FOS
  • Febrúarflugur
  • Færslur
  • Flugur
  • Grúsk
    • FiskurinnNokkrir punktar um hegðun fisksins sem við erum að eltast við.
    • GreinaskrifGreinar og fréttir sem komið hafa fram á hinum og þessum miðlum á liðnum árum.
    • GræjurNokkrar greinar um veiðistangir, hönnun þeirra og eiginleika.
    • HnútarNokkrir góðir hnútar
    • HnýtingarÝmislegt sem tengist veiðiflugum, hnýtingu þeirra og hönnun.
    • Hnýtingarefni
    • KannanirÝmsar kannanir sem FOS.IS hefur gert meðal lesenda sinna, niðurstöður þeirra og hugleiðingar út frá þeim.
    • KasttækniAlltaf gott að rifja upp kasttæknina.
    • Lífríkið
    • Línur og taumarÝmislegt gagnlegt sem lýtur að flugulínum og taumum.
    • MaturNokkrar uppskriftir og umfjöllun um þann mat sem má gera sér úr aflanum.
    • Veiðiferðir
    • Veiðitækni
    • ÞankarÝmsir þankar og hugleiðingar
    • ÆtiðAllt sem fiskurinn leggur sér til munns.
  • Vötnin
  • Myndir
  • Töflur
    • AFTM
    • Alfræði
    • Byrjendur
    • Festingar
    • Fiskurinn
    • Flóðatafla
    • Hlutföll
    • Krókar
    • Kúlur & keilur
    • Lög og reglur
    • Taumar og flugur
    • Þráður
  • Tenglar

  • Hvað heyrir hann?

    30. október 2013
    Fiskurinn

    Upp

    Forsíða

    sm_heyrnHeyrir hann vel? Heyrir hann í mér? Spurningar um heyrn fiska eru margar og ekki alltaf auðvelt að gera sér grein fyrir því hvað, hvernig og hversu vel hann heyrir. Fiskar hafa innra og ytra eyra rétt eins og við mennirnir. Þar sem eðlisþyngd fiskjar er ekki ósvipuð vatninu sem þeir lifa í, streyma hljóðbylgjur í gegnum hold þeirra án þess að dofna neitt að ráði þar til þær skella á beinagarðinum sem tekur við hljóðinu og  ber það til eyrnanna. Þeir sem eru svo óheppnir að hafa upplifað beinbrot kannast e.t.v. við þetta óhugnanlega hljóð sem nístir merg og bein og kemur að innan þegar bein brotnar. Ég hef meira að segja upplifað snöggan smell, nánast eins og byssuskot sem ég trúði varla að menn í kringum mig hefðu ekki heyrt þegar hásin hrökk í sundur í fætinum á mér á gervigrasi um árið. Ég hélt fyrst að ég hefði sprengt tuðruna þegar ég sparkaði í hana, svo mikill var hvellurinn. En, nei. Það var bara ég sem heyrði þennan hvell og enginn kannaðist við að hafa sprengt pappírspoka við eyrun á mér.

    Beinagarður fiska flytur umhverfishljóð beina leið til haussins og þannig heyra þeir hljóð jafnvel betur innra með sér heldur en inn um ytri eyrun. Það er e.t.v. skýringin á því að silungurinn getur heyrt steinvölu skrapast í botni, já eða neglda vöðluskó í meira en km. fjarlægð. Nú kann einhver að segja að nú fari ég með fleipur, en ég hef þetta fyrir satt eftir að hafa lesið töluvert af greinum um heyrn fiska.

    Aftur á móti heyrir fiskurinn sára lítið af þeim hljóðum sem berast ofan vatnsborðs. Okkur er því alveg óhætt að raula á meðan við veiðum, sleppum bara öllum upphrópunum og gleðilátum þegar hann tekur. Við eigum það nefnilega til að hoppa af kæti og það nemur annað skynfæri fisksins; hliðarrákin.

    Höfundur:

    Kristján Friðriksson
  • Ofar þýðir minna

    18. október 2013
    Fiskurinn

    Upp

    Forsíða

    Það er ekki átroðningi fjölskyldumeðlima á grúskinu mínu fyrir að fara á mínu heimili. Að vísu er ég giftur veiðifélaga mínum en hún er að mestu laus við allt grúskið sem ég sökkvi mér reglulega niður í. En, það vildi nú samt svo skemmtilega til um daginn að eldri sonur minn uppfræddi mig óumbeðinn um formúluna fyrir sjónsviði silungsins. Það kom mér skemmtilega á óvart að hann hafði verið að stúdera ljósbrot o.fl. í líffræði í skólanum og fannst þetta eiga fullt erindi við mig með mína dellu. Mér datt í hug hvort fleiri hefðu ekki gagn af þessari framsetningu stráksins þannig að ég kom henni á mynd og í orð sem hér fara á eftir. Það er auðvitað langt því frá að hér sé einhver nýr sannleikur á ferðinni og hefur oft sést á netinu og í bókum, en til að bæta um betur þá hef ég útbúið smá Excel reiknilíkan aðgengilegt hérna sem mönnum er velkomið að hlaða niður.

    Sjónsvið silungsins
    Sjónsvið silungsins

    Skýringar:

    1. Ljós berst fiskinum inn um glugga í vatnsborðinu sem myndar 97° keilu.
    2. Sjónsvið fisksins ofan þessa glugga takmarkast mest af yfirborði vatnsins. Gárað yfirborð skerðir útsýnið verulega, regndropar sömuleiðis.
    3. Blindi punktur fisksins eftir vatnsbolnum nemur u.þ.b. 10° með fráviki allt að +10° sé yfirborð vatnsins óstöðugt.
    4. Allt utan við 97° gluggann sér fiskurinn í raun sem endurspeglun vatnsbolsins á því sem er undir yfirborðinu. Þetta er svæðið undir dökk-gráu geirunum.
    5. Allt innan vatnsbolsins og 15 m fjarlægðar sér fiskurinn bara þokkalega vel, utan þess sem leynist aftan við hann.

    Ef við gefum okkur að fiskurinn sé á svamli við mörk efra fæðusvæðisins (50 sm dýpi) og u.þ.b. 10 m frá landi, þá fer hann létt með að greina hreyfingu okkar því hann sér allt sem er 166 sm og hærra á bakkanum. Ef fiskurinn færir sig aftur á móti ofar í vatnsbolinn, segjum 20 sm þá sér hann aðeins það sem er 172 sm á hæð eða hærra.

    Ummæli

    12.11.2013 – Urriði: Heyrði einu sinni að þetta væri ástæðan fyrir að krakkar grísast oft til að setja í stóra fiska, þeir eru hreinlega það litlir(<160 cm) að fiskarnir sjá þá ekki og eru ekki jafn varir um sig. Fyrir nokkrum árum varð ég vitni að 8 ára gutta taka 5 punda urriða beint fyrir framan mig svo ég útiloka ekki þessa kenningu :)

    Einnig hefur mér gengið mun betur á viðkvæmum veiðistöðum eftir að ég byrjaði að nánast skríða á árbakkanum… skiptir engu máli þó ég líti kjánalega út, það sér mig hvort sem er enginn.

    Höfundur:

    Kristján Friðriksson
  • Loftþrýstingur

    15. október 2013
    Fiskurinn

    Upp

    Forsíða

    Loftvog
    Loftvog

    Loftþrýstingur hefur áhrif á allt líf á jörðinni. Við finnum fyrir því þegar lægð er að nálgast landið, við verðum þyngri á okkur, förum að geispa í tíma og ótíma. Þeir sem eru næmastir á loftþrýstingsbreytingar verða jafnvel uppstökkir og agressívir. Kannski er þetta einhver arfur frá því við lifðum í hafinu. Fiskar eru nefnilega þannig að þegar lægð er í kortunum, þá auka þeir allverulega við fæðuöflun og eru alls ekki eins varir um sig. Þetta getur við veiðimennirnir auðvitað nýtt okkur.

    Þegar svo stormurinn nær hámarki er ekki bara erfitt að koma flugunni út með sómasamlegum hætti, heldur er fiskurinn þá lagstur fyrir og étur nánast ekkert. Þannig hagar hann sér oft allt þar til loftþrýstingur hefur stigið allverulega á ný. Þótt vatnið sé stillt og fallegt á meðan loftþrýstingur stígur, þá getur verið öllu erfiðara að fá fiskinn til að taka, það er nánast allt dautt þótt flugur og skordýr taki við sér nokkuð fljótlega eftir storminn, þá tekur fiskurinn sér nokkuð lengri tíma áður en hann fer aftur á stjá.

    Höfundur:

    Kristján Friðriksson
  • Urriðadans

    12. október 2013
    Fiskurinn

    Upp

    Forsíða

    Hún var ekki amaleg sýningin sem Þingvallaurriðarnir ásamt fóstra sínum, Jóhannesi Sturlaugssyni héldu í blíðunni í dag. Glæsilegir fiskar, spenntir áhorfendur á öllum aldri og alveg bráðskemmtilegar skýringar Jóhannesar gerðu daginn alveg einstakan. Takk fyrir okkur.

    Einn glæsilegur á leið upp Öxará
    Einn glæsilegur á leið upp Öxará
    Og einn glæsilegur við lokamarkið
    Einn glaður við endamarkið
    Jóhannes Sturlaugsson og einn af stærri gerðinni
    Jóhannes Sturlaugsson og einn af stærri gerðinni

    Höfundur:

    Kristján Friðriksson
  • Nú er fjör í bæ

    24. september 2013
    Fiskurinn

    Upp

    Forsíða

    Hrogn
    Hrogn

    Að hausti og snemma vetrar er fjör hjá urriðanum. Þetta tveimur vikum til mánuði áður en hann hrygnir stefnir hann á uppeldisstöðvar sínar, helst í straumvatni þar sem malabotninn getur fóstrað hrognin hans þar til þau klekjast og það sem meira er, meirihluti urriða hrygnir á nákvæmlega sama stað og þeir klöktust sjálfir. Þeir sem ekki hrygna á æskuslóðum sínum eru ekkert í verri málum því með því að breyta út af vananum tryggja þeir meiri blöndun erfðaefnis við aðra stofna/ættir og yfirleitt er viðkoma þessara fiska meiri en þeirra sem hrygna alltaf á sama stað.

    Einn lykillinn að farsælli hrygningu er að nægt súrefnisstreymi sé um hrognin á meðan þau liggja grafin í mölinni. Þetta gengur fiskurinn úr skugga um áður en hann hrygnir með því að grafa smá geil og einfaldlega leggjast þar og mæla súrefnisflæðið með eigin tálknum. Sumir veiðimenn hafa nefnt þennan undirbúning silungsins svo að hann sé að pússa hrygningarstöðvarnar. Þetta háttarlag fer ekki framhjá neinum sem svipast um eftir því. En þetta rót fisksins með mölina á botninum á sér einnig aðrar skýringar. Með því að róta smásteinum og möl fram og til baka, hreinsar fiskurinn fíngerð steinefni, óæskilegar pöddur og sveppi úr botnsetinu. Allt þetta getur orðið hrognunum að fjörtjóni og dregið úr viðkomu. Að sama skapi getur skyndileg breyting á botnsetinu eftir hrygningu orðið allri hrygningu að fjörtjóni. Síðbúnar haustrigningar sem skola með sér leir og mold niður í farveginn geta því útrýmt heilum árgangi áður en hann kemst á legg með því einu að setjast í hrygningarstöðvarnar. Þetta á við um allt tímabilið frá hrygningu og fram undir vorið þegar hrognin klekjast.

    En ekki hrygnir allur urriði í straumvatni. Séu aðstæður heppilegar, nálægur lækur, kaldavermsl eða uppsprettur á vatnsbotninum getur urriðinn einnig hrygnt í stöðuvatni. Skiptir þá jafn miklu fyrir hann eins og bleikjuna að sveiflur í vatnshæð séu í lágmarki frá hrygningu og þar til hrognin klekjast. Skyndilegt fall í vatnshæð getur orðið til þess að hrygningarstöðvar standa á þurru og þá er ekki að sökum að spyrja. Fyrir ekki alls löngu las ég að aukin þrýstingu í vatni samfara hækkuðu yfirborði getur einnig orðið hrognum að fjörtjóni fyrir svo utan það að með hækkandi vatnsborði er hætt við að straumur sem ber með sér súrefnisríkt vatn nái ekki lengur niður á það dýpi sem hrognin liggja á og þau kafna því áður en þau klekjast. Það er ekki að ósekju að stór hópur veiðimanna erlendis, sér í lagi í Norður Ameríku hefur skorið upp herör gegn miðlunarstíflum og tekist að fá fjölda þeirra rutt úr vegi og orðið þannig fiskistofnum til bjargar.

    Höfundur:

    Kristján Friðriksson
  • Bleikja – kyneinkenni

    24. júní 2013
    Fiskurinn

    Upp

    Forsíða

    Eins og með urriðann getur verið nokkrum vandkvæðum bundið að kyngreina bleikjuna utan hrygningartímans. Helst stóla menn á almennt vaxtarlag bleikjunnar. Hængurinn er oftast heldur mjóslegnari heldur en hrygnan og allar línur í honum skarpari, þó ekki algilt.

    Bleikja - hængur
    Bleikja – hængur

    Hrygnan er kviðmeiri heldur en hængurinn og allar línur í henni meira ávalar. Oft er þetta mest áberandi á tálknlokum hængsins sem eru nánast eins og > á meðan tálknlokur hrygnunnar eru ) Öll þessi einkenni verða skarpari því heldri sem fiskurinn er.

    Bleykja - hrygna
    Bleykja – hrygna

    Eitt til viðbótar hafa menn notar við kyngreiningu og það er stærð haussins m.v. almennt vaxtarlag. Hafa menn þá haft til hliðsjónar að haus hængsins er hlutfallslega stærri heldur en hryggnunnar m.v. líkamsstærð almennt. Við þetta verður að setja þann fyrirvara að í ofsetnum vötnum verður haus hrygnunnar oft hlutfallslega stærri heldur en annars staðar eða öllu heldur; búkurinn nær ekki að halda í við vöxt haussins og hún því oft ranglega greind sem hængur sé ekki gætt að öðrum einkennum.

    Höfundur:

    Kristján Friðriksson
«Fyrri síða
1 … 4 5 6 7 8 … 10
Næsta síða»

FOS

Allur réttur áskilinn – © 2025 – Kristján Friðriksson

  • Facebook
  • Vimeo
  • Issuu
  • YouTube
  • Instagram
  • Senda skilaboð
  • Áskrift í tölvupósti
 

    • Gerast áskrifandi Subscribed
      • FOS
      • Join 176 other subscribers
      • Already have a WordPress.com account? Log in now.
      • FOS
      • Gerast áskrifandi Subscribed
      • Skrá mig
      • Innskráning
      • Report this content
      • Skoða vef í lesara
      • Manage subscriptions
      • Collapse this bar