollur er undanskilinn.
Eftir töluverða tilraunastarfsemi hjá mér með ýmsar flugur, meira að segja aflaflugu fyrstu vikunnar í Veiðivötnum; hvítum Nobbler, þá var það ekki fyrr en frúin setti agnarsmáan grænan Nobbler undir og dró hann löturhægt eftir botninum að hún setti í fisk sem reyndar fékk líf sökum smæðar. Sjálfur var ég ekkert á tökunótunum og fór því fisklaus úr Hellavatni þann daginn.
Eftir miðdegisverð fórum við ásamt öllum hópinum í Ónýtavatn þar sem Kári sperrti sig allhressilega í fangið á okkur. Grugg og góð alda átti að vera uppskrift að fiski og leikar fóru þannig að við flugufélagarnir tókum sitthvorn fiskinn á æpandi rauðan Nobbler og rauðan Dýrbít, en slepptum þeim báðum. Aðrir í hópinum vorum duglegir með spúninn á þessu svæði og reytingur af fiski kom á land en töluverðu sleppt sökum smæðar.
Áður en lengra er haldið, þá er rétt að taka það fram að ég sleppi ekki aðeins fiskum. Í þessari grein sleppi ég því líka að nefna stoppin okkar við vötn sem gáfu hvorugu okkar fisk eða þar sem ekkert líf var að sjá. Eins og verða vill í rólegum ferðum í Veiðivötn, þá var víða farið og mikið reynt og það voru ekki bara við sem vorum á faraldsfæti þessa daga. Flestir veiðimenn voru duglegir að færa sig á milli vatna, en stoppuðu yfirleitt stutt á hverjum stað.
Upplifun okkar af ferðalögum á milli vatna dagana á undan varð til þess að við ákváðum að byrja aftur í Hellavatni á föstudaginn. Að þessu sinni þáði einn mjög bústinn urriði appelsínugulan Nobbler hjá frúnni og annar (ekki eins bústinn) gaf sig á tal við ólívulitaðan Nobbler hjá mér. Fleiri urðu nú ekki fiskarnir að þessu sinni, en áfram létu þeir sjá sig og þannig stimplaði vatnið sig enn betur inn hjá okkur.
Einhverjum kílómetrum og einum miðdegisverði síðar varð Grænavatn fyrir valinu hjá okkur hjónum. Ég átti nú svo sem ekki von á einhverri flugeldasýningu, vatnið er e.t.v. ekki þekktast fyrir slíkt en þeir ku vera stórir og stæltir fiskarnir sem alast upp í því. Hann var nú samt ekkert sérlega stæltur, þessi sem frúin setti í og sleppti, en hún er þó í það minnsta búin að fá fisk í Grænavatni, eitthvað annað en undirritaður.
Þegar það fór að húma færðum við okkur enn og aftur á milli staða og merkilegt nokk, þá varð Hellavatn fyrir valinu, núna til að klára daginn. Þegar við mættum á staðinn var smá strekkingur, en ekki meiri en svo að dvölin þar var kærkominn hvíld eftir vindbarning við vötnin undir Snjóöldufjallgarðinum. Þegar leið á kvöldið fór hitastigið heldur að lækka, en það kom þó ekki í veg fyrir að frúin tæki þrjá fiska. Tveimur sleppti hún en fórnaði töluverðum tíma í að þreyta og taka á land 58 sm urriða sem tók hvítan Nobbler. Sjálfur dró ég í land, settist niður og naut þess út í ystu æsar að fylgjast með viðureigninni, svona viðureign og stórum fiski vill maður ekki missa af hjá veiðifélaga sínum.
Skeifan – Prófað en ekki til umfjöllunar – Smellið fyrir stærri mynd
Hvar við byrjuðum á laugardaginn skiptir í sjálfu sér ekki nokkru máli, þaðan var ekkert að frétta. Hvorki uppitökur, byltur né nokkuð annað. Eftir miðdegisverð stefndi dagurinn í að verða fisklaus hjá okkur báðum, en þá datt okkur Arnapollurinn í hug (ekki í fyrsta skiptið í þessari ferð reyndar). Að venju fórum við í Norðurbotn (já, hann er líka í Arnarpolli) og reyndum við gíginn þar sem við höfðum séð líf á fimmtudaginn. Ég reyndi allt, þ.e. flóru af flugum í ýmsum litum, mismunandi inndrátt og þar fram eftir götunum. Stutta útgáfan; ég fékk ekki eitt einasta högg. Á meðan færði frúin sig innst í krikann og setti í 6 stk á skömmum tíma. Þeir voru reyndar grunsamlega svipaði í vextinum allir, þannig að ég segi að hún hafi tekið sömu tvo fiskana nokkrum sinnum.
Við Arnarpoll
Eftir að hafa flutt okkur aðeins til um vötn, lá leið okkar að Litlasjó. Ekkert að frétta í Fyrstuvík, ekkert að frétta í Hrauninu, en þegar við komum niður í Hermannsvík vorum við stoppuð með miklu handapati og bendingum af félögum okkar í hópinum. „Brjálaðar tökur, fullt af fiski, hættið þessu kjaftæði og upp með stangirnar“, voru orð sem féllu. Þeir félagar höfðu sem sagt lent í skoti, fengið hvíld og lent aftur í skoti og við, þ.e. ég og veiðifélagi minn, rétt náðum að sjá síðustu fiskana koma á land áður en botninn datt úr öllum skemmtilegheitunum. Að vísu náðum við sitthvorum tittinum sem við slepptum og eftir töluverðar vangaveltur og fluguskipti tókst mér að þrefalda mína fiska í þessari ferð. Þetta er ekki erfitt reikningsdæmi; 1 fiskur á föstudaginn hirtur úr Hellavatni, 2 fiskar úr Litlasjó á laugardagskvöldið, samtals 3 fiskar hirtir í mína kistu í þessari ferð. Glöggir lesendur sjá þá í hendi sér að veiðifélagi minn var með 4 fiska hirta (þar af einn sem hefði rúmað alla mína c.a. 5 sinnum). Slepptir fiskar voru nokkrir og skiptast í mjög ýktu hlutfalli; frúin sleppti 13 stykkjum á meðan ég þurfti bara að sleppa þremur.
Fjölþjóða: Pólskar pylsur, steiktar upp úr íslensku smjöri og Austurrískur snaps – Staðgott nesti í lítilli veiði
Hvað það er sem hafði þessi áhrif á aflatölur þori ég ekki að segja til um. Uppitökur og sýningar fiska voru mjög fáar þessa daga sem við vorum í vötnunum. Kannski er bara svo mikið æti í vötnunum að fiskurinn þarf hvorki að vera velta sér í yfirborðinu eða koma upp að ströndinni í leit að hornsíli, sem nóg var af við öll vötnin. Það sem styður þessa ætiskenningu er e.t.v. það að magainnihald þeirra fiska sem við tókum var kuðungur og mýflugur að minnihluta. Mest var af skötuormi, sem mér kunnugri menn segja að sé nokkuð snemmt í árinu. Skötuormurinn er silunganammið eins og Bryndís sagði við okkur um árið og ef hann fær skötuorm þá leitar hann ekkert að öðru. Búsvæði skötuormsins er á botninum, meira að segja lengst úti í dýpinu og því er enginn ástæða til að koma upp að ströndinni eða láta sjá sig á yfirborðinu. Hvort þessi kenning stenst veit ég ekki, en ég kann enga aðra betri að sinni.
Já, ég er enn að gera það upp við mig hvort væntingavísitalan hefði verið of há hjá mér. Því er ekki að leyna að þetta er lélegasta Veiðivatnaferðin ever, eins og krakkarnir segja. Á móti kemur að það eitt að vera í Veiðivötnum í þessa daga, njóta umhverfisins og þess frábæra félagsskapar sem hópurinn okkar er, það dugar mér mjög langt í að réttlæta allan aksturinn, barninginn og aflaleysið. Takk fyrir mig Veiðivötn og hópurinn, kveð með Austurrískum frasa; I‘ll be back.
Grein sem birtist í fréttablaði VEIDA.IS árið 2012. Ég birti þessa grein hér til gamans, breyti í engu innihaldi hennar, flest af þessu eldist ágætlega.
Tíminn sem ég eyði við vatn er oft nægjanlegur til að ég fái öll afbrigði íslensks sumars í veðri. Þegar gjólan tekur sig upp leita ég gjarnan að stöðum þar sem ætið safnast saman eða röst myndast á vatninu. Þessir staðir geta t.d. verið þrengingar á milli skerja. Röstin þarna á milli virkar eins og einhverskonar trekt mót vindi eða straumi í vötnum.
Þegar steinar eða sker mynda svona þrengingar í vatni þjappast ætið saman á milli þeirra. Þetta hefur silungurinn lært með tímanum og oft eru bestu óðöl urriðans í grennd við svona staði. Silungurinn hagar sér ekkert ósvipað og í læk eða á, snýr trýninu upp í strauminn og hremmir ætið þegar það kemur úr trektinni.
Ég kem mér fyrir þannig að ég geti kastað fram fyrir silunginn og látið fluguna mína fljóta með strauminum í gegnum röstina, í ám er þetta kallað andstreymisveiði, en það er nú kannski ofraust að tala um straum í stöðuvatni. Ég verð bara að gæta mín að halda öllum slaka á línunni í lágmarki þannig að ég missi ekki af tökunni.
Í næsta fréttabréfi hefur heldur en ekki bætt í vindinn, fylgstu með.
Það hefur nú ekki verið talið til kosta að vera með þumal sem alla fingur og því er ótrúlegt að til séu jafn margar þumalputtareglur um hitt og þetta. Eini velkomni þumallinn sem ég þekki í fluguveiðinni er sá sem maður setur á handfangið í kastinu. Þann þumal ættu veiðimenn að virða og halda í heiðri eins og mögulegt er.
Þarna kom nú enn ein reglan sem ég þekki, en hefur ekki auðnast að halda alltaf í heiðri. Reyndar er orðið þumalputtaregla lauslega skilgreint í orðabókum sem eitthvað til að hafa sem almenna, lauslega viðmiðun. Þar hafið þið það. En það það eru nú samt nokkrar puttareglur sem vert er að hafa í huga í veiðinni og þær gætu hjálpað.
Eitt af því sem tengist putta með beinum hætti er nöglin. Neglur veiðimanna koma oft að góðum notum, ekki síst þegar kemur að því að meta hvort öngull á flugu sé nægjanlega beittur. Með réttu ætti það að vera hluti af upphafi kastsins, í það minnsta annað slagið, að athuga samsetningu línu og taums, taums og taumaenda, taumaenda og flugu, og síðast en ekki síst; hvort öngull flugunnar sé nægjanlega beittur. Einfaldasta leiðin til að athuga þetta er að stinga sig á önglinum, en þegar til lengri tíma litið þá er það kannski ekki besta leiðin. Mun betra og sársaukaminna er að tylla öngulbroddinum ofan á nögl fingurs. Ef öngullinn situr fastur, þá ert þú góður í næsta kast. Ef þú getur, án þess að beita einhverju afli, fært hann til á nöglinni án þess að hann rífi hana upp, þá þarf annað tveggja; brýna öngulinn eða skipta um flugu.
Hér geng út frá því að veiðimenn eigi öngulbrýni eða naglaþjöl eða hafi laumast í snyrtitösku einhvers nákomins og tryggt sé afnotarétt af slíkri græju.
Alltaf er FOS.IS fyrst með alvöru fréttir, fiskar kunna ekki að lesa og þeir heyra sjaldnast nokkuð af því sem okkur mönnunum fer á milli. Þetta er e.t.v. ástæðan fyrir því að fiskar hafa enn ekki skipt fæðunni sinni í þá flokka sem við höfum skipt flugunum okkar í. Fiskur veit t.d. ekkert um það hvort flugan sem við notum er púpa eða þurrfluga, hún er í besta falli eftirlíking af æti sem fiskurinn þekkir, í versta falli er hún bara eitthvað kusk sem flækist um í vatninu.
Silungur er ótrúlega mikill tækifærissinni og skorkvikindi sem er á ferðinni, eitt sér eða í smærri hópum, er náttúrulega bara matur sem hann ræðst á eða svolgrar í sig þegar tækifæri gefst. Það sem þarf til að fiskurinn taki flugu er ákveðin kveikja sem verður að vera til staðar og sú kveikja er ekki nafn flugunnar, tegund hennar eða nokkuð annað af því sem við mennirnir höfum gefið henni. Það er fyrst og fremst eðlishvöt silungsins sem ræður för.
Fyrst og fremst er það sú fæða sem er til staðar sem stjórnar því hvort fiskurinn sýni flugu áhuga. Hún þarf í höfuðdráttum að passa við það sem hann þekkir. Þar ræður mestu stærð flugunnar, sköpulag hennar og litur. Reyndar er því þannig farið að við mennirnir eigum stundum í smá vandræðum með litinn. Það sem er alveg kórréttur litur á hnýtingarborðinu, getur hæglega orðið allt annar þegar í vatn er komið.
Önnur eðlishvöt silungs, rétt eins og annarra laxfiska, er að það má hæglega pirra hann til töku. Æpandi kvikindi sem spriklar nógu oft fyrir framan nefið á honum getur hæglega farið svo í skapið á honum að hann glefsi í það. Nú gaf ég til kynna að fiskur hafi skap og þar með að hann búi yfir hugsun sem er víst ekki tilfellið, en þið vitið hvað ég meina. Þeir sem kíkja reglulega inn á þessa síðu hafa væntanlega rekist á einhver orð um bleikan Nobbler á ógnarhraða í bleikju. Enn og aftur, þessi fluga líkist ekki neinu sem er að finna í dýraríkinu og sá bleiki litur sem ég nota í fluguna er ekki náttúrulegur fyrir fimm aura. Það er eitthvað allt annað en fæðulíki sem kveikir í bleikjunni að taka þessa flugu.
Hvað er ég að fara með þessu? Jú, það sem ég meina er að annað hvort ákveður maður að líkja eftir fæðu fisksins eins og mögulegt er, heldur sig við náttúruna eða maður einfaldlega spilar með náttúrunni og stólar á eðlishvöt fisksins, þ.e. að hann missi sig og glefsi í fluguna. Ég veit aftur á móti ekkert hvað ræður því hve langur þráðurinn er í fiskinum, stundum bregst hann strax við þessu áreiti, stundum ekki.
FOS 