Rándýrið í undirdjúpunum

Þeir sem fylgjast með eða stunda veiðar á stórurriða þekkja vel hvaða agn urriðinn lætur glepjast af. Agnið annað hvort lyktar eða bragðast eins og pattaralegur smáfiskur eða þá líkist honum og hreyfir sig eins og smáfiskur. Þetta er vitaskuld sett fram með þeim fyrirvara að urriði, næstum sama hve stór hann er, étur auðvitað lirfur og púpur ef nóg er af þeim eða þær verða á vegi hans. Eina Þingvallaurriðann sem ég hef veitt tók ég t.d á Pheasant #14 þegar ég í raun var að egna fyrir bleikju og sá fiskur fúlsaði ekki við lítilli púpunni.

Tökur stórurriðans fara ekkert á milli mála, þær eru yfirleitt ofsafengnar og það er ekkert verið að tvínóna við þetta. Bleikjan getur verið töluverðan tíma að snuddast í flugunni, skoðar hana varfærnislega, smakkar kannski og tekur hana síðan heldur rólegar en urriðinn. Hann sér eitthvað sem líkist bráð, rennur á bragðið í vatninu og þar með er málið næstum dautt. Að því gefnu að flugan líkist nægjanlega þeirri bráð sem hann á að venjast, þá er eiginlega það eina sem getur komið í veg fyrir töku að hún hagar sér eitthvað einkennilega. Ef flugan fer allt of hratt, þá getur urriðinn einfaldlega misst af henni. Ef hún fer of hægt þá fer honum kannski að leiðast, hver veit.

Urriði á ferð

Ég er ekki neinn stórveiðimaður á urriða en mér hefur yfirleitt gefist ágætlega að draga straumflugur og nobblera inn á nokkuð hressilegum hraða, en alls ekki alltaf á þeim sama. Stuttar pásur á milli spretta geta viðhaldið áhuga urriðans eða það ímynda ég mér í það minnsta. Draga hressilega inn með rykkjum þannig að flugan taki stutta spretti með tilheyrandi sporðaköstum. Litlir fiskar sem flugan á að líkja eftir, þreytast auðveldlega og því er ágætt að hvíla fluguna inn á milli, draga hægar eða hreint ekki neitt. Þetta á sérstaklega við ef ég hef gert mig sekan um að draga allt of hratt, ég finn létt nart en það verður aldrei hrein taka. Kannski er ímyndunaraflið mitt að hlaupa með mig í gönur, en ég séð það þannig fyrir mér að flugan fer einfaldlega of hratt, urriðinn missir af henni og ef hún heldur áfram á þessum ógnarspretti út úr sjónsviði hans þá sleppir hann því einfaldlega að elta hana. Ef flugan fer aftur á móti aðeins of hratt fyrir hann en staldrar síðan við, þá gæti áhugi urriðans haldist lengur og líkurnar aukist á að hann taki.

Þessu til viðbótar þá er til aðferð sem menn hafa beitt með góðum árangri og það er að veiða særðan fisk. Þetta er eitthvað sem ég hef minnst hér á áður, en þetta er þokkaleg vísa og því má kveða hana aftur. Í raunheimum er því þannig farið að ef urriðinn glefsar í bráðina, þá getur hún særst þannig að hún hættir að synda og flýtur upp. Til að líkja eftir þessu þá þarf veiðimaðurinn að eiga flugur með þokkalegu flotmagni. Svo kallaðar brjóstaflugur (e: boobie fly) eru tilvaldar til þessa. Ef maður á ekki slíka flugu, þá má líka reyna flugur með hárvæng úr hirti, þær fljóta líka þokkalega. Kannski verða einhverjar svona flugur á hnýtingarlistanum þennan vetur.

Bann við rækjuveiðum

Ekki kemur mér til hugar að mæla gegn banni við rækjuveiðum í innfjörðum Vestfjarða sem Hafró lagði nýlega til, til þess hef ég enga haldbæra þekkingu á stofnstærð rækju, hvorki þar né annars staðar. Ég ætla aftur á móti að leyfa mér að benda á að rækjuveiði er hin besta skemmtun við sunnanverðan Breiðafjörð, nánar tiltekið í Hraunsfirði.

Hér á ég vitaskuld við að veiða sjóbleikju, reyndar urriða líka, á flugur sem líkjast með einum eða öðrum hætti eftir marfló eða rækju. Þegar ég fór í mínar fyrstu ferðir í Hraunsfjörðinn var ég hreint ekki viss hverju ég ætti von á þarna úti á Snæfellsnesi. Ég hafði heyrt nokkrar skemmtilegar sögur af mönnum sem óðu bleikjuna um allan fjörð, sumir voru í moki á meðan aðrir fengu ekki svo mikið sem eitt nart. Í minni fyrstu ferð tilheyrði ég hópi þeirra síðarnefndu, ég varð ekki var og ég vissi í raun ekkert hvernig ég ætti að bera mig að. Veiðifélagi minn fékk fisk, urriða sem var svo lítill að hann lét lífið við tilraunir til að losa hann af önglinum. Við riðum sem sagt ekki feitum hesti eða bleikju frá okkar fyrstu ferð í Hraunsfjörðinn.

Eftir að hafa rakið raunir mínar á spjallþræði á netinu sendi góður veiðimaður mér sendar myndir af óbrigðulum flugum í rækju- og marflóarlíki sem áttu að gefa einstaklega vel í firðinum. Ég hnýtti nokkrar og prófaði í næstu ferð, en allt kom fyrir ekki. Það var ekki fyrr en ég setti stuttan bleikan Nobbler undir að ég varð var. Síðar í sömu ferð prófaði ég Peacock og hann gaf líka, en eftirlíkingarnar gáfu mér ekki neitt. Þessi reynsla mín varð smátt og smátt til þess að ég lagði öllum rækju- og marflóareftirlíkingum og hélt mig að mestu við Hérann og Peacock með kúluhaus í Hraunsfirðinum. En þar með er ekki sagt að ég hafi gefið rækjur upp á bátinn, ég sanka að mér upplýsingum um þær sem hafa gefið mönnum og þær aðferðir sem menn beita í veiðinni.

Við Hraunsfjörð

Það er víðar sem veitt er á þessa tegund flugna heldur en á Íslandi. Erlendis er töluvert úrval af flóm og rækjum sem svipar töluvert til þess sem við sjáum stundum í innyflum sjóbleikju og birtings. Það er samt sem áður nokkuð stór munur á rækju og fló, sérstaklega háttarlag þeirra. Rækjur skjótast oft til og frá, stökkva með sterklegum afturfótunum, á meðan flær halda sig á rotnandi gróðri eða hræjum og hreyfa sig lítið sem ekki neitt. Af því sem ég hef lesið, þá hefur stærð flugnanna verið stundum að vefjast fyrir mönnum. Marfló við strendur Íslands er yfirleitt þetta á bilinu 0,5 – 2,0 sm. að lengd, frekar flöt á hliðunum með áberandi skel á baki og niður á hliðar. Litur hennar er allt frá drapplituðum yfir í appelsínugult og alveg yfir í dökkbrúnt. Þarna á milli má svo finna ólívugrænar og rauðleitar, þannig að eiginlega má segja að allt geti komi til greina. Margir veiða marfló hægt, láta reka og leyfa fiskinum að týna þær upp líkt og um bobba væri að ræða. Aðrir veiða marfló með hægum inndrætti og þá helst þegar sjór gengur í lón eða ós og ber með sér fló. Þetta var um marfló, en vatnafló er einnig til í mörgum stærðum og litbrigðum. Sjálfur hef ég orðið var við nokkuð stórvaxna vatnafló í ferskvatni á suðurlandi og var hún dökkbrún og gljáandi og töluvert spræk í hreyfingum. Því miður var hafði ég ekki neina svipaða flugu handbæra þegar ég rakst á þessar flær, gaman hefði verið að setja einhverja slíka undir því bleikjan óð hreint og beint í þessu æti rétt fyrir framan mig. Staðgengill nákvæmrar eftirlíkingar var Peacock og hann reyndist ágætlega.

Í vetur ætla ég að hnýta nokkrar flær í mismunandi litum og stærðum og setja í boxið mitt, og það sem meira er, ég ætla að hafa þær handbærar næsta sumar og láta reyna á hvort þær færi mér ekki einhverja fiska.

Orange sem er rautt

Það er víst ekki nema von að menn spyrji; Hvað er þetta eiginlega, áttu enga aðra flugu heldur en Peacock með orange skotti? Jú, en ég hef sérstakt dálæti á þessari útfærslu Peacock, bæði með og án kúlu. Eftir að hafa reynt ýmsar útfærslur í gegnum árin, þá stendur þessi og original útfærsla Kolbeins Grímssonar upp úr þegar fjöldi fórnarlamba er talinn.

Peacock með orange skotti

En appelsínugult og appelsínugult er ekki það sama. Sérviska mín er sú að hnýta skottið á þessa flugu með UNI Floss Neon 2x Hot Red. Þar með er leyndarmálið upplýst, fyrir utan það að ég nota u.þ.b. fjóra þræði í flugu #10, þrjá í #12 og tvo í #14. Minni krókar fá aðeins einn þráð. Þetta er svo lunkinn litur að mér hefur reynst erfitt að festa hann á mynd þannig að vel sé, en hér að neðan er hann mjög nærri því að vera réttur.

Eins og sjá má, þá er þessi litur mikið meira appelsínugulur heldur en rauður, þrátt fyrir heitið Hot Red.

Önnur sérviska mín við Peacock er að nota gullkúlu og gullvír, ekki kopar. Ég er ekkert viss um að silungurinn geri mikinn greinarmun á því hvort vírinn sé úr kopar eða gullhúðaður, en mér finnst að vírinn eigi að stemma við kúluna og mér dettur ekki í hug að setja koparkúlu á Peacock.

En hvers vegna þetta skott? Jú, ég hef hitt nokkra veiðimenn sem segja að skottið fái bleikjuna til að opna munninn aðeins betur, taka fluguna örlítið betur ef það er skott á henni og þá sérstaklega appelsínugult.

Mjög litlar flugur

Mér finnast flugur fara minnkandi með árunum, í það minnsta eins og ég sé þær. Fyrir einhverjum árum var ekkert mál að hnýta flugu #16 á tauminn og leggja hana út á vatnið. Og þetta er nú minnst, þessir litlu krókar og smágerða efni sem maður er bauka við í hnýtingarþvingunni eru eitthvað að skreppa saman með árunum.

Krókur #18 og #10
Krókur #18 og #8

Það er að vísu langt síðan ég tók upp á því að hnýta í gegnum stækkunargler, en þessir litlu krókar halda bara áfram að minnka, ég bara skil ekkert í þessum framleiðendum. Og ég er ekki einn um þetta, því ekki alls fyrir löngu datt ég niður á sambærilegt vandamál eins bloggara og atvinnuhnýtara vestur í BNA. Hann fann eitthvað fyrir þessu líka og þá sérstaklega þegar hann var að spreyta sig á nýrri flugu. Mér fannst það nokkuð sniðugt hjá honum að taka stærri krók, sverara efni og lengri fjaðrir og hnýta eins og tvær til þrjár flugur í yfirstærð áður en hann reyndi við #16 eða #18. Ég prófaði þetta og svei mér þá, það var eins og handbragðið við fluguna sæti eftir í fingrunum þegar ég tók smærri krókinn fram og hnýtti fluguna í réttri stærð.

Að ruglast í talningunni

Það kemur reglulega fyrir að maður ruglast í talningunni, sérstaklega þegar maður er að hnýta eitthvað lítið kvikindi og allt í einu eru komnir mun fleiri fætur eða fálmara á púpuna heldur en fyrirmyndin segir til um. Sumar sexfætlur eru orðnar að áttfætlum eða þaðan af meiru, hafa tekið á sig mynd margfætlu. Ég hef alltaf látið mér fátt um þennan rugling finnast, enda kunna fiskar ekki að telja síðast þegar ég vissi. Sumar flugur eru einfaldlega þannig að fleiri fætur gera þær bara girnilegri, held ég.

Ekki bara sex færur á þessari
Ekki bara sex fætur á þessari

Aðrar flugur þurfa einfaldlega á mun fleiri fótum að halda heldur en líffræðileg fyrirmynd þeirra segir til um. Tökum sem dæmi þurrflugur. Síðast þegar ég vissi eru flestar flugur með sex fætur en þær einfaldlega fljóta ekki ef við veljum aðeins sex fanir og hnýtum á frambúkinn sem lappir. Stundum verður við einfaldlega að láta fyrirmyndina lönd og leið og hnýta fluguna úr því efni sem höfum til umráða og reyna að líkja meira eftir heildarútliti heldur en smáatriðum. Þær eru nú samt fallegar, þessar veiðiflugur sem maður sér og bíður ósjálfrátt eftir því að þær hreyfist, labbi af stað eða taki sig á loft.

Geymdu minningarnar

Það verður enginn óbarinn biskup og það á við um mig eins og flesta aðra. Fyrstu flugurnar mínar voru ekki merkilegar, beinlínis öll mistök sem hægt var að gera í hnýtingum hrönnuðust upp hjá mér í fyrstu. Þær voru nokkrar sem lentu undir hnífnum og ég skar allt af þeim til að endurnýta krókinn. Fljótlega gerði ég þó verðsamanburð á krókum og lærdómi sem reyndist lærdóminum í vil og ég hætti að skera ljótu flugurnar mínar niður.

Minningakort
Minningakort

Í staðin setti ég smá svamp á pappaspjald og festi upp á vegg við hliðina á þvingunni minni þar sem ég safnaði þeim flugum sem aldrei áttu að koma fyrir fiska augu. Í einhverju bjartsýniskasti útbjó ég aðeins eitt svona spjald til að byrja með. Fljótlega bættust reyndar nokkur önnur spjöld við, en þeim tilfellum fer nú fækkandi sem ég hengi flugu á þessi spjöld. Samt sem áður kíki ég reglulega á spjöldin mín, hristi hausinn svolítið og hugsa með mér; þvílíkt samansafn af ruslflugum. Eftir situr að ég á þarna nokkur víti til varnaðar og hef innan seilingar, það er aldrei að vita nema maður læri eitthvað af þessum mistökum ef maður kíkir annað slagið á þau.

Lokaður og niðursveigður

Nú fer ég alveg að hvíla lesendur af grúskinu mínu um vængi á votflugum, bara einn í viðbót. Þegar ég renndi í gegnum boxið mitt voru nokkrar svona flugur inni á milli; niðursveigður, lokaður vængur og það kæmi mér ekkert á óvart að svona vængir leynist í mörgum boxum veiðimanna.

Lokaður vængur, niðursveigður endi
Lokaður vængur, niðursveigður endi

Enn og aftur vitna ég í Don Bastian og grein hans frá 2010 í Hatches Magazine. Þar segir Don frá ástríðu Dave Hughes fyrir þessum flugum. Það eitt, að hann hnýti sínar votflugur svona er mér næg ástæða til að halda áfram að nota mínar. Ein af mínum uppáhalds bókum, þ.e. það sem ég hef komist yfir af efni úr henni, er Essential Trout Flies sem hefur komið út í nokkrum upplögum frá árinu 2000 og nú síðast sem rafbók fyrir Kindle.