Mikil lifandis skelfingar upplifun var það um daginn að hlusta á sjálfan mig tuða fyrir framan tölvuna um flugu sem ég sá á samfélagsmiðlunum. Í anda er ég ennþá 28 ára, en það virðist vera sem hvorki líkami né heilabú séu á sama máli og ég. Þegar ég opnaði munninn sem jákvæður og umburðarlyndur maður á besta aldri, þá braust einhver úrillur gamall karl fram á varir mínar og sá hafði allt á hornum sér.

Fyrir nokkrum árum síðan, svona um það bil þegar ég var að byrja að fikta við fluguhnýtingar, þá fékk ég tilsögn frá mér miklu eldri manni og mikið óskaplega þótti mér vænt um það þegar hann settist á móti mér. Hann sagði mér ekki til, hann spurði mig spurninga eins og Hvers vegna gerir þú þetta svona? eða Af hverju velur þú þessa fjöður? og þegar ég hafði svarað, í þau fáu skipti sem ég hafði svar á reiðum höndum, þá sagði hann mér hvernig hann mundi gera hlutina og hvers vegna hann veldi allt aðra fjöður en þá sem ég hafði valið.

Þessi góði maður var hreintrúar, bæði á æðri máttarvöld og fluguhnýtingar, jafnvel svo að stundum var ég ekki viss hvort hann gerði nokkurn greinamun á heilagri ritningu eða fluguuppskriftum, hvað þá þekktum fluguhnýturum eða postulunum. Hann sat alltaf fastur við sinn keip ef ég brá út frá upphaflegri uppskrift og var óbilandi í því að benda mér á að svona var flugan ekki upphaflega. Það var hreint ekki þannig að hann væri mótfallinn því að bregða út frá uppskriftinni, hann var miklu frekar að leita eftir því að ég færði rök fyrir breytingunni. Oft nægði mér að segja eitthvað á þá leið að mér þætti hún veiðnari svona eða svona og hann var sáttur. Ég komst jafnvel upp með að velja allt annað efni í fluguna eða hnýta straumflugu sem votflugu, laxaflugu sem silungaflugu. Það eina sem ég varð að passa var að færa rök fyrir breytingunni og geta hennar.

Svo rammt hefur kveðið að þessum fyrstu kynnum okkar að ég hef tamið mér það síðan að taka það fram að umrædd fluga sem ég hef breytt og birt eða skrifað um, sé ekki samkvæmt uppskrift. Geta þess hverju ég hef breytt og jafnvel færa rök fyrir því, þó það sé ekki nema að mér finnist betur fara á þessu frekar en öðru. Ég breyti oft út frá uppskrift, því flugurnar verða jú fyrst og fremst að ganga í augun á veiðimanninum, annars er ekki von á að hann veiði nokkurn skapaðan hlut á hana.

Það varð mér sem sagt umhugsunarefni um daginn að ég tók upp á því að fussa og sveia þegar ég sá flugu á samfélagsmiðlunum þar sem hnýtarinn hafi notað gullkúlu í stað kopars í landsfræga flugu. Gamli úrilli karlinn braust fram á varir mínar og var hreint ekki uppbyggilegur í orðavali. Ég held að best fari á því að biðja sjálfan mig afsökunar á þessu, það sem ég hefði viljað sagt hafa er að þarna hefði hnýtarinn mátt taka það fram að honum þætti eða reynsla hans sé, að viðkomandi fluga veiði eða líti betur út með gulli heldur en kopar. En hvers vegna fór þetta svona í taugarnar á gamla karlinum? Jú, kannski vegna þess að skömmu síðar höfðu fleiri hnýtarar apað eftir þessari mynd, látið glepjast af gullinu og einn þeirra þrætti meira að segja fyrir að flugan hefði upprunalega verið með koparkúlu.

Til að kippa 28 ára gömlum sjálfum mér niður á jörðina sendi ég vinkonu minni, henni Gervi Greind mynd af mér um daginn og bað hana um að stílfæra hana í anda 60 ára gamals pirripúka. Er að spá í að ramma hana inn og hafa við tölvuna mína, en held mig samt við það álit mitt að það fari betur á því að geta breytinga sem menn gera á flugum. Mín vegna má alveg sleppa því að bæta afbrigði eða útfærsla við heiti flugunnar, það segir sig sjálft ef fráviks er getið.

Það kemur helst fyrir í febrúar að ég heimsæki aðra hnýtara og eyði með þeim kvöldstund eða hluta úr degi. Annars húki ég oftast einn við hnýtingar heima við, gjarnan við skrifborðið mitt með einhvern snillinginn á skjánum og eyði álíka mörgum augnablikum við að stöðva myndbandið eins og ég eyði við hnýtingarnar sjálfar. Í báðum þessum tilfellum grípur stundum einhver örvæntingafullur latínó gæi um sig innra með mér og ég keyri hnýtingarnar alveg upp að hámarkshraða og enda þar af leiðandi skjálfandir úti í skurði með allt í klessu. Það má, en það er oftast óþarfi.

Það er nefnilega mikill munur á hámarkshraða og æskilegum hraða. Hið fyrra á við um hnýtara sem hafa hnýtt í áraraðir, einhverja hundruði af viðkomandi flugu og eru jafnvel atvinnumenn. Þeir hafa allt efnið tilbúið við höndina og þurfa aldrei að hugsa um hvað kemur næst. Er þetta rétt efni, hvaða krókur er þetta eða eitthvað annað.

Þegar maður ekur úti á þjóðvegi þar sem hámarkshraðinn er 80 eða 90 km þá er ekki óalgengt að það birtist svona blátt skilti með hvítum tölustöfum áður en komið er að krappri beygju (40, 50 eða 60 km æskilegur hraði) og maður hægir á sér. Í fluguhnýtingum getur þessi beygja verið óþjált efni sem flækist um puttana, vængur sem þarf að sitja rétt eða hringvaf úr einhverjum ræfli sem aldrei leggst almennilega. Kannski er ég einn um að upplifa mig stundum með nefið fullt af ryki eftir að Speedy Gonzales hefur spítt fram úr mér, en það verður bara að hafa það. Ég held nefnilega að það sé engin skömm af því að fara sér hægt þangað til maður hefur náð góðum tökum á hnýtingum. Þetta er kannski eitthvað sem byrjendur í fluguhnýtingum þyrftu að hafa í huga, æfingin skapar meistarann.

Fyrr eða síðar, jafnvel reglulega, gera hnýtarar sér grein fyrir því að mistök eru óhjákvæmilegur fylgifiskur fluguhnýtinga. Jafnvel þegar maður hefur mælt allt rétt, stillt efnið af á milli fingra sér eða á krókinum og vefur hnýtingaþræðinum um efnið, þá gerist eitthvað sem verður þess valdandi að allt fer úrskeiðis. Hvað er þá til ráða?

Sumir missa sig og orðaflaumur fúkyrða flæðir óhindrað, aðrir hrista bara hausinn og skilja hvorki upp né niður í því hvað gerðist eiginlega. Þá er gott að muna eftir gamla góða Reply-takkanum, spóla aðeins til baka í huganum og rifja upp hvað maður gerði vitlaust.

Ef svo illa vill til að það er ekki hægt að vinda ofan af vandamálinu, þá er tvennt í stöðunni. Annars vegar er hægt að láta sig hafa það og treysta á að fiskurinn sjái illa eða hann hafi alls ekki sama fegurðarskyn og maður sjálfur, klára einhverja ómynd af flugunni og setja hana til hliðar í fluguboxinu. Í mínu tilfelli verða þannig flugur oftast síðastar fyrir valinu í veiði eða þá hreinlega aldrei settar undir, þannig að núorðið verður síðari kosturinn oftast fyrir valinu, þ.e. að ég ýti aftur á Replay-takkann.

Með því að ýta tvisvar á Replay-takkann, þá tekur maður fram hárbeitt rakvélablaðið eða glersköfuna og hreinlega sker allt efnið af krókinum og byrjar upp á nýtt. Í 99% tilfella er krókurinn dýrasti partur flugunnar og ef þú ert ekki að nota handónýta króka sem særast auðveldlega, þá er einfaldast að byrja upp á nýtt.

Hversu oft geri ég einhver mistök í hnýtingum? Tja, svona tvisvar til þrisvar á ári, en ef ég á að vera fullkomlega hreinskilinn, þá gerist það miklu oftar en ég vil í nokkurn tíma viðurkenna.

Fluga er ekki bara fluga, ekki frekar en súkkulaði er bara súkkulaði. Súkkulaði er til í ýmsum styrkleikum, því hreinna sem það er því dekkra og hreinast er það næstum því svart. Viðbætt efni, eins og t.d. mjólk eða rjómi, lýsa súkkulaðið eins og við þekkjum. Ég er svolítið af gamla skólanum og tel ‚hvítt‘ kakólaust súkkulaði ekki með. En hvað kemur þetta flugum og fluguveiði við?

Jú, það er til fluga sem flestir áhugamenn um flugur þekkja og hún er kennd við súkkulaði. Þetta er einföld fluga, en þar með er líka allt sem getur talist einfalt búið, því það getur reynst þrautinn þyngri að finna hana á vefnum, því hún getur heitið óteljandi mörgum nöfnum. Sem tæmi um þau eru Chocolate Emerger, Chocolate Foam Wing, Chocolate Foam Wing Emerger, Chocolate Foam Wing Midge Emerger, Chocolate Foamback Emerger, Chocolate Thunder, Chocolate Thunder Foam Back Emerger o.fl.

Allt eru þetta nöfn sem veraldarvefurinn geymir yfir flugur sem eru ákaflega keimlíkar í útliti og að efnisvali og gera má ráð fyrir að lesendur kannist við enn fleiri nöfn á flugum sem líkjast einhverri af þeim sem sjá má á myndinni hér að neðan. Litbrigði þessara flugna eru alveg eins og súkkulaðisins, allt frá dökk, dökk brúnum lit yfir í rjómakenndan, brúnleitan blæ.

Ég veit ekkert um uppruna þeirra flugna sem eru á myndinni. Í fæstum tilfella er skráður höfundur og þeir fáu sem hafa verið tilgreindir eru yngri en elstu myndir af viðkomandi flugu eru þannig að það fellur svolítið um sig sjálft að þeir hafi fundið upp á að hnýta hana. Kannski fer bara best á því að segja að þessi fluga sé, eins og svo ótal margar aðrar, upprunninn í náttúrunni sem fjöldi veiðimanna hefur apað eftir, þar á meðal ég án þess að taka það í mál að teljast hönnuðir eða höfundar hennar.

Í anda þeirrar sérstöku hefðar okkar að íslenska heiti á ýmsu mismerkilegu, eins og til dæmis erlendum borgum; Lundúni, Kaupmannahöfn, Jórvík o.fl. þá ætla ég ætla að laumast til að kalla þá flugu sem ég hef átt í mínu boxi í nokkuð mörg ár, Súkkulaðifrauð. Fyrir þá sem vilja berja hana augum, þá má finna uppskriftina að henni eins og ég hnýti hana hérna og frænku hennar, Lakkrísfrauð hérna.