Meira marabou

Það hefur ósjaldan komið fyrir að ég er helst til sparsamur á marabou fjaðrir þegar ég hnýti flugur eða ég nota ranga tegund þeirra í þær flugur sem ég er að hnýta í það og það skiptið.

Marabou fjaðrir, sem vitaskuld eru ekki af marabou storkinum heldur kalkún eða hænu, eru sérlega líflegt og púffí efni til fluguhnýtinga. Um leið og þær eru komnar í vatn þá verður oft heldur lítið úr þeim, nánast ræfilslegar ef ekki er nóg af þeim. Ég hef oft heyrt hvíslað í eyra mér; Meira marabou þegar ég hnýti með félögunum og ég er að vinna í þessu.

En hvað er þetta með mismunandi tegundir af marabou og hvað á maður að hafa í huga þegar maður kaupir slíkar fjaðrir? Gróflega má skipta marabou fjöðrum í þrjá flokka, hver með sína eiginleika og tilgang í fluguhnýtingum.

Frá vinstri; Plums – Blood quill – Stems

Langsamlega algengustu fjaðrirnar eru s.k. plums. Gríðarlegt magn þeirra í umferð ræðst einfaldlega af því að þetta eru algengustu fjaðrirnar á fuglinum, þær sem raða sér við enda fjöðurstafsins á stærri fjöðrum. Þessar fjaðrir eru helst nýttar með því að fjarlægja fanirnar eða staka geisla hennar frá hryggnum og nota í hringvöf eða sem dup í flugur. Raunar nota ég þessar fjaðrir gjarnan í skott á Damsel eða Nobbler flugum sem ég hnýti í stærð #12 og smærri.

Blood quill eru yfirleitt saumaðar saman í vöndul þannig að þær enda nær allar jafn langt frá sauminum og mynda þannig bústinn pensil með tiltölulega beinum enda. Fjaðrirnar eru gjarnan nýttar í væng eða skott á straumflugu og hver fjöður eða nokkrar saman eru hnýttar niður með stilkinum áföstum sem síðan er klipptur frá eða notaður til að þykkja búk hennar fyrir framan skottið.

Stems eða einfaldlega Woolly Bugger marabou eru lengstu og grófustu fjaðrirnar í fjölskyldunni. Hæpið er að nota nema 2/3 af þessari fjöður í hringvöf með stilkinum áföstum því neðsti hluti hans er yfirleitt svo sver að hann brotnar frekar en að vefjast um legg eða búk flugunnar. Þessar fjaðrir eru ofast notaðar í stórar flugur eða fanir reittar af stilkinum í smærri flugur. Almennt eru geislar þessara fjaðra heldur grófari heldur en hinna tveggja tegundanna hér að ofan og ekki alveg eins líflegar í vatni.

Þegar kemur að því að velja marabou fjaðrir, þá kaupi ég ekki marabou fjaðrir óséðar nema þá frá framleiðanda sem ég treysti og hef góða reynslu af. Það er eiginlega tvennt sem ég hef helst í huga þegar ég vel fjaðrir. Nær allar marabou fjaðrir eru litaðar og þegar ég vel mér quills eða stems, þá horfi ég fyrst á það hvort liturinn sé þéttur og einsleitur og hafi örugglega náð allri fjöðrinni. Það kemur ósjaldan fyrir að neðsti partur þessara fjaðra sé lítið sem ekkert litaður sem skerðir nýtingu þeirra. Hitt atriðið sem ég skoða er hvort fjaðrirnar séu óskemmdar, ekki tættar og rifnar þannig að jafnvel hluta vanti í fjöðrina sem gerir hana álappalega þegar hún er hnýtt. Brotinn stilkur er líka eitthvað sem ég skoða, því það getur verið óttalegt vesen að ná ósködduðum fönum af brotnum stilk.

Það er mín reynsla að ákveðin vörumerki tryggja ákveðin gæði, annað hvort ásættanleg eða framúrskarandi, þannig að ég treysti mér alveg til að versla nokkrar tegundir á netinu, óséðar. En, rekist ég á nýtt eða óþekkjanlegt vörumerki, þá reyni ég alltaf, ef mögulegt er, að opna pakkann og renna lauslega yfir fjaðrirnar áður en greitt er fyrir vöruna. Ég hef aðeins einu sinni fengið svip frá starfsmanni í verslun þegar ég hef gert þetta. Sá svipur fór nú fljótlega af honum þegar ég dró brotna fjöður upp úr honum og spurði; Hver er afslátturinn af þessari?

Hvaða þráð í fluguna?

Það þarf víst ekki að fara mörgum orðum um það að flugur eru misjafnar. Fíngerðar, grófar, stórar og litlar, svo ekki sé nú farið út í það til hvaða veiða þær eru ætlaðar. Sumar flugur eru eyrnamerktar löxum, aðrar urriða, enn aðrar bleikju og þar fram eftir götunum. Nei, ég ætla ekkert að efast um eyrnamark flugna, bitin aftan vinstra gefur einfaldlega til kynna að urriði hafi tekið í hana, nartað skotti aftan er einkenni bleikjunnar rétt eins og skóflað upp að framan. Ég hef ekki hugmynd um það hvað eyrnamark laxaflugu er, hann tekur ekki flugu, hann agnúast víst helst út í þær og festist bara óvart. Við skulum sjá til hvort einhver hafi ekki eitthvað við þessa setningu að athuga.

Í fljótu bragði man ég aðeins eftir einu sem allar flugur eiga sameiginlegt og það er hnýtingarþráðurinn. Þessi dásemd sem getur leikið í höndum manna, orsakað fúkyrðaflaum þegar hann slitnar eða lagst svo vitlaust að efnið undir og ofaná verður eins og kroppinbakur Frúarkirkjunnar í París.

Til langs tíma var hnýtingarþráðurinn spunninn úr silki, síðan hör og nú síðast komu gerfiefninn og þeim fjölgar ár frá ári. Eins og fram hefur komið hér á síðunni, þá er sverleiki þráðar helst gefinn upp með þremur mismunandi stöðlum. Núll skalanum (e: aught) sem við þekkjum sem einhver tala með viðskeytinu /0 þar sem hærri tala táknar grennri þráð. Denier skalinn sem snýr þessu á hvolf þar sem hærri tala táknar grófari þráð. Svo datt einhverjum í hug að fara merkja hnýtingarþráðinn með tex eða decitex sem er eiginlega sama aðferðin og notuð er við denier. Gallinn við allar þessar aðferðir er eftir sem áður að engin þeirra mælir raunverulegan sverleika þráðar, þeir byggja allir á vigt og því er ekki hægt að bera saman sverleika mismunandi hráefna með því að styðjast við þessa skala. Ef hnýtarar vilja virkilega sökkva sér niður í þessar pælingar, þá er hægt (með smá snúningum og stússi) að finna micron einingu hnýtingaþráðar hjá nokkrum framleiðendum og þá sjáið þið svart á hvítu hver sverleiki þráðarins er. Meira að segja ég nenni ekki að sökkva mér niður í þessar pælingar. Þess í stað ætla ég aðeins og henda hér inn grófa flokkun á nokkrum sverleikum og til hvers þeir hafa hentað mér best og byggja á því sem er til staðar við mitt hnýtingaborð.

UNI 1/0 þráðurinn er eiginlega steypustyrktarjárnið í fluguhnýtingum. Sérstaklega sver þráður sem hentar nær eingöngu í stærri straumflugur, saltvatnsflugur og aðrar flugur sem hætt er við að verði fyrir miklu áreiti. Þennan þráð keypti ég nær eingöngu fyrir forvitnis sakir og hef nær ekkert notað hann.

UNI 3/0 þráðurinn er eiginlega sá sverarsti sem ég hef notað og þá helst til að spinna og festa niður mökk af dádýrahárum á flugu. Almennt nota ég þennan þráð ekki mikið, en það kemur fyrir að ég styrki púpur með honum ef ég vil ekki nota vír.

UNI 6/0 er að sögn annar af algengustu hnýtingarþráðunum. Hentar vel í vel flestar straumflugur, púpur og flugur þar sem ekki er endilega gerð krafa um nettan haus eða flothæfni flugu, nema þá til að hnýta niður flotefni eins og holhár eða svamp því sver þráður sker síður svampinn og hárin. Í einhvern tíma var talað um að byrjendur ættu að nota þennan þráð þar til þeir hefðu náð tökum á styrkleika þráðar og átaki við hnýtingar. Þótt ég hafi fært mig svolítið til á skalanum, þá nota ég þennan þráð ennþá þegar ég hnýti stærri púpur og straumflugur.

UNI 8/0 er sagður vera algengasti hnýtingarþráðurinn. Hentar ágætlega þeim sem hafa náð tökum á hnýtingum, passar vel í all flestar flugur og gefur möguleika á snyrtilegum frágangi hauss og fjaðra. Hann er enn í ákveðnu uppáhaldi og ég nota hann mikið. Þráðurinn sem ég hef bundist ástar- og haturssambandi við, tek hann alltaf fram og byrja með hann, en þegar hann hefur slitnað þrisvar til fjórum sinnum í einni flugu, þá skipti ég yfir í aðra tegund sem er jafnvel léttar.

Veevus 10/0 er eiginlega minn alhliða þráður í dag. Þó aught tala hans gefi til kynna að hann sé veikari en UNI 8/0, þá er því þveröfugt farið. Hann er eins og talan gefur til kynna, grennri en hann er töluvert sterkari og heldur sér vel í keflishöldunni. Þennan nota ég óspart í miðlungs straumflugur, votflugur og púpur sem ekki krefjast rennislétts yfirborðs.

Í púpur sem ég vil hafa rennisléttar, þá nota ég annan tveggja; Veevus 140 eða UTC 70. Þessir þræðir eru báðir gefnir upp í denier og UTC þráðurinn er sverari, en hann er hreint ekki tvöfalt sverari þó hann sé tvöfalt þyngri. UTC var lengi vel minn þráður, en hann á það til að trosna svolítið hjá mér og því leitaði ég að arftakanum og fann hann í Veevus 140 sem heldur sér betur og er þess að auki grennri. Þessa þræði nota ég gjarnan í votflugur og þeir hafa reynst mér vel þar sem ég vil hafa rennislétta áferð og snyrtilega vafninga.

Þá er aðeins eitt af mínum algengustu þráðum eftir og það er sá sem ég nota í smávaxnar flugur, hvort heldur þær tilheyra ættbálki púpa, votflugna eða straumflugna. Eftir að hafa prófað nokkuð margar tegundir, þá sættist ég á nota Veevus 16/0 og sé ekki eftir því. Hvað sem ræður, þá leikur þessi þráður við mismunandi hráefni, heldur vel í hnútum og tekur lakki vel þannig áferðin verður falleg. Það sem þessi þráður er spunninn, rétt eins og Veevus 10/0, en ekki flatur eins og Veevus 140 og UTC 70, þá næ ég að vísu ekki alveg eins sléttu yfirborði en þráðurinn vegur það upp með því að vera sérlega sterkur og meðfærilegur.

Að lokum er vert að geta þess að val á hnýtingarþræði er mjög persónubundið og eflaust skilja sumir ekkert í þessu vali mínu og vilja meina að einhver annar eða önnur tegund sé miklu, miklu betri. Þó uppskrift að flugu segi svona og svona marga vafninga af þessum eða hinum þræðinum, þá getur einn hnýtari vafið þennan þráð þétt og áferðafallega á meðan sá næsti gerir ekkert annað en slíta hann eða búa til hóla og hæðir. Við erum berum okkur misjafnlega að og beitum mismiklu átaki, svo er sumum það gefið að láta hvern vafninginn renna saman við þann næsta á undan á meðan aðrir flengjast út og suður, fram og til baka og það grisjar samt sem áður í undirlagið.

Engjaflugan

Það verður seint af Elliðavatni tekið að það hafi ekki veitt veiðimönnum innblástur þegar kemur að fluguhnýtingum. Hér gefur að líta flugu Jóns Pedersen sem hann nefndi eftir Engjum Elliðavatns. Þótt flugan hafi oftast verið nefnd í sömu andrá og Elliðavatn, þá hefur hún vissulega reynst vel víðar og engin ástæða til að spara hana fyrir það vatn.

Höfundur: Jón Pedersen
Öngull: votfluguöngull #10 – #16
Þráður: svartur
Búkur: koparvír
Vængurstubbur: fanir úr stéli gullfasana
Skegg: sfanir úr svartri hanafjöður
Haus: svartur, lakkaður

Eins og fyrir margar aðrar klassískar íslenskar flugur, hefur Flugusmiðjan sent frá sér kennslumyndband fyrir þessa flugu:

Áramótakveðja – stutt könnun

Eins og bjartsýnustu einstaklingum veraldar er einum lagið, sem veiðimenn eru að upplagi, gerir FOS.IS ráð fyrir að geta bryddað upp á nýjungum í tengslum við Febrúarflugur sem eru rétt handan við hornið. Allar áætlanir og hugmyndir að óhefðbundinni dagskrá hljóta samt að taka mið af gildandi reglum um samkomuhald í febrúar en okkur þætti samt gott að heyra undirtektir áhugafólks um fluguhnýtingar við því sem FOS.IS og samstarfsaðilar eru að velta fyrir sér og jafnvel fá uppástungur lesenda að nýbreytni sem kryddað geti þetta árlega átak okkar.

FOS.IS þakkar þér og öðrum lesendum sínum fyrir samfylgdina á árinu sem er að líða og óskar öllum farsældar á nýju og spennandi ári. Vonandi gengur þessi veiruskolli yfir sem fyrst þannig að við getum komið saman í raunheimum á nýju ári.

Nánar má fræðast um Febrúarflugur með því að smella á myndina hér að ofan.

Til að taka þátt í könnuninni getur þú smellt á hnappinn hér að neðan, það ætti aðeins að taka örfáar mínútur að svara henni.

Brúnka

Þessa flugu hannaði Jón Sigurðsson með Elliðavatn í huga, en flugan hefur að sögn sannað sig víðar en þar. Eins og sjá má sver flugan sig í ætt við aðrar nymphur sem ættaðar eru úr Elliðavatni.

Uppskrift flugunnar má, eins og fjölda annarra flugna, finna í Veiðiflugur Íslands sem Jón Ingi Ágústsson tók saman um árið, en Ívar Örn Hauksson (Ívar’s Fly Workshop) endurvakti áhuga landanns á flugunni fyrir skemmstu og gerði ágæt skil.

Höfundur: Jón Sigurðsson
Öngull: hefðbundin púpukrókur #12 – #18
Þráður: svartur
Vöf: koparvír
Búkur: afturbúkur úr rauðbrúnu flosi, frambúkur úr dökkbrúnu flos
Vængstubbur: vængfjöður hringfasana eða aðrar tvílitar fjaðrir
Haus: svartur, lakkaður

Hér að neðan má sjá þegar Ívar hnýtir Brúnku, Jóns Sigurðssonar:

Marfló

Í stað þess að birta hér uppskrift að ákveðinni flugu með ákveðnu nafni, þá ætla ég að brjóta normið og setja fram það sem ég kýs að kalla eina af ótal aðferðum til að hnýta marfló. Aðferðir, hráefni og útfærslur marflóa eru nær óendanlegar og til að vera fullkomlega hreinskilinn, þá eru sumar marflær svo flóknar og útheimta sértæk hráefni að flesta rekur í strand á fyrstu mínútum hnýtingarinnar.

Flugan hér að ofan er hnýtt samkvæmt aðferð sem meistari Davie McPhail birti árið 2013. Þetta er sú aðferð sem ég hef notað frá upphafi þegar ég hnýti marfló. Hér set ég þann fyrirvara að þegar ég hnýti örsmáar marflær eða vatnakrabba, þá nota ég hefðbundin hnýtingarþráð í stað koparvírs til að klára fluguna og oftar en ekki þá sleppi ég fálmurunum og hef aðeins skott á flugunni, ef ég man þá eftir því.

Búkefnið getur verið allt frá ólituðum héra, yfir í eitthvað bleikt, appelsínugult, rautt, grænt, brúnt, svart eða drappað.

Eins og Davie McPhail er einum lagið þá er hann ekkert að flækja málið, beitir aðferð sem allir ættu að ná tökum á og heldur sig við fá hráefni sem flestir ættu að eiga. Sjálfur hef ég um árabil notað latexhanska sem ég klippti í renninga fyrir margt löngu síðan, einn hanski endist mér trúlega ævina og ég er ekkert kræsin á efnið í búkinn, hvað eina sem er í heppilegum lit getur orðið fyrir valinu.

Höfundur: Davie McPhail
Öngull: grupper í stærð #10 til #16
Hnýtingarþráður og vöf: mjúkur koparvír
Fálmarar og skott: stokkandarfjöður
Bak: plast renningur / plast foil
Búkur: héradub í æskilegum lit, gjarnan með íblönduðu glitefni

Það eru til ótal útfærslur af flugum sem hnýttar hafa verið og líkja eiga eftir marfló og vatnakröbbum eins og sjá má þegar rennt er yfir þær  flugur sem komið hafa fram í Febrúarflugum síðustu ár. Hér má sjá nokkrar af þeim sem komið hafa fram:

Zebra Midge

Þessi fluga er eignuð Edward (Ted) Welling frá Arizona í Bandaríkjunum og sögð hafa komið fram á sjónarsviðið árið 1996. Það er engin ástæða til að efast um að Ted hafi gefið þessari flugu nafn sitt, en þegar ég sá þessa flugu fyrst, þá hélt ég að hún héti Black, Copper Bead-head og væri íslensk í húð og hár eftir Bjarna R. Jónsson og hafi komið opinberlega fram á sjónarsviðið í þeirri góðu bók Veiðiflugur Íslands árið 1997. Þessum flugum svipar óneytanlega töluvert saman þótt litum kúlu og vírs væri eitthvað víxlað.

Upprunalega var Zebra Midge hnýtt svört og silfruð, en með tíð og tíma hefur litum og afbrigðum hennar fjölgað ört, sumum gefin sérstök heiti en í grunninn eru þetta allt sömu flugurnar;  silfraðar, gylltar eða koparlitaðar í ýmsum litum.

Flugan er gjarnan hnýtt með kúlu í yfirstærð m.v. þumalputtaregluna um stærð kúlu m.v. krók, en eitthvað hefur sú tilhneiging dalað síðustu ár og kúlurnar minnkað eitthvað með tilkomu tungsten kúla.

Höfundur: Ted Welling
Öngull: grupper / emerger #12 – #20
Þráður: svartur
Vöf: silfraður vír
Búkur: þráðurinn
Haus: silfurkúla, gjarnan í yfirstærð m.v. krók

Hér má sjá Tim Flagler hnýta, því sem næst, upprunalega Zebra Midge:

Mercury Black Beauty

Þegar maður sér flugu eins og þessa, þá verður manni ósjálfrátt hugsað til þess hve margir veiðimenn hafi mögulega hnoðað í sömu fluguna, hingað og þangað um heiminn, án þess að hafa minnstu hugmynd um tilveru hennar undir einhverju ákveðnu nafni. Það var árið 1992 sem Pat Dorsey og félagar gáfu þessari flugu hans þetta nafn eftir vel lukkaða veiðiferð þar sem hún lék stórt hlutverk.

Í bók Pat, Tying & Fishing Tailwater Flies segir hann frá þessari flugu og tilurð hennar, en lesa má á milli línanna að fluguna hafi hann notað í mörg ár áður en henni var gefið nafn. Þetta var einfaldlega lítil svört púpa sem hann átti alltaf, auðveld í hnýtingu, endingargóð og veiðin.

Sjálfur hnýtti ég þessa flugu fyrst fyrir fjölda ára síðan, trúlega eftir einhverri mynd á vefnum og hafði ekki hugmynd um sögu hennar eða heiti fyrr en ég las fyrrnefnda bók, en það má víða finna umfjöllun um þessa flugu. Ýmsir hafa orðað það sem svo að Pat eigi heiðurinn af því að gefa henni nafn og halda henni á lofti, án þess að fullyrða að hann sé höfundur hennar, sem er e.t.v. rétt þegar um jafn almenna og víðþekkta flugu er að ræða sem margir hafa hnýtt.

Flugan á sér skilgetna systur sem heitir einfaldlega Mercury Midge og ættarsvipurinn er nokkuð augljós eins og gefur að líta hér að neðan.

Höfundur:Pat Dorsey
Öngull: votfluguöngull #18 – #24
Þráður: svartur 8/0
Búkvöf: kopar- eða silfurvír
Búkur: þráðurinn
Kragi : svart dub, fíngert
Haus: glerperla

Hér má sjá stutt og hnitmiðað myndskeið þar sem Mercury Black Beauty verður til:

Til að slá tvær flugur í einu höggi má hér gefa á að líta þegar Tim Flagler hnýtir Mercury Midge:

Gullbrá

Ef einhver er að leita að auðhnýttri, gjöfulli flugu í hvað fisk sem er, þá er þetta flugan. Gullbrá hefur glapið bleikjur í hrönnum, urriða í öðru eins magni og laxar hafa líka litið við henni og verið landað. Það eru einhver ár síðan ég setti þessa flugu fyrst í boxið mitt og þar á undan hafði ég sjálfur gert ýmsar tilraunir með Veniard UV Straggle í búk á flugum, en aldrei tekist jafn vel til eins og höfundi Gullbrár, Jóni Inga Kristjánssyni.

Flugan er afar auðhnýtt og heilagleiki hennar er ekki meiri en svo að höfundurinn hefur stundum gripið það efni í hana sem hendi er næst á hnýtingarborðinu og það virðist ekkert koma niður á veiðni hennar. Flugan hefur getið sér gott orð á Arnarvatnsheiði, í Veiðivötnum og eiginlega hringinn í kringum landið og öllum mögulegum veiðistöðum þar á milli.

Flugurnar sem hér koma fyrir sjónir eru hnýttar af höfundinum sjálfum fyrir FOS.IS og þær eru nú fyrirmyndir þeirra sem ég hnýti sjálfur.

Höfundur: Jón Ingi Kristjánsson
Öngull: Votflugukrókur #8 (Kamasan B175 / B200)
Þráður: Veevus Fluo Orange 12/0
Haus: silfurlituð vaskakeðja
Skott: UV2 Marabou fluo orange
Þræðir í skotti: Flashabou Mirage Opal
Búkur: Veniard UV Straggle St Gold

Craven’s Haymaker

Hverjum hefði dottið í hug að þessi fluga héti eitthvað sérstakt? En það er nú reyndar tilfellið að þessi Damsel / Nobbler / Woolly Bugger með gúmmílöppum heitir Haymaker og það sem meira er, hún er af Craven fjölskyldunni.

Í nokkur ár var höfundur flugunnar, Charlie Craven að bögglast með hana í nokkrum útgáfum þangað til hann varð sáttur við hana. Til einhverra ára var þessi fluga aðeins fáanleg í verslun Charlie’s vestur í Colorado í Bandaríkjunum, Charlie’s Fly Box Inc. en svo komst hún fyrir almenningssjónir þegar tímaritið Fly Fisherman birti grein um hana á prenti árið 2016.

Mér er það reyndar til efs að þessi fluga hafi í raun ekki þegar verið þekkt manna í millum, meira að segja hérna uppi á klakanum, löngu áður en Charlie setti á hana þetta nafn. Viðlíka flugu hefur maður séð í boxum veiðimanna hér í nokkur ár, þótt Haymaker (smáfiskur af sculpin tegund) sé ekki til hér á landi.

Þótt upprunaleg uppskrift Charlie Craven hljóði upp á svartar marabou fjaðrir og svartan kraga, þá lét ég það eftir mér að gera hana brúna og finnst hún sannast sagna ekkert minna veiðileg þannig. Sjálfur þyngi ég hana ekki eins og höfundur gerir ráð fyrir, dugar hún alveg eins og hún kemur óþyngd úr þvingunni.

Höfundur: Charlie Craven
Öngull: Straumfluguöngull ( 6 – 12 )
Þráður: Svartur 8/0
Skott: Marabou
Þynging: nokkrir vafningar af blýþræði
Lappir: ávalar svartar gúmmílappir, gjarnan mislitar
Búkur: svart/gylt chenille
Kragi: svört hænufjöður
Kúla: gylt (tunstend ef vill)

Greinina úr Fly Fisherman um þessa flugu má nálgast með því að smella hérna.

Burton

Þessa flugu hef ég oft og iðulega séð skráða fyrir fjölda fiska í Hlíðarvatni í Selvogi. Veiðimaðurinn er nær alltaf sá sami, en ég veit fyrir víst að þessi fluga er gjöful víða enda hönnuð eftir fyrirmynd sem fengin er beint upp úr maga ný veiddrar bleikju. Höfundur flugunnar, Hafsteinn Björgvinsson tjáði okkur að flugan hefði gefið vel í Elliðavatni á árum áður, allt að 300 fiska á sumri, bleikjur og urriða. Hafsteinn notar þessa flugu mikið, eða eins og hann orðar það; „Það hefur engin valkvíði verið hjá mér um fluguval þegar í veiði er farið eftir að ég notaði hana í fyrsta skipti„. Fluguna notar hann til jafns á láglendi sem hálendi og hún hefur gefið fisk í öllum þeim vötnum sem hann hefur stungið henni niður í.

Flugunni hefur skotið upp kollinum í nokkrum útfærslum í gegnum árin og uppskrift hennar hefur verið nokkuð á reiki hjá þeim sem ég hef spurt um. Sumir nota ullargarn, aðrir árórugarn og enn aðrir nota einfaldlega grófan hnýtingarþráð og láta þar við sitja. Höfundur flugunnar, Hafsteinn Björgvinsson, lét hafa eftir sér hér um árið eitthvað á þá leið að efniviðurinn í fluguna væri aðallega eitthvert járnarusl, spotti og einhver hár.

Sannleikurinn er sá að með tíð og tíma hefur Hafsteinn einfaldað fluguna enn frekar frá fyrstu útgáfu og áfram færir hún honum fisk. Í sinni einföldustu mynd hefur hann sleppt bæði vængjum og vír og notar nú eingöngu svart teygjuefni í hana sem hann lakkar síðan yfir.

Það er okkar trú að það sé alveg sama hvaða aðferð menn nota til að hnýta Burton, formið og einfaldleiki hennir er þannig að hún gefur vel í stærðum #12 og #14.

Höfundur: Hafsteinn Björgvinsson
Þráður: Svartur að eigin vali + garn ef vill eða þá svart UNI Flexx
Öngull: Legglangur votfluguöngull
Vöf: Silfurvír, ef vill
Kinnar: Hvítar stíffanir, ef vill

Efnisvalið í Burton hin síðari ár – Mynd: © Hafsteinn Björgvinsson

Full skapaðir Burton í dag – Mynd: © Hafsteinn Björgvinsson

Burton a’la FOS.IS

Langskeggur

Langskeggur er ein þeirra flugna sem ber nafn með réttu. Skegg flugunnar er langt, mjög langt og vel umfram það sem öll púpu- og votflugufræði segja hnýturum. En það hefur alls ekki komið niður á veiðni þessarar flugu, nema síður sé. Frá því Örn Hjálmarsson kom fram með þessa flugu hefur hún fært veiðimönnum ómælanlegar ánægjustundir á bakkanum.

Lengi vel veigraði ég mér við að hnýta þessa flugu, því eins og myndirnar bera með sér þá virðist ég ekki alveg ná því glæsilega, en jafnfram óvenjulega útliti flugunnar sem mörgum öðrum er gefið. Þessi hlédrægni mín við fluguna vék sumarið 2019 þegar ég horfði lengi vel á tifandi skordýr í Hraunsfirðinum sem var eins og snýtt út úr nös Langskeggs, eða öfugt. Ég nagaði mig heldur betur í hnýtingarhendina þegar ég sá umrætt kvikindi og einsetti mér að láta slag standa og setja í nokkrar flugur.

Mælt er með að eiga þessa flugur í stærðum #12 og #14 sem lætur nokkuð nærri stærð þess kvikindis sem ég sá í Hraunsfirðinum.

Höfundur: Örn Hjálmarsson
Öngull: 2XL votfluguöngull
Þráður: Svartur 8/0
Vöf: Koparvír
Bolur og frambolur: svart árórugarn
Vængstæði: dökkbrúnt flos eða Body Stretch
Skegg: Svört hanafjöður

Hér sýnir Eiður Kristjánsson hvernig hann hnýtir Landskegg:

Hise‘s Hetero-Genius

Höfundur þessarar flugu, Dave Hise, segir hana tilvalda leitarflugu, þ.e. flugu til að kanna hvort einhver fiskur leynist í vatninu. Sumir hafa sagt þessa flugu vera bræðing af Royal Wulff og Pheasant Tail sem má til sannsvegar færa m.v. útlitið. Appelsínuguli liturinn í flugunni er alveg vís með að kveikja vel í fiski.

Þessi fluga varð töluvert vinsæl undir lok síðustu aldar, seldist vel og náði töluverðri útbreiðslu, en lítið farið fyrir henni í umfjöllun á vefsíðum hin síðari ári, hverju sem það kann nú að sæta.

Það skal tekið fram að meðfylgjandi mynd af flugunni er fenginn að láni (með samþykki) frá Dave Hise, sjálfur hef ég ekki enn hnýtt þessa flugu.

Höfundur: Dave Hise
Öngull: Púpukrókur 10 – 16
Þráður: Hot Orange 6/0
Skott og vængstæði: Fasanafjöður
Vöf: Koparvír
Thorax: Peacock (brún frekar en græn)
Kragi: Svart dub (t.d. Hareline Ice Dub)
Haus: gull

Hise‘s Carp Nasty

Enn heldur leit mín að flugum sem hnýttar eru úr föðrum Hringfasana áfram. Þessi árlega leit mín leiddi mig á slóðir Dave Hise að þess sinni, en fyrri leit mín hefur m.a. leitt mig á slóðir  Mrs. Simpson. Þó þessi fluga beri nafn sem vísar á vatnakarfa, þá fullyrðir Dave að hann hafi veitt vartara, barra og fengrana á hana, en ekki bleikju eða urriða, ekki einu sinni regnbogasilung. Það gæti því orðið spennandi að prófa þessa flugu í okkar íslensku ferskvatnsfiskum.

Carp Nasty er nokkuð þekkt fluga í Bandaríkjunum og til í ótal útgáfum. Líkt og með margar aðrar flugur sem menn eiga við, þá ættleiða hinir ýmsu hnýtarar þær með því að bæta ættarnafni sínu við heiti þeirra, þannig er því farið með þessa útgáfu en myndbandið hér að neðan er ekki nákvæmlega sama flugan.

Það skal tekið fram að meðfylgjandi mynd af flugunni er fenginn að láni (með samþykki) frá Dave Hise, sjálfur hef ég ekki enn náð að hnýta þessa flugu svo vel útlítandi sé.

Höfundur: Dave Hise
Öngull: Votflugukrókur 8 – 12 / Grubber 8 – 12
Augu: Keilur eða vaskakeðja
Vöf: Koparvír
Fætur: Silly legs
Kragi/hringvaf: Fjöður úr hringfasana
Skott: Fjaðrir úr hringfasana

Sagan af Moppunni

Ein af þeim flugum sem hafa skotist upp á stjörnuhimininn í fluguveiðinni er Moppan eða The Mop Fly sem kom fram á sjónarsviðið undir lok síðustu aldar vestur í Bandaríkjunum. Flestir veiðimenn og hnýtarar þekkja þessa flugu í einhverri þeirri mynd sem hún hefur tekið á sig frá því hún kom fyrst fram. Höfundur flugunnar er Jim Estes sem búsettur var á þeim tíma í Norður Karólínu. Að sögn er Jim sérstaklega uppátækjasamur hnýtari, fer ótroðnar slóðir og leitaði hráefnis á ólíklegustu stöðum. Efnið í Moppuna fann hann í s.k. Dollarstore, fannst það spennandi og prófaði það þegar heim var komið.

Upphaflega hnýtti Jim þessa flugu í ljósgrænum lit til að líkja eftir s.k. Sourwood ormi sem er algengur austanvert í Bandaríkjunum. Vissulega voru til nokkrar eftirlíkingar af þessum ormi í flugulíki, en Jim þótti þær óþarflega flóknar í hnýtingu og leitaði leiða til að einfalda hana. Það má fullyrða að mikið einfaldari gæti flugan ekki orðið.

Það er ákveðin tenging á milli Squirmito flugunnar og Moppunnar, þótt mörgum finnist sú tenging heldur léttvæg. Báðar falla þær í þann flokk sem höfundar þeirra kalla Trash flies eða Rusl-flugur, þ.e. þær eru hnýttar úr efni sem finnst víða og er ekkert sérstaklega ætlað til fluguhnýtinga, gjarnan eitthvað sem verður afgangs eða er ónýtt til sinna upprunalegu nota. Annað eiga þær sameiginlegt, þær hafa báðar lent á milli steins og sleggju þegar kemur að kærumálum í fluguveiðikeppnum, reyndar þeirri sömu með nokkurra ára millibili.

Sjálfur var ég fyrir mörgum árum afar trúr þessari flokkun flugunnar, þ.e. að hún væri rusl-fluga og hnýtti hana úr þykkum pípuhreinsara sem mér áskotnaðist sem afgangar einhvers föndurs á mínu heimili. Illu heilli voru þessir pípuhreinsarar aðeins í æpandi rauðum, bláum og grænum litum og ég veiddi aldrei neitt á þær flugur. Minni afbrigði sem ég hnýtti úr venjulegum pípuhreinsurum gáfu mér jafn marga fiska. Það er greinilega ekki sama hvaða rusl maður notar.

Eftir að flugan komst í hámæli og naut sífellt meiri og meiri vinsælda, þá urðu uppgrip í moppubransanum í byggingavöruverslunum vestan hafs. En það leið töluverður tími þar til þekktir fluguframleiðendur bitu á agnið. Nokkrir þeirra vildu hreint ekki sjá þessa flugu í sínum röðum, höfðu enga trú á þessari local flugu frá Karólínufylki. Það var ekki fyrr en löngu síðar að þessir framleiðendur tóku fluguna upp á sína arma og hófu framleiðslu og sölu á henni. Þeirra á meðal voru Umpqua og Montana Fly Company sem þannig misstu af mesta æðinu, en selja hana í dag í fjölda útfærslna.

Moppan líkir ágætlega eftir lirfu- og púpustigi fjölda skordýra og er hreint engin local fluga vestur í Bandaríkjunum lengur. Í dag finna hnýtarar hráefnið í þessa flugu í vel flestum verslunum, þar á meðal byggingavöruverslunum þar sem hægt er að kaupa lífstíðar lager af moppuþráðum, meira að segja í nokkrum mismunandi litum í einni og sömu moppunni. Nokkrir minni framleiðendur skúringamoppa brugðust við aukinni eftirspurn á sínum tíma og tóku upp á því að blanda saman bómullar- og fiberþráðum í ýmsum litum í moppurnar sínar og juku þannig sölutölur verulega. Það má því segja að moppuframleiðendur hafi stutt við bakið á hnýturum löngu áður en framleiðendum hnýtingarefnis datt í hug að bjóða staka moppuþræði til hnýtinga.

Í dag finnst þessi fluga í öllum mögulegum litum og útfærslum og kjaftasagan segir að þeir sem eiga lager af þessum flugum þurfi aldrei að kvíða aflatregðu.

Moppan

Þessi fluga er sérstaklega einföld í hnýtingu, svo einföld að margir hnýtingaleiðbeinendur hafa tekið hana upp á sína arma sem fyrstu flugu nemenda sinna.

Flugan líkir ágætlega eftir lirfu- og púpustigi fjölda skordýra þannig að hún gæti verið n.k. alhliða fluga í boxi veiðimanna. Litir flugunnar spanna nær allt sjáanlega litrófið og raunar vel út fyrir það eftir að UV útgáfur efnisins fóru að koma fram.

Höfundur: Jim Estes
Öngull: Standard votflugukrókur 10-12 eða Jig krókur í sömu stærð
Haus: Gylt brass kúla (2.8 – 3.8 mm) eða samsvarandi tungsten
Búkur: Moppuefni
Þráður: 8/0 í sama lit og moppan
Kragi: Dub að eigin vali t.d. héri

Hér má síðan sjá hnýtingarhandbragð Brandon Mena hjá Fly Fish Food þegar hann snarar í eina svona flugu:

Squirmito

Þessi fluga er þekktust undir nafninu Squirmy Wormy eða einfaldlega Squirmy. Ekki að það skipti höfuð máli, en hvoru tveggja er rangt. Þessi fluga heitir Squirmito og er nokkru eldri heldur en marga grunar. Fluguna hannaði Dave Hise rétt upp úr 2010 þegar hann var að leika sér með silicone efni í San Juan orminn sem er vel þekktur vestan hafs. Dave hefur oft tekið þá flugu til kostanna og útfært á ýmsa vegu í gegnum tíðina.

Þessi fluga er ein þeirra flugna sem veiðimenn elska að hata eða einfaldlega elska. Um hana eru skemmtilega skiptar skoðanir og í raun mun skiptari heldur en margir vilja viðurkenna. Hvort menn hnýta efnið niður fyrir framan kúlu, aðeins fyrir aftan eða hvoru tveggja, virðist ekki skipta höfuð máli.

Efnisvalið í flugna er svo einfalt að það tekur því ekki að setja þar hér upp í lista, látum hnýtingarmyndband einfaldlega nægja:

Augnablik í lífi hnýtara

Það er alls ekki jafn sjálfsagt að koma frá sér flugu eins og margur heldur. Flott fluga sem maður rekst á eða rekur augun í er ekki endilega töfruð fram á einu augabragði. Í byrjun vetrar getur verið sérstaklega erfitt að setja í fyrstu fluguna.

Nú lýsi ég eigin reynsluheimi og aðstæðum. Ég á mér afdrep þar sem hnýtingarefni og tól eiga að vera innan seilingar. Já, þau eiga að vera innan seilingar, en stundum er eins og sprengja hafi fallið á hnýtingarborðið, ekkert er þar sem það á að vera og sumt er bara alls ekki til staðar. Þá þarf að taka til, taka aðeins meira til og finna það sem mann vantar í fluguna. Skjótast út í búð og kaupa það sem ekki finnst. Finna stað fyrir það sem maður keypti og þá þarf stundum að færa eitthvað annað til, sem sagt að laga aðeins meira til. Og hvað gerist þá? Jú, maður finnur það sem maður hélt alveg örugglega að maður ætti, en fann ekki.

Hnýtingarborðið fyrir tiltekt

Svo kemst maður loksins í þau spor að geta farið að hnýta, þ.e. þegar maður er búinn að taka aðeins meira til og búa til pláss fyrir flugurnar sem þó eru ekki enn sprottnar fram úr hnýtingarþvingunni. Jæja, loksins er komið að því að setja í fyrstu fluguna. Kemur þá ekki í ljós að algengustu áhöld og efni eru ekki lengur innan seilingar. Þá þarf maður að færa aðeins til í hillunni og raða upp á nýtt.

Loksins kemur fyrsta flugan. Æ, hún var nú ekkert sérstaklega vel gerð, eitthvað skökk og skæld og hreint ekkert lýk fyrirmyndinni. Best að hnýta aðra og ef tími gefst til, þá hnýtir maður þau fimm eintök sem vantar þannig að við veiðifélagarnir höfum í það minnsta þrjú eintök í boxinu, hvort um sig.

Hnýtingarborðið eftir tiltekt

Þá er að öllum líkindum komið að því að kveikja undir kvöldmatnum og …. æ, best að kveikja líka á fréttunum, kannski vill svo illa til að enn einn hefur fengið viðbótarkvóta fyrir sjókvíaeldi og þá er dagurinn ónýtur. Ég get þó í það minnsta huggað mig við að það eru komnar 6 nýjar flugur í boxin okkar og ég hef gert enn eina tilraun til að hafa allt á sínum stað, sem ku vera til mikilla bóta fyrir hnýtarann.

Undertaker

Saga þessarar flugu er hreint ekki eins gömul og margir telja. Það var árið 1979 að höfundur hennar, Warren Duncan hljóp undir bagga með félaga sínum, Chris Russell sem kom til hans með snjáða og slitna flugu sem hann hafði hirt upp eftir fengsælan veiðimann við Nashwaakána í Kanada. Þrátt fyrir mikla leit í hnýtingarbókum, fundu þeir félagar ekki út hvaða fluga þetta var, þannig að Warren settist niður og hnýtti flugu sem líktist fyrirmyndinni með nokkrum breytingum þó.

Nafn flugunnar var löngu ákveðið í huga Warren, hann hafði einsett sér mörgum árum áður að ef hann hnýtti einhvern tímann flugu, þá skildi hún heita Undertaker.

Þessi fluga var upphaflega hnýtt sem laxafluga og hún sannaði sig sem slík þegar Warren tók 24 punda lax á hana í Hammond ánni og skömmu síðar bætti Chris um betur og tók 38 punda lax á hana í Kedgwick ánni. Hér kemur flugan fyrir sjónir í öllu minni útgáfu, ætluð í urriða og bleikju sem hún hefur að sögn lokkað til töku, ekkert síður en lax. Uppskriftin hér að neðan er ekki upprunaleg uppskrift, heldur sú sem ég studdist við fyrir þessa minni útgáfu.

Höfundur: Warren Duncan
Öngull: Votflugukrókur #8
Þráður: Svartur 70  den
Broddur: Golden Mylar Tinsel
Búkur – aftast: Danville Plus Fluor 3/0 grænt
Búkur – miðja: Danville Plus Fluor 3/0 rautt
Búkur – fremst: Peacock herl
Vöf: Gyltur vír
Hringvaf: Svört hænufjöður

Til gamans er hér myndband af hnýtingu hefðbundins Undertaker:

Gunkel’s Radiation Baetis

Það sem einum dettur í hug, hefur annar örugglega prófað. Þessa flugu sá ég í tímariti í vetur þar sem hún var rómuð af veiðimönnum vestan hafs, þ.e. í Kanada og Bandaríkjunum. Höfundur hennar er Shea Gunkel og hún heitir einfaldlega Gunkel’s Radiation Baetis. Það skemmtilega við þessa flugu er að ég hnýtti hana óséða fyrir ári síðan þegar ég gerði tilraun til að einfalda Higa‘s SOS.

Flugan hefur reynst einstaklega vestan Atlantsála og þessi einfaldaða útgáfa Higa‘s sem ég hnýtti hefur gert það alveg áhætt hérna heima líka. Sjálfur hnýti ég þetta afbrigði yfirleitt einlitt og á hana í nokkrum litum. Fyrir vestan hafa hnýtarar spreytt sig á því að hnýta hana mjög mikið útfærða, bætt á hana tinsel og ýmsu glimmeri til að gera hana eftirsóknarverðari.

Höfundur: Shea Gunkel
Öngull: Grubber #14 – #20
Þráður: Aðallitur flugunnar 8/0
Skott: Hænufjöður í stíl
Vöf: Vír eða ávalt tinsel
Vængstæði: Ice dub í stíl
Glit: Flashabou
Bak: UV litað lím, gjarnan svart eða glært