Flokkur: Hnýtingar

Ýmislegt sem tengist veiðiflugum, hnýtingu þeirra og hönnun.

Enn meira fyrir okkur

Ekki alls fyrir löngu birti ég hér nokkur atriði sem ég í fljótheitum las út úr safni mínu af mislukkuðum flugum. Ég fékk skemmtileg viðbrögð lesanda við þessari grein þess efnis að ég hefði nú bara verð í nokkuð góðum málum fyrst þetta voru einu atriðin sem fóru úrskeiðis hjá mér. Ég glotti nú við tönn og hugsaði með mér; Ef þú bara vissir, tók safnið mitt aftur af veggnum og rýndi betur í það.

Úrkastið

Beittasti hnífurinn – það hefur verið sagt um suma að þeir séu nú ekki beittasti hnífurinn í skúffunni. Þegar ég brá einu skærunum mínum á koparþráðinn í fyrsta skiptið, þá var alveg hægt að segja það sama um mig. Eftir þetta frumhlaup mitt þá voru eiginlega allar fjaðrir sem ég klippti rifnar og tættar, svo ekki sé minnst á hnýtingarþráður sem var trosnaður og ljótur í sárið. Fljótlega festi ég því kaup á öðrum skærum og þau nota ég aðeins í fjaðrir, þráð og mýkra efni. Fyrstu skærin mín eru eingöngu notuð í ál- og koparþráð eftir þetta og duga mér enn.

Ósamkvæmar flugur – þótt ég hafi nú ekki sett þær á spjaldið mitt, þá hefur það fylgt mér í gegnum tíðina að átakshnýtingar mínar, þ.e. þegar ég hnýti slatta af sömu flugunni, hafi orðið nokkuð ólíkar. Það er nú kannski ekkert óeðlilegt að fyrstu tvær flugurnar í bunkanum verði eitthvað ósamstíga, en það ætti að jafna sig þegar á þriðju eða fjórðu flugu er komið. Ef þær verða aftur á móti allar eins og úr sitt hverri áttinni, þá er eitthvað að. Oftast má kenna efninu um, sbr. árinni kennir illur ræðari. Til að útiloka þennan galla er ekki úr vegi að sníða allt efnið í flugurnar niður áður en hafist er handa við hnýtingarnar, þá eru meiri líkur á að flugurnar verði meira samstíga.

Óhófleg höfuð – hér ætla ég að skipta ábendingunni í nokkra þætti. Fyrir það fyrsta, treystu hnýtingarþræðinum. Trú mín á þessum örmjóa og ræfilslega þræði var nú ekki mikið til að byrja með og svona til vonar og vara þá átti ég það til að bæta nokkrum vafningum við til að gera hausinn traustari, sjaldnast til fegurðarauka. Smátt og smátt öðlaðist ég meiri trú á þræðinum og þá fóru hausarnir á flugunum mínum að skána og merkilegt nokk, þeir héldu alveg eins vel.

Í öðru lagi þá notaði ég óhóflegt magn af lakki á hausana á fyrstu flugunum mínum. Með tíð og tíma lærðist mér að bera lím (Zap-A-Gap) á hnýtingarþráðinn fyrir endahnútinn og þannig tryggði ég hnútinum og bar síðan þynnra lag af lakki, gjarnan tvisvar, á hausinn til að loka honum.

Talandi um endahnútinn. Til að byrja með voru þeir í fleirtölu vegna þess að ég notaði einfalt bragð og þurfti því að setja þau nokkur til að tryggja þráðinn áður en ég klippti. Síðar tamdi ég mér Whip Finish sem endahnút og þá urðu hausarnir mun snyrtilegri og héldu því lagi sem ég hafði þegar byggt.

Síðast en ekki síst, ekki nota of grófan þráð. Þegar færnin með hnýtingarþráðinn eykst, þá fer maður að ráða við grennri þráð og samhliða verða hausarnir á flugunum nettari þrátt fyrir fleiri vafninga.

Meira fyrir okkur

Það hefur verið sagt að flugur séu meira fyrir okkar augu heldur en fiskanna og vísast er eitthvað til í þessu. Ég hef í það minnsta oft lent í því að tjásuleg fluga veiðir og veiðir en á sama tíma stenst hún alls ekki heimatilbúnar útlitskröfur sem ég hef sett mér. Í lok veiðidags set ég síðan þessa flugu til hliðar í boxinu mínu og nota hana aldrei aftur þrátt fyrir að hún hafi veitt vel fram í hættumál.

Þetta breytir samt ekki því að sumar flugur segir maður vera fallegar en aðrar ekki. Hvað menn leggja til grundvallar að fegurðarmati sínu er æði misjafnt. Ég læt litasamsetningu flugunnar stjórna áliti mínu töluvert, þar á eftir sköpulag hennar, en úrslitaatkvæðið fellur með handbragði hnýtarans. Það er síðan allt annað sem ræður því hvort ég segi flugu vera veiðilega. Uppi á vegg í minni hnýtingaraðstöðu á ég mér spjald með nokkrum vel völdum bernskubrekum mínum í fluguhnýtingum. Þar safna ég ljótum og mislukkuðum flugum mér til áminningar um það sem betur má fara í mínum hnýtingum. Þegar ég lít yfir spjaldið eru fimm atriði sem standa uppúr sem betur hefðu mátt fara.

Aðstaðan mín – á veggnum yfir lampanum gefur að líta gallaðar flugur

Nota færri vafninga – greinileg mistök má sjá í gegnum óhóflegt magn af efni sem ég hef notað og það er að ég notaði allt of marga vafninga af hnýtingarþræði til að festa efnið niður. Færri og hnitmiðaðri vafningar eru oft á tíðum lykillinn að áferðarfallegri flugur.

Brjóta upp á efnið – búkar fyrstu straumflugna minna voru vægast sagt ljótir og entust frekar illa, það sést meira að segja á ónotuðu flugunum mínum. Að tylla búkefni eins og tinsel niður með örfáum vafningum af þræði, brjóta síðan upp á efnið og tryggja það endanlega gefur oft áferðarfallegra útlit og kemur í veg fyrir að það losni með tímanum.

Nota of lítið efnið – það hljómar svolítið í þversögn við fyrsta punktinn minn, en stundum hef ég notað of lítið efni í flugurnar. Þetta á kannski sérstaklega við um Nobbler þegar ég hef fest marabou skottið niður helst til aftarlega þannig að á milli skotts og augna verður til ójafn búkur, eiginlega holt og hæðir sem síðan koma í ljós í gegnum endanlegt búkefni og tinsel / vír vafninga. Betra er að fest skottið niður alveg fram að augum, þannig næst jafnari búkur.

Flatur hnýtingarþráður – til að byrja með notaði ég aðeins eina tegund hnýtingarþráðs og hann var ekki flatur og það sem meira er, hann var af töluverðum sverleika. Þetta sést mjög vel á smæstu flugunum og þeim sem áttu að vera fíngerðar. Þessar flugur tóku stórstígum framförum þegar ég jók við tegundir hnýtingarþráðs og byrjaði að nota flatan þráð í þessar flugur. Færri vafningar til að festa og þekja efni heldur en með hefðbundnum rúnuðum þræði.

Klippa rétt – eins og mér finnst nú gaman að beita góðum skærum þá uppgötvaði ég fljótlega að það er ekki sama hvernig hnýtingarefni er klippt þegar því hefur verið tyllt niður. Auðvitað er hægt að klippa efnið þvert á stefnu þess, en stundum getur það skipt máli að klippa efnið á ská, 45° – 67° á stefnuna. Þannig næst ávöl brún sem auðveldar er að hnýta endanlega niður og búlkar ekki upp undir öðru efni sem síðar er notað í fluguna.

Áberandi ellismellir

Þrátt fyrir að gömlu góðu flugurnar hafi fyrir löngu sannað notagildi sitt í sinni upprunalegu mynd, þá freistast maður alltaf til að gera gott betra. Þegar ég tala um gömlu góðu flugurnar, þá hef ég meðal annarra í huga Pheasant Tail, Héraeyra og hinn rammíslenska Peacock. En hvernig má gera þessa öldnu höfðingja betri?

Ein leið til að kveikja aðeins í þeim og fiskinum þar með, er að setja á þá eitthvað áberandi. Það geta síðan verið skiptar skoðanir á því hvort þetta eða hitt sé betur til þess fallið að auka við þekkta virkni þessara flugna. Það sem menn spreyta sig helst á er að setja appelsínugult eða grænt neon í thorax eða skott á þessar flugur, já eða smá brott. Svo eru þeir sem nota UV hnýtingarefni og gefa flugunum þannig aukið líf þar sem sólar nýtur ekki. Ég hef lítið notað UV efni hingað til og ekkert lakk sem ég þarf að lýsa með UV ljósi o.s.frv. en það stendur til bóta.

En hvað með litavalið? Hér hef ég nefnt appelsínugult og grænt, en ekkert minnst á fjólublátt eða gult. Ef eini tilgangur litarins í flugunni er að vekja athygli á henni niður á eitthvert dýpi, þá er fjólublátt sá litur sem lifir einna lengst niður í vatnið og því ætti maður að nota slíkan lit á þungar flugur. Ef ætlunin er að gera hástæðari flugur meira áberandi, skera sig úr fjöldanum, þá dugar gult, appelsínugult, grænt eða jafnvel fölblátt alveg fyllilega.

Bann við rækjuveiðum

Ekki kemur mér til hugar að mæla gegn banni við rækjuveiðum í innfjörðum Vestfjarða sem Hafró lagði nýlega til, til þess hef ég enga haldbæra þekkingu á stofnstærð rækju, hvorki þar né annars staðar. Ég ætla aftur á móti að leyfa mér að benda á að rækjuveiði er hin besta skemmtun við sunnanverðan Breiðafjörð, nánar tiltekið í Hraunsfirði.

Hér á ég vitaskuld við að veiða sjóbleikju, reyndar urriða líka, á flugur sem líkjast með einum eða öðrum hætti eftir marfló eða rækju. Þegar ég fór í mínar fyrstu ferðir í Hraunsfjörðinn var ég hreint ekki viss hverju ég ætti von á þarna úti á Snæfellsnesi. Ég hafði heyrt nokkrar skemmtilegar sögur af mönnum sem óðu bleikjuna um allan fjörð, sumir voru í moki á meðan aðrir fengu ekki svo mikið sem eitt nart. Í minni fyrstu ferð tilheyrði ég hópi þeirra síðarnefndu, ég varð ekki var og ég vissi í raun ekkert hvernig ég ætti að bera mig að. Veiðifélagi minn fékk fisk, urriða sem var svo lítill að hann lét lífið við tilraunir til að losa hann af önglinum. Við riðum sem sagt ekki feitum hesti eða bleikju frá okkar fyrstu ferð í Hraunsfjörðinn.

Eftir að hafa rakið raunir mínar á spjallþræði á netinu sendi góður veiðimaður mér sendar myndir af óbrigðulum flugum í rækju- og marflóarlíki sem áttu að gefa einstaklega vel í firðinum. Ég hnýtti nokkrar og prófaði í næstu ferð, en allt kom fyrir ekki. Það var ekki fyrr en ég setti stuttan bleikan Nobbler undir að ég varð var. Síðar í sömu ferð prófaði ég Peacock og hann gaf líka, en eftirlíkingarnar gáfu mér ekki neitt. Þessi reynsla mín varð smátt og smátt til þess að ég lagði öllum rækju- og marflóareftirlíkingum og hélt mig að mestu við Hérann og Peacock með kúluhaus í Hraunsfirðinum. En þar með er ekki sagt að ég hafi gefið rækjur upp á bátinn, ég sanka að mér upplýsingum um þær sem hafa gefið mönnum og þær aðferðir sem menn beita í veiðinni.

Við Hraunsfjörð

Það er víðar sem veitt er á þessa tegund flugna heldur en á Íslandi. Erlendis er töluvert úrval af flóm og rækjum sem svipar töluvert til þess sem við sjáum stundum í innyflum sjóbleikju og birtings. Það er samt sem áður nokkuð stór munur á rækju og fló, sérstaklega háttarlag þeirra. Rækjur skjótast oft til og frá, stökkva með sterklegum afturfótunum, á meðan flær halda sig á rotnandi gróðri eða hræjum og hreyfa sig lítið sem ekki neitt. Af því sem ég hef lesið, þá hefur stærð flugnanna verið stundum að vefjast fyrir mönnum. Marfló við strendur Íslands er yfirleitt þetta á bilinu 0,5 – 2,0 sm. að lengd, frekar flöt á hliðunum með áberandi skel á baki og niður á hliðar. Litur hennar er allt frá drapplituðum yfir í appelsínugult og alveg yfir í dökkbrúnt. Þarna á milli má svo finna ólívugrænar og rauðleitar, þannig að eiginlega má segja að allt geti komi til greina. Margir veiða marfló hægt, láta reka og leyfa fiskinum að týna þær upp líkt og um bobba væri að ræða. Aðrir veiða marfló með hægum inndrætti og þá helst þegar sjór gengur í lón eða ós og ber með sér fló. Þetta var um marfló, en vatnafló er einnig til í mörgum stærðum og litbrigðum. Sjálfur hef ég orðið var við nokkuð stórvaxna vatnafló í ferskvatni á suðurlandi og var hún dökkbrún og gljáandi og töluvert spræk í hreyfingum. Því miður var hafði ég ekki neina svipaða flugu handbæra þegar ég rakst á þessar flær, gaman hefði verið að setja einhverja slíka undir því bleikjan óð hreint og beint í þessu æti rétt fyrir framan mig. Staðgengill nákvæmrar eftirlíkingar var Peacock og hann reyndist ágætlega.

Í vetur ætla ég að hnýta nokkrar flær í mismunandi litum og stærðum og setja í boxið mitt, og það sem meira er, ég ætla að hafa þær handbærar næsta sumar og láta reyna á hvort þær færi mér ekki einhverja fiska.

Orange sem er rautt

Það er víst ekki nema von að menn spyrji; Hvað er þetta eiginlega, áttu enga aðra flugu heldur en Peacock með orange skotti? Jú, en ég hef sérstakt dálæti á þessari útfærslu Peacock, bæði með og án kúlu. Eftir að hafa reynt ýmsar útfærslur í gegnum árin, þá stendur þessi og original útfærsla Kolbeins Grímssonar upp úr þegar fjöldi fórnarlamba er talinn.

Peacock með orange skotti

En appelsínugult og appelsínugult er ekki það sama. Sérviska mín er sú að hnýta skottið á þessa flugu með UNI Floss Neon 2x Hot Red. Þar með er leyndarmálið upplýst, fyrir utan það að ég nota u.þ.b. fjóra þræði í flugu #10, þrjá í #12 og tvo í #14. Minni krókar fá aðeins einn þráð. Þetta er svo lunkinn litur að mér hefur reynst erfitt að festa hann á mynd þannig að vel sé, en hér að neðan er hann mjög nærri því að vera réttur.

Eins og sjá má, þá er þessi litur mikið meira appelsínugulur heldur en rauður, þrátt fyrir heitið Hot Red.

Önnur sérviska mín við Peacock er að nota gullkúlu og gullvír, ekki kopar. Ég er ekkert viss um að silungurinn geri mikinn greinarmun á því hvort vírinn sé úr kopar eða gullhúðaður, en mér finnst að vírinn eigi að stemma við kúluna og mér dettur ekki í hug að setja koparkúlu á Peacock.

En hvers vegna þetta skott? Jú, ég hef hitt nokkra veiðimenn sem segja að skottið fái bleikjuna til að opna munninn aðeins betur, taka fluguna örlítið betur ef það er skott á henni og þá sérstaklega appelsínugult.

Mjög litlar flugur

Mér finnast flugur fara minnkandi með árunum, í það minnsta eins og ég sé þær. Fyrir einhverjum árum var ekkert mál að hnýta flugu #16 á tauminn og leggja hana út á vatnið. Og þetta er nú minnst, þessir litlu krókar og smágerða efni sem maður er bauka við í hnýtingarþvingunni eru eitthvað að skreppa saman með árunum.

Krókur #18 og #10
Krókur #18 og #8

Það er að vísu langt síðan ég tók upp á því að hnýta í gegnum stækkunargler, en þessir litlu krókar halda bara áfram að minnka, ég bara skil ekkert í þessum framleiðendum. Og ég er ekki einn um þetta, því ekki alls fyrir löngu datt ég niður á sambærilegt vandamál eins bloggara og atvinnuhnýtara vestur í BNA. Hann fann eitthvað fyrir þessu líka og þá sérstaklega þegar hann var að spreyta sig á nýrri flugu. Mér fannst það nokkuð sniðugt hjá honum að taka stærri krók, sverara efni og lengri fjaðrir og hnýta eins og tvær til þrjár flugur í yfirstærð áður en hann reyndi við #16 eða #18. Ég prófaði þetta og svei mér þá, það var eins og handbragðið við fluguna sæti eftir í fingrunum þegar ég tók smærri krókinn fram og hnýtti fluguna í réttri stærð.

Að ruglast í talningunni

Það kemur reglulega fyrir að maður ruglast í talningunni, sérstaklega þegar maður er að hnýta eitthvað lítið kvikindi og allt í einu eru komnir mun fleiri fætur eða fálmara á púpuna heldur en fyrirmyndin segir til um. Sumar sexfætlur eru orðnar að áttfætlum eða þaðan af meiru, hafa tekið á sig mynd margfætlu. Ég hef alltaf látið mér fátt um þennan rugling finnast, enda kunna fiskar ekki að telja síðast þegar ég vissi. Sumar flugur eru einfaldlega þannig að fleiri fætur gera þær bara girnilegri, held ég.

Ekki bara sex færur á þessari
Ekki bara sex fætur á þessari

Aðrar flugur þurfa einfaldlega á mun fleiri fótum að halda heldur en líffræðileg fyrirmynd þeirra segir til um. Tökum sem dæmi þurrflugur. Síðast þegar ég vissi eru flestar flugur með sex fætur en þær einfaldlega fljóta ekki ef við veljum aðeins sex fanir og hnýtum á frambúkinn sem lappir. Stundum verður við einfaldlega að láta fyrirmyndina lönd og leið og hnýta fluguna úr því efni sem höfum til umráða og reyna að líkja meira eftir heildarútliti heldur en smáatriðum. Þær eru nú samt fallegar, þessar veiðiflugur sem maður sér og bíður ósjálfrátt eftir því að þær hreyfist, labbi af stað eða taki sig á loft.

Geymdu minningarnar

Það verður enginn óbarinn biskup og það á við um mig eins og flesta aðra. Fyrstu flugurnar mínar voru ekki merkilegar, beinlínis öll mistök sem hægt var að gera í hnýtingum hrönnuðust upp hjá mér í fyrstu. Þær voru nokkrar sem lentu undir hnífnum og ég skar allt af þeim til að endurnýta krókinn. Fljótlega gerði ég þó verðsamanburð á krókum og lærdómi sem reyndist lærdóminum í vil og ég hætti að skera ljótu flugurnar mínar niður.

Minningakort
Minningakort

Í staðin setti ég smá svamp á pappaspjald og festi upp á vegg við hliðina á þvingunni minni þar sem ég safnaði þeim flugum sem aldrei áttu að koma fyrir fiska augu. Í einhverju bjartsýniskasti útbjó ég aðeins eitt svona spjald til að byrja með. Fljótlega bættust reyndar nokkur önnur spjöld við, en þeim tilfellum fer nú fækkandi sem ég hengi flugu á þessi spjöld. Samt sem áður kíki ég reglulega á spjöldin mín, hristi hausinn svolítið og hugsa með mér; þvílíkt samansafn af ruslflugum. Eftir situr að ég á þarna nokkur víti til varnaðar og hef innan seilingar, það er aldrei að vita nema maður læri eitthvað af þessum mistökum ef maður kíkir annað slagið á þau.

Lokaður og niðursveigður

Nú fer ég alveg að hvíla lesendur af grúskinu mínu um vængi á votflugum, bara einn í viðbót. Þegar ég renndi í gegnum boxið mitt voru nokkrar svona flugur inni á milli; niðursveigður, lokaður vængur og það kæmi mér ekkert á óvart að svona vængir leynist í mörgum boxum veiðimanna.

Lokaður vængur, niðursveigður endi
Lokaður vængur, niðursveigður endi

Enn og aftur vitna ég í Don Bastian og grein hans frá 2010 í Hatches Magazine. Þar segir Don frá ástríðu Dave Hughes fyrir þessum flugum. Það eitt, að hann hnýti sínar votflugur svona er mér næg ástæða til að halda áfram að nota mínar. Ein af mínum uppáhalds bókum, þ.e. það sem ég hef komist yfir af efni úr henni, er Essential Trout Flies sem hefur komið út í nokkrum upplögum frá árinu 2000 og nú síðast sem rafbók fyrir Kindle.

Hið appelsínugula sumar

Fyrstu fiskarnir í vor sem leið tóku nokkuð hefðbundnar flugur sem virka í köldu vatni. Mjósleginn Mobuto og mjónur með rauðu ívafi voru greinilega eitthvað sem líktust því æti sem var á ferðinni. Þetta ætti svo sem ekkert að koma á óvart, það eru ekkert endilega fullvaxta flugur sem boðið er upp á snemma vors. Á sama tíma voru Black Pennell og Teal and Black að gefa öðrum veiðimönnum fisk og svo auðvitað heimalningurinn í Selvoginum, Peacock.

Örmagna UV Nobbler eftir sumarið og Peacock #16
Örmagna UV Nobbler eftir sumarið og Peacock #16

Þegar fjör fór að færast í fiskinn, bæði urriða og bleikju, var eins og hálfgert kapphlaup hæfist á milli Peacock með orange skotti og stutts orange Nobblers. Og viti menn, þar sem þessum tveimur tókst að stimpla sig fljótlega inn, þá voru þær alltaf framarlega í boxinu í sumar og þar með oftast á meðal fyrsta vals það sem eftir lifði sumars. Þær flugur sem oftast eru reyndar enda vitaskuld með því að verða þær veiðnustu, svo einfalt er það. Þannig trúlega varð þetta eiginlega sumar hins stutta orange Nobblers.

Ekki dró úr áhuga fisksins á Nobbler eftir að ég brá út af vananum og hnýtti nokkra úr UV Straggle frá Veniard í stað hefðbundins undirlags og hringvafs. Þá varð þessi fluga einfaldlega bráðdrepandi, bæði í urriða og bleikju. Vel að merkja, umræddur Nobbler er stuttur, afskaplega stuttur og lítill. Ég að tala um að hnýta hann á stuttan púpukrók #12 eða #14, stundum #10 ef ég hef ekki trú á þeim sérlega litlu.

Baksýnisspegill

Yfirleitt er það nú þannig að þegar maður hnýtir flugur, þá snýr sama hlið hennar að manni 90% tímans. Engu að síður er nauðsynlegt að horfa á fluguna frá fleiri sjónarhornum, sjá hvernig skeggið lítur út neðan frá, vængurinn að ofan og skoða sitt lítið af öðru. Ég hef meira að segja verið að temja mér að skoða fluguna að aftan, jafnvel kíkja uppundir hana, en það er önnur saga.

Stækkunarspegill á kantinum
Stækkunarspegill á kantinum

Þeir sem eiga hnýtingarþvingu sem hægt er að snúa á alla kanta (rotating vise) ættu því að nýta sér tólið til fullnustu og snúa flugunni á alla kanta til að skoða áferðina, þó ekki væri nema til að dást að henni. Þeir sem eru ekki svo vel settir að eiga svona hnýtingarþvingu verða að losa fluguna úr þvingunni eða það sem er mun einfaldara, vera með snyrtispegil við höndina og bregða honum á bak við fluguna, undir hana og aftanvið. Þá þurfa þeir ekki að losa fluguna ef svo ólíklega vildi til að eitthvað þurfi að lagfæra. Það er ekki verra ef spegillinn er tvöfaldur, þ.e. venjulegur öðru megin og með stækkun hinu megin, þá sér maður öll smáatriðin betur.

Opinn og niðursveigður

Enn held ég áfram grúskinu um vængi votflugna. Í síðustu viku nefndi ég rök Don Bastian fyrir opnum, uppsveigðum væng og að ég hefði fundið nokkrar slíkar í boxinu mínu. En ég fann fleiri tegundir. Með hliðsjón af ráðleggingum góðs vinar míns um niðursveigðan væng fyrir vatnaveiði, þá voru flestar þeirra þannig hnýttar og það sem meira er, vængurinn var yfirleitt örlítið opinn.

Opinn vængur, niðursveigður endi
Opinn vængur, niðursveigður endi

Að þessu leiti fellur smekkur okkar félaganna greinilega vel að uppáhalds flugum J. Edson Leonard, enn eins votfluguspekingsins. Eftir hann liggja nokkrar frábærar bækur og blaðagreinar um flugur, hnýtingar og fluguveiði. Ef einhver hrasar um eina slíka, endilega nælið ykkur í hana og skoðið, þið verðið ekki sviknir.

Opinn og hæfilega uppsveigður

Í síðustu viku smellti ég hér inn greinarkorni um lokaðan, uppsveigðan væng votflugu. Það er ekkert leyndarmál að ég hef horft töluvert til flugna Don Bastian þegar kemur að votflugum. Hann hefur haldið því fram að mismunandi vængir votflugu væru mögulega meira fyrir veiðimanninn heldur en silunginn. Á sama tíma tekur hann fram að helst vilji hann veiða votflugu þar sem vængurinn sé hæfilega uppsveigður og vængirnir örlítið aðskildir.

Opinn vængur, uppsveigður endi
Opinn vængur, uppsveigður endi

Don færir rök fyrir því að hæfilega opinn vængur færi flugunni meiri stöðugleika, en á sama tíma líf þegar hann leggst saman og opnast, allt eftir því hvort flugan sé dregin inn eða í pásu. Jú, ég held að ég kaupi þessi rök en síðan er það allt önnur saga hvort þetta skiptir fiskinn einhverju máli.

Þegar ég fór í gegnum votfluguboxið mitt, þá voru mína ýmist með vænginn lokaðan eða opinn og það sem meira var og það sem meira er; ýmist með uppsveigðan væng eða niðursveigðan.

Þrjár tegundir eða fjórar?

Þurrflugur, púpur og straumflugur. Þarf þetta að vera eitthvað flóknara? Mér hefur verið tíðrætt um þá upplifun mína frá fyrstu dögum fluguveiðinnar þegar ég vafraði um netið og skoðaði allar straumflugurnar, t.d. frá Ray Bergman og stórbrotnar klassískar laxaflugur eins og þessar. Svo kíkti maður á allar flottu þurrflugurnar og púpurnar.

Þrjár tegundir flugna, ekki satt? Nei, ég vil gjarnan halda mig við fjórflokkunina. Eins og ég upplifði í Skotlandi s.l. haust þegar ég heimsótti Edinburgh Angling Center, þá er fjórði flokkurinn enn við góða heilsu þótt hann hafi farið hallloka fyrir púpuástríðu vestrænna veiðimanna hin síðari ár, votflugurnar lifa, meira að segja þokkalega góði lífi ennþá.

Hluti flugubarsins í Edinburgh Angling Centre
Hluti flugubarsins í Edinburgh Angling Centre

Ef eitthvað er að marka umfjöllun og úrval þurrflugna í þessari stærstu veiðiverslun Bretlandseyja, þá eru þær vinsælastar allra flugna sem eru á boðstólum. Næstar á eftir þeim koma klassískar votflugur og þeim er haldið vel aðskildum frá öllum púpunum sem eru þar á boðstólum. Held reyndar að ég hafi aldrei séð annað eins úrval og fjölda af púpum í einni verslun. Fæstar tegundir voru af straumflugum og hreint og beint engar gamlar klassískar laxaflugur eins og maður glápti úr sér glyrnurnar yfir hér um árið. Ég geri mér reyndar þokkalega grein fyrir að þær séu meira til hátíðarbrigða hjá hnýturum heldur en til daglegs brúks.

Eigum við síðan eitthvað að ræða úrval hnýtingarefnis í þessari stórverslun? Nei, það tekur því ekki. Íslenskar veiðiverslanir hafa hreint ekkert að skammast sín fyrir þegar kemur að úrvali hnýtingarefnis.

Vetrarverk

Um þessar mundir eru þeir forföllnu að hnýta eins og enginn sé morgundagurinn. En hvað verður svo um allar þessar flugur, það er að segja áður en þær fara í vatn? Fyrir einhverjum árum síðan var ég spurður, í fullri alvöru held ég, hvað ég gerði eiginlega við allar þessar flugur sem ég hnýtti, kannski 10 stk. af þeirri sömu. Ég þarf nú ekki að týna nema 5 og þá er ég lens, ég hnýti nefnilega fyrir tvo veiðimenn.

Eins þjál og meðfærileg og litlu fluguboxin geta verið, meira að segja suma þeirra á fleiri en tveimur hæðum, þá yrði fjöldi þeirra óviðráðanlegur ef ég ætlaði að koma öllum mínum flugum fyrir í þeim. Þess í stað flokka ég flugurnar gróflega niður í geymsluboxin mín og er með 2-3 minni box í vestinu sem ég fylli reglulega á eða skiptu um þemu í eftir því sem sumrinu vindur fram.

fos_flugubox_all
Fluguboxin

Hvaða reglu sem veiðimenn hafa á boxunum sínum ætti að vera undir hverjum og einum komið. Hver um sig verður að finna hentugustu aðferðina þannig að nokkuð víst sé að hann finni ákveðna flugu þegar eftir henni er sóst. Umfram allt mæli ég með því að flokka flugurnar, ekki hafa allt í belg og biðu. Mín flokkun er ekki flókin; púpur, votflugur, þurrflugur og straumflugur. Það segir væntanlega sína sögu að ég er með tvö púpubox sem er skipt eftir þemalitum púpa. Vestisboxin eru aftur á móti þrjú; púpur, vot- og straumflugur og þurrflugur. Hvað þarf maður meira?

Lokaður og uppsveigður

Í fyrravetur hnýtti ég nokkrar tegundir votflugna, svona til þess að eiga í boxinu ef mér sýndist sem svo að nota þær s.l. sumar. Það fór nú reyndar þannig að flestar þeirra fóru undir í einhvern tíma og nokkrar þeirra færðu mér fisk. Þegar ég mætti á eitt hnýtingarkvöldið í mínu veiðifélagi, fékk ég ábendingu frá góðum vini mínum þess efnis að ef ég hnýtti vænginn uppsveigðan, þá kæmi hún mér síður að notum í vatnaveiðinni. Uppsveigður vængur væri heppilegri í straumvatni heldur en kyrru.

Lokaður vængur, uppsveigður endi
Lokaður vængur, uppsveigður endi

Ég hafði reyndar heyrt þetta áður og tengdi þetta helst við það hvort vængurinn væri hástæður á flugunni, þ.e. hvort hann vísaði meira upp heldur en lægi með önglinum. Þegar ég fór á stúfana og las mér til um þetta, þá kom náttúrulega í ljós að fluguspekingar eru alls ekki á eitt sáttir þegar kemur að væng á hefðbundinni votflugu. Þegar ég skoðaði teikningar Edgar Burk frá því um miðja síðustu öld, þá voru allar flugurnar hans með uppsveigðan, lokaðan væng. Flestar flugur Ray Bergman frá þessum árum voru hnýttar á sama hátt. Kannski var þetta tískan á þessum tíma. Hvað um það, ég er alveg sáttur við að nota hástæðan væng í straumvatni og lágstæðan væng í vatnaveiðinni eins og félagi minn benti mér á.

Ljótar flugur eru ekki verri

Eflaust hafa einhverjir lenti í því að þurfa að kaupa sér flugu og komist síðan að því að hún veiddi ekkert og entist svo í þokkabót ekki neitt heldur. Ég hóf reyndar tiltölulega snemma að hnýta mínar flugur sjálfur, þannig að ég get ekki kennt neinum um þegar þær veiða ekkert og endast skemur en það tekur að hnýta þær á tauminn. En hvað er það eiginlega sem skilur góðu flugurnar frá hinum?

Ending flugu er auðvitað eitthvað sem menn vilja að sé þokkaleg, ekki síst þegar þeir hafa gefið 200 – 400 kr. fyrir stykkið. En ending og ending er ekki það sama. Af mínum athugunum að dæma, þá fer urriðinn verr með flugu heldur en bleikjan, en helst er það nú veiðimaðurinn sjálfur sem fer verst með fluguna. Ég hef verið með sömu fluguna á taumi og veitt 40 bleikjur í beit á hana, svo lengi sem ég athuga reglulega ástand taums og hnúta. Ef ég aftur á móti læt undir höfuð leggjast að athuga með hnútinn reglulega, þá er því nú þannig farið með mig og mín sígandi bakköst að ég næ ekki marktækri niðurstöðu í talninguna áður en ég verð að hnýta nýja flugu á í staðinn fyrir þá sem slapp af fyrir aftan mig eða skaust fram úr tauminum í framkastinu.

Síðan hefur það komið fyrir að ég egni fyrir urriða með svipaðri flugu, þ.e. sömu tegund og fyrir bleikjuna, eins hnýtta og úr sama hráefni, en aðeins náð að taka fjóra urriða á hana áður en hún er komin í tætlur og ekki fiski bjóðandi. Hér set ég varnagla, það hefur einnig komið fyrir að hef verið að veiða flugu svo lengi að hún er öll komin í tætlur, eiginlega ekkert eftir af henni annað en krókurinn, einhverjar efnisdruslur og spottar hingað og þangað út í loftið. Á slíka flugu hef ég tekið fjölda fiska þrátt fyrir bágborið ástand hennar, kannski einmitt vegna þess. Veiðni flugu snýst ekki síst um það hverju hún líkist og þrátt fyrir að fluga sé slétt og felld í hnýtingarþvingunni okkar, þá getur hún afmyndast verulega þegar í vatn er komin.

Þegar ég skoða flugur í veiðiverslunum, hvort heldur í rekka eða í vafra á netinu, þá horfi ég helst á hlutföll flugunnar. Ef flugu er ætlað að líkja eftir einhverju vængjuðu kvikindi, þá verða vængirnir að vera sem næst í réttri lengd m.v. búk og sverleika. Veiðiflugan er e.t.v. fallegri eins og hnýtarinn lagði hana frá sér, en það er alls ekki víst að fiskurinn sé á sama máli. Ergo; flugan er falleg en ekki góð. Ég hef enn þá trú á silunginum að hann leiti eftir sköpulagi skortdýra, ekki því úr hvaða hráefni eftirlíkingin er hnýtt eða hún líti vel út í augum okkar mannskepnunnar.

fos_blackghostinarow_big

Svo eru þessar flugur sem við hnýtum í fullkomlega óraunverulegum hlutföllum. Sem dæmi um slíkar flugur er t.d. Dog Nobbler eða Damsel. Þegar við erum sáttir og losum þær úr hnýtingarþvingunni, þá eru þetta bossamiklar flugur með ofgnótt marabou í skottinu, sundurnagaða vaskakeðju á hausnum og glitofinn, loðinn búk, jafnvel í einhverjum afkáralegum bleikum lit sem er eiginlega ekki til í skordýraflórunni. Ef þú, lesandi góður, hefur ekki prófað að dýfa slíkri flugu í vatn, draga hana fram og til baka í eldhúsvaskinum, þá er tími til kominn. Marabou bossinn verður eiginlega ekki að neinu, næstum beint strik aftan af flugunni, búkurinn verður alls ekki eins loðinn og efni standa til og allt glysið hverfur inn á milli fjaðranna. Og ef vel tekst til, þá er vaskakeðjan eins og augu hornsílis eða seiðis. Allt þetta óraunhæfa er horfið og í staðinn er kominn lítill fiskur sem getur hoppað og skoppað fyrir fram svangan silunginn, engt hann til töku.

En hvað með frágang flugunnar? Ég hef alveg heyrt að menn segja flugu ljóta þegar þeim ofbýður magn og áferð lakks. Sjálfur hef ég í einhvern tíma sagt eitthvað á þessa leið, en getur ljót fluga samt ekki verið góð? Það eru væntanlega meiri líkur á að viðkomandi fluga endist þokkalega ef hún er augljóslega vel lökkuð. Falleg fluga og góð eru alls ekki það sama. Það eru líka til þær flugur sem mér finnast einfaldlega mjög ljótar að sköpulagi. Þetta eru meira að segja vinsælar flugur meðal silungsveiðimanna, ég nefni enginn nöfn, hvorki á flugum né veiðimönnum, sem ég set næstum aldrei undir. Það er eins og einhver pjattrófa togi í höndina á mér í hvert skipti sem hún nálgast ákveðnar flugur í boxinu mínu og færir hana í átt að einhverri sem mér finnst fallegri. Einmitt, ég stend sjálfan mig að því að velja fallega flugu umfram góða. Verst hvað hvað silungurinn er oft alls ekki á sama máli og ég.

Öðruvísi flugur

Vatnabjöllur hér á landi eru ekki margar, mér skilst að hér finnist aðeins 6 tegundir. Þekktust er væntanlega brunnklukkan, þá fjallaklukkan og svo vatnaklukkan. Almennt er ekki talið að bjöllur skipi stórar sess í fæðu silungsins og því kom mér nokkuð á óvart að sjá í fluguboxi veiðimanns nokkrar haganlega hnýttar bjöllur. Allar voru þær hnýttar úr ljósu, brúnu og svörtu frauði, með og án fálmara/lappa.

Mér láðist að spyrja þennan ágæta veiðimann hvort hann hefði í nokkurn tíma veitt á þessar flugur og þá sérstaklega vegna þess að þær voru greinilega hannaðar með það fyrir augum að fljóta á yfirborðinu frekar en sökkva.

Myndir fengnar að láni frá Fullingmill – fullingmill.co.uk
Myndir fengnar að láni frá Fullingmill – fullingmill.co.uk

Eftir því sem ég ég kemst næst, þá halda klukkur sig helst á og við botn kyrrstæðra vatna, nema þá e.t.v. vatnaklukkan sem getur fundist í straumlitlum lækjum og smærri ám. Að vísu taka klukkur sig stundum til, synda upp að yfirborðinu, stinga afturendanum örlítið upp úr og draga loft inn undir skjöldinn. Þær snúa reyndar snarlega til botns aftur og halda sig þar eða svamla um neðarlega í vatnsbolnum. E.t.v. ætti maður að prófa nokkrar svona og eiga tiltækar ef maður verður var við mikla bjölluumferð næsta sumar. Sjáum til þegar ég verð búinn að hnýta allar hinar sem eru á listanum.

Einfalt í einfaldleika sínum

Ein af mörgum greinum sem ég las fyrripart vetrar fjallaði um gildi einfaldra flugna. Þar fór Ný-Sjálendingurinn Bob Wyatt mörgum orðum um gildi þess að einfalda málin þegar átt er við styggan fisk, einhvern styggasta fisk sem þekkist í heiminum sagði hann, Ný-Sjálenska urriðann. Já, það er margt líkt með okkur, sitt hvoru megin á jörðinni. Styggustu urriðar veraldar finnast greinilega á báðum stöðum.

Í þessari grein var farið mörgum orðum um einfaldar flugur og margar nefndar til sögunnar. Meðal þeirra var Killer Bug, Frank Sawyer, flugan sem hefur svolítið fallið í skugga systur sinnar, Pheasant Tail. Svo langt gekk greinarhöfundur í skrifum sínum að hann fullyrti að hverjum veiðimanni ætti að nægja að eiga þessa flugu og aðeins hana eina. Það eru raunar mörg ár síðan ég hnýtti Killer Bug síðast og það eru enn nokkur eintök af henni í geymsluboxinu mínu. Hvers vegna? Jú, trúlega vegna þess að ég hef sjaldan haft rænu á að setja hana undir. Ég er trúlega mikið glysgjarnari heldur en urriðinn, vel frekar einhverja í lit eða með áberandi broddi úr boxinu og læt eintökin af Killer Bug því í friði.

fos_killer_bug

Ég viðurkenni það fúslega að stundum ætti maður að prófa sömu flugu, bara í annarri stærð áður en maður sleppir sér lausum í boxinu. Hversu oft hefur maður ekki staðið sig að því að vera með einfalda flugu í höndunum sem ekkert gefur og í stað þess að skipta niður í stærð eða lögun, þá æðir maður áfram og velur einhverja í allt öðrum lit og gengur ekkert betur. Þegar svo veiðibækurnar eru bornar saman í lok dags, kemur í ljós að veiðifélaginn hefur einmitt verið með sömu fluguna í höndunum, bara örlítið minni, og veitt á hana eins og enginn væri morgundagurinn.

En aftur að Bob Wyatt. Hann, ásamt stórum hópi veiðimanna á Nýja Sjálandi, vinna markvisst að því að kenna öðrum veiðimönnum að nota fáar tegundir flugna í nokkrum stærðum og leggja meira upp úr formi þeirra og lögun heldur en beinlínis útliti. Nota t.d. Killer Bug þegar þeir vilja líkja eftir skordýri á púpustigi, Pheasant Tail á næsta þroskastigi og svo Griffith‘s Gnat fyrir fullvaxta flugu. Kannski maður ætti að útbúa sér box einfaldleikans fyrir næsta sumar? Bara þrjár tegundir flugna í stærðum frá #10 og niður í #18.

Bakgrunnur hnýtinga

Mér hættir til að verða svolítið þreyttur í augunum þegar ég hef setið lengi við hnýtingar. Ég hnýti að vísu mest í gegnum stækkunargler með ljósi, en það er alltaf eitthvað á bak við fluguna sem er að flækjast inn í sjónsviðið. Einfalt ráð við þessu er að festa stífan pappír á stand eða klemma hann við hilluna á bak við þvinguna.

Ljós bakgrunnur
Ljós bakgrunnur

Best er að nota ljósan pastelbakgrunn sem endurkastar ekki birtunni í augun á manni. Það er ekki úr vegi að verða sér úti um nokkra fleiri liti, t.d. ljósbláan eða grænan, jafnvel  ljósgráan og skipta annars slagið um bakgrunn, það hvílir augun og stundum er betra að sjá hvítu fjaðrirnar ef bakgrunnurinn er ekki mjög ljós. Svo má alltaf nota þennan hlutlausa bakgrunn þegar taka skal myndir af meistarastykkjunum. Það er fátt meira ergilegt við góðar flugumyndir heldur en sjá allt mögulegt en þó ekkert í bakgrunni flugnanna, bara eitthvað sem dregur athyglina frá henni.