Stangveiði, og þá sérstaklega fluguveiði hefur stundum verið nefnt „heiðursmannasport“. Hvort sem eitthvað er til í þessu eða ekki, þá eru nokkur atriði sem gott er að hafa í huga þegar kemur að veiðinni.
Komdu fram við aðra eins og þú vilt að þeir komi fram við þig. Séu menn í næði við veiðar, láttu lítið fyrir þér fara þangað til þeir eru tilbúnir að eiga við þig orðaskipti eða gera hlé á sínum veiðum.
Veiðistaður er óðal hvers manns. Haltu kurteisislegri fjarlægð við næsta veiðimann, gefðu honum svigrúm til að færa sig um set án þess að þvælast fyrir eða þrengja að honum.
Kyrrð. Haltu kyrrð á veiðistað. Það eru örugglega fleiri en færri veiðimenn sem kjósa kyrrð og ró við veiðarnar og það sama má segja um fiskinn. Óþarfa rask og læti fæla frá okkur fiskinn.
Berðu virðingu fyrir náttúrinni. Það eru ekki mörg ár síðan meistari Mel Krieger og félagi voru við veiðar á Íslandi og þótti umgengni okkar á frekar lágu plani. Ef við höfum þrek til að bera með okkur margvíslegan varning til veiða, þá ættum við einnig að geta borið til baka tómar umbúðir, afklippur og girnisflækjur.
Lang algengasta viðbragð okkar við töku er að reisa stöngina beint upp, eins hátt og armlengdin leyfir. Þetta er gott og gilt, svo lengi sem fiskurinn tekur ekki upp á þeim óskunda að stökkva örskömmu síðar og vinna sér þannig inn slaka á línunni og losa sig.
En það er til ráð við þessu. Í stað þess að reisa stöngina beint upp getum við tamið okkur að reisa hana upp undir 45° horni, upp og til hliðar (2) aðeins helming þeirrar hæðar sem við notum venjulega (3). Með þessu móti höfum við tekið jafn mikinn slaka af línunni eins og við hefðum reist hana upp í topp, en eigum ennþá inni nokkra hæð ef fiskurinn tekur stökkið eða stímið í áttina að okkur.
Að öllu jöfnu er fengsælast að veiða stutt frá bakkanum þar sem fiskurinn heldur sig en ýmsar ástæður valda því að fiskurinn leitar út í dýpið. Í miklum hita þegar vatnshitinn rís einna hraðast á grynningum, leitar fiskurinn þangað sem hitastigið er jafnara, kaldara. Mikil sól hefur sömu áhrif, þ.e. birtufælinn fiskur eins og urriðinn sækir út í dýpið. Síðan er það kuldinn á veturna sem hrekur fiskinn smátt og smátt út í dýpið þegar grynningarnar leggjast í auðn og frjósa að lokum.
Það er ekki fyrr en grynningarnar hitna og lífríkið tekur aftur við sér að silungurinn hreyfir sig upp á við aftur. Fram að þeim tíma, sem getur verið nokkuð frameftir vori, verðum við að egna fyrir hann í dýpinu. Til að veiða dýpið getum við þurft að beita einni eða samspili fleiri eftirfarandi aðferða:
Nota þyngdar flugur
Nota sökklínu
Nota sökktaum
Pheasant Tail
Þyngdar flugur eru væntanlega algengasta leiðin til að ná botninum. Við þekkjum kúluhausa af ýmsum gerðum og blý-þyngdar flugur, sumar hnýttar á mjög þyngda öngla. Eitt er það sem margir láta hjá leiðast að huga að og það er lögun flugunnar. Það eru engin ný vísindi, eins og Pheasant Tail sannar, að grannar, rennilegar flugur sökkva alveg eins vel og þær sem eru bústnar og í yfirþyngd. Þynging PT er í raun sáralítil samanborin við miklar blý- eða tungsten þyngingar stærri flugna.
Að kasta bústnum, þungum flugum getur kallað á nokkuð stórtækar breytingar á kaststíl og hefur því oft vafist nokkuð fyrir byrjendum, já og lengra komnum. Algengustu silungastangir eru gerðar fyrir línur 5-7 og sem slíkar eru þær ekkert sérstaklega heppilegar fyrir þungar flugur. Til að ráða við þyngri flugur þarf að kasta hægar, lengja kastferilinn og umfram allt hemja sig í kröftugum köstum og fjölda falskasta. Slíkt eykur aðeins á flækjustigið og þá meina ég raunverulegar flækjur.
Að veiða djúpt
Þegar við veiðum á miklu dýpi, njótum við þess að geta farið nær fiskinum heldur en ella. Þetta helgast af því að við fjarlægð okkar frá fiskinum í láréttu plani bætist dýpið niður á hann. Óhefðbundnari leið, í það minnsta hér á Íslandi, er síðan Tékkneska leiðin þar sem þyngd flugunnar og togkraftur vatnsins er notaður til að hlaða stöngina fyrir mjög stutt köst, ef þá nokkur. Oft líkist þessi aðferð dorgveiðum með föstum spotta á priki.
Buzzer
Sjálfur hef ég skoðað rækileg hnýtingar á hóflega þyngdum „fyrirsætuflugum“ þ.e. mjónum sem kljúfa vatnið vel og sökkva því auðveldlega án þess að íþyngja köstunum. Ég á í fórum mínum nokkrar slíkar eftir veturinn og vorið verður látið ráða hvort þeim fjölgar í sumar.
Þegar ísa leysir þá fara að skapast fyrstu skilyrðin fyrir umbreytingu skordýra í vötnum. En það getur liðið langur tími þar til hitastig vatnsins rís að einhverju marki. Lífríkið fer hægt af stað, gyðlur og púpur fara yfirleitt á stjá, rólega þó, u.þ.b. viku áður en þær klekjast að því gefnu að vatnið hafi náð ákveðnum þroska, hitastigi.
Buzzer Silver Orange
Á meðan ég var að velta þessu fyrir mér um daginn, spurði ég unglinginn á heimilinu hvað hann teldi að fiskurinn æti á þessum árstíma, rétt áður og um það bil sem ísa leysir. Eitthvað hefur matseðill vikunnar verið rýr á heimilinu því það stóð ekki á svarinu; „Afganga“. Ekki þótti honum líklegt að mikið ferskmeti væri á boðstólum og því líklegast að afgangar væru á borðum. Kannski var hann ekki svo langt frá því sanna, en það er ekki þar með sagt að við getum ekki engt fyrir fiskinn með einhverju spennandi.
Blóðormur
Blóðormur eða brúnar pöddur hafa oft gefið vel strax og ísa leysir, löngu áður en hitastig vatnsins nær því að kveikja á klaki. Þetta helgast auðvitað af því að viðlíka líf er að finna í vatninu allan ársins hring, jafnvel um miðjan vetur og því ekkert fráleitt að bjóða silungnum upp á slíkt, afganga. Fyrstu staðirnir þar sem fiskjar verður vart er oft á tíðum grynningarnar þar sem vorsólin nær að hita vatnið og laða til sín langsoltinn silunginn upp úr djúpinu þar sem hann hefur haft hægt um sig yfir veturinn. Þrátt fyrir að tökur að vori geta verið líflegar, þá fer fiskurinn sér engu að síður hægt, vill ekki brenna of mikilli orku í að kanna vorið.
Bitch Creek Nymph
Stórar púpur eins og t.d. Bitch Creek Nymph, Red Tag og Héraeyrað. Litlar, dökkar og rennilegar eins og t.d. Toppflugan og Pheasant Tail, renglulegir Peacock eða þá Blóðormur og brúnir Buzzerar niður á botninn.
Straumflugur sem hafa orð á sér að gera það gott að vori eru t.d. orange, svartir og hvítir Nobblerar, Gulur Köttur og auðvitað Black Ghost. Veiða þær djúpt, láta þær „sleikja botninn“ eins og einhver orðaði það.
Red Tag
Flestar veiðiaðferðir að vori eiga það sameiginlegt að vera rólegar, jafnvel „rólegri“. Dautt rek undan léttri golu með þungum púpum eða lúshægur inndráttur straumflugu er það sem silungurinn kannast við. Sum vötn, eins og Þingvallavatn virðast kalla á stórar og bústnar púpur (nr.8) sem komið er vel niður í dýpið fyrir kuðungableikjuna.
Black Ghost
Önnur vötn fóstra ekkert annað en lítil og nett afbrigði mýpúpunnar, eins og Vífilsstaðarvatn. Engilbert Jensen beitti skemmtilegri aðferð rétt um það bil er ísa leysti á Vífó. Hann kastaði litlum flugum upp á ísskörina og dró þær síðan framaf þar sem silungurinn beið þeirra og líkti þannig eftir því þegar frosnar mýlirfur losna úr ísnum. Meðalfellsvatnið hefur gefið mönnum vel á þyngdar púpur síðla vetrar, mars – apríl, en um leið og hornsílin fara á kreik hafa litlir klassíkerar eins og Black Ghost og Nobbler gefið ágætlega á grynningunum.
Hlutföll í klassískri, vængjaðri votflugu verður nánast ekki lýst með öðru en að birta mynd af einni slíkri. Hvort sem þær heita Dunkeld, Blae and Black, Butcher eða Peter Ross, þá eru þær upphaflega allar í sömu hlutföllum og eins byggðar. Eitthvað sem hefur alltaf virkað og engin ástæða til að breyta. Þetta er einmitt það sem gerir þær að klassískum flugum.
Rækjur og vatnaflær fylgja stíft hlutföllunum 2/3 + 1/3. Þeir sem eru að huga að veiðum á sjógöngufiski ættu að huga að kvikindum sem þessum, nýgenginn fiskur er vanur fæðu sem þessari og lætur oft glepjast þótt genginn sé upp í ár. Ágætt að vera með nokkrar svona til mótvægis við Hvítan Nobbler eða Sílið.
E.S. Geir Birgir Guðmundsson benti mér á að álíka flugu hefði hann notað töluvert á Þingvöllum, sjá nánar á gbg.is Takk fyrir innleggið Geir.