Það eru skiptar skoðanir á öllu mögulegu, það vita flestir sem hafa opnað munninn og tjáð sig um eitt eða annað sem tengist stangveiði. Ég opna oft munninn, meira að segja stundum án þess að segja nokkurn skapaðan hlut. Það gerðist einmitt um daginn þegar ég sá veiðimann úti í vatni draga inn, húkka spúninum í neðstu lykkju og snúa sé hvatlega við og stefna í land. Þetta eitt og sér varð ekki til þess að ég opnaði muninn án hljóða, heldur það sem á eftir fór.
Ég sem samt opnaði munninn án þess að gefast tækifæri til að segja nokkurn skapaðan hlut áður en viðkomandi varð fótaskortur eða rák tána í grjót og steyptist fram fyrir sig. Ég hafi svo sem ekki neinar áhyggjur af því að veiðimaðurinn mundi drukkna, slíkt var dýpið ekki. Nei, ég hafði meiri áhyggjur af stönginni sem hann hélt á og lét vísa beint af augum. Við fallið vísaði stangartoppurinn skyndilega niður á við og ekki munaði ekki nema hársbreidd að hann rækist í bakkann og brotnaði. Það fór nú reyndar betur en á horfðist, veiðimaðurinn stóð ólaskaður upp en rennandi blautur. Sömu sögu var að segja um stöngina, hún slapp þótt litlu hefðu mátt muna.
Maður veit aldrei hvenær manni verður fótaskortur, sumir eru með svo kallaða flækjufætur og detta hreint út af engu, aðrir taka bara út sinn eðlilega skammt í lífinu af fótaskorti. Hvort heldur sem er, ef þú ert á labbi með veiðistöng, láttu hana vísa aftur og haltu bara laust um hana. Ef þér verður fótaskortur, þá einfaldlega sleppir þú stönginni og þú hefur tvær hendur lausar til að bera fyrir þig. Það eru líka mun minni líkur á að stöngin verði fyrir skakkaföll við það að falla óhindrað til jarðar heldur en ef hún rekur toppinn í fyrirstöðu eða þú haldir fast um hana og látir allan þunga þinn lenda á henni í fallinu.
Ekki er allt gull sem glóir og meira að segja gull getur látið á sjá. Gullið sem glóir oftast í höndum fluguveiðimanna er reyndar oftast meira í ætt við bronze eða nikkelhúðaðan málm. Það er misjafnt hve hratt krókarnir okkar láta á sjá, en jafnvel þeir bestu geta látið undan síga fyrir tímanns tönn. Bitið fer úr þeim, þeir geta bognað en algengast er þó að einhver partur þeirra fari að ryðga. Vissulega eiga margir ódýrari krókar það til að ryðga þegar minnst varir, ekki þó algilt, en meira að segja ryðfríir krókar geta orðið fyrir barðinu á nágrannaflugu í boxinu ef hún fer að ryðga. Almennt um flugur, á eiga þær það þó sameiginleg að endast betur ef við pössum upp á að leyfa þeim að þorna í lok veiðidags eða strax og heim er komið.
Sjaldnast er lognið til trafala á Íslandi og yfirleitt nægir að hafa boxið opið í nokkrar mínútur úti við til að þurrka flugurnar, vindurinn gerir sitt. Já, og ef svo ólíklega vill til að það sé einhver smá rigning, þá má alveg smokra opnu boxinu undir bílinn í smá tíma, jafnvel í miðri matar- eða kaffipásu og leyfa því að þorna þar. Bara muna eftir því áður en ekið er af stað.
Á flestum spólum taumaefnis eru skráðar ýmsar upplýsingar um eiginleika efnisins, s.s. úr hvaða plastefni taumurinn er gerður, hve mikið er á spólunni (yds / metrar), sverleiki efnisins (in / mm) og síðast, en ekki síst; slitstyrkur efnisins (lb / kg). Svo er þarna stundum eða oftast að finna einhverja tölu með X fyrir aftan sem ég styðst oftast við þegar ég ákveð hvaða taumaenda ég viljið hafa fyrir ákveðna flugu. Þumalputtareglan með X töluna er að deila í stærð flugunnar með þremur (3) og þá fær maður út c.a. X stærð taums. Dæmi: þar sem ég á ekki von á kröftugum fiski (sjóbirtingi eða urriða af stærri stærðinni) og er með flugu #12 í höndunum þá veldi ég taum 4X eða öllu heldur 3X (12/3=4).
Það eru til ýmsar töflur um samspil taumaenda og stærðir flugna, þar á meðal hér á FOS. Öllum þessum töflum ætti að taka með fyrirvara þegar kemur að vali taumaefnis og þá sérstaklega hvað varðar slitstyrkt efnis. Fyrir það fyrsta er slitstyrkur tauma afar mismunandi eftir hráefninu í þeim, framleiðendum og gerðum frá sama framleiðanda. Það er alltaf öruggast að lesa á spóluna sjálfa ef þú ert að velta fyrir þér vali á taum eða taumaenda miðað við fiskinn sem þú ert að eltast við. En þó þú veltir fyrir þér og lesir á spóluna, þá er ekki allt sagt sem skiptir máli, ekki heldur í einhverri töflu sem þú finnur á vefnum.
Ég á kunningja sem ferðast vítt og breytt um veraldarvefinn og hann á sér uppáhalds lendingarsíðu. Þar finnur hann allt sem hann þarf að vita um fluguveiði. Eini gallinn á síðunni er að hún er Bresk og allt sem rökstutt er á henni í orðum eða með huglægu mati, miðast við Bretland. Hann þóttist himinn hafa höndum tekið þegar hann fann samanburðartöflu þar sem mælt var með 4X taum, 0.18mm sverum taum í miðlungs urriða. Miðlungs urriði á Bretlandi er tittur á Íslandi og það kom mér því ekkert á óvart að hann lenti ítrekað í að slíta tauminn þegar hann setti í fisk sem var 5lb (pund). Auðvitað er alveg hægt að landa urriða sem er 5 pund á 4X taum en þá verður fiskurinn líka að vera dasaður eða veiðimaðurinn að taka afskaplega mjúkt á móti og vera með tilheyrandi mjúkar græjur. Það leiðinlega er að þá gæti viðureignin orðið löng og skemmtileg fyrir veiðimanninn, en hreint ekki skemmtileg fyrir fiskinn og ekki heppileg ef sleppa skal fiskinum, en það er önnur saga.
En gefum okkur að þessi kunningi minn hafi lesið á spóluna og valið taumaefni eftir því hver uppgefinn slitstyrkur efnisins væri. Segjum sem svo að hann sé á veiðislóð þar sem vænta má bleikju sem er á bilinu 2 til 3 pund. Bætum því við að þetta er vatn, ekki lækur eða á. Hann gruflar í spólunum sínum og rekst á spólu sem merkt er með slitstyrk 3.5lb (pund). Til gamans skulum við taka fram að þetta var 6X taumaefni, 0.15mm. Hann kastar út, leyfir flugunni að damla eða dregur löturhægt inn, fær töku, glímir við bleikjuna og landar henni í háfinn. Málið er dautt og bleikjan væntanlega líka, þetta er of góður (mat) fiskur til að sleppa.
Í næstu veiðiferð fer hann í allt annað vatn þar sem frændi bleikjunnar á heima og urriðinn er mögulega þekktur fyrir að vera fjörugur, vilja hasar og bregðast vel við. Svo skemmtilega vill til að í þessu vatni er helst að finna urriða í sömu stærð, 2 til 3 pund. Kunningi minn man alveg eftir flottu 3ja punda bleikjunni og velur sama taumaefni. Urriði tekur allt öðruvísi en flestar bleikjur gera og mér finnst líklegast að kunningi minn rjúki út í veiðibúð og kvarti yfir þessu rusl taumaefni sem honum var selt því þegar innar á spóluna kom, var það alónýtt og hrökk í sundur við hverja einustu töku eða í miðri viðureign.
Ef við kryfjum þennan slitstyrk tauma, þá er hann mældur með jöfnu, hægt aukandi átaki í einhverri græju þar sem ákveðin lengd af taumaefni er fest í á milli tveggja arma sem færast í sundur. Græjan stendur alveg föst á gólfinu, er ekkert að vinda upp á sig, rykkja í efnið eða breyta átakinu frá einni hlið til annarrar. Slitstyrkur tauma hefur ekkert með þyngd fisks að gera, ekki tegund hans eða atferli. Þetta er einfaldlega mæling á því hvenær taumurinn slitnar í græjunni. Ef þið trúið mér ekki eða viljið fræðast meira um þetta, þá er ágæta lýsingu IGFA á prófunum að finna hérna. Alveg burtséð frá efasemdum mínum um taumastyggð fiska, þá nota ég alltaf umtalsvert sveran taumaenda þar sem ég á von á sjóbirtingi eða sprækum urriða. Sem viðmið þá nota ég minnst 16 punda taum í vötnum uppi á hálendi, helst 20 punda og í vissum vötnum fer ég ekki neðar en 25 punda. Eftir að ég tók upp þetta viðmið, þá heyrir það til undantekninga að ósærður taumur gefi sig, um hnútana mína gildir allt annað mál. Og í guðanna bænum, ekki rugla saman taum í lax eða urriða/sjóbirting. Urriði í sömu stærð og lax á alltaf vinninginn í atorku og dugnaði við að taka á móti.
Lukku Pésinn ég fékk símtal fyrir síðustu helgi; “Langar þig að veiða með mér í opnuninni?” var sagt á hinum endanum. Þegar ég hafði náð andanum, stóð ekki á svarinu og þannig atvikaðist það að á sunnudagsmorgun vorum við félagarnir saman á leið í opnun Veiðivatna.
Miðað við undanfarin ár var veðurspá með besta móti, hiti og léttur andvari í kortunum, eitthvað sem ekki hefur verið árvisst hingað til. Þannig að við klárum veðurfréttir strax, þá var hreint út sagt frábært veður á okkur fyrstu tvo dagana, hitastig á bilinu 16 til 18°C og sú gula heimsótti menn og málleysingja mestan part þessara daga enda var það mál margra gamalreyndra Veiðivatna karla og kerlinga að önnur eins blíða í opnun væri ekki í manna minnum.
Eftir að hafa komið færanlega veiðihúsinu fyrir gengt Stóra skálanum, kastað hátíðarkveðju á vini og kunningja, héldum við af stað í fullkomnum rólegheitum inn að Litlasjó. Veðrið lék við menn og það fór ekkert á milli mála að vötnin höfðu notið hlýinda síðustu dagana fyrir opnun, lífríkið rokið af stað og flestar strendur báru þess merki að Stóra Toppflugan hafði tekið vel við sér. Vatnshæð í Litlasjó við opnun var nærri meðallagi, kannski þó rétt undir og alls staðar fært án þess að bleyta dekk, lesist sem svo að vegurinn fyrir Hermannsvík er allur á þurru.
Það blundaði með okkur félögunum minning frá því í fyrra þegar við gerðum gott mót í Norðurbotninum og því stefndum við ómeðvitað þangað, en þar sem við vorum sérlega slakir á olíugjöfinni voru eiginlega öll stæði bókuð þegar við mættum á staðinn. Við afréðum því að renna úr Botni og norður í Stóra Hraunvatn. Í spjalli á leiðinni fékk ég loks heiti á þennan vegslóða frá Litlasjó, austur og norður með Nyrsta Hraunvatni og að Hraunfelli við Stóra Hraunvatn; Jagerslóðinn var það heillin því það ku taka eina Jagerflösku fyrir fullmannaðan bíl að keyra þessa leið.
Fyrsti fiskurinn sem ég tók í þessari ferð kom á land í Stóra Hraunvatni skömmu eftir að við mættum á staðinn. Fallegur og sérlega feitur urriði sem hafði greinilega átt góða daga um ævina og á örugglega eftir að bragðast vel. Heilt yfir voru allir fiskar sem við settum í afar vel haldnir, þótt hlutfall fiska sem féllu undir viðmið okkar að taka með okkur heim var nokkuð hátt. Það kann að vera að við höfum sett okkur hátt viðmið, en öllum fiski sem ekki náði 1,5 til 2 pundum var sleppt á umhugsunar og þeir voru að líkindum 50 sem þannig fengu tækifæri til að vaxa aðeins meira eða gleðja þá sem höfðu lægra viðmið heldur en við. Það kann að hljóma illa, en mér fannst full mikið af undirmáls urriða vera innan um það sem ég sá á aðgerðarborðinu þessa daga. Vissulega getur þurft að taka fisk sem kokgleypir beitu eða spún, en flugufiski má auðveldlega sleppa í meira mæli en margir gerðu. Það er aftur á móti sjálfgefið að fækka bleikjum eins og mögulegt er í öllum vötnum sem hún hefur tekið sér bólfestu í á svæðinu.
Úr Stóra Hraunvatni fórum við yfir í Litlasjó þar sem margir gerðu gott mót í Hermannsvík og nágrenni, mikið af fiski af mismunandi stærðum sem komu á land en ekki þyngdist kæliboxið okkar mikið á þeim slóðum og við færðum okkur fljótlega um set. Á stefnulausri ferð okkar á milli veiðistaða vorum við í fiski á nær öllum stöðum sem við drápum niður fæti. Það var t.d. mikið af fiski við Litlutá og í Norðurbotni, minna annars staðar og ekki urðum við varir í Grænavatni, enda stoppuðum við þar stutt.
Besta, og lang skemmtilegasta stoppið okkar var á mánudagskvöldið við Stóra Hraunvatn. Við höfðum heyrt af töluverði veiði í Auganu á sunnudaginn þannig að við vorum vel vakandi fyrir ummerkjum um fisk þegar við renndum að því. Að vísu þóttist ég sjá merki um fisk, en það var nú ekki þar sem við áttum hreint út sagt frábæra stund. Nei, þegar við stoppuðum og fengum okkur kaffibolla og skimuðum Stóra Hraunvatnið, sáum við vöðu af fiski í vatninu, stórar skvettur og stökk utar, en mikið líf rétt í kastfæri þannig að við beindum flugum okkar á þær slóðir. Þegar ég segi flugum okkar, þá var það raunar ein fluga sem við báðir notuðum með hreint frábærum árangri og aðeins þessi eina fluga; Gullbrá – gul.
Eftir að félagi minn, sem býr að mun lengri köstum en ég hef almennt yfir að ráða hafði tekið hvern fiskinn á fætur öðrum (man ekki nákvæmlega töluna) þá tók hann mig aðeins til bæna og bætti aðeins við kaststílinn minn meiri krafti, ákveðni og tímasetningum sem dugði heldur betur fyrir mig, og fiskarnir fóru að raðast inn að mér fannst eftir að mér tókst að bæta 1 – 2 metrum við kastið. Jú, stundum þarf löng köst og það sannaði sig þarna.
Þegar kula tók með kvöldinu dró verulega úr lífinu þannig að við festum stangir í haldara, fengum okkur kaffisopa og kættumst í sameiningu yfir frábæru kvöldi. Rétt í þá mund sem við ætluðum að setjast inn í bílinn, hófumst leikar að nýju í vatninu. Úff, það getur verið erfið ákvörðun að sleppa því að kasta á fisk sem er jafn ákveðinn í ætisleit og þarna var, en þar sem við vorum orðnir saddir af fisku og miklu meira en sáttir við lífið og tilveruna, þá ákváðum við að snúa baki við vatninu, settumst inn í bíl og héldum í náttstað. Stundum er einfaldlega nóg að eiga frábærar minningar og það er ekki endilega fjöldi fiska sem skapar þær, heldur upplifunin af þeim sem maður glímir við. Þegar upp var staðið þá tókum við 16 fiska með okkur til byggða, en eins og áður segir vorum við drjúgir í sleppingum þannig að þessar tvær stangir okkar voru með 66 fiska í opnuninni.
Ef eitthvað var gegnum gangandi og segja má að hafi einkennt þessa ferð okkar félaganna var það almenn rólegheit, innri friður og gleði að vera á staðnum. Gleðin og ánægjan kom í svo stórum skömmtum frá umhverfinu að það var óþarfi að innbirgða hana úr flösku, þó merkum áföngum hafi að vísu verið fagnað að hætti Austurrískra víngerðarmanna og vökvatapi mætt með stöku fljótandi brauði úr bauk. Það verður þó að viðurkennast að við hófsemdar mennirnir á sykur, þurftum samt að beita okkur sjálfsblekkingu þegar við gæddum okkur á ‚sykurlausum‘ súkkulaði hjúpuðum kanilsnúðum með kaffinu í ferðinni. Það er með ólíkindum hvað hægt er að fá mikið magn af sykri til að tolla saman í einum snúð.
Takk, Jón Ingi fyrir að bjóða mér með, þetta var ferð sem verður lengi í minnum höfð. Til ykkar allra sem ég hitti og átti spjall við; takk fyrir samveruna, og til ykkar hinna sem eigið eftir að fara í Vötnin; þau eru heldur betur kominn í gang, þetta verður veisla.
Það er hreint ekki alltaf auðvelt að gera upp við sig hvaða flugur maður eigi að velja úr geymsluboxinu yfir í jakkaboxið. Í mínu tilfelli skiptast geymsluboxin mín næstum því í tvo jafna helminga; flugur sem hafa sannað sig og svo tilraungripi. Þegar ég tala um flugur sem hafa sannað sig, þá eru það reyndar oftast eldri flugur eða þær sem bregða lítið frá eldri fyrirmyndum. Flestar hafa þær einfaldleika þess að vera mótív skordýra eða smáfiska sem hafa fyrir löngu sannað sig.
Undir tilraunagripi flokkast nýjungar í sköpulagi, efni eða útliti. Oft glannalegar nýjungar sem einhver gerði frábæra veiði á í fyrra eða árið þar á undan sem sögurnar glöptu mann til að hnýta heilu raðirnar af í mismunandi stærðum; Þessa verð ég að prófa. Ég er alls ekki einn um að láta glepjast, það fjölgar sífellt í flokkinum tilraunagripir og framboðið eykst ár frá ári. Hugmyndaauðgi hnýtara eru fá takmörk sett og ný efni til hnýtinga ýta undir nýjar flugur eða betrumbættar útgáfur eldri flugna.
Samtals er framboð þrautreyndra flugna og tilraunagripa orðið slíkt að veiðimenn eru, margir hverjir, haldnir valkvíða á mjög háu stigi. Í stað þess að ná tökum á ákveðinni flugu, gera smávægilegar breytingar á henni ef hún stendur ekki undir væntingum, þá sveiflast menn öfganna á milli, staldra stutt við tegund eða útfærslu flugna. Sumar flugur ganga í augun á fiski, aðrar ganga í augu veiðimanna og þannig verða sífellt til fleiri og fleiri tilraunaflugur. Ég upplifi það að vera með tilraunaflugu á tauminum í klukkutíma, útheimtir aðra tvo á milli fingranna við þvinguna, gera einhverjar breytingar sem ég tel vera til bóta, oftast eitthvað smáræði til einföldunar. Svo tekur annar klukkutími við með hana í veiði og ef illa gengur, bæði í fiskum talið eða framsetningu, þá taka bara aðrir tveir tímar við í lagfæringum.
Eftir stendur að lífseigustu flugurnar eru þessar hefðbundu og ef ég raða í jakkaboxið mitt, þá fylla þær ¾ á meðan tilraunaflugurnar fá aðeins ¼ af plássinu. Smátt og smátt, með tíð og tíma færast þó alltaf fleiri og fleiri úr tilraunaflugum yfir í þær sem hafa sannað sig, með öðrum orðum þeim fjölgar þar sem smekkur minn og fiskanna fer saman, nokkuð sem einkennist helst af því að ég lúffa fyrir þeirra smekk.
Allur sá tími sem fer í að fínpússa hugmynd að flugu er þó minnsta málið. Það er ekki fyrr en á veiðislóð er komið að hin raunverulegu vandmál fara að skjóta upp kollinum, því sjaldnast er það jafn augljóst og á myndinni hér að ofan hvað flugu skal velja og bjóða fiskinum.
Það er hægt að tuskast við fleira en fisk í veiði. Reglulega seilist ég í innanávasa á jakkanum mínum eða vöðlunum og næ mér þar í tusku sem ég bregð á línuna, sérstaklega ef ég er að veiða í vatni sem auðveldlega gruggast eða er auðugt af plöntu- eða dýrasvifi.
Ég hef minnst á þetta hér áður, en bara vegna þess að ég hrasaði nýlega yfir reynslusögu veiðimanns þar sem hann dásamaði örtrefjaklút til að þurrka af línunni sinni, þá langar mig til að árétta að nota ekki slíka klúta á flugulínur. Vissulega eru örtrefjaklútar fljótvirk leið til að þrífa óhreinindi af flugulínum, en þeir eru, eins og nafnið bendir til, búnir til úr örtrefjum og eru í raun ekkert annað en afar fíngerður pottaskrúbbur, framleiddur úr hráefnum eins og polyester, nylon, kevlar eða nomex. Allt kemísk efni sem eru harðari heldur en hefðbundin efni sem notuð eru í flugulínur.
Við endurtekna notkun á örtrefjaklút fjarlægir þú smátt og smátt ysta lagið af flugulínunni og það er einmitt lagið sem tryggir rennsli línunnar í gegnum stangarlykkjurnar. Í staðinn ættir þú að vera með mjúkan bómullarklút, jafnvel gleraugnaklút sem er örlítið stamur. Þeir klútar gera sama gagn og örtrefjaklútur, bara að muna að þrífa aldrei þurra flugulínu með þurrum klút. Annað hvort klúturinn eða línan verða að vera blaut, annars ertu að nota óhreinindin eins og slípimassa.
FOS 