Hver man ekki eftir einhverjum sem er sauðvitlaus, nautheimskur, hundlatur eða jafnvel með fiskaminni þannig að viðkomandi man ekki neitt stundinni lengur? En eru sauðir eitthvað vitlausari heldur en aðrir, naut heimskari heldur en gengur og gerist eða hundar latari heldur en til dæmis kettir? Ef eitthvað er að marka mína reynslu þá eru kettir töluvert latari heldur en hundar og eftir að hafa lesið fræðigrein um daginn, þá eru fiskar víst alls ekki jafn gloppóttir eins og við viljum vera láta.

Það hefur verið sagt um gullfiska að þeir verði aldrei leiðir á lífinu, þeir muni ekki hvernig annar endi fiskabúrsins lítur út þegar þeir hafa heimsótt hin endann og því er alltaf eitthvað nýtt sem ber fyrir augu þeirra. Veiðimenn hafa líka svolítið treyst á þetta þegar þeir nota alltaf uppáhalds fluguna sína. Reyndar var ég hérna um árið með einhverjar vangaveltur um að birtingarmynd lélegri veiði í ákveðnum vötnum eða ám gæti orsakast vegna þess að fiskarnir, sér í lagi þar sem veiða og sleppa er stundað, muni eftir algengustu flugunum og séu því hættir að líta við þeim. En það er önnur saga eða hvað?

Því hefur verið haldið fram að skammtímaminni fiska vari í u.þ.b. 30 sek. en rannsókn á vegum Hamilton Research Laboratory við McEwan háskólann í Edmonton árið 2012 leiddi í ljós að hlutbundið- og atferlisminni fiska getur varað í allt að 12 daga. Þegar átt er við hlutbundið- og atferlisminni er átt við lærða hegðun sem tengist ákveðnu umhverfi og atburði, sem í þessari rannsókn voru fæðuverðlaun sem fiskar fengu ef þeir leituðu á ákveðin stað í umhverfi sínu. Leiðbeinandi rannsóknarinnar, Dr. Trevor Hamilton hefur einnig rannsakað hvernig heilaboðefnið dópamín tengist myndun hlutbundins minnis í fiskum. Sú rannsókn hefur sýnt fram á að ákveðin taugaboðefnaferli í heila fiskar geta stuðlað að því að þeir muni fyrirbæri eða hlut sem þeir hafa séð áður. Á mannamáli þýðir þetta að það eru ekki einungis þróuð spendýr sem eru fær um að muna eftir umhverfi sínu og hlutum, fiskar gera það líka.

Þessi vísindi eru sönnun á þekkingu veiðinörda sem hafa í áratugi haldið því fram að fiskar, laxfiskar sem aðrir fiskar, leiti aftur og aftur á bestu fæðu- og uppeldisstöðvarnar. Við höfum lengi vitað af fengsælum veiðistöðum í ám og vötnum þar sem finna má æti eða heppilegar aðstæður til hrygningar. Við höfum þó aldrei vitað nákvæmlega hvernig fiskurinn fer að því að finna þessa staði, dag eftir dag, ár eftir ár. Núna vitum við að fiskurinn einfaldlega man eftir stöðunum, rétt eins og við munum eftir stöðum þar sem við höfum gert góða veiði.

Þá er bara ósvarað spurningunni um það hvort fiskurinn muni eftir útliti flugnanna okkar? Óbragðinu (sársaukanum?) sem hún skildi eftir sig þegar þeir sluppu eða var sleppt og forðist þær þess vegna. Það eina sem gæti dregið úr neiðkvæðum afleiðum þessa er eðlislæg hvöt fiska til að éta og vernda afkvæmi sín. Þeir ánetjast flugum af því þær líkja eftir fæðu og ráðast gegn því sem ergir þá eða getur ógnað hrognum og seiðum þeirra.