Það kemur helst fyrir í febrúar að ég heimsæki aðra hnýtara og eyði með þeim kvöldstund eða hluta úr degi. Annars húki ég oftast einn við hnýtingar heima við, gjarnan við skrifborðið mitt með einhvern snillinginn á skjánum og eyði álíka mörgum augnablikum við að stöðva myndbandið eins og ég eyði við hnýtingarnar sjálfar. Í báðum þessum tilfellum grípur stundum einhver örvæntingafullur latínó gæi um sig innra með mér og ég keyri hnýtingarnar alveg upp að hámarkshraða og enda þar af leiðandi skjálfandir úti í skurði með allt í klessu. Það má, en það er oftast óþarfi.
Það er nefnilega mikill munur á hámarkshraða og æskilegum hraða. Hið fyrra á við um hnýtara sem hafa hnýtt í áraraðir, einhverja hundruði af viðkomandi flugu og eru jafnvel atvinnumenn. Þeir hafa allt efnið tilbúið við höndina og þurfa aldrei að hugsa um hvað kemur næst. Er þetta rétt efni, hvaða krókur er þetta eða eitthvað annað.
Þegar maður ekur úti á þjóðvegi þar sem hámarkshraðinn er 80 eða 90 km þá er ekki óalgengt að það birtist svona blátt skilti með hvítum tölustöfum áður en komið er að krappri beygju (40, 50 eða 60 km æskilegur hraði) og maður hægir á sér. Í fluguhnýtingum getur þessi beygja verið óþjált efni sem flækist um puttana, vængur sem þarf að sitja rétt eða hringvaf úr einhverjum ræfli sem aldrei leggst almennilega. Kannski er ég einn um að upplifa mig stundum með nefið fullt af ryki eftir að Speedy Gonzales hefur spítt fram úr mér, en það verður bara að hafa það. Ég held nefnilega að það sé engin skömm af því að fara sér hægt þangað til maður hefur náð góðum tökum á hnýtingum. Þetta er kannski eitthvað sem byrjendur í fluguhnýtingum þyrftu að hafa í huga, æfingin skapar meistarann.
Fyrr eða síðar, jafnvel reglulega, gera hnýtarar sér grein fyrir því að mistök eru óhjákvæmilegur fylgifiskur fluguhnýtinga. Jafnvel þegar maður hefur mælt allt rétt, stillt efnið af á milli fingra sér eða á krókinum og vefur hnýtingaþræðinum um efnið, þá gerist eitthvað sem verður þess valdandi að allt fer úrskeiðis. Hvað er þá til ráða?
Sumir missa sig og orðaflaumur fúkyrða flæðir óhindrað, aðrir hrista bara hausinn og skilja hvorki upp né niður í því hvað gerðist eiginlega. Þá er gott að muna eftir gamla góða Reply-takkanum, spóla aðeins til baka í huganum og rifja upp hvað maður gerði vitlaust.
Ef svo illa vill til að það er ekki hægt að vinda ofan af vandamálinu, þá er tvennt í stöðunni. Annars vegar er hægt að láta sig hafa það og treysta á að fiskurinn sjái illa eða hann hafi alls ekki sama fegurðarskyn og maður sjálfur, klára einhverja ómynd af flugunni og setja hana til hliðar í fluguboxinu. Í mínu tilfelli verða þannig flugur oftast síðastar fyrir valinu í veiði eða þá hreinlega aldrei settar undir, þannig að núorðið verður síðari kosturinn oftast fyrir valinu, þ.e. að ég ýti aftur á Replay-takkann.
Með því að ýta tvisvar á Replay-takkann, þá tekur maður fram hárbeitt rakvélablaðið eða glersköfuna og hreinlega sker allt efnið af krókinum og byrjar upp á nýtt. Í 99% tilfella er krókurinn dýrasti partur flugunnar og ef þú ert ekki að nota handónýta króka sem særast auðveldlega, þá er einfaldast að byrja upp á nýtt.
Hversu oft geri ég einhver mistök í hnýtingum? Tja, svona tvisvar til þrisvar á ári, en ef ég á að vera fullkomlega hreinskilinn, þá gerist það miklu oftar en ég vil í nokkurn tíma viðurkenna.
Fluga er ekki bara fluga, ekki frekar en súkkulaði er bara súkkulaði. Súkkulaði er til í ýmsum styrkleikum, því hreinna sem það er því dekkra og hreinast er það næstum því svart. Viðbætt efni, eins og t.d. mjólk eða rjómi, lýsa súkkulaðið eins og við þekkjum. Ég er svolítið af gamla skólanum og tel ‚hvítt‘ kakólaust súkkulaði ekki með. En hvað kemur þetta flugum og fluguveiði við?
Jú, það er til fluga sem flestir áhugamenn um flugur þekkja og hún er kennd við súkkulaði. Þetta er einföld fluga, en þar með er líka allt sem getur talist einfalt búið, því það getur reynst þrautinn þyngri að finna hana á vefnum, því hún getur heitið óteljandi mörgum nöfnum. Sem tæmi um þau eru Chocolate Emerger, Chocolate Foam Wing, Chocolate Foam Wing Emerger, Chocolate Foam Wing Midge Emerger, Chocolate Foamback Emerger, Chocolate Thunder, Chocolate Thunder Foam Back Emerger o.fl.
Allt eru þetta nöfn sem veraldarvefurinn geymir yfir flugur sem eru ákaflega keimlíkar í útliti og að efnisvali og gera má ráð fyrir að lesendur kannist við enn fleiri nöfn á flugum sem líkjast einhverri af þeim sem sjá má á myndinni hér að neðan. Litbrigði þessara flugna eru alveg eins og súkkulaðisins, allt frá dökk, dökk brúnum lit yfir í rjómakenndan, brúnleitan blæ.
Ég veit ekkert um uppruna þeirra flugna sem eru á myndinni. Í fæstum tilfella er skráður höfundur og þeir fáu sem hafa verið tilgreindir eru yngri en elstu myndir af viðkomandi flugu eru þannig að það fellur svolítið um sig sjálft að þeir hafi fundið upp á að hnýta hana. Kannski fer bara best á því að segja að þessi fluga sé, eins og svo ótal margar aðrar, upprunninn í náttúrunni sem fjöldi veiðimanna hefur apað eftir, þar á meðal ég án þess að taka það í mál að teljast hönnuðir eða höfundar hennar.
Í anda þeirrar sérstöku hefðar okkar að íslenska heiti á ýmsu mismerkilegu, eins og til dæmis erlendum borgum; Lundúni, Kaupmannahöfn, Jórvík o.fl. þá ætla ég ætla að laumast til að kalla þá flugu sem ég hef átt í mínu boxi í nokkuð mörg ár, Súkkulaðifrauð. Fyrir þá sem vilja berja hana augum, þá má finna uppskriftina að henni eins og ég hnýti hana hérna og frænku hennar, Lakkrísfrauð hérna.
Eins skemmtilegt og það nú er að prófa nýjar flugur, hvort sem það er í hnýtingum eða í veiði, þá eru líka gallar við það að vera sífellt að prófa eitthvað nýtt. Þó það sé vissulega minna mál að prófa einhverja nýja flugu í veiði, þá er alltaf eitthvað öðruvísi við allar flugur. Ég í það minnsta, hef ákveðinn takt í því hvernig ég veiði hverja flugur. Það var reyndar ekki fyrr en mér var bent á að það væri næstum hægt að spá fyrir um fluguna sem ég var að nota með því að lesa í hreyfingar mínar, inndrátt og viðbragð, jafnvel lengd kasta.
En hvað þá með nýjungagirni í fluguhnýtingum? Jú, það er skemmtilegt, en fyrir byrjendur er almennt mælt með því að byrja á fáum, vel völdum flugum í fyrstu. Ná góðum tökum á hverri og einni, áður en næsta er tekin fyrir og umfram allt, ekki velja einhverja rosalega flókna flugu með samsettum væng úr fimm fjöðrum eða þurrflugu með þyrlupalli og CDC kraga. Ég hef fylgst með góðum dreng í nokkur ár sem er vitringur mikill, hann veit nánast allt um flugur og fluguhnýtingar, er hreintrúarmaður á heila ritningu hverrar flugu, þ.e. upprunalegu uppskrift hennar og fylgir henni út í hörgul. En, hann hefur aldrei haft nennuna í sér að nostra við eigin hnýtingar og því eru flugurnar hans bara eins og þær eru.
Við kynntumst fyrst á hnýtingarkvöldi þar sem heiðursgestur kvöldsins var einn okkar færustu hnýtara og þar með heimsins alls, því hnýtarar á Íslandi hafa það orð á sér að vera mjög góðir á heimsvísu. Umræddur hnýtari sat við þvinguna, spjallaði og hnýtti alveg í gríð og erg. Og hvað hnýtti hann? Jú, hann raðaði þverhausum á hvern krókinn á fætur öðrum, hnýttir og límdi, tók síðan næsta krók og endurtók leikinn, allt kvöldið. Kunningja mínum þótti lítið til þessa koma, bölsótaðist yfir þessum leiðindum, hann vildi hnýta heimsfrægu fluguna sem heiðursgesturinn átti heiðurinn að, ekki horfa á 16 þverhausa raðasta upp á króka allt kvöldið. Ég benti honum á að svona færu nú margir að því að hnýta, undirbyggðu 12 – 16, jafnvel fleiri flugur, tækju þær svona í áföngum, skref fyrir skref. Alltaf sama handbragð og á endanum væru þær tilbúnar á einu bretti, allar eins, allar afskaplega vel hnýttar.
Það sama á í raun við þegar menn byrja á að hnýta. Það er ekki verra að vera með uppskrift, en lykillinn að góðri hnýtingu er að endurtaka sömu fluguna ótal sinnum þar til maður er búinn að ná tökum á henni. Þá fyrst snýr maður sér að annarri flugu, kannski sömu tegundar en með öðrum hráefnum eða allt öðruvísi flugu. Mikilvægast er að flýta sér ekkert of mikið, leyfa vöðvunum að sjúga í sig handbragðið, byggja vöðvaminnið þannig að þegar þú hnýtir fluguna næst, þá rifjast aðferðin fyrr upp og þær verða hver annarri líkar. Þetta er svolítið eins og baka góðar jólasmákökur. Það getur tekið nokkrar atrennur að baka góða vanilluhringi, en ég er nokkuð viss um að þeir njóta á endanum meiri hylli heldur en 16 sortir sem allar eru eitthvað einkennilegar á að líta eða bragða.
Þessi spurning rifjaðist upp fyrir mér um daginn þegar ég fékk orðsendingu um að tiltekið hnýtingarefni væri nú aftur fáanlegt í verslunum hér heima. Kelly Green? Það eru alveg líkur á að einhver beri þetta nafn vegna þess að ættarnafnið Green á sér saxneskar og norrænar rætur og finnst í ensku og keltnesku, einna helst írsku. Eiginnafnið Kelly er líka til og það á sér svipaðar rætur því það er enska útgáfa írska karlmannsnafnsins Ceallach eða yfirfærð merking ættarnafnsins O’Ceallaigh. Og þannig að ég velti út fleiri ónauðsynlegum upplýsingum, þá stendur O’-ið í ættarnöfnum fyrir afkomandi og Mac stendur fyrir sonur.
En, auðvitað var þetta ekki svarið sem ég gaf viðkomandi, heldur að þetta væri heiti á ákveðnum lit sem væri vinsæll í augum fiska og því töluvert notaður í fluguhnýtingum. Rétt eins og ættar- og eiginnöfnin hér að ofan, þá á þessi litur ættir að rekja til Írlands og á að minna á græna haga þess, sem getur einmitt verið ástæðan fyrir því að hann er einkennislitur dags heilags Patreks og írskra búálfa (leprechauns).
Kelly green er bjartur og orkumikill litur, nánast yfirþyrmandi og er því oft paraður saman með svörtu eða skógargrænu til að milda áhrif hans. Á myndinni hér að ofan er litrófið frá hreinum Kelly green yfir í skógargrænan og á þessu rófi er flest hnýtingarefni sem merkt er Kelly Green. Eitt það vinsælasta hér á landi, Wapsi Tinsel Chenille – Kelly Green er nánast á miðju þessa rófs og notað í vinsælar Veiðivatnaflugur eins og Öldu, Helga V. Úlfssonar og Kelly Green, Olgeirs Andréssonar.
Vinsamlegast athugið að mismunandi stillingar tölvuskjáa geta haft töluverð áhrif á hvernig tilteknir litir birtast hjá hverjum og einum. Litirnir hér að ofan eru skv. RGB litastillingu sem notast við rauðan (R), grænan (G) og bláan (B) lit en það er ekki sjálfgefið að allir tölvuskjáir séu stilltir þannig.
Sá siður FOS að kveðja á árið með því að birta grein ársins sem er að finna í bæklingi Veiðikortsins fær að halda sér hér á síðunni. Þetta er ekki aðeins kveðja til ársins, heldur og fögnuður þess að nýtt Veiðikort er komið í sölu. Frá því að bæklingurinn kom síðast út, hefur fjölgað um eitt veiðisvæði á kortinu, Hagavík í Þingvallavatni og því eru nú 38 veiðisvæði innan vébanda Veiðikortsins.
Hvað FOS.IS hefur til málanna að leggja í nýjasta bæklingi Veiðikortsins má finna með því að renna í gegnum hann, á pappír eða rafrænt með því að smella hérna.
Um fá önnur áhugamál hefur verið fjallað á jafn rómantískum nótum í gegnum tíðina eins og stangveiði. Það í sjálfu sér ætti ekkert að koma á óvart, því hver sá sem er nýlega kominn úr veiði hefur væntanlega losað sig við vænan skammt af stressi hins daglega lífs og er það sem i daglegu tali er nefnt sultuslakur. Þetta er ekki aðeins einhver mýta eða goðsögn því rannsóknir hafa sannað að stangveiði bíður upp á allt það sem fær okkur til að losa um streitu. Hæfilega spennu, tekur hann eða ekki, útiveru og nánd við náttúruna.
Meira að segja síðasta sumar, sumarið sem aldrei kom eins og sumir segja, bauð upp á allt þetta, þó vissulega hafi aflabrögð verið svona upp og ofan. Eitt verður þó ekki af síðasta sumri tekið, það er liðið og við þurfum ekki að hafa neinar áhyggjur af því frekar. Nú erum við komin með nýtt Veiðikort I vasann eða veskið í símanum okkar og við kíkjum á vötnin sem í boði eru sumarið Hvert á að fara, hvenær og hve lengi á að staldra við hvert þeirra 37 vatna sem eru á kortinu. Raunar grunar mig að flest okkar sem nýta kortið reglulega heimsæki þau vötn sem næst okkur eru, skreppum eftir vinnu til að hreinsa vinnudaginn úr kollinum. Það má samt setja nokkur þeirra á óskalistann fyrir sumarfríið, elta góða veðrið því það verður örugglega sól við eitthvert vatnanna, kannski, vonandi. Það er nefnilega aldrei á vísan að róa með veðrið, rétt eins og veiðina.
Um daginn rakst ég á rykfallið fjölvítamínglas i eldhússkápnum. Í leit minni að best fyrir dagsetningunni sá ég að ráðlagður dagskammtur af D-vítamíni fyrir markhóp Veiðikortsins, 10 ára til 70 ára, er 15 míkrógrömm. Eins og allir vita þá er helsta uppspretta D-vítamíns sólarljósið okkar og meira að segja á skýjuðum degi myndum við D-vítamín, þó það taki aðeins lengri tíma. Mér fannst þetta stórmerkileg uppgötvun. Ef einhver fer að amast yfir of miklum tíma í veiði, þá getur maður alltaf borið því við að það hafi verið skýjað og því hafi maður þurft lengri tíma til að ná ráðlögðum dagskammti.
Ég er fyrir löngu kominn á það skeið þar sem ýmsir partar af mér eru komnir á tíma og þarfnast meira viðhalds heldur en áður. Ég sprett ekkert lengur fram úr á morgnanna (nema ég sé að fara í veiði) og stundum man ég ekki stundinni lengur það sem ég á að muna. Svo er það þetta með sjónina. Annað hvort hafa framleiðendur króka tekið upp á því að spara vírinn í þá og minnkað augun á þeim eða ég þarf að heimsækja augnlækninn minn og fjárfesta í gleraugum. Það gladdi mig því óumræðanlega þegar ég las merkilega grein um daginn sem sagði að stangveiði tefði fyrir öldrunareinkennum, skerpti heilastarfsemina og bætti einbeitingu, ynni jafnvel gegn vit- og minnisglöpum.
Því miður var hvergi minnst á að stangveiði ynni gegn þyngdaraflinu, þessu sem hefur gert það að verkum að brjóstvöðvarnir hafa látið undan síga og fært sig neðar á líkama minn með árunum. Eiginlega safnast saman rétt fyrir ofan beltisstað. Aftur á móti skilst mér að miðlungs virkur veiðimaður brenni 150 – 550 hitaeiningum á klukkustund í veiði, sem mér þóttu góðar fréttir. Ég fékk því ekkert samviskubit þegar ég settist niður með kaffi og kleinu(r) til að skrifa þennan pistill í Veiðikortabæklinginn, ég veiði bara kleinurnar af mér næsta sumar á meðan ég fylli á D-vítamín birgðirnar og … já, alveg rétt, vinn gegn minnisglöpunum.
FOS 