Greinaskrif

Sú var (ó)tíðin

5. desember 2025

Greinaskrif

Upp

Forsíða

Sá siður FOS að kveðja á árið með því að birta grein ársins sem er að finna í bæklingi Veiðikortsins fær að halda sér hér á síðunni. Þetta er ekki aðeins kveðja til ársins, heldur og fögnuður þess að nýtt Veiðikort er komið í sölu. Frá því að bæklingurinn kom síðast út, hefur fjölgað um eitt veiðisvæði á kortinu, Hagavík í Þingvallavatni og því eru nú 38 veiðisvæði innan vébanda Veiðikortsins.

Hvað FOS.IS hefur til málanna að leggja í nýjasta bæklingi Veiðikortsins má finna með því að renna í gegnum hann, á pappír eða rafrænt með því að smella hérna.

Um fá önnur áhugamál hefur verið fjallað á jafn rómantískum nótum í gegnum tíðina eins og stangveiði. Það í sjálfu sér ætti ekkert að koma á óvart, því hver sá sem er nýlega kominn úr veiði hefur væntanlega losað sig við vænan skammt af stressi hins daglega lífs og er það sem i daglegu tali er nefnt sultuslakur. Þetta er ekki aðeins einhver mýta eða goðsögn því rannsóknir hafa sannað að stangveiði bíður upp á allt það sem fær okkur til að losa um streitu. Hæfilega spennu, tekur hann eða ekki, útiveru og nánd við náttúruna.

Meira að segja síðasta sumar, sumarið sem aldrei kom eins og sumir segja, bauð upp á allt þetta, þó vissulega hafi aflabrögð verið svona upp og ofan. Eitt verður þó ekki af síðasta sumri tekið, það er liðið og við þurfum ekki að hafa neinar áhyggjur af því frekar. Nú erum við komin með nýtt Veiðikort I vasann eða veskið í símanum okkar og við kíkjum á vötnin sem í boði eru sumarið Hvert á að fara, hvenær og hve lengi á að staldra við hvert þeirra 37 vatna sem eru á kortinu. Raunar grunar mig að flest okkar sem nýta kortið reglulega heimsæki þau vötn sem næst okkur eru, skreppum eftir vinnu til að hreinsa vinnudaginn úr kollinum. Það má samt setja nokkur þeirra á óskalistann fyrir sumarfríið, elta góða veðrið því það verður örugglega sól við eitthvert vatnanna, kannski, vonandi. Það er nefnilega aldrei á vísan að róa með veðrið, rétt eins og veiðina.

Um daginn rakst ég á rykfallið fjölvítamínglas i eldhússkápnum. Í leit minni að best fyrir dagsetningunni sá ég að ráðlagður dagskammtur af D-vítamíni fyrir markhóp Veiðikortsins, 10 ára til 70 ára, er 15 míkrógrömm. Eins og allir vita þá er helsta uppspretta D-vítamíns sólarljósið okkar og meira að segja á skýjuðum degi myndum við D-vítamín, þó það taki aðeins lengri tíma. Mér fannst þetta stórmerkileg uppgötvun. Ef einhver fer að amast yfir of miklum tíma í veiði, þá getur maður alltaf borið því við að það hafi verið skýjað og því hafi maður þurft lengri tíma til að ná ráðlögðum dagskammti.

Ég er fyrir löngu kominn á það skeið þar sem ýmsir partar af mér eru komnir á tíma og þarfnast meira viðhalds heldur en áður. Ég sprett ekkert lengur fram úr á morgnanna (nema ég sé að fara í veiði) og stundum man ég ekki stundinni lengur það sem ég á að muna. Svo er það þetta með sjónina. Annað hvort hafa framleiðendur króka tekið upp á því að spara vírinn í þá og minnkað augun á þeim eða ég þarf að heimsækja augnlækninn minn og fjárfesta í gleraugum. Það gladdi mig því óumræðanlega þegar ég las merkilega grein um daginn sem sagði að stangveiði tefði fyrir öldrunareinkennum, skerpti heilastarfsemina og bætti einbeitingu, ynni jafnvel gegn vit- og minnisglöpum.

Því miður var hvergi minnst á að stangveiði ynni gegn þyngdaraflinu, þessu sem hefur gert það að verkum að brjóstvöðvarnir hafa látið undan síga og fært sig neðar á líkama minn með árunum. Eiginlega safnast saman rétt fyrir ofan beltisstað. Aftur á móti skilst mér að miðlungs virkur veiðimaður brenni 150 – 550 hitaeiningum á klukkustund í veiði, sem mér þóttu góðar fréttir. Ég fékk því ekkert samviskubit þegar ég settist niður með kaffi og kleinu(r) til að skrifa þennan pistill í Veiðikortabæklinginn, ég veiði bara kleinurnar af mér næsta sumar á meðan ég fylli á D-vítamín birgðirnar og … já, alveg rétt, vinn gegn minnisglöpunum.

Höfundur:

Kristján Friðriksson
Gleði í geði

29. desember 2024

Greinaskrif

Upp

Forsíða

Nú líður að lokum ársins 2024 og veiðimenn, rétt eins og aðrir, gera upp liðið ár, ef ekki formlega þá örlítið í huganum. Þegar litið er til baka, þá er ágætt að hafa eitthvað til hliðsjónar af því sem maður hafði um væntingar til ársins. Eitt af því sem ég lít til er það sem ég hef sett á blað fyrir bækling Veiðikortsins, þess árlegs pistils, sem einhverjir hafa mögulega rekið augun í þegar þeir flettu brakandi nýjum bæklingi Veiðikortsins.

Í 2024 bæklinginum varð mér einmitt hugleikið hvað minningar geta leikið okkur grátt, því þegar rifjað er upp og öll sönnunargögn liggja fyrir, þá var liðið ár e.t.v. allt öðruvísi heldur en mann rámaði í fyrstu til. Hvað FOS.IS hefur til málanna að leggja í nýjasta bæklingi Veiðikortsins má finna með því að renna í gegnum hann, á pappír eða rafrænt með því að smella hérna.

Eins og gengur voru aflabrögð misjöfn í stangveiðinni síðasta sumar. Það bar ekki í bakkafullan lækinn hjá laxveiðimönnum sökum vatnsskorts og steininn tók úr þegar strokulaxar sjókvíaeldis tóku að gera sig heimakomna í nokkrum vinsælum ám landsins.

Blessunarlega höfðu þurrkar ekki áhrif á vatnaveiðina svo nokkru næmi, þó vissulega hafi lækkað í mörgum vötnum. Í sumum þeirra þurfti að tölta nokkrum metrum lengra eftir fiski, en á móti kom að víða var hin ágætasta veiði, raunar mjög víða þegar litið er til vatnanna á Veiðikortinu.

Veiðin í Elliðavatni gladdi marga síðasta sumar, þar gaf fiskurinn sig og þá var ekki að sökum að spyrja, veiðimenn fjölguðu ferðum sínum þangað þannig að úr varð eitthvert besta veiðisumar síðustu ára.

Vorið lofaði góðu fyrir mína heilögu þrenningu; Langavatn á Mýrum, Hítarvatn og Hlíðarvatn í Hnappadal og þar eyddi ég nokkrum af mínum bestu dögum síðasta sumars. Að vísu var afraksturinn ekki í margar máltíðir, en á móti kom að Hellesens heilkennið fékk notið sín í botn og batteríin hlaðin í hverri ferð.

Á sama tíma var eins og bleikjan í Þingvallavatni vildi ekkert til þess vinna að komast í fréttirnar og lét lítið fyrir sér fara. Hvort kenna megi um ofáti urriðans eða einhverju öðru skal ósagt látið, en það er staðreynd að bleikjan í Þingvallavatni á undir högg að sækja og það verður forvitnilegt að fylgjast með henni næsta sumar.

Sjóbleikjan í Haukadalnum var aftur á móti mun sýnilegri heldur en oft áður og kom ítrekað við sögu í veiðisögum síðasta sumars. Haukadalsvatnið fór beinlínis á kostum og þeir sem lögðu land undir fót vestur í Dali komu flestir ósviknir til baka á meðan aðrir sem ekki áttu heimangengt, ég þar á meðal, nöguðu sig í handarbökin. Það skyldi þó aldrei vera að sjóbleikjan sé að sækja í sig veðrið innarlega í Breiðafirðinum.

Talandi um að leggja land undir fót, þá hefur nýr áfangastaður í grennd við höfuðborgina bæst við á Veiðikortið, Leirvogsvatn á Mosfellsheiði. Þar er tilvalið að staldra við á leið til eða frá Þingvöllum og kanna stöðuna á urriðanum, lunknir veiðimenn hafa oft gert ágæta veiði í vatninu.

En hvað ætli næsta sumar færi okkur Veiðikortahöfum? Ef að líkum má láta, þá fáum við notið íslenskrar náttúru og alls þess sem hún hefur upp á að bjóða. Enn er of snemmt að rýna í veðurspár, enda tek ég mér oft í munn orðatiltækið að veðrið sé aðeins hugarástand og klæði mig einfaldlega eftir því. Mig rámar til dæmis í að síðasta sumar hafi gengið í garð með einmuna blíðu, en þegar tölurnar eru skoðaðar þá kemur í ljós að það var víst frekar kuldalegt. Svona getur gleði í geði breytt minningum.

Að sama skapi rámaði mig í að aflabrögð síðasta sumars hafi verið í slakari kantinum og ég varð því aldeilis forviða þegar ég kíkti í frystikistuna um daginn, hvaðan kom allur þessi fiskur? Og talandi um það, núna þegar við þessi óþreyjufullu erum komin með bækling Veiðikortsins í hendurnar og erum byrjuð að láta okkur dreyma um næsta sumar, þá er ekki seinna vænna heldur en nýta afla síðasta sumars. Fara með hann í reyk, grafa eða einfaldlega smella honum á pönnuna með íslensku smjöri.

Með veiðikveðju, Kristján Friðriksson / FOS.IS

Höfundur:

Kristján Friðriksson
Öll vötn renna til sjávar

7. desember 2023

Greinaskrif

Upp

Forsíða

Daginn sem þetta kemur fyrir þínar sjónir hér á FOS er hátíðisdagur vatnaveiðinnar á Íslandi: Veiðikort næsta sumar er komið út. Þessi dagur markar þáttaskil hjá mér, nú hætti ég að velta mér upp úr fiskunum sem veiddust síðasta sumar og fer að dreyma um fiskan sem eiga (vonandi) eftir að veiðast næsta sumar.

Í síðasta bæklingi var mér hugleikin sú staðreynd að öll vötn renna til sjávar, sem náttúrulega þýðir að ný vötn bíða okkar næsta sumar. Hvað FOS.IS hefur til málanna að leggja í nýjasta bæklingi Veiðikortsins má finna með því að renna í gegnum hann, á pappír eða rafrænt með því að smella hérna.

Það er sagt að öll vötn renni til sjávar og því geti enginn dottið í sama vatnið tvisvar. Vötnin endurnýja sig í sífellu og þess vegna erum við aldrei að heimsækja sama vatnið, hversu oft sem við mætum á bakka þeirra með kortin okkar.

Þegar við eignumst eftirlætis veiðivatn erum við í raun að taka ástfóstri við umgjörð, umhverfi eða fiskana í vatninu, frekar en vatnið sjálft. Hvað af þessu ræður mestu um ástfóstur okkar er afar misjafnt, jafnvel breytilegt milli veiðiferða.

Sumir veiðimenn taka ástfóstri við ákveðið vatn vegna þess að þar geta þeir verið einir með sjálfum sér í ró og næði. Aðrir veiðimenn sækja í ákveðin vötn á ákveðnum tíma árs eða jafnvel dags vegna þess að þar hitta þeir kunningja og vini, rétt eins og aðrir hittast á kaffihúsi niðri í bæ.

Aldur veiðimanna skiptir líka miklu máli þegar spurt er um skemmtilegasta vatnið. Yngstu veiðimennirnir okkar þurfa stundum eitthvað aðeins meira en bara vatnið og íbúa þess þegar þeir tilnefna besta vatnið. Veiðivon er mikilvæg, en það getur líka verið kostur að geta leikið lausum hala án þess að vera með stöng í hönd. Stundum þarf að skerpa á gleðinni í leik á vatnsbakkanum eða könnunarferð um náttúruna í grennd þegar lítill áhugi er á agninu.

Sjálfur er ég tiltölulega fast heldinn á mín uppáhalds vötn, en það er ekki þar með sagt að ég heimsæki þau sífellt eða ítrekað. Eftir nokkur ár eða ákveðinn fjölda veiðiferða finnst mér gott að hvíla ákveðið vatn. Það þýðir ekki endilega að það falli um sæti á vinsældalistanum, stundum vaknar bara löngun til að prófa eitthvað nýtt vatn, fara nokkrar ferðir og kynnast því, aðstæðum og umhverfi. Oftar en ekki er þetta nýtt vatn á Veiðikortinu eða eitthvert þeirra sem hefur verið gripin óviðráðanlegri heimþrá og er komið aftur á kortið.

Það er nefnilega með þessi vötn sem bregða sér stundum frá Veiðikortinu í stutta stund, renna til sjávar, þau eiga vanda til að koma aftur á kortið og við fáum notið þeirra enn á ný.

Það er því alltaf með smá eftirvæntingu að maður rennir yfir vötnin sem verða innan vébanda Veiðikortsins á komandi sumri. Kom eitthvað nýtt inn þetta árið eða er gamall kunningi sem maður saknaði að dúkka upp aftur?

Beri svo við að gamall kunningi birtist á ný fer ég ósjálfrátt að rifja upp; hvaða fluga gaf aftur þarna í byrjun tímabils, hvernig var morgunveiðin, miðdagurinn eða kvöldið? Var það í þessari vík sem ég setti í stóru bleikjuna, ætli hún sé þarna ennþá?

Fyrir mér er tilhlökkun sumarsins ekki minna um verð heldur en sumarið sjálft og hún á það til að tvöfaldast ef ég beini sjónum að vatni sem ég hef leyft að renna óhindrað til sjávar í einhvern tíma.

Jú, jú, þau renna öll til sjávar með einum eða öðrum hætti, en örvæntið ekki, þá skila sér aftur og við fáum notið þeirra næsta sumar.

Með veiðikveðju, Kristján Friðriksson / FOS.IS

Höfundur:

Kristján Friðriksson
Kortin

25. október 2022

Greinaskrif

Upp

Forsíða

Það er kominn sá tími ársins þegar ég sest niður og fer að velta fyrir mér efnistökum í nær árlegan pistil í bækling Veiðikortsins. Stundum fæ ég ‘skúbb’ um efnistök, en þetta árið, þ.e. fyrir Veiðikortið 2023 get ég ekki lekið neinu sem er á döfinni. Það þýðir þó ekki að það sé einhvern lágdeyða í kortunum, öðru nær. Það er alltaf eitthvað spennandi og nýtt að gerast á kortinu og árið 2023 verður engin undantekning.

Fyrir árið 2022 voru mér hugleikin ýmis kort og félagsstarf að vetri eins og sjá má hér að neðan.

Það eru mestar líkur á að þú, lesandi góður, sért handhafi Veiðikortsins fyrst þú ert að lesa þennan stúf og því er tilefni til að óska þér til hamingju með kortið.

Á þeim tæplega 20 árum sem Veiðikortið hefur glatt okkur hefur orðið til ákveðið, þó óformlegt, veiðisamfélag meðal handhafa þess. Hver sá sem hampar kortinu gengur að vísum veiðisystkinum á öllum aldri, hringinn í kringum landið sem framvísa því með meiri gleði og ánægju heldur en flestum öðrum kortum.

En með Veiðikortinu fylgja líka önnur kort, því að í þessum bæklingi er að finna veiðistaðakort með skýrum mörkum veiðisvæða, leiðbeiningar um aðkomu að vötnunum og fleira nytsamlegt. Á veraldarvefnum má síðan finna enn önnur kort af sömu vötnum þar sem fengsælla veiðistaða er getið í bland við annan fróðleik.

Með öll þessi kort upp á vasann ætti sumrinu 2022 að vera nokkuð vel borgið en þá er bara spurningin hvað Veiðikortshafar ætli að gera í vetur? Þar gætu einhver önnur kort komið að góðum notum, t.d. aðildarkort að einhverju þeirra fjölmörgu stangveiðifélaga sem eru á landinu og má þar nefna Stangaveiðifélag Reykjavíkur, Ármenn, Stangaveiðifélag Hafnarfjarðar, Stangaveiðifélag Akureyrar o.fl.

Öll þessi félög bjóða upp á starfsemi yfir vetrartímann sem vert er að kynna sér. Margt af því sem þessi félög bjóða upp á er opið almenningi og um að gera að nýta sér öll slík boðskort. Allt sem styttir biðina eftir næsta sumri er af hinu góða og ekki verra ef það tengist veiði og veiðimennsku.

Sjálfur hnýti ég veiðitímabilin saman, sem er hin besta skemmtun. Þá er ég einn sér eða í smærri, jafnvel stærri hópum veiðifélaga og vina. Þar sem ég veiði eingöngu á flugu liggur beinast við að ég hnýti mínar flugur sjálfur en því er alls ekki þannig farið um alla veiðimenn. Sumir veiða nær ekkert á flugu en hnýta samt, ánægjunnar vegna. Þessi nytsamlega fingraleikfimi hefur laðað ýmsa að sér og veturnir eru einmitt tíminn til iðka þessa leikfimi.

Þau ykkar sem ekki hnýta þurfið ekki að örvænta. Vetrarstarf stangaveiðifélaganna er fjölbreyttara en svo að aðeins fluguhnýtingar séu á dagskrá og þar kemur Veiðikortið líka sterkt inn. Veiðistaðakynningar, fiskirannsóknir, veiðisögur og almennt sprell verður örugglega að finna á dagskrá félaganna og því um að gera að kynna sér starf þeirra. Það er fátt skemmtilegra fyrir unga sem aldna að hittast, skeggræða veiði og veiðimennsku eða bara njóta þess sem á borð er borið.

Eftir stendur að Veiðikortið límir allt þetta saman, veiðitímabil við vetur, vetur við veiðitímabil og þannig koll af kolli eins og kortið hefur nú gert í nær tvo áratugi.

Ég ætla í það minnsta að gera mitt besta til að stytta biðina eftir næsta veiðitímabili, hnýta mínar flugur og heimsækja viðburði veiðifélaganna í vetur.

Veiðikveðja, Kristján Friðriksson

Höfundur:

Kristján Friðriksson
Á hálendið undan vindi

2. september 2020

Greinaskrif

Upp

Forsíða

Greinarkorn sem birtist í málgagni stangveiðimanna, Veiðimanninum tbl. 204 sem kom út sumarið 2017. Svavar Hávarðarson, blaðamaður fékk í hendurnar texta um vindáttir í veiði, fór um hann fögrum höndum, skreytti og setti í samtalsbúning eins og honum einum er lagið.

Kristján Friðriksson, eigandi FOS.IS og formaður stangaveiðifélagsins Ármanna, segir að bæði austan og vestan við Frón fari stangveiðimenn með þuluna „When the wind‘s in the west, the fish bites the best,“ sem byggir ekki beint undir það sem lagt er upp með í þessu greinarkorni. „Almannarómur hér á landi segir reyndar alveg þveröfuga sögu. Ef einhver vindátt er til þess fallin að halda veiðimönnum innandyra, þá er það væntanlega sú vestlæga. Meira að segja suðaustanáttin með tilheyrandi vætutíð virðist ekki ná að skjóta veiðimönnum eins mikinn skelk í bringu eins og sú vestlæga. “Kristján segir að nokkrir ákveðnir veiðistaðir hafi fengið það orð á sig að vera hnepptir í fjötra ládeyðu þegar vindur er vestlægur. Nægir þar að nefna Þingvallavatn, Hlíðarvatn í Selvogi og Elliðavatn svo einhver dæmi séu nefnd. „Af samtölum mínum við veiðimenn virðist þessi almannarómur ekki aðeins bundinn við sunnan- og vestanvert landið, Norðlendingar og Austfirðingar kannast einnig við þetta í sínum vötnum.

Kristján, sem allir veiðimenn þekkja fyrir ítarleg og vönduð skrif um veiði og allar hennar náttúrur, útskýrir að allt tengist þetta gangi lægða milli Íslands og Grænlands. Landsynningur, eða suðaustanátt sem kemur í kjölfar lægðaskila beri yfirleitt með sér hlýtt loft og stöðugra, og oft á tíðum töluvert rakt. „Útsynningurinn/suðvestanáttin sem á ættir sínar að rekja til kaldari hafsvæða í vestri, dregur aftur á móti með sér óstöðugt loft og við getum átt von á öllum skollanum inni á milli bjartra stunda en helst kólnandi veðurfars. Þetta þekkja veiðimenn og ekki síður fiskurinn. Það er nefnilega ekki svo að aðeins veiðimenn dragi sig í hlé í kjölfar vestanáttarinnar, fiskurinn gerir það líka, mismikið þó,“ segir Kristján. En hér bætir hann verulega við söguna, því inni á hálendi Íslands ber svo við að hiti landsins allt um kring dregur verulega úr áhrifum vestlægra átta.

„Ég ætla ekki að halda því fram að þetta sé ein aðalástæða þess að ég hef í auknum mæli sótt inn á hálendið í sumarveiði, en þetta skemmir ekki fyrir. Þau sumur sem vestanáttin hefur breytt Þingvallavatni í eitt stærsta kastæfingarsvæði landsins hef ég yfirleitt notið veðursældar og ánægjulegra veiðidaga handan Fjallabaks og ekkert skilið í barlómi veiðimanna. Svo rammt hefur kveðið að þessu að heimakærir Sunn- og Vestlendingar hafa vænt mig um ósannsögli þegar ég, á sama tíma og þeir kveinka sér yfir vestanáttinni, hef fagnað hverjum dýrðardeginum á fætur öðrum inni á hálendi og gert góða veiði í samfelldri vestanátt,“ segir Kristján og bætir við að hann geti því alveg tekið undir með nágrönnum okkar í vestri og austri þegar þeir fara með fyrstu línuna í þessari veiðimannavísu:

Wind from the West, fish bite the best.
Wind from the East, fish bite the least.
Wind from the North, do not go forth.
Wind from the South blows bait in their mouth.

Höfundur:

Kristján Friðriksson
Að veiða og sleppa

15. ágúst 2020

Greinaskrif

Upp

Forsíða

Grein sem birtist í fréttablaði VEIDA.IS árið 2012. Ég birti þessa grein hér til gamans, breyti í engu innihaldi hennar, flest af þessu eldist ágætlega. Þetta er síðasta greinin af 14 sem birtist í fréttabréfinu það árið. Greinin var myndlaus, en hér fylgir með mynd af fiski sem ekki var sleppt en kom fyrir í annarri grein á VEIDA.IS árið 2013.

Af og til heyrir maður af veiðimönnum sem fussa og sveia þeirri ‚dellu‘ að veiða og sleppa, hafa meira að segja frammi einhver uppsteyt við veiðiverði þar sem skírt og skorinort skal fylgt reglunni veiða / sleppa. Sjálfur hef ég enga samúð með mönnum sem veiða fisk á skilorði og þykir erfitt að láta frá sér sinn fyrsta eða stærsta. Öðru máli finnst mér gegna um þá sem sleppa á eigin forsendum og gera það rangt. Að sleppa fiski er ekki alltaf eins auðvelt og ætla mætti.

Ef þú ætlar þér að sleppa, vertu þá snöggur að taka hann að landi. Því lengur sem viðureignin er dregin á langinn, því minni líkur eru á að fiskurinn lifi af. Þannig er að á meðan við glímum við fiskinn fyllist hann af eitruðum mjólkursýrum sem geta lamað hann í höndunum á okkur eða skömmu eftir að við sleppum honum. Það er ekki alltaf hraustleikamerki að fiskurinn taki kipp um leið og við setjum hann niður í vatnið, þetta getur verið fölsk vísbending, hann getur örmagnast um leið og sýrurnar losna úr læðingi og streyma um líffærin.

Ein varúðarregla er e.t.v. sú að sleppa fiskinum ekki alveg strax, settu hann í vatnið, haltu honum eins laust og þú þorir án þess að missa hann, helst með trýnið á móti straumi/öldu og leyfðu honum að jafna sig aðeins. Þegar hann hefur róast og losað um streituna fer ekkert á milli mála þegar hann vill og getur losnað. Eins verður alltaf að meta það hvort blæðingar fisks séu þannig að honum sé ekki hugað líf. Aldrei skal sleppa fiski ef blæðir úr tálknum, þá getum við alveg eins hent slógi í vatnið, sem auðvitað engin heiðarlegur veiðimaður gerir.

Höfundur:

Kristján Friðriksson